Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Հռետորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the rhetorical art, rhetoric, oratory.

NBHL (1)

Ելից զլեզուն հռետորութեամբք վասն քրիստոսի. (Շ. յկ.։ ՟Խ՟Դ։)


Հռոգակեր

See full entry →

s.

stock-holder;
bursar scholar, exhibitioner.

NBHL (1)

Որ կերակրի յարքունի ռոճկաց. եւ այնպիսի կերակուր.


Հռոմ

See full entry →

cf. Հռովմ.

NBHL (2)

ՀՌՈՎՄ կամ ՀՌՈՄ. որպէս անուն քաղաքի. ώμη Roma. տե՛ս (Բռ. յտկ. ան։)

Զյունաց աշխարհ, եւ զհռոմոց քաջ գիտեմ. (Ագաթ.։)


Հռովմ

See full entry →

adj. s. s.

roman, latin;
Rome;
—ք, the Romans.

NBHL (1)

ՀՌՈՎՄ կամ ՀՌՈՄ. որպէս անուն քաղաքի. ώμη Roma. տե՛ս Բռ. յտկ. ան։


Հռովմայերէն

See full entry →

adj. adv.

latin;
in latin.

NBHL (1)

Յունարէն եւ հռոմայերէն իմաստութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)


Հռովմայեցի, ցւոյ

See full entry →

adj. s.

roman.


Հռչակաւոր

See full entry →

adj.

famous, renowned, celebrated, far-famed.

NBHL (2)

Տաճար հռչակաւոր։ Տաճարն այն մեծ եւ հռչակաւոր։ Հռչակաւոր անուն։ Հռչակաւորն երկրի տեսարան. (Խոր. ՟Գ. 35։ Ածաբ. մակաբ.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)

εὑκλεής, ἑπίσημος, περιβόητος celebris, insignis, illustris, pervulgatus, decantatus. Որ ոք կամ որ ինչ ունի զհռչակ անուան կամ գովութեան. հռչակեալ. հռչակելի. մեծահբամաւ. անուանի. երեւելի. ականաւոր. նշանաւոր. հոյակապ.


Հռչակելի, լւոյ

See full entry →

adj.

praiseworthy, commendable, laudable.

NBHL (1)

Հռչակելին սոկրատէս, կամ անուն, կամ առաքինութիւն։ Հռչակելի զարմանագործութեամբ, կամ գովութեամբ։ Զյոյժ հռչակելին ճարտասանաց զդիմոսթենէս. (Պիտ.։)


Հռչակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հռչակեցուցանեմ.

NBHL (2)

Անուն քաջութեան նորա հռչակէր ընդ ամենայն երկիր. (Ճ. ՟Ա.։)

Բարի է բնաւն որպէս ինքն (արարիչն) ետես եւ հռչակեաց։ Նափորտն վտաւակ զարքունական պատիւն հռչակէ։ Զքրիստոս գիրք սուրբ յայտնապէս հռչակեցին վասն կենդանեաց մեռեալ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Հռչակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make famous, to trumpet, to sound the fame of, to praise, to exalt;
to publish, to divulge, to make public, to noise or rumour abroad;
to chant, to celebrate, to solemnize.

NBHL (1)

Անսուտ բանիւ զնոցայն հռչակեցուցանեն զառաքինութիւնս։ Զորոյ գովութիւնն տէրունեան մատեանք հռչակեցուցանեն պանծալիս. (Պիտ.։)


Հսկայազն

See full entry →

s.

giant.

NBHL (2)

Զհսկայազուն հասակ (տրդատայ). (Թղթ. դաշ.։)

Հսկայազունք էին եւ քաջք. (Վրդն. օրին.։)


Հսկայաձեւ

See full entry →

adj.

gigantic, huge, colossal, colossean;
— անդրի, colossus, colosse, colossal statue.


Հսկեցող

See full entry →

adj.

cf. Հսկող.

NBHL (2)

ՀՍԿԵՑՈՂ ՀՍԿՈՂ. γρηγόριος, ἑγρήγορος, γρηγορῶν, ἅγρυπνος vigil, vigilans. Որ սկէ. արթուն. զգաստ. տքուն. տքնօղ. որ ըստ յն. ղրիղօ՛րիօս. յորմէ՝ Գրիգոր, Գրիգորիոս.

Արթուն մտօք ըստ հըսկողին. (Յիսուս որդի.։)


Հսկող

See full entry →

adj.

watchful, vigilant.

NBHL (2)

Արթուն մտօք ըստ հըսկողին. (Յիսուս որդի.։)

ՀՍԿԵՑՈՂ ՀՍԿՈՂ. γρηγόριος, ἑγρήγορος, γρηγορῶν, ἅγρυπνος vigil, vigilans. Որ սկէ. արթուն. զգաստ. տքուն. տքնօղ. որ ըստ յն. ղրիղօ՛րիօս. յորմէ՝ Գրիգոր, Գրիգորիոս.


Հսկողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հսկութիւն.

NBHL (3)

Ի հսկմունս, ի պահս. (՟Բ. Կոր. ՟Զ. 5։)

Հսկումն ծառայից։ Գիշերական հսկմունքն առ պահպանութիւն ընչիցն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Առնեմք ըստ ամենայն կիրակէի հսկումն. որպէս զի լիցի յամէն տարին հսկումն յարութեան ՟Ծ՟Բ. առնեմք իսկ եւ յայլ տէրունական տօնսն հսկումն. (Ժմ. յն.։)


Հսկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

watching, wakefulness, sleeplessness;
vigilance.

NBHL (3)

Ի հսկմունս, ի պահս. (՟Բ. Կոր. ՟Զ. 5։)

Հսկումն ծառայից։ Գիշերական հսկմունքն առ պահպանութիւն ընչիցն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Առնեմք ըստ ամենայն կիրակէի հսկումն. որպէս զի լիցի յամէն տարին հսկումն յարութեան ՟Ծ՟Բ. առնեմք իսկ եւ յայլ տէրունական տօնսն հսկումն. (Ժմ. յն.։)


Հսկումն, ման

See full entry →

s.

watch, vigil;
vigil, eve of a feast.

NBHL (3)

Ի հսկմունս, ի պահս. (՟Բ. Կոր. ՟Զ. 5։)

Հսկումն ծառայից։ Գիշերական հսկմունքն առ պահպանութիւն ընչիցն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Առնեմք ըստ ամենայն կիրակէի հսկումն. որպէս զի լիցի յամէն տարին հսկումն յարութեան ՟Ծ՟Բ. առնեմք իսկ եւ յայլ տէրունական տօնսն հսկումն. (Ժմ. յն.։)


Հրաբերան

See full entry →

adj.

fire-mouthed.

NBHL (1)

Ունօղ զբերան հրեղէն. յորոյ ի բերանոյ հուր ելանէ. եւ Հրաշունչ.


Հրաբոց

See full entry →

s.

phlegethon.

NBHL (1)

Հրոյ եւ բոցոյ ունակ կամ վայր.


Հրաբուղխ

See full entry →

adj. s.

ignivomous, fire-breathing;
burst of flame, eruption, volcano.

NBHL (1)

ՀՐԱԲՈՒՂԽՔ ա. Բղխմունք հրոյ. հրեղէն անձրեւք.


Հրազէն, զինաց

See full entry →

s.

cf. Հրահար;
—ք, fire-arms, guns, muskets, rifles;
artillery, ordnance.

NBHL (1)

Հրազէն նշանն տէրունական. (Ասող. ՟Գ. 7։)


Հրաթոյն

See full entry →

adj.

very poisonous.

NBHL (1)

Որ ունի զթոյն հրեղէն.


Հրաժարական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

renouncing, abdicating, resigning, taking leave of;
resignation;
leave of absence;
տալ — ողջոյն, to take one's leave, to say good-bye, to bid farewell to;
— կեանք, retired or solitary life.

NBHL (1)

Ամենայն աստուածաշունչ գրոց գրեթէ հրաժարական ողջոյն տուեալ. (Պրպմ. (որ է բարեաւ մնալ ասել։))


Հրաժարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հրաժարումն.

NBHL (2)

Հրաժարութիւն ի սատանայէ։ Հրաժարութիւնք եւ այլն։ Զամենայն հրաժարմունսն ունի յինքեան. (Սարգ. ՟Բ. ՟Ա։ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Կատարեալ հրաժարումն է՝ զաննախանձութիւն ուղղել եւ առ կեալն, եւ զվճիռ մահուն ունել։ Արդ է հրաժարումն՝ լուծումն ի նիւթական կապանացս. (Բրս. հց.։)


Հրաժարումն, ման

See full entry →

s.

renouncing, giving up, resignation, renunciation, abdication;
dismission;
departure from this life, decease, death;
monastic life;
—ումն յանձնէ, ի կամաց անձին, resignation, self-denial, thorough self-forgetfulness, abnegation.

NBHL (2)

Հրաժարութիւն ի սատանայէ։ Հրաժարութիւնք եւ այլն։ Զամենայն հրաժարմունսն ունի յինքեան. (Սարգ. ՟Բ. ՟Ա։ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Կատարեալ հրաժարումն է՝ զաննախանձութիւն ուղղել եւ առ կեալն, եւ զվճիռ մահուն ունել։ Արդ է հրաժարումն՝ լուծումն ի նիւթական կապանացս. (Բրս. հց.։)


Հրալից

See full entry →

adj.

full of fire, ardent, burning.

NBHL (1)

Հորվ լցեալ կամ լի. որ ունի յինքեան զհուր. եւ Հրախուռն, կամ հրագոյն. հրակերպ.


Հրածորան

See full entry →

adj.

diffusing or spreading fire.

NBHL (1)

Հրածորան աստուածային լուսովն զուարճացեալ լցեր զառաքեալսն։ Այսօր ի շրթունս հողեղինացն հրածորան հեղեալ ի յերկնից. (Շար.։)


Հրակերպ

See full entry →

adj.

cf. Հրակերպեան.

NBHL (1)

Ոսկեփառ եւ հրակերպ շքով։ Հրակերպ աչք, դէմք, ձայն աստուծոյ, անքուն որդն. (Նար. խչ.։ Լմբ. յայտն.։ Ճ. ՟Ա.։ Վրդն. ել.։ Մարաթ.։)


Հրակերպեան

See full entry →

adj. s.

fire-like, flame-shaped;
— դասք or հրակերպեանք, angels.

NBHL (1)

Այսօր ցնծացան պարունակք հրակերպեան զուարթնոցն. (Շ. տաղ.։)


Հրակէզ առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Հրակիզեմ.

NBHL (1)

Այսօր աստուածաշունչ քնարն յովհաննէս ի գլուխ ահաւոր եւ հրակէզ մերձենայր. (Թէոդոր. կուս.։)


Հրահանգ, աց

See full entry →

s.

instruction, tuition, education, discipline, teaching;
knowledge, information;
regulations;
system, rules;
diet, regimen, low diet;
—ք զինուորութեան, military discipline;
—ք զինուորաց, military exercises;
evolutions;
ի —ս կրթութեան վարժել զզօրս, to exercise, to drill soldiers;
—ք մարմնոյ, bodily exercises.

NBHL (2)

Հրահանգիցն աղագաւ առ մանկունս։ Հրահանգիւք կրթութեամբ։ Ըստ քերթողական հրահանգաց։ Ի հրահանգս կրթութեան. (Պիտ.։ եւ Յհ. կթ.։)

Իբրեւ զկրթութիւն եւ զհրահանգ ունել իմսատութեան ի տան. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Հրահանգիչ

See full entry →

adj. s.

instructive;
instructing;
instructor, teacher, tutor.

NBHL (1)

Պարգեւառին ի թագաւորաց ուսուցանեն հրահանգօղքն՝ երկրպագութեամբ շնորհ ունել. (Խոսր.։)


Հրահատ

See full entry →

adj.

red-seeded (pomegranate).

NBHL (1)

Կարմրահատ հրահատ. (Մագ. ՟Ը։ Է եւ յատուկ անուն մարդոյ։)


Հրահոսան

See full entry →

adj.

fire spreading, shedding fire on.

NBHL (1)

Հրահոսան բաժակ, կամ վտակք, կամ գետք, եռանդմունք. մեքենայք, աղբիւր. (Ժմ.։ Շար.։ Խոր. հռիփս.։ Մանդ. ՟Ը. ՟Ժ. Ճ. ՟Ա.։ Բենիկ.։)


Հրաձեւ

See full entry →

s. adj.

pyramid;
cf. Հրակերպ.

NBHL (2)

πυροειδής igni similis πυραμίς pyramis, figura in conum velut flamma ignis. Որ ունի զձեւ հրոյ կամ բոցոյ. բրգաձեւ. մանաւանդ՝ հրատեսիլ. հրակերպ. հրեղէն. լուսափայլ. լուսաճաճանչ.

Հուրն հասաւ հոմանունակին հրաձեւի։ Բոցագոյն է աշունն, զհրաձեւն ցրտացուցանելով. (Փիլ. լին.։)


Հրամանատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

command, authority.

NBHL (1)

Զառաջնորդութիւն վերակացութեանն տէրունական տանն հրամանատարութեանն. (Բուզ. ՟Գ. 13։)


Հրամանատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հրամանատրութիւն.

NBHL (1)

Կալ ըստ աստուածային հրամանատուութեան ի հնազանդութիւն թագաւորացն։ Յաստուածային հրամանատուութենէն թռչնոյ՝ ժամ էր այնուհետեւ հաւուն խօսելոյ. (Փարպ.։)


Հրայրեաց

See full entry →

adj.

burnt, consumed by fire;
burning, consuming by fire.

NBHL (1)

Կոչեցաւ անուն տեղւոյն այնորիկ հրայրեաց։ Ի հրայրեացսն եւ ի փորձութեանն։ Սով եթէ լինիցի, կամ թէ հրայրեացք. (Թուոց. ՟Ժ՟Ա. 3։ Օր. ՟Թ. 22։ Ղեւտ. ՟Ժ. 6։ ՟Գ. Թագ. ՟Ը. 37։)


Հրայրեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

burning;
conflagration, fire, flames.

NBHL (2)

Աւերեն զտունն հրայրեցութեամբ։ Հրայրեցութեան, կամ շարժման. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։ Սահմ. ՟Թ։)

Զայն հրայրեցութիւն՝ հանդերձ պահօք մտեալ՝ կոխէին մանկունքն. (Բրս. պհ.։)


Հրաշագործ

See full entry →

cf. Սքանչելագործ.

NBHL (1)

Նոյնպէս հրաշագործն ի կարմիր ծովուն արար. (Վրդն. ծն.։)


Հրաշալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.

NBHL (1)

θαυμάσιος, θαυμαστός mirus, mirificus, miraculosus, stupendus. Սքանչելի. արժանի հրաշանալոյ, եւ հրաշիւք լի. սխրալի. գերագոյն. աննման. վսեմ. եւ Անակնունելի. խիստ զարմանալի, խելքէ վեր.


Հրաշակերտ, ից, աց

See full entry →

adj. s.

extremely well built or done, wonderful, astonishing, surprising;
masterpiece;
եօթն —ք, the seven wonders.

NBHL (1)

Ուրեմն ոչ ընդունիցի ունկն իմ հրաշակերտս ի նմանէ։ Որ առնէ զմեծամեծս եւ զհրաշակերտս։ Հասանէ փառաւորաց եւ հրաշակերտաց. (Յոբ. ՟Դ. 12։ ՟Ե. 9։ ՟Լ՟Դ. 24։)


Հրաշանկար

See full entry →

adj.

wonderfully painted;
magnificently embroidered;
*very clever (painter).

NBHL (1)

Զգեստս արքունականս ոսկէճամուկս եւ շղաշատեռն հրաշանկարս. (Յհ. կթ.։)


Հրաշապայծառ

See full entry →

adj.

very luminous, brilliant, resplendent.

NBHL (1)

Հրաշապայծառ երանգաւ գունեալ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Հրաշապատիւ

See full entry →

adj.

very honourable.

NBHL (1)

Ծնունդք վեհից մեծափառք եւ հրաշապատիւք. (Նար. ՟Լ՟Է։)


Հրաշափառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

magnificence, august grandeur;
wonders, marvels.

NBHL (1)

Անունն յառաջագոյն նշանակէր, որ ինչ յապայ լինելոց էին հրաշափառութիւնքն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Հրաչեայ

See full entry →

adj.

fire-eyed.

NBHL (1)

Որոյ աչք իցեն որպէս հուր. ... մանաւանդ որպէս յատուկ անուն.


Հրապաշտ

See full entry →

cf. Կրակապաշտ.

NBHL (1)

Եթէ ոչ ակն առեալ էր իմ սրբուհւոյդ նունեայ, կրէիր դու զպատուհասն հարց քոց հրապաշտից։ Քո՛ է տէր յաղթութիւն, եւ ո՛չ հրապաշտից եւ ամբարտաւանից. (Պտմ. վր.։)


Հրապարակաբան

See full entry →

s.

public orator, haranguer, preacher;
tax-collector, tax-gatherer.

NBHL (2)

Տասանորդիչք, եւ հրապարակաբանք զքաղաքս ունին. (Ոսկ. սղ.։)

δμήγορος concionator եւ φορολόγος tributi exactor. Որ խօսի ի հրապարակի, եւ որ քաղէ զհարկ արքունի.


Հրապարակակալական, ի, աց

See full entry →

adj.

democratic.

NBHL (1)

Բաժանումն այսպէս լինելով՝ միջոց թերեւս ունիցի միիշխանական եւ հրապարակակալական քաղաքավարութեան. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)