convent, monastery, cloister, friary;
lodging, dwelling, home, habitation, abode;
house, mansion;
hotel;
inn, hostelry;
cabin, hut;
— կուսանաց, nunnery, convent;
վանս ունել, to stay, to lodge, to take up one's lodgings, to dwell, to stop;
փակել ի վանս, to cloister, to shut up in a convent.
cf. Վաչէ.
carriage-hood;
covered waggon.
to light up, to set fire to, to fire;
to fire, to inflame, to enliven, to inspirit, to vivify, to cheer, to raise the spirits of, to urge on, to excite, to rouse;
to arm, to equip, to fit out;
to put on, to attire, to dress, to bedeck;
վառեալ բորբոքել, to inflame, to heat, to electrify, to fill with enthusiasm, to enrapture, to fire;
— զդրօշս, to hoist the colours.
ՎԱՌԵԼ ՎԱՌԻԼ. ὀπλίζω, ἑνοπλίζω, καθοπλίζω, -ομαι armo, -or;
armis instruo, -or περιζώννυμι praecingo, -or. Սպառազինել, իլ. հանդերձել զինու զարդու, կազմել պատրաստել. եւ Քաջալերել կամ արծարծանել զոգի ի պատերազմ. եւ Գօտեւորիլ.
Վառեցէ՛ք ի ձէնջ արս՝ ճակատել առաջի տեառն ի վերայ մադիամու։ Զմի մի ի նոցանէ առաւել վառէր մխիթարութեան բանիւք՝ քան զինուքն։ Առցէ սպառազինութիւն զնախանձ իւր, եւ վառեսցէ զարարածս առ ի խնդրելոյ զվրէժս ի թշնամեաց։ Վառեցարուք անցէ՛ք առաջի եղբարց ձերոց։ Անցցեն վառեալք եւ կազմեալք առաջի տեառն ի պատերազմ։ Անցցէ ձեր ամենայն վառեալ ընդ յորդանան։ Վառեալք զինու։ Արքն վառեալք։ Վառեսցարու՛ք պատրաստեցարու՛ք։ Քրիստոսի չարչարիլն մարմնով վասն մեր, եւ դուք ի նոյն միտս վառեցարու՛ք.եւ այլն։
work, labour, toil;
pains, trouble, fatigue;
merit, worth, service;
profit, gain, earnings;
tired, fatigued;
— ծառայութեան, service rendered;
— ձեռաց, handiwork;
— արքունի, military service;
գիրք —ոց, Geoponics;
— առնել, to tire, to fatigue, to weary;
— լինել, to labour, to work, to toil, to work hard, to strive, to fatigue or tire oneself with, to be fatigued or tired.
Վաստակք ծնանին զփառս. վաստակք պատրաստեն զպսակս. (Բրս. մկրտ. կամ Սեբեր. ՟Ժ։)
tillage, ploughing, tilth, husbandry;
ploughed land;
culture;
use, employment;
down, below;
common;
—ս վարել, հարկանել, ցելուլ, կակղել, to plough, to furrow, to dig, to cultivate land;
ի — առնուլ, արկանել, to use, to make use of, to practise, to exercise;
ի — երկոց մտանել, to apply oneself to work, to labour;
ի — տալ, to lend, to loan.
Վարս վարեալս ցելեալս կակղեալս։ Որք զկոկորդացեալ ոգիսն կակղիցեն, եւ վար (կամ ի վար) երկնաւոր սերմանն պատրաստիցեն։ Որպէս հարօր ի վար, կամ դեղադիր ի դեղոցի։ Վարն ու աշխատութիւն մշակացն անօգուտ էր. (Ագաթ.։ Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։ Յհ. կթ.։ Վեցօր. ՟Զ։ եւ Շիր.։)
professor, master, teacher;
school-master;
preceptor, tutor, instructor;
gymnasiarch, ludi magister;
— իմաստասիրութեան, professor of philosophy;
— օրէնսգիտութեան, բժշկութեան, աստուածաբանութեան, law-professor, physic-professor, divinity-professor.
Զոր ի պէտս սպասու մանկտւոյ վարժապետն պատրաստեաց։ Այս զհետերթանք վարժապետի պատուասէր առատութիւն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
college, gymnasium;
grammar-school.
Աշակերտեալքն ցրուեալք են, եւ ոչ ժողովեալք ի վարժարանի։ Ու՞ր մեր վարժարանք ի թագաւորական պատրաստեալ հրամանաց։ Զի հրահանգից վարժարանի՝ չեմ տակաւին ներհուն բանի. (Շ. ընդհանր. եւ Շ. թղթ. եւ Շ. վիպ.։)
effeminate.
Ցոփոգի մեղկութեամբն իգանան։ Ամենայն ցոփոգեացն եւ աղալեզուացն չեւ խօսք ի սրտին՝ երդումն ի լեզուն կալ պատրաստ։ Ցոփագեացն եւ աղալեզուացն, թէպէտեւ բիւր անգամ երդնուն, ոչ ոք հաւատայ. (Մանդ. ՟Դ. ՟Ժ՟Ե։)
anguish, affliction;
blame, reproach;
— կրել, to suffer invectives;
to receive reproaches.
Տեսին՝ թէ վարեցաւ իշխանն ի գերութիւն, եւ ինքեանք պատրաստեալ են զնոյն փարշման կրել, զոր դաշտայինքն կրեցին։
love of glory, ambition, vanity.
Ախտիւք փառասիրութեամբ զանձինս պատրաստէին իշխել ի վերայ միմեանց. (Մխ. առակ.։)
lodging or sleeping place, inn, hotel, hostelry.
Որ թագաւորական օթանոցին էր ներքինապետ։ Ոչ ոք տուն, կամ օթանոցս մեզ պատրաստեաց։ Սկսան ամենեքին մտանել ի քուն յանցնիւր օթանոցն. (Սոկր.։ Խոր. ՟Բ. 89 կամ 92։ Արծր. ՟Դ. 2։)
inn, hostelry;
dwelling, lodging, habitation, convent;
a day's journey;
երանաւէտ — արդարոց, the happy abode of the just;
օթեւանս առնել՝ առնուլ՝ ունել, to lodge in, to dwell in, to reside in, to live in, to inhabit;
ո՞ւր են —ք քո, where do you live ? հեռի երեսուն —օք, thirty days journey distant.
Ոչ յարկք, եւ ո՛չ օթեւանք պատրաստեալ են քեզ. (ՃՃ.։)
marriage-portion, dowry, endowment;
gift, present.
Պատրաստեցուք օժիտս հարսանեաց նորա։ Նա է փեսայ. պատրաստեսցուք մեք զօժիտ. (Մծբ. ՟Զ. եւ ՟Ժ՟Թ։)
kindness to strangers, hospitality.
Իջեւանք առ տաճարսն գոլ՝ օտարասիրութեամբ մարդկան պատրաստեալք. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
bundle of corn, sheaf, shock, stack.
στάχυς spica, spicula καλάμη stipula δράγμα manipulus. որայ պատրաստեալ ի կասուլ. շեղջ հասկաց. հասկք. ոճ ցորենոյ. ցօղուն.
livelihood, daily bread.
Ի գարի սերմանեաց պատրաստեալ զօրապահիկ կերակուր. (Լաստ.։)
Ի գարի սերմանեաց պատրաստեալ զօրապահիկ կերակուր. (Լաստ.։)
singing hymns, lauding, praising God.
Ստացար քեզ օրհնաբանս։ Զքարինս բաւական է պատրաստել օրինաբանս։ Սովոր են վասն առ մեզ շնորհացն լինել աստուծոյ օրհնաբանք. (Նար. կուս.։ Իգն.։ Լմբ. պտրգ.։)
Մրջիւն պատրաստէ ամարայնոյ (այս ինքն յամարայնոյ) զկերակուր իւր. (Առակ. ՟Լ. 25։)
Մրջիւն, պատրաստէ ամարանի (կամ ամարայնոյ) զկերակուր։ Խորշակահար լինի ամարանի՝ որդի անօրէն։ Որ առնու ցորեան փոխ ամարանի. (Առակ. ՟Զ. 8։ ՟Ժ. 5։ ՟Ի. 4։)
Ճաշակ հեշտալի որոց հաղորդին՝ ջամբել պատրաստի ամենակազմ յարմարութեամբ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
encouraging, inspiriting;
— լինել, —ս մատուցանել, տալ, to rouse the courage, to give heart to, to inspirit;
cf. Քաջալերեմ;
—ս առնուլ, to pluck up courage, to take heart, to cheer up.
Այսու մխիթար քաջալեր բանիւք վառէր պատրաստէր զնոսա. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 21։)
well disposed, very willing, very diligent.
πρόθυμος promptus, sedulus, alacer. Բարեյօժար. պատրաստական. զուարթամխո.
cf. Քաջասլացիկ.
swiftly pouncing or springing on.
very suitable, very decent;
very elegant, handsome, charming.
Դիւրել պատրաստել ի պայման. (Յհ. կթ.։)
cf. Քաջառողջութիւն.
Բժիշկք յամենայն դեղոց պատրաստեն հնար քաջողջութիւնս եւ խօթութիւնս. (Մագ. ՟Ա. ՟Ի՟Ե։)
cf. Քառակերպ.
Կազմեցին եւ պատրաստեցին ոսկեկուռ ձուլածոյ՝ քառատեսակ յօրինմամբ զեւեւ տեսակի աստուածեանն խաչի. (անդ։)
cf. Քարշումն.
Հարկանեն անխնայ (զփայտս անտառի), եւ անարգ քարշանօք՝ ի շինուածս եւ յայրումն պատրաստեն. (Մխ. առակ.։)
strewn with saffron.
Քրքմացան պատրաստեցի զանկողինս իմ. (Առակ. ՟Է. 13։)
cf. Օգտաժողով.
Ի մարտ պատրաստին ընչաքաղցիցն եւ օգտածարաւեացն. (մի ձ. օգածարավեացն). (Ագաթ.։)
behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.
more than, more, under, beneath, over;
as, as well as, as much as;
or;
—եթէ, —թէ, that;
more, than;
անդր —, further, beyond;
ոչ ոք — զնա, no one but he;
առաւել -զե րեսուն եւ հինգ ամք են իմ, I am more than thirty five years old;
զքեզ ըն տրեաց -զազգս ամենայն, he chosed thee before all the nations;
պատրաստ եմք մեռանել —անցանել ընդ օրէնս հայրենիս, we are ready to die, rather than violate our country's laws;
հասաւ — զամենայն սուր, much keener than any other sword;
ո՛րքան քաղաղութիւն է ի տունս շինականաց — ի տունս թագաւորաց, when will peace reign alike in the cottage and in the palace !.
having the clothes well tucked up, or well girdled round the body, agile, brisk, active, alert, lithe.
εὕζωνος bene cinctus, expeditus. Քաջ պնդեալ ունելով զգօտի իւր՝ պատրաստ ի գործ կամ յնթացս. Ժիր. քաջընթաց. արագ.
Թեթեւս զնոսա եւ քաջագոտիս պատրաստեն. (Բրս. պհ.։)
smaller;
minor.
Վասն փոքրագունիցն զմեծամեծսն տուժեալ։ Փոքրագոյն բանիւք։ Փոքրագունիւս սրբեալք՝ պատրաստ լինիջիք յընդունելութիւն եւ այլն. (Ածաբ. մկրտ.։ Նանայ.։ Շ. մտթ.։)
cf. Փոքրկութիւն.
Կան պատրաստեալ ազգի ազգի տանջանք ըստ մեղացն մեծութեան եւ փոքրութեան. (Ոսկիփոր.։)
to blow, to breathe;
to swell, to inflate;
to expire;
to die;
cf. Հոգի, cf. Ոգի;
հողմն փչէ, the wind blows.
Ախորժակաց հոգւոյն զհետ երթայ ամենայարդար պատրաստութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)
Ժողովեալ ազգ ազգ յընտրելոց զօրաւորաց ամենայարդար պատրաստութեամբ։ Յաջողեցաւ թագաւորութիւնն Արտաշեսի ամենայարդար պատրաստութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 5. 11։)
Ամենայարմար պատկանաւորութիւն, կամ պատրաստութիւն, կամ խրատ. (Սկեւռ. աղ.։ ՃՃ.։ Երզն. մտթ.։)
Որ երէկ սերմանեցան, յայգուցն ապականեալ՝ պատրաստեցան (այս ինքն բուսան յերկինս). (Թէոփիլ. Խ. Մկ։)
ՅԱՅԹԻՌ, կամ ՅԱՅԹԻՌՍ ԿԱԼ. գրի եւ ՅԱԹԻՌՍ ԿԱԼ. Նոյն ընդ ՅԱԿՃԻՌՍ ԿԱԼ. պատրաստիլ իբր ի թռչել յօդս, կամ վերառնուլ զոտս եւ կարկառիլ առ ի լսել.
Ամենեցուն զանգնալի ընթացս պատրաստեաց. (ՃՃ.։)
Որ պատրաստեալ է սատանայի, եւ նորին կամարարաց. (Եփր. գող.։)
Յառաջագոյն սկսայք ի հերուն հետէ։ Աքայեցիքն ի հերուն հետէ պատրաստ են. (՟Բ. Կոր. Ը. 10։ ՟Թ. 2։)
καθαρίζω purgo, mundum facio ἁνοίγω aperio. Հարթել, յարդարել, ուղղորդել. (ռմկ. զորդել, խորդել, շտկել, դուրել ). կամ ըստ յն. հարթել. եւ մաքրել. սրբել. այսինքն բանալ, դիւրել, եւ պատրաստել զճանապարհ. ... (այլազգ է եւ կազմութիւն բայիս Ճանապարհորդել. զոր տեսցես)
Առ ճրագ, եւ պատրաստեաց, եւ եդեալ զնա ի ճրագարանին՝ որպէս ճրագարան լուսոյ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
Ո՞չ իցէ տեսեալ զնահատակական մարտիկսն մերկացեալս պատրաստեալս. (Ոսկ. ես.։)
Թոքին ի ձեռն հանապազորդ շարժման ձգելով առ ինքն զաղին՝ ընդարձակէ առ ի ձգումն օդոյն զանցս մտիցն, եւ նգելով դարձեալ ի դուրս փչել զ՝ի ներքս արգելեալն պատրաստէ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)