Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Սխալականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fallibility.

NBHL (1)

Զի վերայ բուսեալ առաքինութեան զօրութիւն որ յոգւոջն էր՝ քակեաց հնութեան սխալականութիւննն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 7։)


Սխալակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to stagger, to reel, to be a staunch toper, to be tipsy.

NBHL (3)

ἑκπαροινέω temulenter aliquid facio, ebrietate insolesco ἁκροθώραξ γίνομαι inebrior, leviter ebrius sum. Սխալակ լինել՝ որպէս զարբեալ. գինեհարիլ. գանգաչել. գթել. գինովի պէս ըլլա.

Արբենալով եւ սխալակելով եւ զանցանելով զգինովն։ Յորժամ սխալակեալք եղիցին, ի միւս եւս գինարբուս հրաւիրեն. (Փիլ. տեսական.։)

Յորժամ արբեցաւ, սխալակեցաւ, սկսաւ խօսիլ բանս հպարտս. (Բուզ. ՟Դ. 14։)


Սխալեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սխալիմ.

NBHL (1)

ՍԽԱԼԵՄ ՍԽԱԼԻՄ. σφάλλω . (յորմէ fallor ). διαπίπτω , παραπίπτω erro, labor, oberro, cado, incido, offendo, pecco παραλλάττομαι, παροράω praetereo. Գրի եւ ՍՂԱԼԵԼ. Սխալ ինչ գործել. վրիպիլ. մոլորիլ. խոտորիլ. յանցանել. պակասել. կասիլ. գայթել. գթել. ի դերեւ ելանել. Խալտենալ, մլրիլ, սահիլ .... իսկ Սխալել ի ծննդենէ է վիժել. ὡμοτοκέω foetum crudum pario, abortum facio.


Սխալեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to commit faults, to lead into error;
to cause to sin.

NBHL (1)

Սխալեցուցանեն եւ յանցուցանեն պատրօղ զգայութիւնք, ախտք, եւ այլն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Սխրասարաս

See full entry →

adj.

cf. Սխրալի.

NBHL (1)

Կաթողիկէն սխրատեսիլ՝ զոր հիմնադրեաց սմբատ յիւրում քաղաքին յանի. (Սամ. երէց.։)


Սխրիմ

See full entry →

vn.

to become extenuated, to grow thin or lean.

NBHL (1)

cf. Սղարիլ.


Սկալիմ

See full entry →

vn.

to open in chinks, to split, to gape, to crack.

NBHL (2)

ՍԿԱԼԻԼ. Որպէս սիկ լինել. հերձոտիլ որպէս զկաւ ի չորանալոյ.

Եղջուրք եղջերուաց՝ մինչդեռ փափուկքն են, սկալեալ լինի իբր ճայրոտութեամբ յարեգակնային տապոյն, որպէս կաւ բրտի ի հրոյ. (Փիլ. լիւս.։)


Սկալինեան

See full entry →

adj.

scalene, having the sides and angles all unequal.

NBHL (1)

Զպիւռամիդն ... ի սկալինեացն եռանկիւնեաց հաստատիլ։ Որքան ինչ ի սկալինեանցն եռանկիւնից հաստատեցաւ. (Նիւս. բն. ՟Է։)


Սկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to change into slime, to form a deposit, to settle;
գինիդ սկանայ, your wine is torbid.

NBHL (2)

Սկիլ. որպէս սիկ կամ սկախառն լինել.

Որպէս ի ջեռեալ ջրոյ եւ ի շիջեալ հրոյ օդն լինի, նոյնպէս եւ ջուրն սկանայ, եւ լինի հող. (Լծ. փիլ.։)


Սկաւառակ, աց

See full entry →

s. ast.

plate;
disk;
— գլխոյ, scull, cranium.

NBHL (1)

Սկաւառակքն՝ խորտկացն նշանակք էին, եւ ճաշակքն՝ խրախճանութեան. (Փիլ.։)


Սկեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հսկեմ.

NBHL (2)

ՍԿԵՄ կամ ՀՍԿԵՄ. (որպէս ըսկել. լծ. ընդ Զգալ անձին). Տխնիլ. արթուն կալ. եւ Ուշ ունել. (յն. ղրիղօրէօ. ուստի գրիգոր՝ հսկօղ).

Եթէ հող ձգես ի կանթեղն, ի յատակն սկի. (Հ. մարտ. ՟Ժ՟Է.։) (Իսկ ռմկ. սըկիլ՝ է անմարս մնալ, կամ նստել կերակրոյ ի վերայ սրտին, եւ նեղել)։


Սկզբնաբան լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Սկզբնաբանեմ.

NBHL (1)

Սկզբնաբան լինել սովորութիւն ունէին, եւ զհին լուրն յիշատակաւ արծարծէին։ Յիշատակարան գոլ կենաց վարուց հնոցն, սկզբնաբանեզով զգործս եւ զբան՝ սրովք վարեցանն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Սկզբնաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to describe or treat of antiquities, or of ancient times.

NBHL (1)

Սկզբնաբան լինել սովորութիւն ունէին, եւ զհին լուրն յիշատակաւ արծարծէին։ Յիշատակարան գոլ կենաց վարուց հնոցն, սկզբնաբանեզով զգործս եւ զբան՝ սրովք վարեցանն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Սկզբնական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

primitive, original, radical, pristine, primordial, first, initial;
elementary;
cf. Մեղք;
—ն, beginning.

NBHL (2)

Եղիցի զերծեալ ի չար կապանաց արկածից՝ սկզբնականաց, վերջնոց, եւ միջոց։ Զնորայն (զադամայ) քաւեսցէ զսկզբնական օրինազանցութիւն։ վասն սկզբնական մեղաց. վասն ներգործական մեղաց. (Նար. ՟Ի՟Ը։ Հ. կիլիկ.։ Ոսկիփոր.։)

Մովսէս՝ զսկզբնականն ամենայնի կամէր առնուլ եւ եւ ընդունել (աստուածատեսութեամբ). (Փիլ. լին. ՟Դ. 8։)


Սկզբնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to begin, to commence.

NBHL (2)

ՍԿԶԲՆԱՆԱԼ. Սկզբնաւորիլ. սկսանիլ.

Ի՞բր ոչ առ ծնունդ ամենայն աշխարհ եկն, որ դէպ լինելոյ եւ սկզբնացելոյ մասանց բաղկացեալ է. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Սկզբնատիպ

See full entry →

cf. Նախատիպ.

NBHL (1)

Սկզբնատիպք սոցա թիւք են։ Սկզբնատիպ քաջ կենաց։ Որովք սկզբնատպօք վարելով. (Փիլ.։)


Սկզբնաւոր

See full entry →

adj.

commenced, created, primitive, first.

NBHL (1)

Յերկուց յայսցանէ երիցութեամբ պատուեալ է սկզբնաւորն եւ առաջինն. եւ երկրորդիւք՝ որ զհետն գայ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 56։)


Սկզբնաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սկսանիմ.

NBHL (1)

Անսկիզբ բանն յանսկզբնական ի հօրէ, եւ սկզբնաւորեալ ի կուսէն մարմնոյ զգեցմամբ։ Անսկզբանն սկզբնաւորել, անժամանակին սկսանիլ. (Շար.։ Սկեւռ. ես.։)


Սկզբումն, ման

See full entry →

s.

beginning, outset, opening, initiative, first steps, first appearance;
priority.

NBHL (1)

Ամենայնին (աշխարհի) սկզբունքն՝ ծայրքն են, երկիր եւ երկին։ Հանճարոյ սկզբմունս աստուած շնորհեաց. (Փիլ. լին. ՟Բ. 18. եւ Փիլ. լիւս.։)


Սկուտեղ, կտեղ, կտեղի, տեղբ

See full entry →

cf. Սկտեղսկտեղ.

NBHL (1)

Զայն որ կիզուն բնութիւն՝ ի ներքս ի սկտեղն արգել, սակայն ճառագայթքն արուեստագիտին աստուծոյ անբոլորելի սկուտեղն լցեալ բոլորեն շուրջ զաշխարհաւ. (Փիլ. յովն.։)


Սկսանիմ, սայ

See full entry →

vn.

cf. Սկսնում.

NBHL (2)

ՍԿՍԱՆԻՄ ἅρχομαι incipio, coepi, inchoo, initium facio, duco. որ եւ ՍԿՍՆՈՒԼ, ՍԿԶԲՆԵԼ, ՍԿԶԲՆԱՒՈՐԵԼ, իլ. Ձեռն ի գործ առնիլ. առաջին լինել ի գործել կամ ասել. սկսիլ,

Սկսաւ մարդիկն բազմանալ։ Յայնմհետէ սկսաւ քարոզել յիսուս։ Եւարդ սկսի՛ր օրհնել զտուն ծառայի քո։ Տու՛ր նոցա վարձս՝ սկսեալ ի յետնոցն մինչեւ ցառաջինսն։ Ուսուցանէ ընդ ամենայն հրէաստան՝ սկսեալ ի գալիլէէ մինչեւ ցայսր.եւ այլն։


Սկսումն, ման

See full entry →

s.

beginning, start, debut, first appearance or performance;
prelude.

NBHL (1)

Անդէն ի սկսման ծննդեանն։ Յաղագս սկսմանցն տարւոյն հակառակաձայնեն՝ սկսմունս հակառակ դնելով. (Փիլ. ել.։)


Սղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become briefer or shorter, to shorten;
to become or get dearer, to rise in price.

NBHL (1)

ՍՂԱՆԱՄ որ եւ ՍՂԻԼ. Սուղ լինել. նրբանալ. կարճիլ. բարակ կամ նուազ գտանիլ.


Սղոցումն, ման

See full entry →

s.

sawing, cutting;
saw-yard, saw-mill.

NBHL (1)

Սղոցելն, իլն.


Սմբակակոխ լինիմ

See full entry →

sv.

"cf. Սմբակակոխ առնեմ."


Սմբակակոխեմ

See full entry →

va.

to trample down with cavalry.


Սնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become empty, to be emptied.

NBHL (1)

κενόομαι evacuor, exhaurior, evanesco, consumor. Սին լինել. դատարկիլ. պարպիլ.


Սնանիմ, սնայ

See full entry →

vn.

to be nourished, fed, maintained;
to be brought up, reared, educated, instructed.

NBHL (2)

(ի բառէս Սան). τρέφομαι, ἁνατρέφομαι nutrior, educor, alor. Բուծանիլ. կերակրիլ. դարմանիլ. աճել. դաստիրակիլ. վարժիլ.

Ի մանկութենէ ընդ այս խրատս սնեալ. (Փիլ. լիւս.։)


Սնապարծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

vanity, vaunting, boasting, rodomontade, ostentation, conceit, ambition.

NBHL (1)

Մի ինչ ըստ գրգռութեան, եւ մի ինչ ըստ սնապարծութեան. (Փիլիպ. ՟Բ. 3։)


Սնավաստակ

See full entry →

adj.

working uselessly, loosing one's labour.

NBHL (1)

κενόσπουδος rebus inanibus studens եւ բայիւ κενοδοκέω laborem inutilem suscipio. Որ ի սնոտիս վաստակի. ի դերեւ ելեալ ի վաստացոց. եւ Յոր ինչ լինի ի զուր աշխատիլ. ընդունայնավաստակ. փուճ աշխատօղ կամ աշխատած.


Սնափառեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սնափառիմ.

NBHL (2)

ՍՆԱՓԱՌԵՄ ՍՆԱՓԱՌԻՄ. Սնապարծիլ. ամբարհաւաճել. բարձրամտիլ. սիրել զսնոտի փառս.

Կամեցեալ սնափառիլ, եթէ սրբազանեալ յերկինս վերացաւ։ Այլ եւ սոքա կեմեցեալ սնափառիլ, եւ ցուցանել՝ եթէ համբարձան. (Նոննոս.։)


Սնգուրեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint.

NBHL (1)

ՍՆԳՈՒՐԵՄ ՍՆԳՈՒՐԻՄ. Սնգուրաւ օծանել՝ ներկել, իլ.


Սնդոն, ի

See full entry →

s.

sindon, Tyrian stuff, cloth, linen;
sheet;
table-cloth;
cf. Մարմնակալ.

NBHL (1)

Զայս սնաւ եւ զկտաւ քթանեայ ... սնտուք եւ վարշամակք. (Մաշտ. կիլիկ.։)


Սնկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be costive, constipated, bound.

NBHL (1)

յորմէ եւ Սնկութիւն. Բառ ռմկ. որպէս Պնդանալ որովայնի. եւ նմանութեամբ նեղլիլ. նեղութիւն. անձկութիւն. չքաւորութիւն.


Սնձնի

See full entry →

cf. Սնձենի.

NBHL (1)

Զփիլիմոն կախեցին զծառոյ սնձնւոյ (կամ սնձնոյ, կամ սնձնիոյ, կամ ի սնձենի ծառ մի), եւ նետաձիգ լինէին ի նա. (Հ=Յ. եւ Տէր Իսրայէլ. եւ Հ. դեկտ. ՟Ժ՟Զ.։)


Սննդական, ի, աց

See full entry →

adj.

nutritive, nutritious, alimentary.

NBHL (1)

Երեք մասունք են որդւոյ. է որ սննդական է, եւ է որ զգայական, եւ է որ բանական։ Տունկք ամենայն զսննդականն եւ շարժողականն ունին կենդանութիւն ի բարւոյն։ Զանկոյ սննդականս եւ աճողոկանս զօրութիւն ի վեր շարժէ։ Զմարմինս դարմանէ սննդականաւն. (Փիլ. լին.։ Դիոն. ածայ.։ Շիր.։)


Սնունդ, սննդեան

See full entry →

s. mech. fig.

nutrition, nourishment, alimentation;
nutriment, aliment, food, maintenance, subsistence;
feeding;
nurture, instruction, education;
տեղի սննդեան որբոց, orphan-house.

NBHL (1)

τροφή, ἁνατροφή nutritio, educatio, alimonia. Սնանիլն, եւ սնուցանելն. տածումն. բուծումն. եւ Նիւթ սննդարար.


Սնուցանող

See full entry →

cf. Սնուցող.

NBHL (1)

Ասացաւ ի գիրս՝ իւղով եւ մեղու ի սնուցողացն սնանիլ ձեռաց զփրկիչն. (Խոսրովիկ.։)


Սնուցիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Սնուցող.

NBHL (1)

Ասացաւ ի գիրս՝ իւղով եւ մեղու ի սնուցողացն սնանիլ ձեռաց զփրկիչն. (Խոսրովիկ.։)


Սնուցող

See full entry →

adj. s.

nutritious, nutritive;
nurse, fosterer.

NBHL (1)

Ասացաւ ի գիրս՝ իւղով եւ մեղու ի սնուցողացն սնանիլ ձեռաց զփրկիչն. (Խոսրովիկ.։)


Սողեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to creep or crawl.

NBHL (1)

Տալ սողիլ. զեռացուցանել.


Սողիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to creep, to crawl on the belly, to wriggle;
— ընդ երկիր, to crawl along on the ground;
to drag or draw oneself along.

NBHL (1)

ἔρπω, διέρπω repo, repo, repto ἁπολισθαίνω delabor, defluor σύρομαι trahor. Սողոլ. զեռալ. սահիլ՝ քարշիլ՝ խաղալ ընդ երկիր կամ մօտ ի գետին ըստ օրինակի անոտն կամ կարճոտն զեռնոց. եւ Լուղիչ թռչնոց յօդս, կայառիլ լողակաց ի ջուրս, եւ այլն. եւ Սպրդիլ, սողոսկիլ ի բարձրութենէ ի վայր.


Սողմիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to glide, to creep into, to slip, to steal, to penetrate into, to find its way in.

NBHL (2)

Սողիլ. սողոսկիլ. սպրդիլ.

Որ դեռ առժամայն սողմեալ մտեալ արծածէր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12. յն. մի բայ՝ իբր յարամրի ի ներքս մտանել, կամ դարանել. ռմկ. տակեն բանիլ։)


Սողնական, ի, աց

See full entry →

adj. med.

crawling, creeping;
— ախտ, erysipelas.

NBHL (2)

ἐρπινώδης repens, serpens. Սողուն. ա. որ ինչ կարէ սողիլ որպէս զզեռունս եւ զճճիս.

Զօր օրինակ սողնական ախտիցդ եթէ ոչ յառաջագոյն հատցին արմատքն հերձլով եւ կամ խարելով, ի վերայ ճարակելով առ հասարակ զամենայն շուրջանակի դրաւէ զմարմնոյն հասարակութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Սողոսկեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause to glide in, to instil, to insinuate, introduce or bring in cleverly, to foist.

NBHL (1)

Սպրդեցուցանել. տալ լպրծիլ. հնարիւք մուծանել, եւ սայթաքեցուցանել.


Սողոսկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to crawl often, to creep, to meander, to wind, to go trailing along;
to be introduced or brought in;
cf. Սողմիմ.

NBHL (2)

ὁλισθέω, ἁπολισθέω, ὁλισθαίνω , ἁπολισθαίνω labor, delabor, defluor, lapso, labefio, cado. Չարաչար սողիլ. սողոպիլ. լպրծիլ. սայթաքել. գայթել. անկանել. եւ Սպրդիլ, միջամուխ լինել. սըլխտիլ, սկրտիլ, սահիլ, խօթուիլ.

Գայթագղիլ զմտօք սողոսկելն ասէ, եւ զմարմնով քայքայիլն. (Երզն. մտթ.։)


Սողոսկումն, ման

See full entry →

s.

insinuation, introduction;
cf. Սողոպումն.

NBHL (2)

Սողոսկիլն. սողոսկանք, լպրծումն.

Ընդէ՞ր ստէ օձն. լպրծ եւ սողոսկումն որդւոցն առաջի եդ զերբայութիւն իրացն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 34։)


Ջրահեղձ

See full entry →

adj.

drowned;
— առմել, to drown;
— լինել (ակամայ), to be drowned;
(կամաւոր) to drown oneself.

NBHL (1)

ՋՐԱՀԵՂՁ ՋՐԱՀԵՂՁԻԿ ՋՐԱՀԵՂՁՈՅՑ. Ջրով կամ ի ջուր հեղձեալ , հեղձուցեալ, եւ հեղձուցիչ. որպէս եւ բայիւ՝ է ջրով հեղձուցանել կամ հեղձնուլ. ջրի մեջ խղդել՝ խղդուիլ.


Ջրահեղձոյց

See full entry →

cf. Ջրահեղձ.

NBHL (1)

ՋՐԱՀԵՂՁ ՋՐԱՀԵՂՁԻԿ ՋՐԱՀԵՂՁՈՅՑ. Ջրով կամ ի ջուր հեղձեալ , հեղձուցեալ, եւ հեղձուցիչ. որպէս եւ բայիւ՝ է ջրով հեղձուցանել կամ հեղձնուլ. ջրի մեջ խղդել՝ խղդուիլ.


Ջրայեղց

See full entry →

adj.

full of water.

NBHL (1)

ցամաք (նախ քան զերեւիլն) ջրայեղց եւ ջրալից էր յանդունդս ուեմն երկրի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 66։)