Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Լուսատու, աց

See full entry →

adj.

that gives light, enlightening;
— լինել, to teach, to enlighten, to illuminate;
— աշտարակ, light-house;
—ք, the stars.

NBHL (4)

φωτοδότης luminis dator φωταγωγός collustrator. տուօղ լուսոյ. լուսաւորիչ (զգալի, կամ իմանալի լուսով)

Չիղջ ոչ կարէ համբերել լուսատու ճառագայթից արեգական. (Եփր. համաբ.։)

Լուսատուն ցեղի՝ մերոյս ամենի զազգէն պարգեւի. (Գանձ.։)

Սեամբ հրոյ լուսատու լինել նոցա. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 21։)


Լուսարան, աց

See full entry →

s. fig.

window, casement;
baptistery;
—ք, the eyes.

NBHL (4)

Որպէս Պատուհան. լուսամուտ. լուսանցոյց. լուսանցք.

Ընդունարան կամ գործի լուսոյ եւ լուսաւորութեան, որպէս Աչք.

Զանթիւ եւ զանհամար զաչացուսն, զորոց զլուսարանս խաւարեցուցին։ Առաքեաց դահլիճ, որ եկեալ խաւարեցոյց զլուսարանս նոցա։ Խաւարեցուցին զլուսարանս նորա. (Լաստ. ՟Բ. ՟Ե. ՟Թ։)

Ի սմին աղօթանուէր լուսարան կենաց փրկութեան բարեաց։ Որպէս յիջումն լուսարանի սուրբ աւազանին՝ լուացմամբ մարմնոյ. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)


Լուսարար, աց

See full entry →

s.

sacristan, vestry-clerk, sexton.

NBHL (1)

Պաշտօնեայ եկեղեցւոյ՝ լուցիչ ճրագաց եկեղեցւոյ. կամ վերակացու տաճարի. (Ճշ.։)


Լուսարգել

See full entry →

s.

screen, fire-screen;
shade.

NBHL (1)

ԼՈՒՍԱՐԳԵԼ. (կամ Լուսարգելլի) Արգելիչ լուսոյ կամ լուսաւորաց. անշարժ կացուցիչ յընթացից զարեգակն եւ զլուսին.


Լուսարփի

See full entry →

adj.

sun-lit, bright, splendid.

NBHL (1)

Լուսարբի ամպով առ ի նոցանէ պատուեալ համբարձար. (Նար. կուս.։)


Լուսացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Լուսաւորեմ.

NBHL (1)

Լուսաւորել. լուսատու լինել (այլոց, կամ անձին)


Լուսաւոր, աց

See full entry →

adj. s. fig.

clear, bright, brilliant;
luminaries, stars;
apostles, prophets, doctors;
— առնել, cf. Լուսաւորեմ.

NBHL (8)

Ամպ լուսաւոր։ Լուսաւոր եւ անթառամ է իմաստութիւն. (Մտթ. ՟Ժ՟Է. 5։ Իմ ՟Զ. 13։)

Լուսաւոր պսակք, կամ ականք. կամ պայծառութիւն, վառումն. կամ զգեստ, ճանապարհ, վարդպետութիւն, արդարութիւն, պատուիրան, վարք, միտք, խորհուրդ, բան. (Յճխ.։ Զենոբ.։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ նար։ Մագ. եւ այլն։)

Եւ են ներհակք. սրպէս լուսաւոր, եւ կոյր քանզի մին է լուսաւոր իբր յունէլոյն. (Դամասկ.։)

Իմաստութիւն առն լուսաւոր առնէ զերեսս իւր. Լուսաւոր առն է զամենայն մարդ՝ որ գալոց է յաշխարհ։ Լուսաւոր զաչս սրտից։ Լուսաւոր առնէ զտղայս։ Լուսաւոր առնել զամենեսին, թէ զինչ տնտեսութիւն խորհրդոյն։ Որ լուսաւոր առնիցէ զգաղտնիս խաւարի։ Լուսաւոր արար զկեանս եւ զանեղծութիւն ի ձեռն աւտարանին. եւ այլն։

ԼՈՒՍԱՒՈՐ, ւորք. գ. φωστήρ luminare. Լուսատու կամ լուսաւորիչ մարմինք յերկինս. աստեղք, մանաւանդ արեգակն եւ լուսին.

Զերկուս լուսաւորն զմեծամեծս. զլուսաւորն մեծ, եւ զլուսաւորն փոքր. (Ծն. ՟Ա. 14։)

կարգեցեր զլուսաւորս ի պէտս։ Լուսաւորքն լբրեւ ճրագունք լուցեալք։ Զերկինս լուսաւորօքդ։ Զլուսաւորսն խաւարեցուցեր. կամ լուսացուցանելով. (Ագաթ.։ Եզնիկ.։ Պիտ.։ Շար.։ եւ Խոր.։)

Նմանութեամբ՝ Առաքեալք, մարգարէք, վարդապետք եւ այլն.


Լուսաւորագոյն

See full entry →

adj.

very luminous, most splendid;
—, —ս ad. clearly, evidently, in the clearest manner.

NBHL (4)

Կամ Յստակագոյն. պարզագոյն. յայտնագոյն.

Լուսաւորագոյն բանիւք, կամ իմացուածովք. (Պիտ.։ Յհ. իմ. երեւ.։)

λευκότατα lucidissime, apertissime. Կարի հստակութեամբ. յայտնագոյնս. բացայայտագոյն.

Լուսաւորագոյնս պատմէ, կամ աւանդէ. (Ագաթ.։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Լուսաւորապէս

See full entry →

adv.

clearly.

NBHL (2)

Լուսաւորապէս ուսուցանել, կամ ցուցանել, կամ յայտ առնել. (Փարպ. Եւագր. Գէ. ես.։)

աստուածային հրամանք յաղթողականք լուսաւորապէս յայտնութեամբ ազդեալ երեւէին. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Լուսաւորեմ, եցի

See full entry →

va. fig. vn.

to illuminate, to make light, to render clear, to brighten;
to enlighten, to illumine;
to light, to kindle;
to make serene;
to restore to sight, to open the eyes of;
to manifest;
to shine, to glitter, to sparkle, to brighten.

NBHL (7)

φωτίζω illumino, illustro. եւս եւ ըստ յն. չ. λάμπω, φαίνω, φαίνομαι splendeo, luceo, appareo. Լուսով զարդարել. պայծառացուցանել. լուսաւոր առնել. լուսատու լինել. փարատել զխաւար զգալի կամ իմանալի. լոյս տալ աչաց կամ մտաց.

Լուսաւորել զաս կուրին, կամ զկոյրն. զաս հոգւոյ կամ սրտից. զխաւարեալս մեղօք։ Լուսաւորեա՛ եւ զիս հոգւով։ Անճառ լուսով լուսաւորապես զհաւատացեալս. (Ոսկ.։ Նանայ.։ Լմբ.։ Նար.։ Շար.։)

կամ կր.

Եւ Յայտնել. ցուցանել. ծանուցանել. պարզել. բացայայտել. բանալ. Ոչ լուսաւորէր մեզ զայն ամենայն. (Դտ. ՟Ժ՟Գ. 23։)

Զամենայնծածուկ տեսութիւնս խորհրդոց լուսաւորէ ի ձեզ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)

Փայլել. ծագիլ. երեւելի կամ յայտնի կամ յայտնի լինել. փայլիլ.

ի հօրէ զմիտսն լուսաւորեալ՝ ասէ ցնա, դու ես քրիստոս. հելլենաբանութիւն է, կր. հանդերձ հյց. խնդրով. φωτισθείς τὴν διάνοιαν որ ըստ հյ. ասելի է, մտօք կամ ի միտս։


Լուսաւորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Լուսաւորեմ.

NBHL (1)

Կամ չ. ըստ յն. λάμπω refulgeo. ծագիլ. փայլիլ.


Լուսաւորիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

illuminator;
սուրբ Գրիգոր՝ — Հայաստանեայց, St. Gregory, the illuminator of the Armenian nation.

NBHL (6)

φωτιστήρ, φωστήρ, φωταγωγός, -ών , ἑπιφαύσκων iluminator, illustrans եւ այլն. Լուսաւորօղ. լուսատու. որ լուսաւորէ զգալի կամ իմանալի լուով. ուսուցիչ լուսաւոր վարդապետութիւն, պայծառացուցիչ. դարձուցիչ ի խաւարէ ի լոյս. կրթօղ ի հաւատս, եւմկրտօղ եւ ծնօղ յորդիս լուսոյ։ Քանզի ասի զլուսաւորաց երկնից.

Կամ թէ ո՞չ տեսանիցեմք զարեգակն լուսաւորիչ՝ նուաղեալ. (Յոբ. ՟Լ՟Ա. 26։)

Զայս ուսանէր աստուածաբանն (եսայի) ի լուսաւորչէն իւրմէ հրեշտակէ։ Գերազարդիցն նոցա հանճարոց մեք անգիտանամք, եւ յաւէտ զի զնոցայսն ա՛յլ լուսաւորչի եւ զգացուցչի եմք կարօտ. (Դիոն. երկն.։)

Լուսաւորիչքն՝ վերագոյն վարդապետութեամբ, որպէս քահանայք, եւ սարկաւագունք. (Մաքս. ի դիոն.։)

Եւ սեպհականեալ կոչմամբ՝ զսրբոյն գրիգորէ, որ լուսաւորեաց զհայաստանեալքս առ հասարակ.

Լուսաւորիչին մերոյ։ Զիմ լուսաւորիչն. (Խոր. ՟Բ. 65. 89. եւ ամենայն գիրս մեր. եւ Շար. եւ այլն։)


Լուսաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

light, brightness, glare, splendour;
illumination.

NBHL (4)

φασῦσις, φωτισμός illuminatio, illustratio λαμπρότης splendor φωτοδοσία luminis datio եւ այլն. Լուսաւորն գոլ. պայծառութիւն փայլումն. լոյս. (զգալի կամ իմանալի).

Իմաստունք ծագեսցեն իբրեւ զլուսաւորութիւն ի հաստատութեան։ Փառօք մեծօք եւ լուսաւորութեամբ ի յաւիտենականէն։ Ցուցցէ աստուած ի ներքոյ երկնից զամենայն լուսաւորութիւնս քո։ Առաւել քան զլուսաւորութիւն արեգական։ Զի մի ծագեսցէ ի նոսա լուսաւորութիւն աւետարանի։ Ի լուսաւորութիւն գիտուոթեան փառացն աստուծոյ։ Լուսաւորութիւն նմանեալ ականց պատուականաց.եւ այլն։

Զիշխանականն եւ գերիշխանական աստուածապետութեանն հօր լուսաւորութիւն։ Աստուածապետութեանն լուսաւորութեամբ մաքրի։ Մականունութիւն քերովբէին, գերագունին լուսաւորութեան ընդունական. (Դիոն. ստէպ.) (յն. φωτοδοσία լուսատուութիւն, կամ լուսատրութիւն. գուցէ եւ ի հյ. մարթ է այնպէս վերծանել։)

Խնդրէր ուսանել լուսաւորութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 19։)


Լուսափայլ

See full entry →

adj.

shining with light, resplendent, glittering, refulgent, dazzling.

NBHL (3)

Լուսափայլ ամովք. (Շար.։)

λαμπρός lucidus, fulgens, praeclarus σαφέστερος apertior, clarior. Լուսով կամ որպէս զլոյս փայլեալ. լուսապայծառ. շողշողեալ. պայծառ. մաքուր. յստակ. պարզ. յայտնի.

Լուսափայլ իմաստք հոգւոյն, կամ աւետարանին քարոզութիւն. (Լծ. ածաբ.։ Անան. ի յհ. մկ.։)


Լուսափայլեմ, եցի

See full entry →

vn.

to shine, to shed light, to be brilliant.

NBHL (2)

Իիւսին պսակք զանազանեալ, եւ պատմուճանք լուսափայլեալ։ լուսափայլեալ դիմօք աստուածահրաշ տեսլեամբ. (Շար.։)

Եւ անդուստ լուսափայլեալ ամենայնն միանայ ընդ աստուած. (Լմբ. սղ.։)


Լուսափայլիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Լուսափայլեմ.

NBHL (2)

Իիւսին պսակք զանազանեալ, եւ պատմուճանք լուսափայլեալ։ լուսափայլեալ դիմօք աստուածահրաշ տեսլեամբ. (Շար.։)

Եւ անդուստ լուսափայլեալ ամենայնն միանայ ընդ աստուած. (Լմբ. սղ.։)


Լուսափայլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

light, brightness, splendour;
lustre;
perspicuity.

NBHL (3)

ἕλλαμψις illustratio եւ այլն. Լուսափայլ գոլն առնելն. շողշողումն. ցոլունք. նշոյլք. լուսաւորութիւն. պայծառութիւն (զգալի կամ իմանալի, պէսպէս առմամբ)

Ազդեցութիւն սուրբ հոգւոյն, եւ նորին լուսափայլութիւն։ Հեղեալ ի յետինս զլուսափայլութիւնս։ Յայտեա՛ կրկին շնորհ լուսափայլութեան։ Լուսափայլութիւն աստուծոյ, կամ գիտութեանն աստուծոյ։ Ըստ յարացուցի արեգականդ ճառագայթից. զի սա որպէս զարտաքին էքս լուսափայլութեամբն պարփակէ, եւ այլն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ. ստէպ։)

Ոսկի հրատես գունովն, եւ արծաթ լուսափայլութեամբն գտանին փառաբանիչք ՟Աստուծոյ. (Խոսր.։)


Լուսափայլումն, ման

See full entry →

s.

cf. Լուսափայլութիւն.

NBHL (1)

Լուսափայլմամբ երեւի նշանն արքունական. (Ոսկ. ի նեռն.։)


Լուսափետուր

See full entry →

adj.

having very white plumage.

NBHL (2)

Լուսաւոր եւ պայծառ կամ փայլուն փետրովք.

Ի գունդն քրիստոսի թռուցեալք ի լուսափետուր եւ ի սպիտակերամն աղաւնեաց. (Ագաթ.։)


Լուսեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

bright, celestial, angelic;
—ք, angels.

NBHL (1)

Լուսեղէն յարկք, կամ խորան, առագաստ. (Ագաթ.։ Խոսր.։ Շար. ստէպ։)


Լուսերանգ

See full entry →

cf. Լուսաթոյր.

NBHL (1)

Փոխանակ տաղավարացն զամպեղէն եւ լուսերանգ կամարն երկնի ցուցանէր. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Լուսիկ

See full entry →

s.

small light;
rush-light, night-light;
an agreeable light.

NBHL (1)

Լոյս փոքրիկ կամ նուազ, կամ քաղցրիկ.


Լուսն, սունք

See full entry →

s.

speck, film, cataract;
pearl or web;
բուժել, կեղեւել զ—ն, to couch a cataract.

NBHL (1)

λεύκωμα alugo, vitium oculorum. Սպիտակ կեղեւ կամ առագաստ իջեալ յաչս՝ խափան լուսոյ. ստուերածք աչաց.


Լուսնակ, ի

See full entry →

s.

moonlight, moon-shine;
moon-light night;
ի լուսնակի, by moon-light, in the moon-light.

NBHL (1)

Գոնեա իբրեւ զլուսնակայ երեւէր տիւն, եւ ոչ ամենեւին խաւարչուտ. (Եզնիկ.։)


Լուսնակայ

See full entry →

cf. Լուսնակ.

NBHL (1)

Գոնեա իբրեւ զլուսնակայ երեւէր տիւն, եւ ոչ ամենեւին խաւարչուտ. (Եզնիկ.։)


Լուսնապաշտ, աց

See full entry →

s.

moon-worshipper.

NBHL (1)

Առ ի կշտամբութիւն արեւապաշտածն, կամ լուսնապաշտաց. (Եզնիկ.։)


Լուսնաւոր

See full entry →

cf. Լուսնական.

NBHL (1)

Դարձուցանել յամիսս զառ ի յեբրայեցւոցն պատմեալ ամսն՝ լուսնաւոր տարեկանաց բիւրս երկուս. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Լուսնեակ, նեկաց

See full entry →

cf. Լուսնոտ.

NBHL (3)

(կամ թերեւս ԼՈՒՍՆԵԿ, ի, աց) σεληνιαζόμενος lunaticus. Լուսնոտ. լուսնահար. յորոյ վերայ եկեալ իցէ ախտ լուսնական.

Զամենայն իսկ զգասուց դիւցն ասէ, եւ ոչ միայն զլուսնեկացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4.)

Զամենայն իսկ միայն զլուսնեկաց։


Լուսնթագ, ի

See full entry →

s. ast.

Jupiter, Jove (planet)

NBHL (2)

Ζεύς սեռ. Διός Juppiter սեռ. Jovis. (Որպէս թէ թնգ լուսնի՝ գեր ի վերոյ քան զնա, կամ լուսնովն թագազարդ. ըստ Հին բռ. լուսակիր, կամ լուսաւոր) Մին ի մոլորակաց բարձրագունից՝ լուսանշոյլ յետ արուսեկի. որ եւ ի կարդս դից հեթանոսաց իբր թագաւոր եւ հայր չաստուածոց. այն է արամազդ կամ զեւս.

Լուսնթագն բնութեամբ իսկ յաղթութիւն է։ Լուսընթագն պատէ զգօտիքն յերկոտասան ամն։ Լուսնթագն ի վեց պարունակին. (Շիր.։)


Լուսնոտ, աց

See full entry →

adj.

lunatic, moonstruck, mad;
epileptic.

NBHL (1)

σεληνιαζόμενος lunaticus. Ախտաժէտ՝ որ թալկանայ եւ շարժլի եւ փրկեայ որպէս այսահար ըստ համեմատութեան աւուրց ինչ լուսնի, կամ յաւուրս լրման նորին. ասի եւ ԼՈՒՍՆԱՀԱՐ, ԼՈՒՍՆԵԱԿ.


Լուտական, ի, աց

See full entry →

adj.

outrageous, offensive.

NBHL (1)

Բանս լուտականս իբր զնետ լի դառնութեամբ առ քեզ առաքէ. (Երզն. մտթ.։)


Լուտանք

See full entry →

s.

injury, outrage;
imprecation.

NBHL (3)

λοιδορία convitium. Լուտալն. թշնամանք. նախատինք. դսրովանք. անարգանք. եւ Անէծք.

Ո՛չ աղօթս ասեմ զայդ, այլ լուտանք եւ թշնամանք աստուծոյ. (Երզն. մտթ.։)

Ի ձաղելն եւ ինախատելն (տեառն վասն մեր՝) լուտանքն եւ պարտիքն ամենայն ջնջին եւ մաքրին. (Խոսր. պտրգ.։)


Լոտաս

See full entry →

cf. Լուտաս.

NBHL (1)

ԼՈՒՏԱՍ կամ ԼՈՏԱՍ. λωτός lotus. Անուն անկոյ, եւ խոտոյ։ Լուտաս լիբիոյ կնմափրիկէ բերէ պտուղ ազնիւ. ա՛յլ է եւ տունկ ինչ յեգիպտոս, եւ այլն. (Բժշկարան.։)


Լուրթ

See full entry →

adj.

greenish-grey, ash-coloured;
azure, blue, sky-ooleured, sky-blue.

NBHL (2)

որ եւ Լուրջ. Աղօտ սպիտակ խառն ընդ կապոյտ, կամ թխագոյն բաց. բաց կապուտակ. երկնագոյն զուարթ.

Լուրթ աչքն զարիութիւն ցուցանեն. (մամբր. առ ստեփ. Լեհ.։)


Լուրջ, լրջաց

See full entry →

adj. adv.

gay, joyful;
sprightly, lively;
sober, grave, imposing, serious;
— երեսօք, seriously;
ի բարբառ —, with a serieus voice;
ի լրջեաց, ի լրջէ, in a waking state. cf. Լուրթ.

NBHL (6)

Ասմաղուն (այսինքն երկնագոյն), լուրջ շուշան. սուսամ։ (Գաղիան.։)

Խոստացեալ էր (ծառայն աբրահամու) լուրջ երեսօք կալ առաջի նորա. (Եփր. աւետար.։)

Զուարթուն կոչին հրեշտակք, որ են անքուն ակամբ, եւ լուրջ երեսօք. (Շ. բարձր.։) cf. ԱՉԱԼՈՒՐՋ։

Ի ԼՈՒՐՋԷ, կամ Ի ԼՐՋԱՑ, կամ Ի ԼՐՋՈՒՑ. մ. ἑγρηγορότως vigilanter, vigilando. (որ վրիպակաւ արդեօք գրի եւ Ի վերջէ, Ի վերջի. տե՛ս ի բառն ՎԵՐՋ) Յարթնութեան. յարթմնի. ի սթափութեան.

Երազօք հաւատացուցեալ, կամ ի լրջէ կերպս ի կերպս եղեալ. (Եւագր. ՟Ժ՟Բ։)

Յորժամ ի լրջեաց ծուլայցէ, գիշերական երազովքն ամփոփի ընդ երկիւղիւ. (Եզնիկ.։)


Լուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to light, to kindle;
to inflame, to burn.

NBHL (1)

Լուցանել զճրագ, կամ զլապտեր, կամ զջահս։ Ելոյց հուր ի ջահսն։ Լուցին կրնկ եւ այլն։ Ճրագունք ի լուցելոյ ճրագէ լուցանին, եւ ոչ ի խաւարոյ. (Մանդ. ՟Գ։)


Լուցկի, կեաց

See full entry →

cf. Լուցափայտ.

NBHL (2)

θαλπτήριον fomentum δέλεαρ esca. Նիւթ լուցանելի, եւ լուցանօղ կամ ջեռուցիչ. խանձ. վառելու կամ վառօղ բան մը.

Այս ամենայն եղեւ լուցկի բարկութեան իմոյ. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։)


Լուցումն, ման

See full entry →

s.

lighting or setting on fire;
illumination;
fire, conflagration.

NBHL (2)

Լուցմունք ղամբարաց։ Զտօնս տէրունականս մեծարել լուցմամբ եւ նուիրօք. (Նար. ՟Լ՟Ա. եւ Նար. երգ.։)

Քանզի է սրամտութիւն որպէս լուցումն ինչ եւ գոլոշի սրտմտութեան ախտին. (Բրս. բրկ.։)


Լպիրշ

See full entry →

cf. Լկտի.

NBHL (1)

ԼՊԻՐՇ ἁναίσχυντος, ἁναιδής impudens, inverecundus. որ եւ ԼՊՐՇԱԿԱՆ. Լկտի. անամօթ. անպատկառ. լիրբ.


Լպրծեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause to slip;
to slip;
to slide, to glide.

NBHL (3)

այսոքիւք մտածութեամբք լպրծեցան հերձուածողացն մտածութիւնք. (Աթ. ՟Դ։)

Կամաւ մարմնոյս լպրծողին՝ գթեաց ընկէց զիս թշնամին. (Յիսուս որդի.։)

Լպրծող մեղօք անկանիլ, կամ գայթագղիլ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։ Բրսղ. մրկ.։ Տօնակ.։)


Լպրծուկ

See full entry →

s. zool. bot.

earth-worm;
sea-weed, sea-grass.

NBHL (2)

Մանրիկ սողուն, բոտոտ. կամ Բորբոս, մրուր. ճիճի, կամ մար.

Ծնանելոյ ի նմանէ որդն, եւ կամ լպրծուկ ինչ. (Մխ. ապար.։)


Լպրշանք

See full entry →

s.

cf. Լպրշութիւն.

NBHL (1)

Մանաւանդ զի եւ զանցեալ եւս ժամանակսն ձեռնտու իւրեանց լպրշանաց ունէին. զի ոչ երբէք այնպիսի ինչ գործեցաւ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։)


Լպրշութիւն, ութեան

See full entry →

adj.

taciturn, silent, quiet;
solitary, retired.

NBHL (3)

ἁναισχυντία, τὸ ἁναίσχυντον impudentia, inverecundia. Լպիրշն գոլ. լպրշանք. լրբութիւն. ժպրհութիւն. անամօթութիւն. յանդգնութիւն. անկարգ յարումն.

եւ ոչ յայսոսիկ լպրշութեամբ ձեռնարկողացն արձակիլգիտեմ անպատիժ. (Սկեւռ. լմբ.։ եւ Տօնակ.։)

Վասն հրէականն ազգի տկարամտութեան, եւ առ ի գիրն միայն լպրշութեան Վահր. (յայտն.։)


Լռարան

See full entry →

s.

place ef silence;
—ք, silence;
—ք Պիւթագորացւոց, the five years' silence imposed on his scholars by Pythagoras.

NBHL (2)

Վայր լռութեան եւ հանդարտութեան (իրօք կամ նմանութեամբ).

Զբեռն պարտեացս թեթեւացո՛, զոր ի լռարանի մտացս ամփոփման մահճացն լռարանի. (Անան. եկեղ։)


Լռելեայն

See full entry →

adv.

tacitly, by implication;
secretly, in secret;
silently, without bustle, in a private manner.

NBHL (4)

Ապա լռելեայն սկսանէին տալ։ Լռելեայն կապակցէր դաշանց երդմամբ. (Փարպ.։ Յհ. կթ.։)

Օրէնէ փեսայի՝ առժամայն ոչ խոսել ցհարսնն, այլինքն լռելեայն կալով՝ այլք զնմանէ ծանուցանեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17. Երթեալբնակէր լռելէայն ի մանեայ այրս. Յհ. կթ.։)

Եկաց նա զամս նա զամսերեսուն լռելեայն ի նշանաց եւ ի վարդապէտութենէ. (Շ. մտթ.։)

Զնենգաւոր եւ զլռելայն եւ զթագուն իրս խորամանկութեանն յայտնելկամելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 25.)


Լռելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

silence.

NBHL (1)

Լռելութեամբն ցուցանելով անհասանելի ինքեանց զխնդրելն ի նմանէ. (Նիւս. երգ.։)


Լռեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to hold one's tongue, to remain silent, to be silent;
to keep silence, to cease to speak, to hold one's peace;
to cease, to be at rest, to repose, to rest;
to be out of work;
net to mention, to say nothing of, to suppress, to pass over in silence.

NBHL (8)

σιωπάω, παρασιωπάω sileo, taceo. Լուռ լինել. լուռ կալ. չխօսել. չհանել ձայն. ձեւանալ որպէս չլսօղ. համբերել. ներել.

Ոչ լռեցից վասն նորա։ որ իմաստունն է ի ժամանակին յայնմիկ լռեսցէ։ Սաստեա՛, զի լռեսցեն։ Եթէ դոքա լռեսցեն, քարինքդ աղաղակեսցեն։ Խոսեա՛ց, եւ մի՛ լռեր։ Լռեցի ես, եւ մաշեցան ամենայն ոսկերք իմ։ Մի՛ լռե՛ր, մի՛ դադարեր աստուած։ Լռեցին, եւ ոչ ետուր պատասխանի։ Մի՛ լռեր յիննէն։ Մի երբէք լռիցես յինէն։ Լռեցին ի նմանէ, զի ոչ ել բանն ի վեր։ Լսիցէ հայր նորա, եւ լռեսցէ նմա։ Եթէ լռելով լռեսցէ նմա։ Վասն զի լռեաց նմա յաւուրն՝ յորում լուաւ.եւ այլն։

Կամիմ որ ի խցին լռես։ Եկն ի վասն, եւ լռեաց ի խցի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Լռեսցեն (կամ լռեսցին) պատերազմունք. (Ժմ.) (կայ եւ ի հին օրինակս՝ լռեսցին)։

Մեռեալն լռե յամենայն արուեստից. (Յճխ. ՟Բ։)

Լռեա՛ մտօք ի նանիր խորհրդոց. (Լմբ. սղ.։ երեսունամ կացեալ ի կարգին)

(քահանայութեան) ապա լռեսցէ։ Քահանայ վաթսնամեայ ի պատարագէ լռեսցէ. (Կանոն.։)

Եթէ տղայք լռեն զօրհնաբանումն, քարինքդ աղաղակեսցեն։ Ի լռել մարդոյն զպատուիրանապահութիւնն, լռէր եւ աստուած զբարեգործութիւն։ Յաղագս նախահօրն պատուիրանազանցութիւնն, լռէր եւ աստուած զյանցանացն թողութիւն. (Մամբր.։)


Լռեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to silence, to put to silence, to impose silence;
to interrupt, to cause to cease;
— զխիղճ մտաց, to stifle one's remorse or compunction.

NBHL (2)

Լռեցոյց քաղէբ զժողովուրդն ի մովսիսէ։ Լռեցուցանէին զժողովուրդն, եւ ասէին, լո՛ւռ լերուք։ ոչ կշտամբանք բանից ձերոց լռեցուցանեն զիս։ Լռեցոյց դպրապետն զամբոխն. եւ այլն։ Լռեցո՛ զլեզու քո ի չարութենէ։ Հազիւ լռեցուցին զժողովուրդսն ի չզոհելոյ նոցա։ Լռեցոյց աստուած ի մանէ զիմաստութիւն. եւ այլն։

Բամբասե՞ն. դու լռեցո՛. (Սարգ. յկ. ՟Թ։ Զալիս լռեցաւցանել. Երզն. մտթ.։)


Լռիկ

See full entry →

adj. adv.

taciturn, silent, mute;
lonely, solitary;
quiet, calm, peaceful;
private;
secret;
tacitly, silently, in silence;
without bustle;
— կալ, to be silent;
լռիկ մնջիկ, silent, mute;
silently.

NBHL (1)

Իբրեւ զլռիկ կէին եւ գնացին։ Ի վայր իջեալ լռիկ իմն ծածկեցաւ յամբոխին։ Եւ լռիկ իմն անդ մշտնջենաւոր աղօթից պարապեալ. (Յհ. կթ.։)


Լռին

See full entry →

cf. Լռիկ.

NBHL (2)

Հանդարտն եւ ծանրաշարժն եւ լռինն՝ հեզութեան անուամբ կոչի. (Շ. մտթ.։)

(Ծերն կամ պառաւն) օգնեալ եւ ի նոյն ինքն ի հասակէն առ հեզագոյնն եւ լռինն (վարս) (Բրս. հց.։)