Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Սատանայական, ի, աց

See full entry →

adj.

devilish, satanical, diabolical.

NBHL (2)

Սատանայական իսկ անկողին է ի թշնամուս եւ ի բամբասանս ջերանիլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)

ի մասն սատանայական խաւարի մնացեալքն ոչ կամեցան լուսաւորիլ. (Շ. թղթ.։)


Սատերանամ

See full entry →

vn.

to raise to dignities.

NBHL (1)

ՍԱՏԵՐԱՆԱԼ. Բառ անստոյգ. որ կամ է որսացեալ լինիլ որպէս զձուկն՝ յորմէ ել սատերն. եւ կամ ելանել յառաջին բարձ եւ պատիռ, որ է ըստ արաբ. սատր.


Սարանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become elevated, to appear high;
to take ill, to be or get angry;
not to deign to.

NBHL (1)

Բարձրանալ որպէս սար. բարձրամտիլ. դժուարիլ. զայրանալ, զչարիլ.


Սարասիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be affected by.

NBHL (1)

Զգածիլ. ի կիրս իմն ըմբռնիլ. համակիլ.


Սարաւանդիմ

See full entry →

vn.

to sit in high;
to tower;
to be of very ancient lineage.

NBHL (1)

Բարձրանալ իբրեւ սարաւանդ, կամ բազմիլ իբրեւ ի վերայ սարաւանդակի. եւ Գերամբարձեալ. վերանստեալ. բարձրածայրեալ. եւ Ծագեալ ի բարձանց կամ ի բնոյ անտի ազգին.


Սարդանկու

See full entry →

adj.

woven by a spider, as thin or fine as a cobweb.

NBHL (1)

Պատմուճանս սարդանկուս եւ սպիտակս ունին. (Փիլ. տեսական.։)


Սարդիոն, աց

See full entry →

s.

cornelian.

NBHL (1)

Սարդիոն բժշկական զօրութիւն ունի, որ զհատեալն ի սրոյ բժշկէ. եւ է շիկագոյն արիւնատեսիլ. (Տօնակ.։)


Սարեկ, աց

See full entry →

s.

black-bird.

NBHL (1)

Իսկ (Փիլ.) ուր յիշի կեռնեխ, ի լս. դնի.


Սարկաւագեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to serve, to minister, to attend;
to be served or attended.

NBHL (1)

Պարտ է անշունչ նիւթ՝ բանաւոր կենդանեաց սպասաւոր լինելով՝ սարկաւագելով առ սորա կամսն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Սարկաւագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

deaconship, deaconry;
service, ministry.

NBHL (1)

Եւ ոչ մասն ի ծառային սարկաւագութենէ յիւր պէտս տէրն ստացեալ՝ զայլն նմա շնորհէ. (Փիլ. յովն.։)


Սարկեւառք

See full entry →

s.

horny tips of birds' claws;
cf. Մագիլ.


Սարսատիմ, եցայ

See full entry →

vn. va.

to dry, to dry up.

NBHL (2)

ցամք էր ազազուն ասէ գոլ նմա (տերեւոյն), իբրութենէ ահա ցամաքեալ ի վերայ սարսատեալ երկրի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 43։)

ξηραίνομαι aresco, siccor. Չորանալ. ցամաքիլ.


Սարսատումն, ման

See full entry →

s.

drying, dryness.

NBHL (1)

ξηρότης ariditas, siccitas. Սարսատիլն. չորանալն. ցամաքումն.


Սարսափեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սարսափիմ.

NBHL (1)

φρίττω horreo. որ եւ ՍԱՐՍԱՓԻԼ. Սարսիլ յոյժ հանդերձ սօսափմամբ կամ սարսռալով. սոսկալ. դողալ. զրհուրիլ. քստմնիլ. խռովիլ. ձեռքը ոտքը դող ինկնալ, պաղիլ, փշաքաղիլ, սահմակիլ, խիստ վախնալ, տակնուվրայ ըլլայ.


Սարսափիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to quake with fear, to be horror-struck, seized with consternation, to have one's hair stand on end;
— ոսկերաց, to be terrified, horrified;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold;
սարսափեցան ոսկերք իմ, a cold shiver ran through my whole frame.

NBHL (1)

Լուծանին ջիլքն, սարսափին ոսկերքն Մանդ. (՟Գ։)


Սարսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to quake, to totter, to start, to feel a thrill of fear, to shudder, to tremble, to quiver.

NBHL (1)

ՍԱՐՍԵՄ կամ ՍԱՐՍԻՄ. φρίσσω, -ττω horreo, horresco, reformido εὑλαβέομαι vereor, revereor ἠσυχάζω quiesco, sileo συστέλλομαι contrahor κάμπτομαι incurvor. (լծ. չարիլ. թ. սարսըլագ ). Դողալ. սասանիլ, սարսափիլ. սոսկալ. դղրդիլ. քսանմնիլ. ակնածել. կորանալ. վախնալ, տաշուիլ, սըստւիլ.


Սարսռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to quake, shake, shiver or tremble;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold, to quake all over.

NBHL (2)

Նոքա սարսռայցեն խարազն եւ պատառատուն գրգլեօքն։ Սարսռուլ կարկաջել կրկտել եւ ցրտալ. (Ածաբ. աղք.։ Փիլ. նխ. ՟բ.։)

ՍԱՐՍՌԱՄ կամ ՍԱՐՍՌԻՄ. τρέμω, τρέω tremo, trepido φρίσσω horreo ῤιγέω rigesco, exhorreo θορύβομαι turbor, commoveor. որ եւ ՍԱՌՍՌԱՄ, ՍԱՌՍՌԵՄ. Սարսուռ կրել. դողալ ի ցրտոյ սառնամանեաց կամ ի տենդէ, եւ յերկիւղէ. դոփալ. զնդալ. սարսիլ բոլորովին. սարսափիլ. սըրսռալ, դողալ դողդղալ, խիստ մրսիլ եւ վախնալ.


Սարսռիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Սարսռամ.

NBHL (2)

Նոքա սարսռայցեն խարազն եւ պատառատուն գրգլեօքն։ Սարսռուլ կարկաջել կրկտել եւ ցրտալ. (Ածաբ. աղք.։ Փիլ. նխ. ՟բ.։)

ՍԱՐՍՌԱՄ կամ ՍԱՐՍՌԻՄ. τρέμω, τρέω tremo, trepido φρίσσω horreo ῤιγέω rigesco, exhorreo θορύβομαι turbor, commoveor. որ եւ ՍԱՌՍՌԱՄ, ՍԱՌՍՌԵՄ. Սարսուռ կրել. դողալ ի ցրտոյ սառնամանեաց կամ ի տենդէ, եւ յերկիւղէ. դոփալ. զնդալ. սարսիլ բոլորովին. սարսափիլ. սըրսռալ, դողալ դողդղալ, խիստ մրսիլ եւ վախնալ.


Սարսռուտ

See full entry →

adj.

moveable, everchanging, unstable.

NBHL (1)

Մարմնոյս բնութեամբ ապականացուի, եւ սառսըռուս տեղեաւ երկրի՝ ամենայնի յետնով. (Փիլ. լին. ՟Բ. 39։)


Սարտնում, եայ

See full entry →

vn.

cf. Սարտչիմ.

NBHL (1)

ՍԱՐՏՆՈՒՄ կամ ՍԱՐՏՉԻՄ. θορύβομαι conturbor πορεύομαι abeo ἁναπηδάω resilio. Հարթնուլ. շրանուլ. խրանուլ. խռովիլ, եւ սարսմամբ ի բաց ոստնուլ. օցտել. ի բաց վազել. խորշիլ. որոշիլ. մեկնիլ. զտաշել.


Սարտչիմ, եայ, տուցեալ

See full entry →

vn.

to be shocked at, estranged, alienated, to have an aversion to, to withdraw, to abandon;
to be horrified, scared, to take umbrage;
— ի ստենէ, to be weaned, disaccustomed.

NBHL (1)

ՍԱՐՏՆՈՒՄ կամ ՍԱՐՏՉԻՄ. Հարթնուլ. շրանուլ. խրանուլ. խռովիլ, եւ սարսմամբ ի բաց ոստնուլ. օցտել. ի բաց վազել. խորշիլ. որոշիլ. մեկնիլ. զտաշել.


Սաւան, աց

See full entry →

s.

sheet.

NBHL (1)

Զկտաւն յովսէփ գնեաց, որ էր ջանջիլ քթան՝ սաւան մեծ եւ ընդարձակ։ Ոչ է պարտ պատել յարծաթոյ կամ յոսկի կտաւ, այլ միայն ի սաւան քթան կտաւ։ Պատէ զքրիստոս ի սաւան մաքուր. (Բրսղ. մրկ.։)


Սաւառնանամ

See full entry →

vn.

cf. Սաւառնիմ.

NBHL (1)

ՍԱՒԱՌՆԱՆԱԼ. cf. Սաւառնիլ, նեալ.


Սաւառնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to flap the wings, to flutter about, to hover, to soar, to fly high.

NBHL (1)

πτερίσσομαι (որ եւ թեւաւորիլ). alas quatio, alis strepo, volando alas agito. որ եւ ՍԱՒԱՌՆԱՆԱԼ. Բանալ տարածել եւ բախել զթեւս ի թռչիս. թեւապարել. թեւակոխել. սլանալ.


Սաւառնումն, ման

See full entry →

s.

flapping, fluttering, flight, flying about.

NBHL (1)

Սաւառնիլն. թեւապարութիւն. սլացումն.


Սափրեմ, եցի

See full entry →

va.

to shave, to shear;
cf. Մօրուք.

NBHL (2)

Յառաջագոյն զպարկեշտութիւն սափրեալ ի նմանէ՝ յետոյ եւ զզօրութիւնն սափրէ (ընդ վարսս գլխոյն)։ Թաւագէսք են, որ ոչն սափրին ամենեւին։ Սափրեալ յայլոց. (Փիլ. յովն. եւ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

κείρω, ξύω tondeo, rado. Վարսավիրայել. ածելեաւ յապաւել՝ փոքրել զհերս. քերծուլ. գերծուլ, իրօք կամ նմանութեամբ. կտրել. կարճել. ածիլել. (լծ. եւ սիւքիւրմէք. մաքրել իբր աւել ածելով).


Սափրիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

barber, hair-dresser.

NBHL (2)

Էր ընդ զգալւոյ սափրչին եւ իմանալի վարսաւիրայն սատանայ. (Փիլ. սամփս.։)

Իսկ (Փիլ. նխ. ՟Բ.)


Սաքրեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սաքրիմ.

NBHL (2)

Անզգամն դիւաւ ըմբռնի յիմաստնոյն, եւ երկչոտն սաքրեաց ընդ արեաւ. (Փիլ. այլաբ.։)

ՍԱՔՐԵՄ ՍԱՔՐԻՄ. ὐποπίπτω succumbo λανθάνω lateo. Ղօղիլ. թաքչել. սալարիլ. ծածկիլ. պատսպարիլ. ապաստան լինել. պահւըտիլ. (լծ. եւ լտ. սէչէռնօռ, սէքռէդթում. որոշիլ. գաղտնիք).


Սգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

NBHL (1)

πενθέω lugeo. Սուգ առնուլ՝ ունել. կոծիլ. ողբալ. աշխատել. պ. սիւկիտէն, սուկիտէն. թ.


Սեկունդիկուռ

See full entry →

s.

secundicerus.

NBHL (1)

Եւ էր սուրբն սարգիս պատուեալ պռիմիկուռ դասուց կենդիլիոսաց, եւ սուրբն բագոս էր պատուել սեկունդիկուռ նոյն գնդին. (Հ. յնվր. ՟Ա.։)


Սեղակ

See full entry →

adj.

cartilaginous.

NBHL (1)

Բառ յն. սիլախօս, սէլա՛խիօն. σέλαχος, σελάχιον cartilagineus, cartilaginosum. Աճառապատ. ներդապատ. մակդիր լողակաց՝ որոց պատեանքն է մաշկ աճառոտ փոխանակ թեփոց.


Սեղանաւորեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to wait at table, to spread the table, to serve up;
to give to eat;
to make known the word of God, to feed with the bread of life.

NBHL (2)

Ի սեղանի բաշխել կամ դնել զկերակուրս. մատակարարել՝ իրօք կամ նմանութեամբ. կր. ուտել. ճարակիլ.

Որդանցն այնոցիկ սեղանաւորիլն ի մարմնոյ քո՝ լիցի առ քեզ յիշատակեալ. (Կլիմաք.։)


Սեղմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be contracted, compact, compressed, restricted, to press close, to grow narrower.

NBHL (1)

Մեղմ եւ սերտ լինել. սեղմիլ. սերտանալ.


Սենեակ, նեկաց

See full entry →

s. fig.

chamber;
cabinet, closet;
cf. Հարսն;
concubine;
— միանձանց, cell;
— հարսին, nuptial bed, thalamus;
— ուսման, study.

NBHL (1)

զանց արարեալ զյարկօք (արքունեաց), զհրապարակօք, զսենեկօք, զնկարօք, զպատկերօք. (Փիլ. նխ. ՟բ.) (յն. կանանոց. հարեմլիք)։


Սեպանամ

See full entry →

vn.

to end in a point, to be steep or pointed.

NBHL (1)

ՍԵՊԱՆԱԼ. Որպէս զսեպ լինել. ցցեալ եւ սրածայր գտանիլ որպէս զժայռ.


Սեռական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

generic;
general, universal;
genitive.

NBHL (1)

Մասնաւոր իմանալիք, սեռական իմանալին. մասնաւոր զգալիք, սեռական զգալին։ Սեռականն՝ ամենայն, իբրու զի կատարեալ է։ Մեծ գետն՝ որոյ չորք վտակք եղեն, սեռական առաքինութիւն. իսկ տեսականքն չորքն ի սեռականէն. (Փիլ. այլաբ.։)


Սեռակնաձեւ

See full entry →

adj.

of an universal or resplendent form (the Cross).

NBHL (1)

Ընդ յայտնիլ սուրբյ խաչին սեռակնաձեւ քառաթեւին. (Նար.։)


Սեռեմ

See full entry →

va.

harden.

NBHL (1)

ՍԵՌԵԼ ՍԵՌԻԼ. Սեռն եւ սերտ առնել, լինել պնդիլ. ամրանալ. յն. որպէս խնուլ զբերան. στομόω os obstruo.


Սեռիմ

See full entry →

vn.

to be hardened.


Սերական, ի, աց

See full entry →

adj. gr. s.

genital;
prolific;
generic, sexual;
genitive;
— or —ք, the sex, the genitals;
ի բաց հատանել զ—ս, to castrate, to geld.

NBHL (2)

Ի հինգ զգայութիւն, եւ ի ձայնի գործի. եւ ի սերական։ Զգայութեանցն, եւ ձայնին, եւ սերականին. (Փիլ. լին. ՟Ա. 75։ եւ այլաբ։ յորմէ եւ Լմբ. ժղ.։ Վրդն. ծն.։ Կիր. ՟ը. խհ.։ Տօնակ.։)

Ցանկացան փոփոխման ի կանայս, եւ զսերականս եւս ի բաց հատին։ Որպէս որք խզենն (այսինքն ներքինացուցանեն)՝ բառնալով զսերականն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Վրդն. ել.։)


Սերանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Սերիմ.

NBHL (1)

cf. Սերիլ.


Սերեմ, եցի

See full entry →

va.

to procreate, to beget, to engender, to give rise to, to propagate.

NBHL (1)

ՍԵՐԵՄ ՍԵՐԻՄ. γεννάω, γεννάομαι genero, progigno, propago, -or, nasco. Աճեցուցանել զսեր, եւ աճել սերնդեամբ, սերանալ. ծնանել, իլ. զաւակագործել, ծագել. յաջորդել.


Սերկեւլի, լւոյ, լեաց

See full entry →

s. bot.

quince;
սինձ սերկեւլի, quiddany;
quince-tree.

NBHL (4)

Ի գուգարս լինի սերկեւիլ, եւ տօսախ։ Լինի ի տայս թուզ եւ նուռն, եւ աղտոր, սերկեւիլ. (Խոր. աշխարհ.։)

Սերկեւլի գինի։ Սերկեւիլի չարտապ. (Վստկ. ՟Ճ՟Ղ՟Է։ Մխ. բժիշկ.։)

Սերկեւիլն, եւ ձիթենին գեղեցիկ, եւ մուրան, եւ ընկոյզն. (Ագաթ.։)

Յանդիմանել սկսաւ դեղձի զսերկեւիլ. (Մխ. առակ. ՟Ժ՟Զ։)


Սերմանահանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sowing.

NBHL (1)

ակօս պատառելով ի ժամանակի սերմանահանութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Սերմանացու

See full entry →

adj.

destined or kept to be sown.

NBHL (1)

Երկրային ի սերմանացու եւ ի ցիր նիւթոյն, զոր կոչեաց, կառուցաւ. (Փիլ. այլաբ.։)


Սերմանելի, լւոյ, լոյ

See full entry →

adj.

fit to be sown.

NBHL (1)

σπόριμος sativus. Որ ինչ կարէ սերմանիլ. սերմանաւոր. ցանելու, ցանուելու.


Սերմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to sow, to disseminate, to spread or cast the seed;
to procreate;
— սերմն, to seed;
ժամանակ սերմանելոյ, seed-time or sowing-time.

NBHL (1)

Մինչ ի ՟Ժ՟Դ ամն, յորժամ կարէ զաւակ սերմանել. (Բրսղ. մրկ. ըստ Փիլոնի։)


Սերմնական, ի, աց

See full entry →

adj.

seminal;
spermatic.

NBHL (1)

Զցօղն իբրեւ զսրմնական իմն բան ընկալեալ մեղուն՝ լինի յղի։ Սերմնական բանք։ Նշխարս թողլով սերմնական սկզբունս, ի ձեռն որոց վերստին լցցին ունայնացեալքն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին. ՟Բ. 16։)


Ստուարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to thicken, to grow thick or large, to enlarge;
to become or grow larger, bigger, stouter, fatter;
to increase in size, to grow.

NBHL (1)

παχύνομαι incrassor, pinguesco. Թանձրանալ. թաւանալ. յօրանալ. վարսաւորիլ. մեծանալ. հաստընալ. ուռճանալ, հարըստնալ.


Ստուգաբան, աց

See full entry →

adj. s.

truthful, veracious;
true, real, veritable;
etymologist.

NBHL (1)

Ոչ գտանի ստուգաբան պատմութիւն ինչ։ Որոց ճշմարիտ եւ ստուգաբան անուն է տեսակքն. (Փիլ. բագն.։)