Definitions containing the research ոյն : 10000 results

Ձեւացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կերպարանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեւացո՛ զքեզ ըստ օրինակի նախնոյն քո գրիգորի. (Փարպ.։)


Ձիաբոյծ, ուծից

s.

horse-breeder.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձիընթացսն նոյն ինքն է ձիաբոյծ։ Եւ զձիաբուծիցն է տեսանել փոյթս. (Փիլ. լին. ՟Ա. 77. եւ Փիլ. լիւս.։)

Եւ զի ոչ եօթն նախահարս ունին թուել ի վերագոյնսն՝ ձիաբոյծս պայծառս. (Բրս. յուդիտ.։)


Ձիամարտիկ

adj.

fighting on horseback.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւանակաւն զձիամարտիկ գոռոզութիւն խրոխտացելոյն քակեաց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Ա։)


Ձիանդամ

adj.

whose issue is like the issue of horses, excessively luxurious.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զանդամ կամ զանսանձ ցանկութիւն հանգոյն ձիոյ, եւ ձիոց. ըստ յն. ամօթոյք ձիոց. αἱδοῖον ἴππου.


Ձիաստանի, նւոյ

cf. Ձիաստաց.

· Calfa

NBHL (1)

Օրինակաւ ձիաստանւոյն ահ արկանէ նոցա, զբաբեղացւոցն զխայթողութիւնն յայտնելով։ Խնդրեաց զպիծակս ձիաստանեաց. (Գէ. ես.։ Ճ. ՟Ա.։)


Ձիաստաց, ի

s.

horsefly, gad-fly, wasp.

· Calfa

NBHL (1)

Օրինակաւ ձիաստանւոյն ահ արկանէ նոցա, զբաբեղացւոցն զխայթողութիւնն յայտնելով։ Խնդրեաց զպիծակս ձիաստանեաց. (Գէ. ես.։ Ճ. ՟Ա.։)


Ձիատած

cf. Ձիաբոյծ.

· Calfa

NBHL (1)

Դոյն լիցի ձիատածից եւ այլոց. (Մխ. դտ.։)


Ձիարշաւանք, նաց

s.

hippodrome;
races, horse-races.

· Calfa

NBHL (1)

ἰπποδρομία cursus equester, ludi circenses եւ στάδιον stadium. Ձիընթացք. եւ Ասպարէս. չափ արշաւելոյ ձիոյն ի մի նուագ.


Ձիաւորութիւն, ութեան

s.

equitation.

· Calfa

NBHL (2)

Ի զբօսանաց՝ ի ձիաւորութեանցն որսոյ։ Զնոյն ինքն զմարգարէն կառս ասէ իսրայէլի, եւ ձիաւորութիւն. (Նիւս. ի սքանչ. եւ Նիւս. երգ.։)

Ձիքն ի ձեռն ձիաւորութեանն հաճեցեալք եւ օգտեալք՝ վեհագոյնք լինիցին. (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Ձիթապտուղ, տղոյ

s. bot. olive.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիթապտուղն ոչ հասանի ի վերայ ծառոյն. (Ի գիրս առաքին.։)


Ձիւթ, ոյ, ով

s.

pitch, tar;
— ծամելի, mastic.

· Calfa

NBHL (1)

πίσσα, πίττα pix. Նոյն որ յայլ լեզուս՝ զէֆէ ... ռմկ. սեւ ձութ. այլ վարի եւ իբր Կպրաձիւթ. եւ կուպր. ռմկ. խաթրան. որ ի Բժշկարանի կոչի Սեւ ձիւթ.


Ձիւնածաղիկ, ղկան

s.

snow-ball-tree.

· Calfa

NBHL (2)

ՁԻՒՆԱԾԱՂԻԿ կամ ՁԻՒՆԾԱՂԻԿ. ռմկ. ձունծաղիկ, ձնծաղիկ, ձնածաղիկ .... որ է Փոքրիկ ծաղիկ վայրի՝ անհոտ՝ սպիտակ՝ դեղին եւ կապոյտ, իսկ եւ իսկ զկնի անցանելոյ ձեան ի վեր երեւեալ ի սոխոյ իւրմէ։ Է եւ այլ տեսակ անուշահոտ՝ նոյնպէս զկնի հալելոյ ձեանց վերաբուսեալ.

Ա՛յլ է եւ ծաղիկ թփոյ ձիւնագոյն գնտակաձեւ. ռմկ. գառ թօփու։


Ձիւնափայլ

adj.

shining, very white, candid as snow.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մաքրագործ հոգւոյն անօթ ընտրեալք, եւ ձիւնափայլք՝ թագաւորք երկրի. (Շար.։)


Ձկնորսական, ի, աց

adj.

belonging to a fisherman, piscatory, fishing.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպիսիք են իմաստք հոգւոյն ի համառօտ բանսն եւ ի ձկնորսականսն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)


Ձմեռնամուտ, մտից

s.

beginning of winter.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նոյն ամսոյ ՟Ժ՟Ը ձմեռնամ է. (Շիր.։)


Ձմերական, ի, աց

cf. Ձմերային.

· Calfa

NBHL (1)

ՁՄԵՐԱԿԱՆ որ եւ գրի ՁՄԵՌՆԱԿԱՆ, ՁՄԵՐՆԱԿԱՆ. նոյն ընդ Ձմերային։ Նմանութեամբ՝ Դժնդակ.


Ձմերային, այնոյ, ոց

adj. s.

wintry, hibernal, winterly;
—յին ձգի գիշերք, the long winter evenings;
cf. Ձմերանի.

· Calfa

NBHL (7)

Քաղցր եւ նոյն ինքն գարունն զկնի ձմերայնոյ տխրութեանն. (Ածաբ. ի կիպր.։)

Ամառնային ժամանակին, եւ ձմեռնայնոյն. (Լմբ. իմ.։)

Դառնաշունչ օդոյ ձմեռայնոյն. (Փարպ.։)

Յետ անցանելոյ ձմերայնոյն։ Տխրութիւն կամ սառնամանիք ձմերայնոյն կամ ձմերանոյն. (Յհ. իմ.։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։)

Ցրտութիւն ձմերոնոյ։ Ամիս մի ի ձմերանոյն։ Յաւուրս ձմերանոյ. (Յճխ. ՟Դ։ Փարպ.։ Արծր.։)

Ի սատանայական ձմերայնոյն. (Իգն.։)

Ի մէջ ձմերայնի մրրկօք պատեալ։ Տապ ձմերայնոյն (այսինքն եռանդն ալէկոծութեան) ի ներք էր ի նաւին։ Դու ես պատճառ ձմերայնոյս. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. յովն.։)


Ձոյլ, ձուլոյ

adj. s.

smelted, cast, founded;
massive, heavy;
pure, fine;
font, cast;
mass, ingot, wedge;
weight, heaviness.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ հարիւր տաղանդ արծաթոյն ի ձոյլ հարիւր խոյակաց։ Ձոյլ արծաթոյ եւ ոսկւոյ։ Երկու կարգ մութից ձուլեալք ի ձուլին նորա հաստեալք։ Ձոյլ երկաթոյ։ Ըստ դահեկանի ձուլոյ։ Ի տասն դահեկանէ ձոյլ նոցա։ Յիսու երկդրամեան էր ձոյլ նորա. (Ել. ՟Լ՟Ը. 26։ Երեմ. ՟Ժ. 4։ ՟Գ. Թագ. ՟Է. 24։ Յոբ. խ. 13։ Ծն. ՟Ի՟Դ. 22։ Յես. ՟Է. 21։)


Ձորամէջ

s.

bottom of a valley.

· Calfa

NBHL (1)

Միջավայր ձորոց. ծործոր. խորք ձորոյն.


Ձորձապատ

adj.

clothed, covered with clothes.

· Calfa

NBHL (1)

Ձորձապատ (կամ ձորձապատատ) արարեալ կռփահարէին։ Ի ձորձապատ լինել գլխոյն. (Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)


Ձորձմոյկ

s.

clothing and boots or shoes.

· Calfa

NBHL (1)

ՁՈՐՁՄՈՅԿ ՁՈՐՁՈՅԿ. Կամ է նոյն ընդ Ձորձիկ. կամ Ձորձ եւ մոյկ. անշուք ագանելիք անձին եւ ոտից.


Ձու, ոց

s.

egg;
— լողակաց, eggs, spawn, roe;
—ի միջուկ, դեղնուց —ոյ, yolk of an egg;
սպիտակուց —ոյ, white of an egg;
— բոյնկալ, nest egg;
— վաղահաս, rath -;
— հնացեալ, stale -;
— անծնունդ, փուտ, addled, rotten -;
խեճեպ —ոյ, egg-shell;
միզն —ոյ, the membrane of an -;
թերխորով —, boiled eggs;
պինդ —, hard -;
— ի տապակի, poached eggs;
fried-s;
— ածել, արկանել, ծրդել, to lay eggs;
ի —ս նստել, տածել զ—ս, to hatch, to sit on, to brood on.

· Calfa


Ձուլած, ոյ

s.

font, cast.

· Calfa

NBHL (1)

Ձուլեցին զզուարակսն ըստ ձուլածոյն իւրեանց. (՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 3։)


Ձուլածոյ, ից

adj. s.

cast, smelted, founded;
cast, image, etc.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենանզով ձուլածոյն։ Ընդ գարշութեան ձուլածուին էր փոխանակեալ. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Ծ՟Ա։)


Ձուլեմ, եցի

va.

to cast, to smelt, to found;
to freeze, to harden by cold;
to solidify;
—եսցեն զսուսերս իւրեանց ի խոփս, they shall turn their swords into ploughshares.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձուլել պատուական մարմնոցն ի դժնդակ օդոյն. (Շար.։)


Ձրի, ձրոյ

s. adj. adv.

gratuitousness;
gratuitous, voluntary;
for nothing, gratis, free of cost, scot free, gratuitously;
—ք, gifts, presents.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս յինէն ձրի առէք, նոյնպէս եւ դուք ձրի տուք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)

Մեծ է պահպանութիւնդ (խաչի) ձրի ... արդ մի՛ վասն ձրոյն արհամարհեր դու զդրոշմնն. այլ վասն այսորիկ առաւել եւս մեծարեա՛ դու զբարերարն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Ձրձիտ

adj.

rapacious, lacerating.

· Calfa

NBHL (1)

Դիք ձրձիտք մուտ եւ ել առնէին ի փոր նորա։ Վատթարագոյն քան զերամակ ձրձիտ աղուեսուց. (Եղիշ. դտ.։)


Ղ (ghad)

s.

the eighteenth letter of the alphabet, and the thirteenth of the consonants;
ninety, ninetieth;
It has much affinity with the letters խ and լ, and is sometimes confounded with them, for example : մժեղ — մժեխ, բաղդ — բաղտ;
In foreign words with a comma placed above, it is always pronounced լ.

· Calfa

NBHL (1)

Գիր բաղաձայն, Ղատ յորջորջեալ, ձայնակից գոգցես ընդ կրկին լլ, կամ ընդ թլուատ ր, կամ ընդ նչ. մեղմ քան զարաբական ղայն, եւ թանձր քան զյունականն ղամմա. ընդ որում երեւի նոյնանալ մերս ղ՛, ղիւն կոչեցեալ. որ գրի եւ ղ՛. լ՛. լ՝։


Մտադրեմ, եցի

vn.

cf. Մտադիր լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմն ատենական դպիր մտադրելով խօսից սրբոյն, եւ նշանագրելով. (Ճ. ՟Գ.։)


Մտադրութիւն, ութեան

s.

attention, application, care, heed, heedfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Մտադրութիւն (գրեալն՝ մտադիւրութիւն) օրինաց՝ հաստատութիւն՝ անեղծութեան։ Առեալ դրօշեաց մտադրութեամբ գործոյն իւրոյ. (Իմ. ՟Զ. 19։ ՟Ժ՟Գ. 13։)


Մտախոհ

cf. Մտախորհ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գաղտնիս նորա մտախորհ լինիցի։ Յայսոսիկ ոչ մտախորհ եղիցի սիրտ։ Յամենայն իրի մտախո՛րհ լեր։ Մտախորհ լինիցի յօրէնս բարձրելոյն. (Սիրաք. ստէպ։)


Մտախոհութիւն, ութեան

s.

meditation, ponderation, reflection.

· Calfa

NBHL (1)

Միտքն ընկալեալ զայպիսի յարձակմունս, ինքեան մտախոհութեամբ զառ ի փափաքելին պատճառ պաճարել շահս մարմնոյն. (Նիւս. կազմ.։)


Մտածութիւն, ութեան

s.

thought, meditation, consideration, reflection, idea, imagination, fancy;
ըստ իմում մտածութեան, as far as I can judge, according to my idea.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վասն քրիստոսի մարմնոյն մտածութիւնք եւ ճառք։ Զբանից եւ զգործոց եւ զմտածութեանց։ Ի սոսկ մտածութեան կայ։ Չարաչար մտածութիւն։ Հերձուածողացն մտածութիւնք։ Կղէանթէս այսպիսի իմն շարամանէ մտածութիւնս. (Յհ. իմ.։ Յհ. կթ.։ Պորփ.։ Աթան.։ Նիւս. բն.։)


Մտակոյր

adj.

mentally blind.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բազմութենէ լալոյնեւ յամբոխէն մտակոյր եղեալ՝ մոռացայ. (Ոսկիփոր.։)


Մտամոլորեմ, եցի

va.

to seduce, to pervert;
— զինքն, to deceive oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Մտամոլոր յիմարութեամբ խորագոյն թաղեցայ ի վիհս մեղաց. (Մարաթ.։)


Մտառու, աց

adj.

of good comprehension, intelligent.

· Calfa

NBHL (1)

Զմէ՞ ի քաջ մտառուացն եւ ի վատառուսն զնոյն պահանջես հազարս։ Ուրախացեալ զոգիս մտառուացն. (Պիտ.։)


Մտառութիւն, ութեան

s.

understanding, intelligence.

· Calfa

NBHL (1)

Սոկրատէս իւրով քաջուշեղագոյն մտառութեամբ եւ անձանձրոյթ երկասիրելովն արդարեւ գերազանցեալ զամենեքումբք. (Պիտ.։)


Մտացեբար

adv.

wisely, sensibly, judiciously.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանեաւ թագաւորն, թէ ստոյգ եւ մտացէբար են խօսք սրբոյն. (Փարպ.։)


Մտացի, ցւոյ, ցեաց

adj.

reasonable, rational, sensible, intelligent, wise, judicious.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մտացեաց աւելի ահ եւ երկիւղ ի միտս արկանիցէ։ Ճշմարիտ է, եւ մտացեաց յոյժ յայտնագոյն. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Մտաւոր, աց

adj.

intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զծաղր երեսաց՝ բարկութիւն մտաւոր պատուականագոյն է. (Ածազգ. ՟Ժ՟Զ։)


Մտեմ, մտայ

vn.

cf. Մտանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Մտեմ ի բոյնն աղաւնի, եւ անտուստ ագռաւ ելանեմ։ Մտել ի նաւահանգիստն հանդարտութեան հոգւոյ։ Մտելոց են ի քաղաքս։ Մտեն եւ բնակեն։ Ի բարւոյն վայելս մտել։ Ի վերջին ժամանակս յեկեղեցի մտէ. (Նար. ՟Հ՟Ա։ Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Իգն.։ Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. եւ այլն. ստէպ։)

Մտաւ ի սրբութիւն սրբութեանցն։ Մտաւ լուացաւ։ Երաշխաւոր մտաւ առաջնորդս։ Ի միասին մտայք յասպարիզին, ի միասին յաղթեցիք թշնամւոյն, եւ այժմ ի միասին մատերուք առաջի նահատակադրին. (Մագ. ՟Ա.։ Լաստ. ՟Թ։ Լմբ. պտրգ.։ Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Մտերմաբար

adv.

faithfully, sincerely, candidly;
intimately, cordially, confidently, familiarly.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյն դեղ դժրողին ինքնակործան՝ մտերմաբար արբուցեալ (եւայ՝ ադամայ). (Գանձ.։)


Մտրուկ, րկաց

s. bot.

young ass;
colt, foal, filly;
colt's foot.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա՛ թագաւոր քո գայ՝ հեզ, եւ հեծեալ յէշ, եւ ի նոր մտրկի։ Նոր մտրկաւն զեկեղեցի գուշակէր։ Մի՛տ դիր եւ զգօնութեան մտրկին. զի կրմուղ էր եւ տրմուղ, եւ հանդարտագոյնս գնայր. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 13։)


Մրադիր

cf. Մրազարդ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՐԱԴԻՐ ՄՐԱԶԱՐԴ. Մակդիր դեռաբոյս մազից կամ հերաց մօրուաց, եւ ձեւոյ յօնից, հանգոյն գծագրութեան մրոյ.


Մրազարդ

adj.

dark with down, downy, furnished with soft dark hair;
— յօնք, black eye-brows.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՐԱԴԻՐ ՄՐԱԶԱՐԴ. Մակդիր դեռաբոյս մազից կամ հերաց մօրուաց, եւ ձեւոյ յօնից, հանգոյն գծագրութեան մրոյ.


Մրմունջ, մնջոց

s.

murmur, whisper;
low utterance, humming;
moan, groan.

· Calfa

NBHL (3)

Զնոյն մրմունջ մրմնջեսցեն. (Ոսկ. ես.։)

(Լալական կանայք) ձայնիւք մրմնջոցն ի վերայ սպանելոյն ի մէջ կոծոյն բարբառէին. (Բուզ. ՟Դ. 15։)

Տաղ ի տէր ներսիսէ, մրմո՛ւնջ ասա՛ (այսինքն իբրեւ զմրմունջ, կամ մեղմաձաչն). Նոր ծաղիկ այսօր բղխէ յարմատոյն յեսսեայ. (Տաղ.։)


Մրջիմն, ջման

cf. Մրջիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մրջեան յամարայնոյն պատրաստելոյ զկերակուր, եւ ընդ երկուս զհատս կարելոյ, զի մի՛ բուսանիցի. (Եզնիկ.։)


Մրջիւն, ջեան

s.

ant, emmet, pismire.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մրջեան յամարայնոյն պատրաստելոյ զկերակուր, եւ ընդ երկուս զհատս կարելոյ, զի մի՛ բուսանիցի. (Եզնիկ.։)


Մրջիւնոց, աց

s.

ant-nest, ant-hole.

· Calfa

NBHL (3)

ՄՐՋԻՒՆՈՑ ՄՐՋՄՆՈՑ. μυρμηκία formicarum domicilium, cubile, nidus. Բոյն մրջեանց. մրջունի բուն.

Նմանութեամբ՝ Կեղ ինչ, որոյ սպիքն են իբր հետք խածուածոյ մրջմանց, կամ նման բունոյ նոցա։ Ասի եւ որպէս ռմկ. մրջիբոյն. μυρμηκία formicans vel formicaria veruca, formicatio

Զմրջիբոյնն քացախով եւ բորակաւ շփէ՛, եւ զաւելուկն մանր ի վերայ ցանէ՛. (Բժշկարան.։)


Մրջմնոց, աց

s. med. pricking like the stinging of ants, formication;
cf. Մրջիւնոց.

· Calfa

NBHL (3)

ՄՐՋԻՒՆՈՑ ՄՐՋՄՆՈՑ. Բոյն մրջեանց. մրջունի բուն.

Նմանութեամբ՝ Կեղ ինչ, որոյ սպիքն են իբր հետք խածուածոյ մրջմանց, կամ նման բունոյ նոցա։ Ասի եւ որպէս ռմկ. մրջիբոյն.

Զմրջիբոյնն քացախով եւ բորակաւ շփէ՛, եւ զաւելուկն մանր ի վերայ ցանէ՛. (Բժշկարան.։)