Definitions containing the research ոգի : 1490 Results

Կերակրեմ, եցի

See full entry →

va.

to give to eat, to nourish, to keep, to feed;
to maintain, to sustain, to treat;
to bring up, to rear.

NBHL (1)

միշտ զհոգիս նոցա կերակրէր. (Գր. հր.։)


Խօսուն, սնոց

See full entry →

adj.

gifted with the faculty of speech;
endowed with reason, rational.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր առնիցես ծառայ զխօսուն ոգիդ անխօս նիւթոյն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)


Խօսք, սից

See full entry →

s.

word;
speech, language, tongue;
discourse, sermon;
saying;
diction;
talk, conversation, chat;
word, promise;
report, news;
— ընդ Աստուծոյ, prayer;
— հաւու, cock-crowing;
խօսս արկանել՝ առնել, to speak, to talk;
խօսս առնել՝ դնել, to compose, to write;
ի խօսս գալ՝ մատչել, to begin to speak in one's turn;
to converse, to talk;
ի խօսս առնել, to cause to speak;
ի խօսս լինել՝ — կանաց or լեզուաց լինել, to be the public scorn, to become a bye-word;
կարճել զխօսս ուրուք, to interrupt a person, to break in upon;
—քո յայտ առնեն զգեզ, thy speech bewrayeth thee;
cf. Բան.

NBHL (1)

Հիպողիտոս դնէր խօսս բազումս։ Սակաւ որոգինէս խօսս դնել ի վերայ գրոց սրբոց. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 22. եւ 23։)


Ծագումն, ման

See full entry →

s.

dawn, rising;
birth, origin, source, rise;
emanation;
lineage, descent;
derivation;
զ—ն ունել, to take its rise in, to draw one's origin from;
— արեգական՝ արեւու, sunrise, sunrising.

NBHL (1)

Ծագումն միածնի որդւոյ քո յերկնից (այսինքն միածինդ ծագեալ)։ Այսօր զհոգին ճշմարտութեան դաւանեցին սուրբ հայրապետքն ծագումն առ ի հօրէ յառաջ բղխեալ անհատաբար, եւ այլն։ Ծագումն լուսոյ աստուածային նշանի։ Ծագմամբ լուսափայլ աստեղն։ ծագումն արեւու լուսոյն ճշմարտի (սուրբ կոյս. իբր ծագօղ, արեւելք). (Շար.։)


Ծաղկեմ, եցի

See full entry →

vn. fig. med.

to blossom, to bloom, to flower, to put forth flowers, to be in flower;
to flourish, to prospere, to thrive;
to be pitted with small-pox;
— ալեաց, to become grizzled, to grow grey;
ծաղկեն տակաւ հերք նորա, my hair begins to grow grey.

NBHL (1)

Ծաղկեցար ըստ նմանութեան ծառոց, որ ոռոգին ջրով. (Շ. բարձր.։)


Ծառայամիտ

See full entry →

adj.

servile, low, mean, ignoble.

NBHL (1)

Անազատ երեւին, եթէ ծառայամիտք են. (Ոսկ. ղկ.) յն. եթէ ծառա՛յ հոգի ունիցին։


Ծարաւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be or feel thirsty, to be athirst;
— արեամբ, to be greedy of blood.

NBHL (1)

Ծարաւեցաւ յոյժ, եւ աղաղակեաց առ տէր։ Ծարաւեցան, եւ կարդացին առ քեզ։ Ոչ քաղցիցեն, եւ ոչ ծարաւեսցին։ Ծարաւեաց անդ ժողովուդն ի ջրոյ։ Ծարաւեաց առ քեզ հոգի իմ։ Ծարաւեցի, եւ արբուցէք ինձ։ Միւսանգամ ծարաւէ։ Մի՛ ծարաւեսցէ յաւիտեան.եւ այլն։


Ծաւալ, աց

See full entry →

s. mus. adj.

dilatation, expansion, development, diffusion;
diesis, sharp;
dilated, spread, diffused;
— առնուլ, to be dilated, diffused, expanded, spread, extended, propagated.

NBHL (1)

Որպէս եւ հայր՝ յորմէ որդի, հոգին ծաւալ ճառագայթի. իբր ծաւալումն՝ ծաղիկ հայրենի. (Տաղ.։)


Ծիր, ծրի

See full entry →

s. adj. geog.

circle, circumference;
round, circuit;
out-line, border;
spread, diffused;
— արտեւանանց, edge of eye-lids;
— անուոց, wheel-track;
rut;
— հանդերձիկ, skirt, border, piping;
the tropics;
— գնաց, colure;
— տեսութեան, horizon;
—ք աստեղաց, chorus of the stars;
— կաթին, galaxy, milky way;
— խաւարման, ecliptic;
— գիշերահաւասարի, equinoctial;
— ածել, to gird, to surround;
ընդ —ս եղերաց, throughout the world;
որ ոչ ընդ ծրաւ անկանի, unbounded, infinite.

NBHL (1)

Ծիր ծայրագունին ծաւալումն արփւոյն յոգիս նշողից. (Տաղ.։)


Կերպաւոր

See full entry →

adj.

formed, figured;
resembling, like, conformable.

NBHL (1)

Հոգի կերպաւոր, անձն դիմաւոր. (Նար. գանձ հոգ.։)


Կթեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

s.

milk-diet.

NBHL (1)

Կթեալ բերք կենդանեաց. կիթ, զոր օրինակ՝ ձու, կաթն, կոգի. հաւկիթ, հաւկթեղէն, կաթնեղէն, կարագ.


Կիզելի, լւոյ, լոյ

See full entry →

adj.

burning, scorching;
cf. Կիզանուտ.

NBHL (1)

Աստուած հոգի կենդանի է, հուր կիզելոյ. (Ագաթ.։)


Կիթ, կթից, կթոց

See full entry →

s.

act of milking;
milk, milk-diet;
emulsion;
—ք, the vintage.

NBHL (1)

Արմատ Կթելոյ, իբր Կթումն, եւ Կթեալ բերք կենդանեաց, այսինքն կաթն. կոգի. ձու (ռմկ. հաւկիթ ). տե՛ս եւ ԿԹԵՂԷՆ.


Կիսադաւան

See full entry →

adj.

heretical.

NBHL (1)

Ապա ոչ ունէր բանական ոգի, որպէս կիսադաւանն ասաց ապողինար. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Կղկղաթ լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Կղկաթեմ.

NBHL (3)

(եւ ընդ բայի) Կղկաթեալ. կաթոգին. կարօտեալ.

հառաչէին զկնի նորա, կղկղաթ կաթոգին լինէին զիւրեանց քաջ զօրաւարէն. (Բուզ. ՟Ե. 44։)

ամենեքեան կաթոգինք եւ կղկղաթք հոգւով ծանեան զիւրեանց թագաւորն ովսաննայ ասելով. (իրեն. առ Լեհ.։)


Կնամարդ, ոյ

See full entry →

adj.

effeminate, timid, weak.

NBHL (1)

Իգական ախտ յոգիսն գործելով, եւ կնամարդիս կազմելով. (Փիլ. տեսական.։)


Կնամարդի, դւոյ

See full entry →

cf. Կնամարդ.

NBHL (1)

Իգական ախտ յոգիսն գործելով, եւ կնամարդիս կազմելով. (Փիլ. տեսական.։)


Կնիք, նքոց

See full entry →

s. mus.

seal;
signet;
stamp, impression ot a seal;
signature;
mark, figure, sign, character;
proof, witness;
confirmation, sentence;
sign of the cross;
baptism;
— Հօր, the only Begotten Son;
— — անմահութեան, the seal or stamp of immortality;
անփակ —, flying seal;
— կուսութեան, maidenhead, hymen;
— դրամոյ, die, stamp;
— բանից, conclusion, end;
— հարկանել, to affix one's seal to, to seal;
լուծանել՝ քակել զ—, to unseal, to break the seal;
— տալ, to baptize;
to seal up, to terminate, to finish;
— առնուլ to receive baptism, to be baptized;
առնուլ զոք ի կնքոյ, to stand godfather or godmother to;
— բանիս, after all, in fine, in short, in a word;
— դնել բանից, to wind up a speech, to conclude a discourse. tone, sound.

NBHL (1)

այս հոգին սուրբ եկն էջ ընդ կնիք առնուլն տեառն. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)


Կնտնտոց, աց

See full entry →

s.

plectrum, ivory wand to play on a musical instrument with;
bow, fiddle-stick.

NBHL (1)

Իբրեւ կտնտոցաւ (կամ կնտնդոցաւ) հարկանէ բարի բանիւ եւ գործովք երդեալ աստուծոյ։ Քնար է հոգին, եւ կնտնտոց միտքն. (Վրդն. սղ.։)


Հինգհազար, աց

See full entry →

adj.

five thousand.

NBHL (1)

Հինգհազար ոգի։ Մարդիկին թուով իբրեւ հինգհազար։ Օրհնութիւնք հինգհազար։ Տաղանդս կամ խոյս հինգհազար։ Ո՞չ յիշէք զհինգ նկանակն ի հինգ հազարսն.եւ այլն։


Հինգհարիւր, ոց

See full entry →

adj.

five hundred.


Հինինամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to pant.

NBHL (2)

ἁναπνέω respiro. Շունչ առնուլ՝ ստէպ ստէպ. կամ ոգի հազիւ առնուլ. հեծել. հեւալ. յն. վերաշնչել.

Իբրեւ յանմահութիւն ցանկացեալք, հինինալով եւ հոգի կլանելով ընթանան. (Փիլ. իմաստն.։)


Հիւթ, ոց

See full entry →

s.

humour;
moisture;
succulency;
— պտղոց, juice;
syrup;
— բուսոց, sap;
— մսոյ, gravy;
— փորոտեաց, intestinal juices;
— ստամոքային, gastric juice;
ապակային —, vitreous humour.

NBHL (1)

ὔλη, στοιχεῖον, βάθος materia, humor, elementum, crassitudo, vis, vigor եւ այլն. Նիւթ. տարր՝ խոնաւ, կամ թանձրացեալ. թանձրութիւն. խորութիւն. գոյացութիւն. եւ հոյզ. (էօզ). ծուծ. ոգի. զօրութիւն. իսկութիւն. վր. ծուէ՛թի.


Հիւթական, ի, աց

See full entry →

adj.

material, corporeal.

NBHL (1)

Ի բազումս ձգէ զհոգին ի հիւթական իրս, ի հոգս եւ ի խնամս. (Բրս. ճգն.։)


Հնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow old;
to wear out, to waste;
— լուսնի, to wane;
— ախտից, to grow inveterate, to get rooted, to take root, to become chronic, inveterate, rooted;
— սովորութեան, to become obsolete, disused;
— ուրեք, to make a lengthened sojourn, to pass many years in a place;
հնացեալ մոլորութիւն, inveterate or rooted error;
հնացեալ աւուրբք or ծերութեամբ, հնացեալ եւ մաշեալ ալեւոր, wasted, worn out with old age, aged, very old, in years, decrepit;
հնացեալ աւուրբք չարութեան, aged in guilt.

NBHL (1)

Ոչ նորոգի, եւ ոչ հնանայ. (Յճխ. ՟Ա։)


Հնչեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to sound, to resound;
to ring, to toll;
to divulge, to publish, to make public.

NBHL (1)

Այս երկոքին գործիք էին երանելոյն դաւթայ, որ միշտ զհոգին սուրբ հնչեցուցանէր. (Եպիփ. սղ.։)


Հոգեդարձ լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Հոգեբերիմ.

NBHL (1)

Նուաղեցաւ հոգի իմ ... զայս լուայ, եւ սակաւ մի հոգեդարձ եղայ, եւ կենդանացայ. (Մարաթ.։)


Հոգեխառն

See full entry →

adj.

divinely inspired;
prophetic;
divine, spiritual.

NBHL (1)

ՀՈԳԵԽԱՌՆ կամ ՀՈԳԷԽԱՌՆ. Հոգւով խառնեալ. հոգիընկալ. հաղորդ հոգւոյն կամ շնորհաց նորա, եւ մարգարէական. կամ Ոգեխառնեալ.


Հոգեկան

See full entry →

adj.

spiritual, incorporeal;
psychical.

NBHL (1)

(որպէս թէ Հոգիական) πνευματικός spiritualis. Սեպհական հոգւոյ. հոգեւոր. հոգեւորական, որ ինչ է ներքին մարդոյն. եւ Աննիւթական.


Հոգեկանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

spirituality.

NBHL (1)

Ունելն զհոգի իմացական կամ բանական.


Հոգեկիր

See full entry →

adj. s.

inspired by the Holy Spirit, holy, divine;
prophet.

NBHL (1)

ՀՈԳԵԿԻՐ կամ ՀՈԳԷԿԻՐ. πνευματοφόρος qui fert aut gerit in se spiritum, spiritu divino adflatus. Որ կրէ յինքեան զհոգի աստուծոյ ըստ պէսպէս շնորհաց նորա. որ եւ ըստ յն. ոճոյ, Հոգեզգեստ, Հոգեզգեաց, Հոգիազգեաց. աստուածարեալ. բնական հոգւոյն. մարգարէ.


Հոգեհան

See full entry →

adj.

dying, in agony.

NBHL (1)

Որ մերձ է հանել զհոգին, կամ է ի հոգեվարս.


Հոգեհանճար

See full entry →

adj.

furnished with the wisdom of the Holy Spirit.

NBHL (1)

Ունօղ զհոգի հանճարոյ, կամ զհանճար հոգեւոր.


Հոգեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s.

spiritual, intellectual, immaterial;
angelic;
angel.

NBHL (2)

πνευματικός, -κή spiritualis, et spiritus angeli. Ոյր գոյացութիւնն է հոգի. աննիւթական. անմարմին. հրեշտակ, եւ հրեշտակային.

Երկնաւորքն կոչին հոգեղէնք, զի զբնութիւնն սահմանէ՝ ըստ դաւթի, արար զհրեշտակս իւր հոգիս. (Լմբ. ժղ.։)


Հոգեմաշ

See full entry →

adj.

soul-corrupting.

NBHL (1)

ψυχοφθόρος animae exitium ferens. Որ ինչ մաշէ եւ ապականէ զհոգիս. հոգեկորոյս.


Հոգենորոգ

See full entry →

adj.

soul-refreshing, soul-reviving;
renewed by the Holy Ghost;
refreshing or reanimating the spirit.

NBHL (1)

Նորոգեալ հոգւով. եւ Նորոգիդ հոգւոց.


Հոգեշահ

See full entry →

adj.

salutary, useful or profitable to the soul, spiritual.

NBHL (1)

որ եւ ՈԳԵՇԱՀ. Շահօղ զհոգիս. շահեկան հոգւոյ.


Հոգեշահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

winning souls, spiritual gain.

NBHL (1)

Շահելն զհոգիս. օգտակար ինչ ի շահել զհոգիս։


Հոգեշնորհ

See full entry →

adj.

granted by the Holy Spirit;
adorned with or full of the gift or grace of the Holy Spirit;
communicating the Holy Spirit.

NBHL (1)

ՀՈԳԵՇՆՈՐՀ կամ ՀՈԳԷՇՆՈՐՀ. Շնորհեալ ի հոգւոյն, եւ շնորհօղ զհոգի, կամ ունակ շնորհաց հոգւոյն սրբոյ.


Հոգեշունչ

See full entry →

adj.

inspired by the Holy Spirit.


Հոգեվար, աց

See full entry →

adj. s.

dying, agonizing, expiring, at the last gasp, in the e pangs of death;
—ք, pangs, agony, death-struggle;
լինել ի —ս, to be in agony, dying, giving up the ghost, to be in the last gasp or at the point of death.

NBHL (1)

ՀՈԳԵՎԱՐ. ա. ἁγωνία angor, agonia. իբր Հոգեվարութիւն. տագնապ մահու. հոգի տալը.


Հոգեւոր, աց

See full entry →

adj. s.

spiritual;
devout, pious;
animated, lively, spirited;
—ք, spiritual things.

NBHL (1)

ՀՈԳԵՒՈՐ. ἕμψυχος, ἑμψυχόμενος, ἑψυχόμενος anima praeditus, animatus. որպէս Հոգիաւոր. ունակ բանական հոգւոյ. ... (cf. ՇՆՉԱՒՈՐ. եւ cf. ԱՆՁՆԱՒՈՐ, իբր հոգիաւոր։)


Հոգեւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

spirituality.

NBHL (2)

ՀՈԳԵՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. Ունելն զհոգի բանական.

Զմարդկայինն ի բաց կրճատեալ եհան ի մարմնոյն քրիստոսի զբանական հոգին, ասելով, աստուածային էր հոգիացեալ հոգեւորութեամբ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Հողաթաւալ

See full entry →

adj. fig.

rolling on the earth, or in the dust;
mundane, worldly.

NBHL (1)

Հողաթաւալ միտք, կամ հոգի եւ մարմին. (Տօնակ.։ Լծ. կոչ.։)


Հողահերձ

See full entry →

adj.

quite full of earth;
earth-cleaving.

NBHL (1)

Հանապազ գետնաքարշ աստէն սողելով՝ նմանեցայք (օձին) ... ոչ միայն հողակերք, այլեւ հողահերձք յոգիս եւ ի մարմինս. (Եղիշ. թաղմ.։)


Հողանամ, ացայ

See full entry →

va.

to be reduced to earth, to return to dust.

NBHL (1)

Հողանայ պատկեր բարերար ստեղծողիդ։ Հողացեալ մարմինք մարդկան նորոգին. (Շար.։)


Հողմախառն

See full entry →

adj.

accompanied with wind.

NBHL (1)

Հուրն ահագին հողմախառն շոգի հոգւոյն աստուծոյ. (Ագաթ.։)


Հոմանունաբար

See full entry →

adv.

equivocally.

NBHL (1)

Հոմանունքն ի ձայնիցն ոչ փաղանունաբար, այլ հոմանունաբար ստորոգին. (Անյաղթ պորփ.։)


Ճառագայթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to radiate, to emit rays, to shine, to blaze, to dazzle, to glitter, to sparkle, to enlighten, to scintillate.

NBHL (1)

Գիտութիւնն աստուծոյ ի սիրտն ճառագայթէ։ Որ ի նմանէ յոգիս մեր ճառագայթի։ Զգալի լոյս ճառագայթեալ յաչս. (Լմբ. սղ.։)


Ճարտարապետ, աց

See full entry →

s. adj.

architect;
master, author;
skilled, well versed, very skilful.

NBHL (1)

Որ ելից հոգին տեառն զբեսելիէլ ճարտարապետ խորանին. (Շար.։)