Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Կծու

See full entry →

adj. fig.

sharp to the taste, sour, acid, tart;
pungent, biting, piquant, slandering, rude, satirical.

NBHL (1)

Քաղցրն եւ անուշն, դառն եւ կծուն ի պէտս բժշկաց տնօրինին. (Յճխ. ՟Է։)


Կծուակիծ

See full entry →

adj.

biting, sharp, acute, caustic, poignant;
— առնել, to burn, to scorch;
to pain, to torture.

NBHL (2)

Մունք խոշտանգիչ մանրածնունդ բարուց, եւ կծուակիծ բանից նոցին. (Նախ. ել.։ եւ Վրդն. ել.։)

Ատրագոյն խարանս ի վերայ դնեն. զի իբրեւ պուտկունս ոք զի արկանէ հրով՝ զմարմինն այնպէս կծուակիծ առնէ. (Եւագր. ՟Ի՟Գ։)


Կծուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կծութիւն.

NBHL (1)

Ծխաշունչ կծուութիւն ինչ ի փորէ ի վեր բուրիցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Կկոց, ի, աւ

See full entry →

s.

weaver's shuttle.

NBHL (1)

Կոյսն վարդենի ի ձեռին ունէր զկըկոցս (կամ զկկոց, կամ զկկուս) ոստայնին. եհար յաչս իւր, եւկուրացոյց զերկոսեանն. (Հ. մայ. ՟Թ.։)


Կկու, աց

See full entry →

s.

cuckoo.

NBHL (1)

κόκκυξ coccyx, cuculus, avis clamans κόκκυ cuccu. Թռչուն՝ որպէս ազգ ինչ կաքաւու, նման հաւփալի, այսինքն վայրի աղաւնոյ. ռմկ. կուկու. պրս. քիւքիւ, կիւկիւ. թ. էօկյիք. կամ գուգու գուչի, էօյկէ. զի ստէպ ձայնէ կու՛ կու. կամ գու՛ գու՛ գու՛, այլ եթէ ոք տացէ զայս ձայն, ինքն փոխէ զձայնն, եւ ասէ, բի՛ բի՛ բի՛, կամ պի՛ պի՛ պի. ուստի կոչի թուրքերէն նաեւ իպիպիկ.


Կկչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to blow, to blossom, to bloom, to open.

NBHL (1)

Որպէս ծաղիկ գարնանոյ՝ մինչդեռ կկչեն, ուրախ ունին (կամ առնեն) զտեսիլ երեւաց. իսկ յորժամ անցանիցեն, բառնան զբերկրութիւն յաչաց. (Ոսկ. ես.։)


Կղզեակ, եկի

See full entry →

s.

islet, small isle.

NBHL (1)

Փոքր կղզեակ ի մեծ ծովուն անբնակ. որ եւ Վէմ կոչի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Գ.։)


Կղկղամ

See full entry →

vn.

cf. Կղկաթեմ.

NBHL (1)

Բնութիւն մարդկան զերեւելեացս իմն կղկղայ, թէ եւ սակաւոր եւ նուազագոյն է մտացն աչօք ըստունել զաստուածականսն. (Սեբեր. ՟Գ։)


Կղկղումն, ման

See full entry →

s.

defecation, purification.

NBHL (1)

Բաղկացաւ եւ գոյացաւ մահկանացուն ըստ կղկղման. քանզի զօրէն հիման՝ ճաշակաւորութիւն պատճառք կենդանեացն յաւէժ տեւողութեանն է. եւ բալա թարգմանի կղկղումն. (Փիլ. այլաբ.։) (Ըստ եբր. պալա, է կլանել, ընկնուլ. իսկ յն. բալէօ՛օ, հնացուցանել. յորս հային եւ բանք Լմբ. եւ Վրդն. ի նախընթաց բառսդ)։


Կճեայ

See full entry →

adj.

of marble, marble, marmorean.

NBHL (1)

Զհրապարակն յատակեալ սպիտակ կեճայ եւ ի պայծառ տուն. (Լմբ. սղ.։)


Կճեայարկ

See full entry →

adj.

marble-roofed.

NBHL (1)

պղատոնական պաղպաջուն կճեայարկ տաճարացն լուսափայլն ձեղուն. (Անան. եկեղ։)


Կճղակաւոր, աց

See full entry →

adj.

hoofed, having hoofs.

NBHL (2)

որ ուն կճղակս, կամ կճղակաբաշխ.

անասուն թաթահերձ կճղակաւոր. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 3։)


Կմախք, խաց

See full entry →

cf. Կմախիք.

NBHL (1)

Կմախք։ ոսկերք, կամ կոտորածք։ Կմախել. կարթահարել, կամ ջղատել։ (Ուստի Կամախ անուն քաղաքի, ուր էր դամբարան թագաւորացն հայոց, այն է հինն Անի։)


Կմբեթեայ

See full entry →

cf. Կմբեայ.

NBHL (1)

Գեղարգունս շողացեալ, կմբեթայս վահանացն շրջանակեալս. (Ոսկ. եբր. ՟Զ։)


Կնատաձորձ

See full entry →

s.

a sorry garment;
rag, tatter.

NBHL (1)

Զծիրանի քղամիդն անգոսնեն (միանձունք), եւ իբրեւ սարդոստայն կնատաձորձ հաշուին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։ (չիք ի յն։))


Կնաւոր, աց

See full entry →

cf. Կանամբի.

NBHL (1)

ՈՒնօղ զկին. կանամբի. կնիկ ունեցօղ, կարգուած մարդ.


Կնդակ, աց

See full entry →

adj.

bald;
cf. Կնտակ.


Կնդեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to tear out the hair;
*to strip off leaves;
to illtreat.

NBHL (1)

Կունդ առնել. փետել. տերեւաթափ անել. եւ Խոշտանգել. կռփել. (լծ. յն. գինտինե՛ւօ).


Կնկղակ

See full entry →

s.

a small hood.

NBHL (1)

Տեսայ փոքրիկ մոնոզոնակ, չունէր պըլուզ զիւրըն կընկղակ (արտուտ). (Շ. առակ.։)


Կնկղաւոր

See full entry →

adj. s.

hooded, wearing a hood or cowl;
capuchin monk or nun.


Կնձաձայն

See full entry →

adj.

affected, prim;
flattering, wheedling.


Կնճթեղ

See full entry →

adj.

having a large snout.


Կնճիթն, ճթան

See full entry →

s.

sesame, sesamum.

NBHL (1)

ԿՆՃԻԹՆ կամ կնճիթ, կնջիթ, կնջիւթ, կնճութ, ի. σήσαμον, -ος sesamum. Շուշմայ. ունդ իբրեւ զկորեակ, եւ իւղ նորա ձիթանման՝ ծանրահոտ. եւ բոյս նորա. կունճի, կնջութ, կնջիթք. սուսամ, յորմէ սուսամ եաղը ... (իսկ յն. սիսա՛մի. լտ. սէ՛սամա. σησάμη sesama, կարծի յոմանց ցորեան ինչ ի հնդիկս)


Կնտակ, աց

See full entry →

adj.

bald, bald-headed or bald-pated.

NBHL (1)

ԿՆՏԱԿ φαλακρός calvus. որ եւ ԿՆԴԱԿ. Կունդ. կունտ. հերաթափ գլխով. ճաղատ.


Կնտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become bald.

NBHL (1)

ԿՆՏԱՆԱԼ կամ ԿՆԴԱՆԱԼ. φαλακρόομαι calvesco. Կունա կամ կունդ լինել. թափիլ հերաց գլխոցն. ճաղատ գտանիլ.


Կնտնտոց, աց

See full entry →

s.

plectrum, ivory wand to play on a musical instrument with;
bow, fiddle-stick.

NBHL (1)

Որ յաղիսն կտնդոցին շարժումն որոշեալ երգեսցէ։ Որպես երաժշտական ոք զթուլացելովք աղեօք քնարին բախեալ զկտնտոցն (կամ զկտնգոցն)։ Որք զկտնդոց ածեն։ Գործարանք ձայնի բազումք, իսկ խօսիցն բերան, լեզուիցն եւ կոկորդիցն զկնանտւցի (կամ զկտնդոցի) օրինակ ունելով, եւ վերնատանն՝ հնչման. (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. բն.։)


Կնտութիւն, ութեան

See full entry →

s. chem.

baldness, depilation;
chondrine.

NBHL (3)

ԿՆՏՈՒԹԻՒՆ կամ ԿՆԴՈՒԹԻՒՆ. φαλάκρωμα calvities. Կունտ կամ կունդ գոլն. ճաղատութիւն. ճեղութիւն. եւ Կեղ գլխոյ՝ որ թափէ զհերս.

Տարտամն մտօք, (եւ) որ զկնութիւնն ունիցի յանձն. է այլաբանութեամբ. որպէս երկչոտութիւն ըստ յն. δειλία.

ի կնտութեան (կամ ի կնդութեան) նորա կամ ի ճեղութեան։ Մի՛ գերծուցուն զգլուխս իւրեանց ի վերայ մեռելոյ ի կնտութիւն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ. 42. 43։ ՟Ի՟Ա. 5։)


Կնքադրամ

See full entry →

s.

oblation at baptism.

NBHL (2)

Դրամ տուեալ կամ առեալ յանդէպս՝ վասն կնիք տալոյ, այսինքն մկրտութեան. կնունքի ստակ.

Առնուն կնքադրամ, եւ գին այլ խորհրդոցն. (Մխ. ապար.։)


Կնքահայր, հօր

See full entry →

s.

godfather, sponsor;
— լինել, to stand godfather.

NBHL (2)

հայր կնքոյ մկրտութեան. ընդունօղ զոք յաւազանէ, որ կոչի նորա սան. կնքահար. ինքեապապ.

Մեծն ի ծնունդս ականց՝ կնքահայրն յովաննէս. (Կանոն. եւ Եփր. խոստով.։)


Կնքատու, աց

See full entry →

adj. s.

baptizing, confer-ing baptism;
the Institutor of the Sacrament, of Baptism.

NBHL (2)

Վկայեսցէ կնքատուն, եթէ ահաւասիկ գառն աստուծոյ։ Ո՞ տացէ քեզ յայնժամ մկրտութիւն. կնքատուն ոչ պատահիցէ, եւ մահ հասեալ է. (Սեբեր. ՟Թ. ՟Ժ։ եւ Կանոն.։)

Եկեալ կնքատուն առ յովհաննէս մկրտիլ ի նմանէ. (Ագաթ.։)


Կնքաւոր, աց

See full entry →

adj.

baptized.

NBHL (1)

Զիւր անունն, որպէս եւ քրիստոս, ի վերայ կնքաւորացն կոչէ. (Սարկ. հանգ.։)


Կնքաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

baptism;
spiritual affinity.

NBHL (2)

σφράγισμα baptismus, et confirmatio. Մկրտութիւն, հանդերձ դրոշմաւ. կնունք տալը կամ առնելը.

Եւ որպէս Առնչակցութիւն սանից կնքելոց ընդ տան կնքահօր, առ ի չխնամենալ մինչեւ ի թոռունս.


Կնքեմ, եցի

See full entry →

va.

to seal, to close with a seal, to affix a seal, to seal up;
to mark, to stamp, to sign;
to hide, to cover, to close, to shut up;
to confirm, to ratify, to verify;
to conclude, to decide;
to prbnounce sentence;
to seal, to complete, to terminate, to finish;
to baptize, to confer baptism;
to sign with sign of the cross, to make the sign of the cross;
դաշն հաշտութեան —, to conclude a treaty of peace.

NBHL (1)

Կնքեա՛ կեցուցիչ զկորուսչին ընթացմունս. (Նար. ՟Ժ՟Բ։)


Կշռակի

See full entry →

adj. adv.

cf. Կշիռ.

NBHL (1)

Դնէր ի պարսատիկն, եւ կշռակի ընդ աչամէջսն անցուցանէր։ Զարեգական գնացս ճանապարհացն գիտէ կշռակի։ Յարմարալից եւ կշռակի չափովք ընձեռեաց։ Կշռակի եւ չափաւոր գոյութեամբն ի մէջ երկոցունց չարապատահ դժնդակութեանցն զուարճացեալ. (Պիտ.։)


Կշռեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to weigh, to measure;
to weigh, to calculate, to examine, to ponder on, to take into, consideration;
to compare, to confront;
to shoot, to dart, to take good aim at, to hit the mark;
քաջ —, to weigh well, to ponder, to reflect with mature consideration, to pause;
— զխօսս իւր, to be cautious in one's words;
— զփոխարէն, to return like for like, to recompense, to reward, to renumerate;
— զհարուածն, to strike, to adjust one's blow;
— զամենայն աշխարհս, to be worth the whole world;
ըստ կշռելոյ ական, judged by eyesight;
եւ ոչ կշռեսցի արծաթ ընդ գնոց նորա, neither shall silver be weighed for the price therof.

NBHL (3)

Կշռել զհեր գլխոյ։ Կշռել կշռով, կամ ի կշիռս արդարութեան։ Առցես կշիռս, եւ կշռեսցես զնոսա։ Կշռեցաք եւ տուաք զնոսա զարծաթ եւ զոսկին։ Կշռեալ տուաք։ Տաղանդ մի արծաթոյ կշռեսցես (այսինքն վճարեսցես)։ Կշռեցին նմա երեսուն արծաթի.եւ այլն։

Կշռես զիրաւունս, եւ քննես զսիրտս. (Երեմ. ՟Ի. 12։)

Յորժամ կշռեսցես դու ի գիրս աւետարանի խելամուտ լինիս։ Յամենեցունց ընդ միմեանս կշռեալ համեմատութենէն ճշմարիտ գիւտն հասանիցի։ Կշռիցէ զհռոմայեցւոց ժամանակսն ընդ յունաց։ Առ նինեաւ կշռի եգիպտացւոց ՟Ժ՟Զ հարստութիւնն. (Եւս. պտմ. եւ Եւս. քր.։)


Կշռորդ, աց

See full entry →

s.

steel-yard;
cf. Նժար.

NBHL (2)

Կոնք մի արծաթի ի հարիւր եւ յերեսուն կշռորդէ. (Թուոց. ՟Է. ստէպ։)

Վեց դահեկանի կշռորդ զունկին ասացին. եւ զունկին երկու սատեր. (Նչ. եզեկ.։)


Կշռութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig. ast.

weight, heaviness, weighing;
examination, judgment, consideration;
proportion, equality;
comparison;
Libration;
մէտ կշռութեան, equilibrium.

NBHL (1)

Կշիռ բեռանցն՝ միոյ միոյ կշռութիւն յիսուն սիկղ ոսկւոյ. (՟Բ. Մնաց. ՟Գ. 9։)


Կշտամբեմ, եցի

See full entry →

va.

to reproach, to reprove, to scold, to reprimand, to admonish, to chide, to reprehend, to rebuke, to censure;
to correct, to punish;
to raise an outcry against, to cry out, to inveigh against;
to adjure, to exorcise.

NBHL (1)

Չէ՛ պարտ կշտամբել կամ երդմնեցուցանել՝ որ ոչ յեպիսկոպոսաց համարձակութին ունին կամ աստիճան ինչ։ Ոչ յեկեղեցւոջ եւ ո՛չ ի տուն չեն իշխան կշտամբել. (Կանոն.։)


Կոգի, գւոյ

See full entry →

s.

butter;
cf. Կարագ.

NBHL (1)

Որպէս աբրահամ որթուն եւ կոգւովն նշանակէր. (Արշ.։)


Կոթող, աց

See full entry →

s.

obelisk.

NBHL (1)

Մի՛ կանգնիցէք ձեզ արձան, եւ մի՛ քար՝ կոթող դնիցէք յերկրի ձերում. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 1. (այսպէս է յն. այլ ոմանք ընթեռնուն ի հյ. քարկոթող։))


Կոխած

See full entry →

s.

husks of grapes, refuse from the wine-press.

NBHL (1)

Կրօնաւոր՝ որ փախիցէ ի մարդկանէ, նման է հասուն խաղողոյ. Իսկ. որ ընդ մարդիկ խառնեալ իցէ, է նա իբրեւ զկոխածն վայթեալ ի յաղբիս. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Կոխումն, ման

See full entry →

s.

cf. Կոխան;
լինել ի —, to be trodden under foot;
տալ ի —, to give to be trampled on.

NBHL (1)

Ի կոխումն գռեհաց տուեալ զհրամանն արքունի։ Յարագել ի կոխումն եւ ի կործանումն եւ յընկճումն եւ ի կորուստ ժողովրդեան տեառն. (Յհ. կթ.։)


Կոկանենի

See full entry →

s.

sloe-bush;
bullace-tree.

NBHL (1)

ռմկ. կոկանի ծառ. Փշուտ տունկ՝ վայրենի մանր եւ բոլորշի սալորոյ. լտ. սբի՛նուս. թ. քիւքէմ աղաճի.


Հինգկանգնեայ

See full entry →

cf. Հինգկանգնեան.

NBHL (2)

Աղուէսք յաւազուն ի վեր վազէին հինգկանգնեայք. (Պտմ. աղեքս.։)

ՀԻՆԳԿԱՆԳՆԵԱՅ ՀԻՆԳԿԱՆԳՆԵԱՆ. πεντάπηχυς quinque cubitorum. Որոյ չափն է հինգ կանգնոց. հինկ կանգուն.


Հինգկանգնեան

See full entry →

adj.

of five cubits.

NBHL (2)

Աղուէսք յաւազուն ի վեր վազէին հինգկանգնեայք. (Պտմ. աղեքս.։)

ՀԻՆԳԿԱՆԳՆԵԱՅ ՀԻՆԳԿԱՆԳՆԵԱՆ. πεντάπηχυς quinque cubitorum. Որոյ չափն է հինգ կանգնոց. հինկ կանգուն.


Հինգհարիւր, ոց

See full entry →

adj.

five hundred.

NBHL (1)

Նոյ էր ամաց հինգհարիւրից։ Ոգի մի ի հինգհարիւրոց։ Հինգհարիւր սիկղ։ Արք կամ էշք հինգհարիւր։ Զուարակս հինգհարիւր։ Հինգ հարիւր առ հինգհարիւր։ Հինգհարիւր հազար արանց մարտկաց։ Ամս հինգհարիւր եւ վաթսուն եւ հինգ.եւ այլն։


Հինգհարիւրամեայ

See full entry →

adj.

of five hundred years.

NBHL (1)

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԱՄԵԱՅ կամ ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԱՄԵԱՆ ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԱՄԵՆԻ. Որ ունի ամս հինգհարիւր.


Հինգհարիւրամենի

See full entry →

adj.

five hundred years old.

NBHL (1)

ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԱՄԵԱՅ կամ ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԱՄԵԱՆ ՀԻՆԳՀԱՐԻՒՐԱՄԵՆԻ. Որ ունի ամս հինգհարիւր.


Հինգհեգեան

See full entry →

adj.

pentasyllabic.

NBHL (1)

Չորեքհեգեան, կամ հինգհեգեան լիցի անուն։ Թէեւ չորեքհեգեան կամ հինգհեգեան լիցին անուանքն. որպէս յովսեպոս (ի-օ-սիբ-բօս), կղաւդիոս (գլա-իւ-տի-ա-նօս). (Թր. քեր.։)


Հինգշաբաթի, թւոյ

See full entry →

s.

thursday;
աւագ, մեծ —, holy -;
գէր —, shrove -.

NBHL (1)

Յաւուր մեծի հինգշաբաթուն. (Լաստ. ՟Ը։)