Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Կանամբի, բւոյ, բեաց

See full entry →

adj.

having a wife, married, conjugated.

NBHL (1)

γαμησάς, γεγαμηκώς nuptus, matrimonio iunctus. Այր, որ ունի զկին. ամուսնացեալ. կարգւած մարդ, կնիկ ունեցօղ, տնւոր.


Կանանի, նւոյ

See full entry →

s. pl.

women, the fair sex.

NBHL (1)

Զարհուրեցան կանանին՝ որ ընդ նունեայ, եւ սկսան փախչել. (Պտմ. վր.։)


Կանանոց, ի, աց

See full entry →

s.

gynecaeum;
harem, seraglio;
nunnery, convent.

NBHL (1)

γυναικών, γυναικεῖον gynaeceum, mulierum conclave. Բնակարան կանանց, որոշեալ ի տունս մեծամեծաց՝ ուրոյն ի բնակարանէ արանց. եւ վանք կուսանաց կամ կանանց միայնացելոց.


Կանանցաբարոյ

See full entry →

adj.

feminine, weak, timid, cowardly, pusillanimous.


Կանանցածին, ծնաց

See full entry →

adj.

born of & woman.

NBHL (1)

Գլխատմանն, որ հոգւովն եղիային, ի կանանցածնացս վեհին. այսինքն մեծին ի ծնունդս կանանց. (Ոսկիփոր.։)


Կանաչ

See full entry →

adj. s.

green, verdant;
verdure;
— բացագոյն, sea-green.

NBHL (3)

ԿԱՆԱՉ. χλωρός, θάλλων, πράσιος , (որպիսի գոյն) viridis. Գրի եւ ԿԱՆԱՋ. եւ իբր ռմկ. կանանչ, կանանջ. որ եւ յն. բառիւ, ՇԼՈՌՈՍ. Գոյն զուարթ ընդ կապոյտ եւ ըստ դեղին. ունօղ զգոյն դալարիոյ. եւ Դալար.

Յասպոյ որակութիւն գունոյ կանաչ է, որպէս զմրուխտ։ Զմրուխտ կանաչ է գունովն. (Լմբ. յայտն.։)

ԿԱՆԱՉ. գ. Դալարի. բանջար. խոտ. բոյս. տունկ. եւ Դալարութիւն. կանանչեղէն.


Կանաչագոյն

See full entry →

adj.

green;
dark green.

NBHL (2)

χλοερός . Կանաչ գունով. եւ Առաւել կանաչ.

(Զմրուխտն) յեսանաւն մաշելով եւ ծախելով, զայն միայն թողուն անծախ, որ ինչ ի նմա տեսանի կանաչագոյն. (Նիւս. երգ.։)


Կանաչանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become green, to grow green again;
to be verdant.

NBHL (1)

Երփնազարդ հոգւոցն տունկք կանաչացեալ կենդանութեամբ. (Շ. տաղ.։)


Կանաչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

green, green colour;
verdure.

NBHL (2)

Ի թզենին՝ որ առաւել ունէր կանաչութիւնն. (Երզն. մտթ.։)

Յորժամ երկիրն խոնաւ լինի, եւ ունի նշանակ ջրոյ յինքեան զկանաչութիւն բուսոյն. (Անան. զղջ.։)


Կանացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s. pl.

female, feminine, womanly, womanish;
effeminate;
— սեր, ազգ —, womankind, the fair sex;
— ձայն, womanish voice;
— զգեստ, woman's garments;
— զարդ, female attire or ornaments;
զգենուլ —, to dress oneself in female attire;
մտանել զմուտ —, ննջել զգործ —, to lie with mankind;
—ք, women;
the menses.

NBHL (2)

Անձինք կանացեաց քաղցիցեն։ Վատութիւն ունի զկանացին. (Առակ. ՟Ժ՟Ը. 8։ ՟Ժ՟Թ. 15։)

Ոչ ունէր կակուղ փետրալից անկողինս՝ թուլացուցանողս եւ լուծանողս զկանաչեաց զմարմին. (Բաբիղ. ի յհ. մկ.։)


Կանափ, ի

See full entry →

s.

hemp;
tow.

NBHL (2)

ԿԱՆԱՓ որ եւ ԿԱՆԵՓ. Նոյն անուն է եւ յայլ լեզուս. κάνναβις, κάνναβος cannabis, -ba, -bum;
stuppa. Բոյս կամ եղէգն խոշոր կտաւոյ. հաստ կտաւ. խծուծ.

Կտաւատ, եւ կանափ։ Կանափն ընդունի զթանձր եւ զգէճ գետինն։ Կանափն ծեծես, եղն դուրս կուտայ, ա՛ռ եւ ի գո՛րծ ած. (Վստկ.։ Բժշկարան.։)


Կանգնագեղ

See full entry →

adj.

standing, upright, straight, erect;
— հասակ, beautifully shaped, erect stature.

NBHL (1)

Կանգուն կացեալ վայելուչ օրինակաւ.


Կանգնական

See full entry →

cf. Կանգնագեղ.

NBHL (1)

ԿԱՆԳՆԱԿԱՆ որ եւ ԿԱՆԳՆԱԾ. Կանգուն կացեալ. կանգնեալ.


Կանգնաչափ

See full entry →

s. adj.

cubit measure;
cf. Կանգնեան.

NBHL (1)

որ եւ ԿԱՆԳՆԵԱՆ. Չափեալն կանգնաւ. ունօղ զչափ կանգնոյ՝ միոյ կամ բազմաց. կանկուն մը, ասչափ կանկուն.


Կանգնաւոր

See full entry →

adj.

cf. Կանգնագեղ;
cf. Կանգնեան.

NBHL (3)

ὁρθός rectus, erectus. Կանգնական, կանգուն. ուղղաբերձ. ուղղորդ. կանգնեալ. կայուն.

ԿԱՆԳՆԱՒՈՐ. Կանգնաչափ. ոյր բարձրութիւնն է այսչափ կանգուն.

Արասցես զսիւնակս խորանին յանփուտ փայտից՝ կանգնաւորս. ի տասն կանգնոյ զերկարութիւն միոյ սիւնակին առնիցես։ Նոյնպէս արասցես երկոցունց անկեացն կանգնաւորս. այսինքն որոշեալ կանգնօք չափեալս. (Ել. ՟Ի՟Զ. 16. 24։ ՟Լ՟Զ. 20։)


Կանգնեան

See full entry →

adj.

a cubit long;
ժանիս —ս երեք, teeth three cubits long.

NBHL (2)

Կանգնաչափ. կանգնաւոր. ունօղ զչափ կանգնոյ միոյ կամ բազմաց.

Եւ ոչ կանգնեան մի հող ի մատաղատունկ այգի. (Ոսկ. հերոդ.։)


Կանգնեմ, եցի

See full entry →

va.

to raise, to lift up, to re-instate, to re-establish;
to raise up, to erect, to set up, to found, to build, to rebuild, to construct.

NBHL (3)

ἑγείρω, ἑξεγείρω, ἁνορθόω, κατορθόω erigo, suscito ἁνίστημι statuo αἵρω levo եւ այլն. Կանգուն կացուցանել յոտին կամ ուղղորդ. ուղղել ի բարձրութիւն. ի վեր յարուցանել զանկեալն. կր. յառնել. յոտին կալ. աւարտիլ. կանգնել, կանգնիլ, կեցնել, կայնիլ, կենալ, տնկել, շտկել.

Եթէ գլորիցի մին, կանգնեսցէ զնա ընկեր իւր։ Ձեռն ձգեալ առ իս՝ կանգնեաց զիս ի ծունգս իմ, եւ ի թաթս ձեռաց իմոց։ Կանգնել զգլորեալս. զմենքենայս առ պարիսպն. զնիզակն ի վերայ վիրաւորաց։ Կանգնել արձան, նշան, զխորան. եւ այլն։ Կանգնել յերկրէ զտնանկն, կամ զաւերակս։ Կանգնեցէ՛ք զնովաւ նետակալս։ Յարիցեն մեռեալք, եւ կանգնեսցին՝ որ իցեն ի գերեզմանս։ Կանգնեցաւ որայն իմ, եկաց ուղղորդ։ Կանգնեցաւ, եւ նստաւ մեռեալն. եւ այլն։

Կանգնել զտաճար, կամ զաթոռ, զթագաւորութիւն. զբան իւր, կամ զբանս ուխտին, զանուն եղբօր իւրոյ ի մէջ իսրայէլի։ Հանճարով կանգնի տուն։ Ոչ եթէ բազում զօրօք յաղթութիւնն կանգնի. եւ այլն։


Կանդ, ից

See full entry →

s.

male eagle.

NBHL (1)

Արուն արծուոյ.


Կանեփի, փւոյ

See full entry →

adj. s.

cannabine. drill, duck.

NBHL (1)

Զգեցոյց նմա չուխայս (կամ պարեգօտս) հւնս եւ պատառատունս, եւ խոշոր կանեփիս. (Ճ. ՟Դ.։ Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ՟Ե.։)


Կանթեղակիր

See full entry →

adj.

lamp-bearing.

NBHL (1)

Զջահսն շուրջ ածէր ի վեր անդր (կապիկն,) որպէս կանթեղակիրքդ մանկունք, յոյժ ցոյցս առնելով. (Փիլ. լիւս.։)


Կանթեղաւոր

See full entry →

adj.

having a lamp.


Կանխագոյն

See full entry →

adv.

already, before, previously, formerly, antecedently.

NBHL (2)

Կանխագոյն են աւետիքն ծառայութեան քան զմտանել նոցա։ Կանխագոյն է քան զօրէնս չորեքհարիւր երեսուն ամաւ. (Մծբ. ՟Բ։)

Տեսակս իցեն կանխագունից նոցա։ Յաղագս բնութեամբ կանխագունի. որպէս կենդանին քան զբանականն. (Դամասկ.։)


Կանխակալ, ոյ

See full entry →

adj.

ancient, of antiquated date or observance, old, inveterate;
— կարծիք՝ սովորութիւն, prejudice, prepossession, preoccupation;
— գիտութիւն, prescience, foreknowledge.

NBHL (1)

Զորոց խելամտութիւնն յինքեան ունէր կանխակալ գիտութեամբ. (Եզնիկ.։)


Կանխակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ancient custom or usage, ancientness;
prejudice, prepossession.

NBHL (2)

Զորոց խելամտութիւնն յինքեան ունէր կանխակալ գիտութեամբ. (Եզնիկ.։)

πρόληψις praesumtio. Կանխակալն գոլ. հնութիւն՝ իբր իրաւունք համարեալ. ձեռներիցութիւն.


Կանխահաս, ից

See full entry →

adj.

early, precocious, premature, forward.

NBHL (1)

πρόϊμος maturus, tempestivus. Կանուխ հասեալ, այսինքն հասունացեալ. վաղահասուկ. կանուխ հասած.


Կանխաւ

See full entry →

adv.

before, antecedently, formerly, anciently, in bygone times.

NBHL (1)

Արարէ՛ք տօնս ուրախութեան կանխաւ մինչեւ յանկիւնս սեղանոյ. իմա՛ որպէս անուն, կանխեաւ, այսինքն նորաբոյս եւ վաղ բողբոջեալ՝ թաւ ոստով. ըստ յն. πυκάζων condensus որ այլուր թարգմանի՝ պտղախայծ, բղխեալ, եւ այլն. որպէս եւ եբր. ապօթ իբր ոլորք, նարօտ եւ այլն.


Կանխեմ, եցի

See full entry →

vn.

to rise or get up early;
to arrive early, before daybreak;
to hasten, to hurry, to make haste, to arrive beforehand, to anticipate, to go or get before, to precede, to get the start of, to outstrip;
— ըստ առաւօտն, to rise with the dawn, to get up at day-break;
— ունել, to preoccupy — ի կատարումն ըզձից ուրուք, to anticipate one's desires or wishes.


Կանխուսեալ

See full entry →

adj.

already instructed or informed.

NBHL (1)

Զկանխուսեալն ի մոռացմունս դարձուցեալ. (Լմբ. պտրգ.։)


Կանոնական, ի, աց

See full entry →

adj.

canonical.

NBHL (1)

Երիցունք մի իշխեսցեն ամենեւին կանոնական թուղթս տալ. (իբր թուղթ ընծայութեան. Կանոն.։)


Կանոնեմ, եցի

See full entry →

va.

to regulate, to determine, to order, to dispose, to arrange;
to prescribe, to decree, to constitute, to establish;
to canonize.

NBHL (1)

Քառասուն միայն (աւուրս) կանոնեցին. (Ճ. ՟Բ.։)


Կանչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cry, to cry out, to scream;
to exclaim;
to call after, to halloo.

NBHL (1)

Ոմանք (ի թռչնոց) ճչօղք, ճռուօղք եւ կանչօղք. յն. զլեզուն յածեն զերաժշտական. (Կոչ. ՟Թ։)


Կաշառառու, աց

See full entry →

adj.

taking bribes, greedy of gifts, corrupted, venal;
sub-orned;
— դատաւոր, venal or unjust judge.

NBHL (2)

Սատակէ զանձն իւր կաշառառուն. (Առակ. ՟Ժ՟Ե. 27։)

Հուր այրեսցէ զտունս կաշառառուաց. (Յոբ. ՟Ժ՟Է. 34։)


Կաշեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

leathern, made of leather.

NBHL (1)

Ի կաշեայ պահպանակաց զգեստուն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Կաշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Կաշանամ.

NBHL (1)

Այն որ ծունկք իւր իբրեւ զուղտու կաշեալք էին. (Մագ. ՟Ե։)


Կաշկանդեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind, to tie fast, to bind tightly, to lash together.

NBHL (2)

Զամուսնութիւն նախանձայոյզ առն կաշկանդեաց առ վաւաշ ունչս գիտութեան։ Կաշկանդեալ զօրէն երկաթապինդ լինէր կապանօք. (Պիտ.։)

Յորս կաշկանդեալն է բազմաբեղուն յօդիւք. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)


Կաչաղակ, ի

See full entry →

s. ornith.

magpie, pie.

NBHL (1)

κίττα pica. cf. ԱՆԾԵՂ, cf. ԿԱՍԿԱՄ, cf. ԿԱՏԱԿ. Անուն թռչնոյ,


Կապալ, աց, ոց

See full entry →

s.

tax paid of a dignity or privilege.

NBHL (1)

Որք մի ի միոյ վերայ յառնելով՝ տակավին աճեցուցանեն զկապալս ի վերայ եկեղեցւոյ, որպէս զտունս բաժից կամ զներկոցաց։ Յաւելուածով կապալացն դարձեալ փութան յափշտակել զեպիսկոպոսութիւն. (Շ. ընդհանր.։)


Կապակցեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind, to unite, to join together.

NBHL (2)

Կապակցել լծով հաւանականաւ զվեհն ընդ փոքուն. (Նար. ՟Խ՟Զ։)

Բազում համաշունչս ունին, եւ ստուգապէս են կապակցեալ ընդ միմեանս. (Ոսկ. յհ.։)


Կապակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bond, conjunction, connexion;
coherence, relation, concatenation.

NBHL (1)

Շարայարութիւն մեծամեծ քարանց եւ փոքունց, եւ կապակցութիւն խճիցն եւ այլոց նիւթոց զհաւատելոց ունի նշանակ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Կապանաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

bound, detained, captive, prisoner.


Կապանք, նաց

See full entry →

s. pl.

bonds;
hand-cuffs, fetters, manacles;
rope, cord, string;
pass, defile;
censure, excommunication;
տուն —նաց, prison, jail, gaol;
ի կապանս արկանել, to fetter, to put in irons;
to imprison.


Կապարեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

leaden, made of lead.

NBHL (1)

Տայր կնիք կապարեայ դնել յամենեցուն պարանոցսն. (Ղեւոնդ.։)


Կապարան, աց

See full entry →

s.

detention;
prison;
bond, cord.

NBHL (2)

ԿԱՊԱՐԱՆ. δεσμωτήριον carcer. Որպէս տեղի կամ տուն կապանաց. բանտ. զընտան.

Զօր ունին ի նաւի իբր ի կապարանի երկաթի շղթայս. (Պիտ.։)


Կապարճակիր, կրաց

See full entry →

s.

quiverbearer.

NBHL (1)

Թէեւ յարքունական զարմէ է, կապարճակիր լինի իշխանին, եւ սպասաւոր բաժակի նորա. ապա լինի ձիաւոր, եւ ի կարգ իշխանացն հաւասարի. (Լմբ. պտրգ.։)


Կապարճաւոր

See full entry →

adj.

furnished with a quiver, (archer).


Կապարճեալ

See full entry →

adj.

cf. Կապարճաւոր


Կապելիոն

See full entry →

cf. Կապելայ.

NBHL (2)

ԿԱՊԵԼԱՅ կամ ԿԱՊԵՂԱՅ, ԿԱՊԵԼԻՈՆ ԿԱՊԵՂԻՈՆ. Բառ յն. գաբիլի՛ա, գաբիլի՛օն. καπηλεία, -λείον, καπηλίον caupona, cauponaria, taberna, popina. Պանդոկի. հիւրանոց վարձիւք. գինետուն, եւ Պոռնկոց.

Եմուտ ի կապելիոննգ ի տունս պոռնկաց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Կապեմ, եցի

See full entry →

va. fig. gr.

to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.

NBHL (4)

Կապել կարմիր ի ձեռին, կամ նշան կարմիր ի պատուհանին։ կապել կապով, կարովք նորովք, սամետիւք լուծ նմա, անուր ի քիթս։ Ի՞ւ կապիցիս։ Կապել պատանու զաչս, զորթոյ զյավանակ, զլար զպատուհանէ։ Որայ կապել ի դաշտի։ Կապեցէ՛ք զայդ՝ խրձունս, կամ ի խրձունս։ Միով խաւարային շղթայիւ ամենեքեան կապեցան։ Կապեալ ոտիւք, եւ կապեալ ձեռօք։ Եւ մեռեալն ոտիւք կապելովք։ Զամենայն ականս պատուականս ի քեզ կապեցեր։ Վեց աստիճանք էին աթոռոյն կապեալք ոսկւով.եւ այլն։

Կապեալ լեզուն արձակի. (Իգն.։)

Ի ժամ մահուն կապեցաւ բերանն. (Կանոն.։)

Զգունդն ասորւոց կուրութեամբ կապէր. (Խոսր.։)


Կապէնք, պինաց

See full entry →

s.

price of prostitution.

NBHL (1)

Զկապէնս պոռնկի։ Կապէնս առնուն։ Ժողովէ կապէնս։ Իկապինաց պոռնկութեան. (Օր. ՟Ի՟Դ. 18։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 31=34։ Ովս. ՟Բ. 12։ Միք. ՟Ա. 7։)


Կապուտ

See full entry →

s. adj.

spoils, booty, plunder, loot;
despoiled, stripped;
— առնել՝ թողուլ, to despoil, to plunder;
ժողովել զկապուտ կողոպուտ անկելոց, to gather the spoils.

NBHL (1)

Կապուտ կողոպուտ թողուն ի ստացուածոց. (Արծր. ՟Ա. 14։)