Definitions containing the research իմ : 10000 Results

Մեռուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause the death of, to put to death, to kill;
to mortify.

NBHL (2)

Եթէ մեռանիմք, կեանք (կամ կեամք). եւ եթէ մեռուցանեմք, մեզ նոյն կեանք առաջի կան։ Լաւագոյն զմեռանիլն կամին՝ քան զմեռուցանելն. (Եղիշ. ՟Ե։)

Երանի՛ է որ զանձին իւրոյ զկամս իսպառ մեռուցանէ. (Կլիմաք.։)


Մերախոհ

See full entry →

adj.

conformable to our ideas.

NBHL (1)

Մերախոհ ունակութեամբ զգիւտս իմաստից քերթողականացն բերելով ի դէմս լաւին եւ անլաւին. (Երզն. քեր.։)


Մերակերպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incarnation.

NBHL (1)

Իմաստութիւնն աստուծոյ, որ ըստ մերակերպութեան ժառանգ եւ կանգնիչ հայրենի թագաւորութեան (դաւթի) եղեւ ըստ աւետեացն գաբրիէլի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Մերթ

See full entry →

adv.

sometimes, now and then, from time to time;
cf. Երբեմն.

NBHL (1)

τοῦτο μὲν, τοῦτο δὲ, νῦν nunc, nunc ἑνίοτε, ἅλλοτε interdum, aliquando, aliquoties, alias. Երբեմն, երբէք. է՛ զի. է՛ր զի. (որպէս թէ՝ մի երթ, միանգամ, զմի նուագ) հեղմը, հեղմալ, մէյմը, մէյմալ, հիմա, ետքը.


Մերժական, ի, աց

See full entry →

adj.

repulsive;
expulsive.

NBHL (1)

Կորզական իմն յինքն զպակասին՝ զօրութիւն, եւ մերժական աւելւոյ անպիտանին՝ դնելով ի մարմնի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Մերժեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մերժեցուցանեմ.

NBHL (1)

Մերժեցեր եւ անարգեցեր զմեզ։ Մի՛ մերժեր զմեզ իսպառ։ Ո՛ւր եւ մերժեցից զնոսա անդր։ Մերժել յինքենէ զմերժեալն։ Որպէս զորմոյ թիւրելոյ, եւ զցանգոյ մերժելոյ։ Մերժել ի կենաց։ Մերժեցին զաստուածսն օտարոտիս ի միջոյ իւրեանց։ Մերժեցին զսիրտս իւրեանց յիմանալւոյ.եւ այլն։


Մերժումն, ման

See full entry →

s.

expulsion;
repulse, rebuff, refusal, denial;
disapproval.

NBHL (1)

Ի շարժմանց ոմանք դղրդեցուցանեն ըստ միոյ մերժման, զոր կոչեմք վանօղք։ Ի ծով՝ կոհակացն ի վերընթացութիւնքն՝ երբեմն ընդդիմահարութիւն ունելով, եւ երբեմն մերժումն միայն. (Արիստ. աշխ.։)


Մերկագլուխ

See full entry →

adj. adv.

bare-headed;
frankly, boldly, freely.

NBHL (1)

Յայտ յանդիման մերկագլուխ պատմեցէ՛ք։ Մերկագլուխ ազատադէս առանց պաճուճանաց զարդարութիւնս (կամ զճշմարտութիւնն) ցուցանէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Մերկամարտիկ

See full entry →

s.

bare athlete or wrestler;
—ք, wrestling.

NBHL (1)

Մերկամարտիկքն նեղին եւ նեղեն զմիմեանս։ Ճարտար մերկամարտիկ ընդդէմ մոլութեան գտանի. (Եւագր. ՟Ը. ՟Ժ։)


Մերկանամ, ացայ

See full entry →

vn. va.

to undress oneself, to strip, to strip naked, to denude, to uncover, to unveil, to pull off, to throw off, to be discovered;
to undress, to unclothe, to strip, to lay bare, to disrobe;
to bereave, to unfurnish;
— զսիրտ, to unbosom oneself to, to pour out one's feelings, to open oneself to;
ի բաց —, to cast, put or leave off;
ի բաց — զամօթ, to cast aside all sense of shame;
— յընչից, to deprive oneself of one's property;
— զսուրն ի պատենաից, to draw, to bare or unsheathe a sword;
— օձից, to cast the skin;
այն ինչ կամէր առաւօտն ի գիշերոյն —, իբրեւ այգն զառաւօտն մարկանայր, at dawn, at day-break, in the grey of the morning, at the peep of day;
յայսմ օրինակի զբանս իւր —նայր, he this expressed, or explained himself.

NBHL (1)

Զմտերիմս նորա եւ զկուսակալս գանձիւք ի նմանէ ի բաց մերկանալ. (Խոր. ՟Ա. 26։)


Մերկանդամ

See full entry →

adj. adv. fig. bot.

quite naked;
unarmed;
nakedly, openly, ingenuously;
— պտուղք, drupa.

NBHL (1)

Մերկանդամք փախստեայք ապրեցան։ Մերկ իսկ եկի ես յորովայնէ մօր իմոյ, եւ մերկանդամ դարձայց անդրէն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 12։ Յոբ. ՟Ա. 21։)


Մերկապարանոց

See full entry →

adj. fig. adv.

barenecked;
naked, clear, evident, open, frank;
nakedly, clearly, overtly, plainly;
— առնել, to make evident, to reveal, to discover, to unveil;
ամենայն ինչ — կայ առաջի նորա, all things are naked and opened unto the eyes of him.

NBHL (1)

Ահարկու հրամանն, եւ մերկապարանոց՝ յանդիմանութիւնքն։ Մերկապարանոց լուսաւորութիւն՝ անքօղ եւ անվերարկու. (Նար. ՟Ը. ՟Ժ՟Ա։)


Մերկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Մերկանամ.

NBHL (1)

Մերկացո՛ յահարոնէ զպատմուճանն։ Մերկացոյց յահարոնէ զհանդերձս նորա։ Մերկացուցին զնա։ Մերկացուցել զդիակունսն։ Մերկացուսցէ զգլուխ կնոջն։ Զհիմունս նորա մերկացուցից.եւ այլն։


Մերկեմ, կացի

See full entry →

va. vn.

cf. Մերկանամ.

NBHL (1)

Մերկեա՛ զսուր քո, եւ սպա՛ն զիս։ Առ զնորին սուսեր, եւ մերկաց (կամ մերկեաց) զնա ի պատենից իւրոց։ Մերկացից կամ մերկացի զվաղակաւորն իմ ի պատենից իւրոց.եւ այլն։


Հոռի

See full entry →

s.

the second month of the ancient Armenian calendar.

NBHL (1)

Հոռի, զի հորեն երկրագործք եւ մշակք, զցորեան ի զգինի ի շտեմարանս ժողովելով. որ ըստ իմիք յարմարի անշարժ տոմարի յայսմաւուրաց, կամ ժամանակի թարգմանչաց, ըստ որում հոռին պատասխանէ կէս մի սեպտեմբերի, եւ կէս մի հոկտեմբերի։


Հոռոմ, ի, ոց

See full entry →

s. adj.

roman, latin;
greek.

NBHL (1)

Հաւատարիմ զօրացն հոռովմոց. (Եղիշ. ՟Դ։)


Հոսանուտ

See full entry →

adj. fig. s.

flowing, running, fluid;
transitory, transient;
fluid;
ելեկտրական — electric fluid.

NBHL (3)

Ջրոյն՝ երկակի, ոմն գէջ, եւ ոմն հոսանուտ՝ սեռք սորա. (Պղատ. տիմ.։)

Հոսանուտ բնութեամբս յար փոփոխիմք. (Լմբ. սղ.։)

Ի հոսանուտ վայրէ կենցաղոյս (հանգոյն գետոյ). (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Հոսիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

shedding, pouring out;
scattering, spreading;
dispersing;
winnowing-fan.

NBHL (1)

Որոշումն հոսողին՝ երկրորդ գալուստն քրիստոսի. հոսիչն՝ յանդիմանութիւնն. Եփր. աւետար.։ Ի նոյն միտս ասի եւ Հոսող՝ որպէս հոսիչ, այսինքն հեծանոց.


Հովանանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to overshadow, to shade, to shadow;
to seat or repose oneself in the shade;
to take under one's protection, to protect, to defend, to shelter.

NBHL (1)

Հովանանային քերովբիմքն բացական թեւոցն տարածմամբ. (Անան. եկեղ։)


Հովանացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to extend or spread a shade over, to shade.

NBHL (1)

Համբարձաւ ի յերկինս, եւ զամենայն իմանալի միտք ընդ իւր իմացմանն յարկաւն հովանացոյց. (Լմբ. սղ.։)


Հովանաւորեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to shade, to cover with shade, to cast a shadow upon;
to protect, to take under one's shadow or patronage.

NBHL (1)

Հոգի՛ երկիւղի՝ գործոց իմոց հովանաւորեա՛. (Ճշ. ձ։)


Հովացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to cool, to refresh, to make cold;
to chill;
to cool, to relent, to slacken, to abate, to relax.

NBHL (1)

Զշունչն եւ զըմպելին ընդունելով՝ հովացուցանէ. (Պղատ. տիմ.։)


Հովուական, ի, աց

See full entry →

adj.

pastoral, pastorly, shepherdly;
— գաւազան, shepherd's crook;
crosier;
— թուղթ, կոնդակ, pastoral letter;
— կեանք, կենցաղ, pastoral life;
— մախաղ, շուն, shepherd's bag, scrip;
shepherd's dog.

NBHL (1)

Ծառայք խռովարարք ... մանաւանդ հովուականն (այսինքն որ իցէ հովիւ). (Փիլ. իմաստն.։)


Հովուապետ, աց

See full entry →

s. fig.

chief shepherd;
Jesus-Christ;
pontiff, archbishop.

NBHL (1)

Վիճէին ընդ հովուապետսն եւ ընդ հօտերէցսն. (Փիլ. իմաստն.։)


Հովուասէր

See full entry →

adj.

loving, faithfully following the shepherd.

NBHL (1)

Որ սիրէ զհովիւ իւր. հաւատարիմ առ հովիւն կամ առ առաջնորդնն.


Հովուեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to tend, to pasture, to feed one's flocks;
to have the cure of souls;
to lead, to conduct, to guide;
մահ —եսցէ զնոսա, death will pasture on them.

NBHL (2)

Ի հովուել նորա խաշանցն լաբանու։ Դու հովուեսցես ժողովրդեան իմոյ իսրայէլի։ Ես հովուէի քեզ յանապատի։ Հովուեցից խաշինն կոտորելոյ։ Որ հովուեսդ իսրայէլի.եւ այլն։

Հովուել զժողովուրդ իմ։ Տէր հովուեսցէ զիս։ Հովուեսցես զնոսա գաւազանաւ երկաթեաւ։ Հովուեսցեն զասորեստանեայն սրով. եւ այլն։


Հովութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

cool, freshness, coolness;
coldness, indifference, cold-heartedness.

NBHL (1)

Յամարայնի քրտնելով եւ խոնաւանալով արտաքոյ՝ հովութիւն շնորհէ ընտանի մարմնոյն. (Պղատ. տիմ.։)


Հովտաձեւ

See full entry →

adj.

valley-shaped, valleyed;
concave.

NBHL (1)

Ի փոքր վիմամէջս ի կարկաչս հովտաձեւս։ Եւ քաղաքն ի հովտաձեւ դաշտին. (Արծր. ՟Ա. 10։ ՟Դ. 2։)


Հոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to render stinking, fetid;
to rot, to putrefy, to stink.

NBHL (1)

Նախատէին՝ զբերան ունելով հոտեալ։ Ի պատմելոյ զանճառելիսն հոտեցաւ բերան իմ. (Ոսկիփոր.։)


Հոտոտելիք, լեաց

See full entry →

s.

the smell, the sense of smelling, nose.

NBHL (1)

Զաստուած փառաւորեսցէ եւ հոտոտելիք՝ յընդունել զհոտ անուշութեան իմանալի եւ զգալի աստուածային պարգեւացն. (Խոսր.։)


Հորիզոն, ի

See full entry →

s. fig.

horizon;
-;
— զգալի, երեւոյթ, ուսումնական, իմանալի, sensible, apparent, mathematical, rational -;
քաղաքական —ն մթագնի, ամպէ, the political-horizon begins to lower, to become cloudy;
—ն սկսանի պարզել, the-begins to clear up.


Հպատականք

See full entry →

s.

cf. Հպատակութիւն.

NBHL (1)

ἑπιμέλεια diligentia, procuratio, cura. Հպատակելն իմիք. մտադրութիւն. խնամարկութիւն. դարման. ուշադրութիւն, պէտ ընելը.


Հպատակեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Հպատակիմ.


Հպարտաբան

See full entry →

s.

boaster, braggart, vaunter.

NBHL (1)

Զի հպարտաբան իմն էր, եւ թշնամանօղ. (Գէ. ես.։)


Հպարտագոյնս

See full entry →

adv.

proudly, haughtily, vaingloriously.

NBHL (1)

Յոյժ բարձրագոյնս իմն եւ հպարտագոյնս բարբառեցաւ պիղատոս. (Նանայ.։)


Հպարտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud, to swell with pride, to be puffed up;
— ընդ տոհմ իւր, to boast of one's descent or birth.

NBHL (1)

Յիմաստութիւն քո մի՛ հպարտանար։ Որ հպարտացեալ էին արծաթով։ Հպարտացաւ ի վերայ ժողովրդեան քո։ Հպարտացաւ յոյժ հպարտութիւն նորա։ Մի՛ հպարտանար առաջի թագաւորի։ Զի՞ հպարտանաս յուսով քոյով սնոտեաւ ի վերայ ծառայից նորա։ Գուցէ հպարտանայցես ի սրտի քում։ Զի մի՛ այր քան զընկեր հպարտանայցէք ի վերայ ընկերին.եւ այլն։


Հպաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proximity, vicinity, neighbourhood;
touch;
intimacy;
habit.

NBHL (3)

Յառաջադիմութեան հոգւոյ ի հպաւորութիւն աստուծոյ։ Հոգեւորապէս հպաւորութեամբ։ Լմբ. (սղ.։)

Զկակուղն եւ զխոշոր (լինի իմանալ) ի ձեռն հպաւորութեան։ Ձեռին ձգմամբ կամ առ ձեռն հպաւորութիւն։ Հպաւորութիւն հանդերձի. (Փիլ. այլաբ.։ Նար. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Ը։ Երզն. մտթ.։)

Ծննդոցն՝ բնութեամբ գութ ի ծնողացն բնաւորեցաւ, եւ յայտ առնէ զայս եւ անբանիցն հպաւորութիւն, կամ մարդկան առ յառաջին հասակէն առ մարսն կամքն. իմա՛ սովորական ունակութիւն, կամ ունելութիւն առ մարսն։


Հպեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to approach.

NBHL (1)

Ի սէրն յիսուսի զմեզ իմաստասիրութիւն հպեցուցանէ. (Լմբ. սղ.։)


Հպումն, ման

See full entry →

s.

cf. Հպաւորութիւն.

NBHL (1)

Հպումն յաստուած։ Հաղորդեալ ի ձեռն իմացականին հպման. (Լմբ. սղ.։)


Հռետորայք, յից

See full entry →

s.

the rhetors, orators.

NBHL (1)

Ոչ եթէ առաւելութեամբ բանիւք իմաստութեամբ հռետորէից. (Եփր. հռ.։)


Հռովմայերէն

See full entry →

adj. adv.

latin;
in latin.

NBHL (1)

Յունարէն եւ հռոմայերէն իմաստութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)


Հռչակագեղ

See full entry →

adj.

very beautiful, handsome, fair, fine.

NBHL (1)

Հռիփսիմէ հռչակագեղ՝ մեծապայծառ վայելչութեամբ. (Տաղ.։)


Հռչակելի, լւոյ

See full entry →

adj.

praiseworthy, commendable, laudable.

NBHL (2)

Հռչակելին սոկրատէս, կամ անուն, կամ առաքինութիւն։ Հռչակելի զարմանագործութեամբ, կամ գովութեամբ։ Զյոյժ հռչակելին ճարտասանաց զդիմոսթենէս. (Պիտ.։)

Զհռչակելին զայն նշան. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Հռչակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make famous, to trumpet, to sound the fame of, to praise, to exalt;
to publish, to divulge, to make public, to noise or rumour abroad;
to chant, to celebrate, to solemnize.

NBHL (1)

Որ յափշտակեն զգովիչսն, եւ զամենայն հրապարակսն հռչակեցուցանել ջանան այնպիսի սնոտի բանիւք կորստականօք. այսինքն դղդրել. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Հսկայաքայլ

See full entry →

adj. fig.

adb. with giant strides;
— ընթանալ, to walk or advance -;
— յառաջադիմել, to make rapid progress;
— great improvement.


Հսկողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հսկութիւն.

NBHL (1)

Ի ձեռն հսկութեան ի զղջութիւն ածէ զհոգիս մարդկան. (Կլիմաք.։)


Հսկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

watching, wakefulness, sleeplessness;
vigilance.

NBHL (1)

Ի ձեռն հսկութեան ի զղջութիւն ածէ զհոգիս մարդկան. (Կլիմաք.։)


Հսկումն, ման

See full entry →

s.

watch, vigil;
vigil, eve of a feast.

NBHL (1)

Ի ձեռն հսկութեան ի զղջութիւն ածէ զհոգիս մարդկան. (Կլիմաք.։)


Հտպտանք

See full entry →

s.

cf. Հպտանք;
harlequinade, buffoonery.

NBHL (2)

Նոյն ընդ Հպտանք. խենէշ զարդք. պչրանք. պճնութիւն. կցկցումն, եւ սեթեւեթ բանից. եւ ցնորք. կեղծաւորութիւն կամ միմոսութիւն.

Հնարս հտպտանաց գտին բոզքն այն։ Այսմ հտպտանաց ոչ հաւանին նոքա։ Հնարից հտպտանօք։ Հտպտանս եւ աղճատանս իմն կարծել։ Մեղկեալ հտպտանօք եւ շռայլութեամբ. (Մագ. ՟Ե. ՟Լ՟Ա. ՟Լ՟Թ. ՟Խ։)


Հրաժարական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

renouncing, abdicating, resigning, taking leave of;
resignation;
leave of absence;
տալ — ողջոյն, to take one's leave, to say good-bye, to bid farewell to;
— կեանք, retired or solitary life.

NBHL (1)

Նաեւ չէքն յոչխարաց իմոց՝ ո՛չ եթէ հրաժարական ինչ իցէ, որպէս թէ չէ հնար լինել յոչխարացն իմոց. (Նանայ.։)