Definitions containing the research երէ : 2300 Results

Պաշտօնեայ, էի, ից

See full entry →

s. adj.

clerk, official, minister;
servant, domestic, waiter, valet;
administrator, officiating, deacon;
religious, pious;
— արդարութեան, Minister of Justice;
cf. Պաշտօն;
cf. Պատերազմ;
— աստուածային վրէժխնդրութեան, instrument of divine vengeance;
—ք, Therapeutae, servants of God;
—ք արքունեաց, courtiers.

NBHL (1)

Կամ որպէս ὐπηρέτης . յորմէ Հիւպերէտ. minister. Տե՛ս (Ես. ՟Լ՟Բ. 5։ Ղկ. ՟Դ. 20։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 5։ ՟Ի՟Զ. 16։ ՟Ա. Կոր. ՟Դ. 1։)


Ուրախաբեր

See full entry →

adj.

bringing joy, rejoicing, diverting.

NBHL (1)

Որ բերէ զուրախութիւն. առիթ բերկրանաց.


Չարալլուկ

See full entry →

adj.

cruelly tormented, ill-treated, vexed, oppressed;
very painful, very grievous;
— տանջել, to torment, to torture;
— մեռանել, to die under atrocious tortures.

NBHL (1)

Սովն չարալլուկ. (Սամ. երէց.։)


Չարախտական, ի, աց

See full entry →

adj.

hurtful, pernicious.

NBHL (1)

κακοπαθής, κακόπαθος aerumnosus. Որ բերէ յինքեան կամ այլոց զչար ախտ, զկիրս, զվնաս. եւ Ախտացեալ զախտ չար. թշուառ.


Չարաղէտ

See full entry →

adj.

very painful, very atrocious, insufferable, insupportable.

NBHL (1)

Որ բերէ զչար աղէտս. դժնդակ. անբերելի.


Չափաբեր

See full entry →

adj. fig.

of a just measure, symmetrical;
moderate, regulated, of steady habits, temperate, sober.

NBHL (1)

μέτριος moderatus. Որ բերէ յինքեան զչափ, կամ ի չափու ունի զանձն. բարեխառն. զգաստ.


Չկեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

laziness, etc.

NBHL (1)

(Բաժանեալքն ի կործանման աշտարակին) մի մի ի նոցանէ զմէնութիւն չկեցութեան յանձինս իւրեանց բերէին. (Ագաթ.։)


Չորանուտ

See full entry →

adj.

dry, arid.

NBHL (1)

Յայնմ կղզոջ ոչ գոյր արմատ դալարոյ, բայց միայն ապառաժ չորանուտ. (Մեսր. երէց.։)


Սանդուղք, դղոց

See full entry →

s.

staircase, stairs, ladder;
երկբացիկ —, double ladder, trestles;
ծալածոյ —, folding ladder;
— չուանեայ, rope-ladder, foot-rope;
— հրդեհի, fire-ladder, fire-escape;
— պաշարման, scaling-ladder;
— շրջանակաւ, winding staircase;
ելանել ընդ —ղս, to go up stairs;
իջանել ի սանդղոց, to come down stairs;
ելանել ի վեր սանդղովք, to scale, to climb over, to escalade;
ելանել սանդղովք ի պարիսպս, to scale the walls.

NBHL (1)

Եւ ահա սանդուղք հաստատեալ յերկրի։ Բարձեալ բերէին սանդուղս եւ մանգղիոնս։ Ընդ եօթն սանդուխս ելանէին ի նա։ Եօթն սանդուխք ելանելիք նորա. (Ծն. ՟Ի՟Ը. 12։ ՟Ա. Մակ. ՟Է. 30։ Եզեկ. խ. 22=37։)


Սառնաբեր

See full entry →

cf. Սառնագործ.

NBHL (1)

Որ բերէ զսառն կամ զսառնամանիս.


Սառնամանուտ

See full entry →

adj.

very cold, icy, freezing.

NBHL (1)

ՍԱՌՆԱՄԱՆՈՒՏ կամ ՍԱՌԱՄԱՆՈՒՏ. κρυμώδης frigidus. Որ յինքեան բերէ զսառնամանիս. սառնական. ցրտագին. դժնդակ.


Սառնասեր

See full entry →

adj.

icy, cold, stony, cruel.

NBHL (1)

Ի սերէ ի բնէ սառնանման. սառնակերպ. սառնային.


Սառնում, եայ

See full entry →

vn.

cf. Պաղիմ.

NBHL (1)

Կարաձմեռն, յորում բզնունեաց ծովն սառեաւ. (Սամ. երէց.։)


Սատրապետ, աց

See full entry →

s.

satrap, lieutenant of a county, prefect.

NBHL (1)

Սատրապք եւ զորագլուխք եւ զօրապետք եւ գաւառապետք։ Ամենայն սատրապք եւ կուսակալք. (Ոսկ. ի մելիտ.։ Մեսր. երէց.։)


Սարաս, ի

See full entry →

s.

form, fashion, manner, resemblance;
custom, habit, usage;
յայնմ —ի, in that state;
ըստ —ի, so as, as;
այսպիսի —իւ, so, in such a manner.

NBHL (1)

Այսպիսի սարասիւ յերկարեալ ամս իսկապէս. (Սամ. երէց.։)


Սարկաւագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

deaconship, deaconry;
service, ministry.

NBHL (1)

զաքարիա, որ ի միում աւուր եհաս, ի քահանայականէն, ի գլխաւորական գահ կաթողիկոսութեան. (Սամ. երէց.։)


Սարոյ, ից

See full entry →

s.

pine-tree.

NBHL (1)

(իսկ Լեհ. համարի զսարոյն՝ որպէս ազգ բեւեկնոյ, եւ բերէ վկայութիւն, թէ


Սաքափաթանք

See full entry →

s.

sycophancy;
juggling tricks.

NBHL (1)

Զի եթէ շաղափն սաքափաթանաց, եւ թովչութիւնք ինչ ստաբանք՝ յորժամ թովիցին, կարեն անազդական առնել զմարմինս ի թուանաց չար գաղտնաց, որչափ եւս առաւել եւ այլն. (Ոսկ. ես. ուր Գէ. ես.) զվերջին հատուածն եւեթ ի մէջ բերէ, թողեալ զառաջին բանն մթին։


Սեխենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

melon-plant.

NBHL (1)

ՍԵԽԵՆԻ կամ ՍԵՂԽԵՆԻ. σικυήλατον, σικυήρατον . Բոյս՝ որ բերէ զսեխ. եւ Սեխաստան.


Սենեկապան, աց

See full entry →

s.

chamberlain.

NBHL (1)

Սենեկապէտ էր ամենայն գանձուց նորա. (Մեսր. երէց.։)


Սենեկապետ, աց

See full entry →

s.

Lord High Chamberlain.

NBHL (1)

Սենեկապէտ էր ամենայն գանձուց նորա. (Մեսր. երէց.։)


Սերեմ, եցի

See full entry →

va.

to procreate, to beget, to engender, to give rise to, to propagate.

NBHL (2)

Ազգ սերէ յանուն մօր իւրոյ ռոփսեանք։ Ազգ զնա սերէ յանուն հօրն. (Խոր. ՟Բ. 61. 87։)

Ի յուդայիազգէն սերէր անուն հրէական (յուդայեան) (Ոսկ.մտթ.։ 2)


Ստուերաբոյս

See full entry →

s. bot. adj.

shadow-grass;
producing darkness (night).

NBHL (1)

Ուր ոչ գոյ լոյս, անդ խաւար է. եւ գիշեր է ստուերաբոյս, որ անկանի ի տարերէ՛ երկրիս. (Շիր.։)


Ստուկ

See full entry →

adj.

cf. Ստախօս;
adulating.

NBHL (1)

Յանդիմանեաց զիս իբրեւ սըտուկ. (Մեսր. երէց.։)


Սրբազգեստ, ից

See full entry →

adj.

clothed in a holy or white raiment;
holy, pious, godly, divine.

NBHL (1)

Արդ ո՛վ սրբազգեաց տէր իմ Գրիգոր. (Սամ. երէց.։)


Սրբական, ի, աց

See full entry →

adj.

holy, pure, chaste.

NBHL (1)

Սրբական վարս ընծայեցուցանել։ Բարք սրբականք։ Վարս սրբականս ցուցցէ։ Սրբական վարս ստանալ։ Սրբական եւ մաքուր վարուց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1. եւ գծ։ Նար. երգ.։ Շ. մտթ.։ Սամ. երէց.։)


Սրբիկ

See full entry →

cf. Սպրկիկ.

NBHL (1)

Եգիտ զնկանակն ի վերայ սեղանոյն, այլ ոչ այնպէս կազմիկ սրբիկ որպէս զերէկն ջինջ. (Վրք. հց. ձ։)


Սրեղջիւր

See full entry →

adj.

sharp-horned.

NBHL (1)

Լինի ի հնդիկս երէ յամոյրանման սրեղջիւր, որ սպանանէ զառիւծ. (Խոր. աշխարհ.։)


Սրինգ, րնգաց

See full entry →

s.

flute;
flageolet;
fife;
syringe;
— հաւորսաց, bird-call;
— հովուական, shepherd's pipe, reed;
նուագել սրնգաւ, to play the flute;
to pipe.

NBHL (1)

Փողն քաջալերէ, սրինգն ստիպէ։ Լուիցեն զձայն փողոյն, եւ զգոչիւն սրնգին. (Մծբ. ՟Զ. ՟Ը։)


Սրտապնդեմ, եցի

See full entry →

va.

to re-animate, to encourage, to inspire with courage, to revive, to put new spirits into, to raise again or restore a person's spirits.

NBHL (1)

Քաջալերեալ սրտապնդեալ զմի ի նոցանէ՝ մխիթարէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 21.) (յն. լոկ, մխիթարել)։ Զմի մի ի նոցանէ ի ծածուկ քաջալերէր եւ սրտապնդէր։ Դարձեալ քաջալերէ եւ սրտապնդէ։ Յուսով սրտապնդէ զինքն նորոգ զինուորեալն ի մարտս չարին. (Եղիշ. ՟Ե։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Լմբ. սղ.։)


Սրտեայ

See full entry →

adj.

courageous, intrepid, spirited, bold, lively;
այր —, a man of heart.

NBHL (1)

Միրդատ այր սրտեայ եւ աջողաձեռն՝ աւերէր քանդէր զկողմանս պարսից. (Պտմ. վր.։)


Սփիւրիդ

See full entry →

cf. Սփրիդ.

NBHL (1)

Ոմն սփիւրիդս առնէ. (Եղիշ. երէց.։)


Սօսասարաս

See full entry →

adj.

platane-like, sumptuous, elegant.

NBHL (1)

Նման սօսւոյ. սօս (ածակ.) պերճ, վսեմ, շքեղ, կամ ահաւոր՝ որ բերէ զսօսաւիւն.


Սօսաւիւն

See full entry →

cf. Սօսափիւն.

NBHL (1)

ՍՕՍԱՓԻՒՆ. ψόφος, φωνή, crepitus, sonitus. որ եւ ՍՕՍԻՒՆ. գրի եւ ՍՕՍԱՒԻՒՆ. Աւիւն կամ ազդումն ի սօսեաց. խօշիւն, շրշիւն շարժման տերեւոց. որ բերէ եւ սոսկումն ինչ կամ սարսափումն ի լսելիս. Ֆըսըլթը, խըշըլթը, հառըլթը.


Սօսափիւն

See full entry →

s.

noise, murmur, sough, breath;
trembling, agitation;
— սաղարթուց, rustling of the leaves;
— հողմոց, hollow or rumbling noise of the winds.

NBHL (1)

ՍՕՍԱՒԻՒՆ. ψόφος, φωνή, crepitus, sonitus. որ եւ ՍՕՍԻՒՆ. գրի եւ ՍՕՍԱՒԻՒՆ. Աւիւն կամ ազդումն ի սօսեաց. խօշիւն, շրշիւն շարժման տերեւոց. որ բերէ եւ սոսկումն ինչ կամ սարսափումն ի լսելիս. Ֆըսըլթը, խըշըլթը, հառըլթը.


Վահանադրօշ

See full entry →

adj.

carrying a buckler.

NBHL (1)

Սաստիկ խորտակելով բախէին զվահանադրօշսն, որք յանդուգն արշաւանօք պատրաստէին ի պատերազմ. (Մեսր. երէց.։)


Վաղժամանակեան

See full entry →

cf. Վաղեմի;
— հնութիւն, antiquity.

NBHL (1)

(Երկար վանկն) վաղժամանակեան է, եւ զներկայս եւ զապառնին յինքն բերէ. (Երզն. քեր. ի Համամայ։)


Պողովատիկ

See full entry →

adj. s. fig.

steely;
steel, sword.

NBHL (2)

Զպողովատիկ զէնս նորա կորզեաց եւ եհան ի նմանէ. (Եղիշ. երէց.։)

Ճարտարաց ասորւոց պողովատիկ գրչաւ նկարեալ զմուշեղ. (Մեսր. երէց.։)


Պոման

See full entry →

cf. Պայման.

NBHL (1)

Մի ստել պոմանի ուխտին. (Մեսր. երէց.։)


Պորտ, ոյ

See full entry →

s. adv.

navel, umbilicus;
belly;
middle, centre;
— երկրի, mount, mountain;
— կամարաց, key-stone of an arch;
— ի վեր, —յորսայս, supinely, with one's face upward;
—ոյ ծառայ, slave to one's belly, gourmand, *greedy-gut.

NBHL (1)

Այլ եւ զպորտս եւ զբարձս եւ զծնօտս նոցա քերէին գործւովք տանջանաց. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 10։)


Պռոյգ, ուգի, գաց

See full entry →

s.

paraphernalia, portion, dowry, dower.

NBHL (2)

Ըստ յն. բռօի՛քս. կամ բռիքս. προΐξ dos. Օժիտ. պաշտատական. վարձանք. ինչք՝ զոր հարսն բերէ ի տանէ ծնողաց իւրոց ի տուն փեսային.

Առաջինն (կին) եբեր պռոյգս։ Եթէ ոչ առնէ կտակ (այրն), որդիրք պռուգօք կնոջն ժառանգեն զնա։ Վասն պռուգաց։ Զոր ինչ բերէ կին ի պռոյգս։ Հաւանի այրն ի պռոյգսն։ Յամենայն աշխարհս ըստ սովորութեան բերեն կանայք զպռոյգսն։ Այր ոք՝ որ առնու կին օրինաւոր պռուգօք։ Այն որ յառնէն ի կինն դարձաւ (պարգեւ), ոչ դրի ի թիւ պռուգացն՝ որ հարսինն է բերք։ Պռոյգս տայ դստերացն՝ եւ տուայր որդւոցն. (Մխ. դտ.։)


Պսակադիր, դրաց

See full entry →

adj.

crowning;
marrying.

NBHL (1)

Ոչ հաճի պսակադիրն ընդ անձնահաճ. (Մեսր. երէց.։)


Պտղաբեր, աց

See full entry →

adj.

bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.

NBHL (2)

καρποφόρος, καρποφόρων, κάρπιμος, καρπόβροτος frugifer, -rus εὕφορος ferax. Որ բերէ զպտուղ. մրգաբեր. եւ Բեղուն, բարեբեր.

Քուշ զփշաբեր եւ զանպիտան եւ զցամաք երկրէ նշանակէ, եւ ոչ զպտղաբերէ. (Մեկն. ծն.։)


Պտղաբերեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Պտղաբերիմ.

NBHL (3)

Պօղոս ի բերանոյ իւրմէ պտղաբերէր զպարգեւս հոգւոյն՝ յայտնութեամբ աւետարանին. (Համամ առակ.։)

Այգի ողկոյզ երիս պտղաբերէ, հեշտութեան, արբեցութեան , թշնամանաց . (Ոսկիփոր.։)

Ընդ ամենայն աշխարհ աճէ եւ պտղաբերէ. (Կող. ՟Ա. 6։)


Պտղաբերիչ

See full entry →

cf. Պտղաբեր.

NBHL (1)

Որ բերէ զպտուղ.


Պտղաճոխ

See full entry →

cf. Պտղալի.

NBHL (1)

Որ ճոխ պտղաբերէ, կամ բուսուցանէ ճոխութեամբ.


Պրակ, աց

See full entry →

s.

wood, thicket, grove, bush;
work, writing;
chapter, paragraph or article;
— թղթոյ, ream of paper;
— կտաւոց, չուխայից, entire piece of linen or woollen cloth, bale, pack;
—ք ուսման, lesson;
acts;
—ք առաքելոց, the Acts of the Apostles.

NBHL (1)

Պրակք ինչ մանրոստք որ կոչին երկինք. եւ սկսանի ոգորել երէն ընդ երկին պրակքն ... Զգո՛յշ լեր՝ գուցէ խաղասցէս եւ ոգորեսցես ընդ երկին պրակունս, ընդ սակաւ ինչ վաճառս, ընդ հանդերձս. եւ այլն. (Եպիփ. բարոյ.։)


Պրկեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind, to strain, to tighten, to tie tight, to pinion;
to stretch, to lengthen out;
cf. Յօն.

NBHL (1)

Սուրբն ատոմ պրկեալ ի փայտին՝ քաջալերէր զընկերսն. (Ասող. ՟Բ. 2։)


Ջրագոյն

See full entry →

adj.

water-coloured.

NBHL (1)

Արդարեւ զջրագոյն (այլ ձ. զջրոյ գոյն) զբահազգեստացն բերէր տեսութիւն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Յերկնուստ

See full entry →

cf. Երկնուստ.

NBHL (1)

οὑρανόθεν coelitus. Յերկնից անտի ի վերուստ. երկնքէն, վերէն.