Your research : 1 result for զգաստ

Զգաստ, ից exact entry

adj.

vigilant, discreet;
clever, alert;
sober, moderate;
wise, prudent;
honest;
— առնել, to warn, to admonish, to apprize of, to give notice, cf. Զգաստացուցանեմ;
— լինել, to perceive, cf. Զգամ.

· Calfa

NBHL (11)

Ծերոց զգաստս լինել, պարկեշտս, ցածունս. (Տիտ. ՟Բ. 2։)

Աղջիկն ... զգաստ է եւ իմաստուն. (Տոբ. ՟Զ. 12։)

Զպաշտօնեայ կանայս զգաստս. (Գծ. ՟Ժ՟Գ. 50. յն. բարեձեւ։)

Ո՛վ կանայք զգաստք՝ Աստուածասէրք։ Ազդեաց զգաստիցն։ Արտաքնոցն զգաստքն (իմաստունքն, կամ իմաստուն կարծեցեալ բանքն). (Շար.։)

Որ վերակացուն է, զգաստ լիցի առ մերձաւորս, եւ նախատես առ հեռաւորսն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Զարթնուլ եւ զգաստ լինել յոգի հեզութեան աստուածաւանդ քո պատուիրանիդ. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)

Որ զգաստքն են (ի գինւոյ)։ Արբեալ է զգաստ արբեցութեամբ. (Փիլ.։)

Որպէս արբեալքն՝ զիւրեանց ախտն՝ զգաստիցն նախատիցեն. (Նիւս. թէոդոր.։)

Ոչ ետուն տեղի զգաստութեան ի մարմինս իւրեանց, ոչ տուաւ նոցա յարկի տեղի ի տապանի անդ՝ որ լի է զգաստիւք. (Եփր. ծն.։)

Ձայն խոշոր, իսկ քոյդ զգաստ. (Բրս. վաշխ.։)

Յառաջագոյն զգաստ առնէ զաւերածոյն. (Գէ. ես.։)


Entries' title containing զգաստ : 8 results

Անզգաստ, ից

adj. adv.

not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.

· Calfa

NBHL (7)

Որ չէ զգաստ կամ զգաստացեալ. անզգոյշ. անխրատ. անհամբոյր.

Խժականաց եւ անզգաստից՝ ատեցողացն զբարիս ի դիմի հարեալ. (Յհ. կթ.։)

Անհաշտ թշնամի է, եւ անազդ եւ անզգաստ պատերազմ կալաւ ընդ մեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)

Յանկարծակի եւ յանզգաստս հասանէ օրն մահու. (Տօնակ.։)

Յորոց վերայ անկեալ յանզգաստս. (Փարպ.։)

Վեցօր. ՟Զ. յանզգաստս, իբր յանզգայս։

Յանզգաստից եկեալ հասանէին ի վերայ նոցա։ Գաղտ բնաւ յանզգաստուց զարհուրեալ գնամք. (Փարպ.։)


Անզգաստութիւն, ութեան

s.

want of a vigilance, carelessness, inattention.

· Calfa

NBHL (2)

Պակասութիւն զգաստութեան. անզգուշութիւն. անհոգութիւն. սէրսէմլիք. Զայս իմաստ երեւի տալ ի հյ. ասելն.

Առ փոքր մի նիզակակցացն յանզգաստութենէ ի պարտութիւն մատնեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 17։)


Զգաստանամ, ացայ

vn.

to awake, to come to ones senses;
to repent, to reflect;
to restrain one's self;
to correct, to disabuse, to undeceive one's self, to recover one's wits.

· Calfa

NBHL (7)

Տեսանեն զդիւահարն, զի նստէր զգեցեալ եւ զգաստացեալ։ Խորհել ի զգաստանալ։ Եթէ զգաստանամք, այն ձեր է։ Զգաստացարո՛ւք այսուհետեւ.եւ այլն։

Փախի՛ր ի խօսից կանանց, եթէ կամիս զգաստանալ. (Նեղոս.։)

σωφρονέω, νήφω sobrius, vel sanae mentis sum, resipisco, vigilo գրի եւ ՍԳԱՍՏԱՆԱԼ. Զգաստ լինել. ի զգաստութիւն գալ. զգօնանալ. սթափիլ. ուշաբերիլ. զգուշանալ. պարկեշտանալ՝ յանձին եւ յաւելորդաց. ողջախոհանալ. խելքը գլուխը գալ, ինքնիրեն գալ, խելօքնալ.

Նովաւ զգաստանան երիտասարդք նոցա ի սրբութիւն։ Ի տեսիլ մերձաւորութեան նորա զգաստացան լկտիք. (Եղիշ. ՟Ը։)

Կանայքն զգաստանային։ Ի մէջ զգաստացելոց կուսանացն. (Խոր. հռիփս.։)

Նա եւ այլովք առաքինութեամբք կամիմք զգաստանալ. (Խոսր.։)

Ընդ ապշեալսն, եւ զգաստացեալսն։ Ողոքիմ դարձեալ, եւ ոչ զգաստանամ։ Ոչ զգաստացայ ի բողոք գուժի. (Նար.։)


Զգաստասէր

adj.

sober, honest, moderate;
philosopher.

· Calfa

NBHL (3)

Անձն զգաստասէր (կամ ժուժկալի եւ զգաստասիրի) յանապատն խնդրէ փութալ։ Փութայ զերծանել զգեստասէրն ի փորձոյ կանանց։ Յարուցանէ (զտեսօղս) զգեստասէրն ի փառաբանութիւն Աստուծոյ. (Նեղոս.։)

Յովսէփ ասէ քանզի արդար էր, եւ այլն։ Տեսանե՞ս որպիսի՛ ոք իմաստուն եւ զգաստասէր էր։ Ի վեր քան զօրէնս զգաստասէր գտանէր բարուքն։ Ի վերոյ քան զօրէնսն զգաստասէր եւ իմաստասէր բարուց էր։ Մի՛ բանիբուն ջանայցես առնել, այլ զգաստասէր լինել խրատեսջի՛ր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես.։)

σώφρον sobrius Սիրօղ զգաստութեան. եւ Առաքինասէր. զգաստ. պարկեշտ. իմաստուն.


Զգաստասիրութիւն, ութեան

s.

sobriety;
philosophy.

· Calfa

NBHL (2)

Այլ եւ ի գլուխս լերանց տեսանեմք զգաստասիրութիւն, եւ գունդս հրեշտակաց ի մարդկեղէն մարմինս երեւեալ. (Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 1։)

Սէր զգաստութեան եւ առաքինութեան. որ ըստ յն. φιλοσοφία ասի փիլիսոփայութիւն. իմաստասիրութիւն.


Զգաստացուցանեմ, ուցի

va.

to awake, to lead back, to recall, to correct, to undeceive, to disabnse, to put out of conceit, to teach wisdom.

· Calfa

NBHL (2)

Անբանիւն զբանաւորս զգաստացուցանես. (Նար. ՟Կ՟Գ։)

Խրատն զգաստացուցանէ. (Մաշկ.։)


Զգաստութիւն, ութեան

s.

recovery of senses, return to sense, amendment;
wisdom, prudence;
sobriety, chastity;
watchfulness, watching;
զգաստութեամբ, soberly;
— ի կերակուրս, abstemiousness;
— մըտաց, readiness of wit, presence of mind;
դառնալ, գալ ի —, to recover one's self, or one's wits, to come to one's self again;
to be cured (of), weaned (from);
ածել ի —, cf. Զգաստացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (8)

ԶԳԱՍՏՈՒԹԻՒՆ. φιλοσοφία Իմաստասիրութիւն. զգաստասիրութիւն. առաքինասէր փոյթ.

Կանայք զգաստութեամբ զարդարել զանձինս։ Հոգի սիրոյ, եւ զգաստութեան։ Զգաստութեամբ կեցցո՛ւք յաշխարհիս։ Առաջնորդեսցէ ինձ ի գործս իմ զգաստութեամբ.եւ այլն։

Զգաստութիւն ծնանի զժուժկալութիւն. յն. զգաստութիւն ծնանի ժուժկալութիւն. (Նեղոս.։)

Մաքրականաց տիրանուէր զգաստութեանց։ Զսրբարանն մաքրութեան, եւ զընդունակն զգաստութեան. (Նար.։)

Հսկօղ յորջորջեցայ, բայց զզգաստութեանն աչս կափուցի։ Ի զգաստութիւն արթնութեամբ սրտի։ Ի զգաստութեանն զուարթութիւն. (Նար.։)

Ո՛վ զգաստութեան իմաստուն կուսանաց, որոց ոչ յաղթեաց հեղգութիւն եւ քուն. (Շար.։)

Հանապազ՝ զոր ինչ գործես յարբեցութեան՝ առաջի աչաց տեսցես ի զգաստութեան ժամու. (Ոսկիփոր.։)

Վայելիցէ ի զգաստութեան։ Ուստի եւ Յովսէփ ցուցանէր բազում զգաստութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3. եւ 4։)


Զգաստուն

cf. Զգաստ.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ զգաստնոց, այլ արբեցողաց. (Իսիւք.։)


Definitions containing the research զգաստ : 185 results

Անձն, ձին, ձամբ, ձանց

s.

person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱՆՁԱՄԲ ԼԻՆԵԼ. Յինքն գալ. զգաստանալ. խելաբերիլ.


Ինքն, ինքեան, ինքեանք, ինքեանց

pron.

he;
she;
self;
ես —, myself;
դու —, thyself;
նա —, himself, herself;
ընդ — բարբառել, to say to one's self, to talk with one's self;
յ— գալ, գալ — առ —, to come to one's self, cf. Զգաստանամ;
յ— ամփոփիլ մտաց, to concentrate one's ideas, to collect one's thoughts;
յ— արկանել, to attract, to win, to allure, to draw on, to entice, to gain;
յ— հանել, to snatch away, to possess one's self of, to appropriate;
ինքեան զօրութեամբ, by one's own power or force;
ըստ ինքեան, of oneself.

· Calfa


Զուարթ

adj.

joyful, cheerful, smiling;
gay, sprightly, lively, merry;
serene, clear.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«ուրախ, խնդումերես» ՍԳ. -րից զուարթանալ «ուրախանալ» ՍԳր. «աճիլ, զօրանալ, արծարծիլ» Առակ. իզ. 20. Բ. մակ. ժ. 24. «արթուն մնալ, զգաստ լինել, տքնիլ» Ա. պետ. ա. 13. զուարթութիւն «բերկրութիւն» ՍԳր. «ժրութիւն, մտքի արթնութիւն» Դան. է. 11, 14. Եւս. պտմ. բ. 16. զուարթուն «ար-թուն, զգաստ. ժիր» ՍԳր. «հրեշտակ» ՍԳր. (այս իմաստը յառաջացած է ասորերէնից թարգմանաբար՝ ըստ Մառ. Иппoл. 56. հմմտ. ասոր. [arabic word] *īr «արթուն, ուշարիռ» և [arabic word] *irā «հրեշտակ» Brockelm. 249). զուարթագին Ծն. խթ. 12. Ղուկ. ը. 15. զուար-թածաղիկ Բ. մակ. զ. 23. զուարթակից Ագաթ. զուարթամիտ Գծ. ժա. 24. զուարթաչար «չա-րութեան մէջ աչքաբաց» Մծբ. յարազուարթ Ոսկիփ. սաղարթազուարթ Մաշտ։

NBHL (1)

ἰλαρός hilaris εὕφρων laetus νήφων sobrius, vigilans Արթուն եւ ծիծաղերես իբրեւ զվարդ. լուրջ եւ կայտառ. զգաստ եւ ուրախ. բերկրալից. շնորհալի. աննիրհելի. եւ Բերկրառիթ. պայծառ, զուարճագեղ. անթառամ. շէ՛ն, շին, շաղ.


Զգոյշ, գուշի, ից

adj.

sly, circurnspect, considerate, guarded, wary;
sure, safe, secure;
զգուշ լինել կալ, cf. Զգուշանամ;
ի զգուշի առնել, cf. Զգուշացուցանեմ;
— վայր, place of safety.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ «որ ուշ ունի զգաստութեամբ»։ ՓԲ «անող զզեկ» (իրա-զեկ ևն). ուրեմն ուզում է հանել զգալ բայից. Lag. Ur-gesch. 549 qhuš արմատից։ Müller Kuhns u. Schleichers Btrg. 5, 138, Lag. Btrg. bktr. Lex. 29, 37, Հիւբշ. KZ, 23, 16 զնդ. *uzgaoša«ականջները ցցած՝ տնկած» ձևից։ Müller, ՏWAԱ. 38, 577 պրս. gōš, զնդ. gaoša «ականջ» բառից։ Պատկ. Փորձ, թ. 1880 մարտ ընդունում է *uzgaoša մեկնութիւնը։ Տէրվ. Նախալ. 119, Լեզու, 1887, 91 ի-րար է կցում գոյշ, գոյշ թէ, գուշակել, զգուշանալ բառերը։ Հիւնք. զգալ և ուշ բառերից։ Meillet, Rev. crit. թ. 1896, էջ 423 զ մասնիկ է համարում։ Հիւբ. 150 ռնում է զնդ. *uzgaoša-? Վերի մեկ-նութիւնը տալիս է Հիւբշ. IF, 19, 464 հլ. թրգմ. ՀԱ, 1907, 185ա և ZAPh 2, 265։ Karst, Յուշարձ. 407 սումեր, ša kusa, sagkussa «խոհեմ»։

NBHL (1)

ὀρατικός perspicax, cautus, circumspectus Որ ուշ ունի զգաստութեամբ. ուշադիր. արթուն. անձնապահ. եւ Երկիւղած. զգուշաւոր, աչքաբաց.


Ամփոփ

adj.

gathered together, close, concentrated;
— ունել, to keep together, to hold collected.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց եւ ամփոփ իցէ տարրն։ Զպարկեշտութիւնն եւ զզգաստութիւնն, զանփոփ հանդերձիկն. (Ոսկ. փիլ. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Ամօթխածութիւն, ութեան

s.

bashfulness, modesty.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՄՕԹԽԱԾՈՒԹԻՒՆ ԱՄՕԹՂԱԾՈՒԹԻՒՆ. σωφροσύνη, σεμνότης, ἀγνεία temperantia, honestas, pudicitia Ամօթխածն լինել. պարկեշտութիւն. զգաստութիւն. պատկառանք. խիպ, խպընկոտութիւն. ութանզանլըգ. հիճապ. ետեպ.


Այնպիսի, սւոյ, պիսեաց

adj.

such, similar, like;
equal, same;
as great, as much.

· Calfa

NBHL (1)

Այնուհետեւ այնպիսի զգաստացաւ, եւ այնպիսի ողորմած եղեւ, որ եւ ի մարմինն իւր ոչ խնայէր. (Վրք. հց. ԺԴ։)


Անագանի

adv.

late, late in the evening, at a late hour.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ գէթ անագանի զգաստանայր դառնալ յերկիւղն Աստուծոյ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Դ։)


Անազդ

adj.

unexpected, sudden.

· Calfa

NBHL (1)

Անհաշտ թշնամի է, եւ անազդ եւ անզգաստ պատերազմ կալաւ ընդ մեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)


Արմատակեր

adj.

that eats roots or herbs.

· Calfa

NBHL (1)

Ամրացեալք յայրս, զգաստացեալք, արմատակերք. (Բուզ. ՟Ե 15։)


Արտաքին, աքնոց

adj.

exterior, external, extrinsic;
superficial;
profane.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքնոցն զգաստք ի պատրութիւն. (Շար.։)


Անցոփութիւն, ութեան

s.

modesty, chastity.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռի լինելն ի ցոփութենէ. պարկեշտութիւն. ժուժկալութիւն. զգաստութիւն.


Անքուն

adj.

awake, wakeful, sleepless, watchful, — լինել, կալ to be awake;
to be wakeful, sleepless.

· Calfa

NBHL (2)

ἁκοίμητος (յորմէ Ակումիտ) ἅγρυπνος, ἅνυπνος. insomnis, non accumbens, non dormiens. Որ ոչ լինի երբէք ի քուն. աննինջ. աննիրհելի. եւ տքուն. տքնօղ. արթուն. մշտազուարթ. զգաստ. անհանգիստ. անխոնջ. քուն չունեցօղ, չքնացօղ. ույումազ. ույգուսուզ.

Առանց ի քուն լինելոյ. առանց ննջելոյ. արթնութեամբ. զգաստութեամբ.


Ապաշխարեմ, եցի

va.

to repent of, to regret.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Ապա աշխարել, կամ ապ՝ աշխարել. μετανοέω. poenitentiam ago, resipisco. Զղջալ ի վերայ գործեալ սխալանաց. ցաւել եւ լալ ի վերայ մեղաց. ապաշաւել. դառնալ եւ զգաստանալ. կրել վիշտս կամաւորս.


Արդարացի, ցւոյ, ցեաց

adj. adv. just, equitable, legitimate;
justly, legitimately.

· Calfa


Առթեմ, եցի

va.

to occasion, to cause, to produce, to engender.

· Calfa


Առիթ, առթաց

s.

occasion, opportunity, accurrence;
subject, cause, matter, motive, convenience, conjuncture, object.

· Calfa

NBHL (1)

Ժուժկալութիւն՝ զգաստութեան մայր, ողջախոհութեան առիթ։ Նոցունց իսկ լինիցի բարձրամտութեան առիթ, եւ աղքատաց՝ տրտմութեանն պատճառ. (Բրս. հց.։)


Առողջամտութիւն, ութեան

s.

good sense, reason, sensibleness.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՌՈՂՋԱՄՏՈՒԹԻՒՆ. σωφροσύνη. modestia, temperantia. Ողջամտութիւն. առողջամտութիւն. ողջախոհութիւն. զգաստութիւն. պարկեշտութիւն. բարեխառնութիւն.


Առանցանեմ, ցի

vn.

to lose ones head, to rave, to talk nonsense;
to surpass, to go to extremes.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց առանցանելոյ բարբաջելոյ զգաստութեամբ կերակրիմք։ Յորժամ առանցանիցէ եւ բարբաջիցէ եւ խելագարիցէ անձնս։ Յառողջամիտ խորհրդոց առանցեալ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Արթնութիւն, ութեան

s.

watch;
want of sleep;
vigilance, diligence, precaution, care.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ժրութիւն արթնամիտ. զգուշութիւն. փոյթ. զգաստութիւն. զուարթութիւն. ուշ.


Արթուն, թնոց

adj.

watchful, that does not sleep;
alert, lively, vigilant, diligent, careful;
— կալ, to watch, cf. Տքնել, cf. Հսկել, cf. Սկել, cf. Արթնանալ, cf. Զարթնուլ;
քուն ընդ —ս լինիմ, to doze, to drowse, to be half asleep.

· Calfa


Անզգամ, ի, աց

adj.

rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.

· Calfa

NBHL (1)

Անզգամաց՝ զգաստութիւն. (Անյաղթ բարձր.։)


Անզգայ, ից

adj.

insensible, inanimate, dull, stupid;
besotted, infatuated, stupefied.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՆԶԳԱՅ, ՅԱՆԶԳԱՅՍ. Իբրեւ անզգայ եւ անմիտ. եւ անզգալի օրինակաւ. առանց զգալոյ՝ իմանալոյ՝ գիտելոյ. անզգայաբար. անզգայութեամբ. յանզգաստից. անբանաբար. չզգալով, առանց իմնալու, անխելքութենով. սէրսէմլիյիլէ. ագըլսըզլըղըլա. տույմատան.


Անզգայ

adv.

insensibly, imperceptibly;
stupidly;
cf. Անզգայաբար.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՆԶԳԱՅ, ՅԱՆԶԳԱՅՍ. Իբրեւ անզգայ եւ անմիտ. եւ անզգալի օրինակաւ. առանց զգալոյ՝ իմանալոյ՝ գիտելոյ. անզգայաբար. անզգայութեամբ. յանզգաստից. անբանաբար. չզգալով, առանց իմնալու, անխելքութենով. սէրսէմլիյիլէ. ագըլսըզլըղըլա. տույմատան.


Անզգոյշ, գուշի, ից

adj.

incautious, uncircumspect, inconsiderate, imprudent, unwary, heedless.

· Calfa

NBHL (2)

ἁφύλακτος. incautus. Որ չէ զգոյշ. ոչ անձնապահ. անզգաստ.

ԱՆԶԳՈՅՇ. ԱՆԶԳՈՒՇԱԲԱՐ ἁφυλάκτως. Առանց զգուշութեան. անզգուշութեամբ. անպահպանաբար. յանզգաստից. յանկարծ.


Անզգոյշ

adv.

without precaution, inadvertently, imprudently.

· Calfa

NBHL (2)

ἁφύλακτος. incautus. Որ չէ զգոյշ. ոչ անձնապահ. անզգաստ.

ԱՆԶԳՈՅՇ. ԱՆԶԳՈՒՇԱԲԱՐ ἁφυλάκτως. Առանց զգուշութեան. անզգուշութեամբ. անպահպանաբար. յանզգաստից. յանկարծ.


Անընդոստ

adj.

that cannot be jolted out of its place, fast;
firm, steadfast.

· Calfa

NBHL (1)

Զանընդոստն կակղացուսցես զարթնուլ եւ զգաստ լինել. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Անողջախոհ

adj.

unchaste, incontinent, impure, immodest.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ἁσωφρόνιστος, animadversioni expers. Անխորհուրդ. անխոհեմ. անզգաստ.


Անպատիր

adj.

not deceitful, sincere;
that cannot be deceived.

· Calfa

NBHL (1)

Անպարտելի քաջութեամբ, եւ անպատիր զգաստութեամբ։ Առ կամսն անպատիր. (Նար. ՟Ձ՟Բ. եւ Նար. մծբ.։)


Անճար

adj.

unskilful, incapable;
irreparable, irremediable.

· Calfa

NBHL (1)

Հանճար ստուգաբանի՝ անճարիցն ճար. եւ զի՞նչ անճար եւ անյոյս ընթացք քան զմարդկան։ Հանճար ստուգաբանի անճար. այս ինքն թէ առանց խափանածոյ իմիք կատարի։ Անճար պատահմանն զգաստացուցանօղ բանին ոչ հաւանին։ Լսես ի խրատողէն զանճարիցն բանս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Անբան, ից

adj. s. irrational;
dumb;
animal;
blockhead.

· Calfa

NBHL (1)

Անբանիւն զմտաւորս զգաստացուցանես։ Անբանից գազանաց դասուք. (Նար. ԿԳ. ՀԴ։)


Ազնուանամ, ացայ

vn.

to grow better, to mend;
to receive a grant of nobility;
to be ennobled, to become noble.

· Calfa

NBHL (1)

Ազնիւ եւ յարգի լինել. լաւանալ. զգաստանալ. գըյմէթլի օլմագ.


Ալի, լւոյ, լոյ

s.

axle;
millstone;
pulley;
phantom.

· Calfa

NBHL (1)

Զերիտասարդսն իբրեւ յալւոյ ծերս զգաստագոյնս ցուցցուք. (Ոսկ. մ. բ. 24։)


Ական

s.

mine, moat;
— հատանել, to mine.

· Calfa

NBHL (1)

Զցածութիւնն (զզգաստութիւն) իբրեւ գող ական հատանես։ Մի՛ գուցէ ական հատանիցի առ ամուսնութիւնն. (Ոսկ. մտթ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)


Ակնածութիւն, ութեան

s.

respect, consideration;
fear, constraint, circumspection;
care, superintendence.

· Calfa

NBHL (1)

Խրատու ակնածութեան իմոյ լուայց։ Կանայք ... ակնածութեամբ եւ զգաստութեամբ զարդարել զանձինս. (Յոբ. ՟Ի. 3։ ՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 9։)


Բարբանջեմ, եցի

va.

to make tiresome repetitions, to chat, to prattle, to bawl, to tattle.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց առանցանելոյ եւ բարբաջելոյ զգաստաբար կերակրիմք։ Առանցանիցէ եւ բարբանջիցէ եւ խելագարիցէ։ Կրկին իրք են արբենալոյն. մին՝ բարբաջելոյ, զանցանել զգինեաւ, որ է յանցանք. եւ միւսն՝ գինելն, ոչ բարբաջելով գինեզանցութեամբ. (Փիլ.։)


Բարբաջեմ, եցի

va.

cf. Բարբանջեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց առանցանելոյ եւ բարբաջելոյ զգաստաբար կերակրիմք։ Առանցանիցէ եւ բարբանջիցէ եւ խելագարիցէ։ Կրկին իրք են արբենալոյն. մին՝ բարբաջելոյ, զանցանել զգինեաւ, որ է յանցանք. եւ միւսն՝ գինելն, ոչ բարբաջելով գինեզանցութեամբ. (Փիլ.։)


Բարեխրատ, ից

adj.

that gives good advice, good instruction;
well instructed.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ բանսարկուս, մի՛ դինեմոլս, այլ՝ բարեխրատս, զի զգաստացուցանիցեն զմանկամարդս. (Տիտ. ՟Բ. 3։)


Բարեմտութիւն, ութեան

s.

sincerity, innocence, goodness, indulgence.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Միամիտ հնազանդութիւն. հլութիւն, կամ զգաստութիւն.


Բարետոհմ, ից

adj.

that is of good family, noble, illustrious.

· Calfa

NBHL (1)

Նուաստից, բարձրագունից, բարետոհմից (կամ բարետոհմաց), անազգեաց։ Կոյս ոմն էր ի բարետոհմից եւ ի զգաստից. (Ածաբ. մկրտ. եւ Ածաբ. կիպր.։)


Բոզանոց, աց

s.

brothel, bawdy house.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ տար զզգաստութիւն սրբութեան մերոյ՝ բոզանոց, անօրէն, շանազգեաց լկտութեան նոցա. (Ագաթ.։)


Բողոք, աց

s.

appeal;
complaint, recourse;
claim, lodging an appeal;
— արկանել բառնալ՝ հարկանել ունել cf. Բողոքեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ է ձայնս գուժի, եւ անբերելի բողոքս աղաղակի։ Ոչ զգաստացայ ի բողոք գուժի՝ հրափորձական աւուրն ընտրութեան. (Նար.։)


Գազանութիւն, ութեան

s.

brutality, bestiality;
fierceness, ferocity, inhumanity, barbarity, cruelty, rage, madness.

· Calfa

NBHL (1)

Զգազանութիւն կամաց մերոց զգաստացուցեալ. (Լմբ. սղ.։)


Զազրիմ, եցայ

vn.

cf. Զազրանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ատելի զգաստից, եւ զազրելի ամենայն բարեսէր մարդկան. (Եղիշ. ի չարչարանս.։)


Զարթնում, եայ

vn.

to awake, to rise;
to be sensible of;
— յանկարծ ի քնոյ, — ընդոստ, to wake up with a start;
to start out of one's sleep.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱՐԹՆՈՒՄ ἑγείρομαι, ἑξεγείρομαι , ἑξυπνίζομαι, ἑκνηφέω, γρηγορέω expergisco, surgo, vigilo որ եւ ԶԱՐԹՉԻՄ, ԱՐԹՆԱՆԱՄ, ԶԱՐԹՆԱՆԱՄ. Արթուն կամ զարթուն լինել. սթափիլ, յառնել ի քնոյ. անձին զգալ. զգաստանալ. արթըննալ, զարթիլ.


Զարթչիմ, եայ

vn.

cf. Զարթնում.

· Calfa

NBHL (1)

Զարթչի ի թմրութենէ ախտիցն։ Իբր ի քնոյ զարթչել ի տգիտութենէն ի նոցա մտաւորն տեղեկութիւն։ Ոչ զարթչիմք եւ զգաստանամք։ Զարթչին ի մոլորութենէն. (Լմբ. ի տնտեսն. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Զգամ, ացայ, ացի

vn.

to feel, to be sensible of, to hear, to have a glimpse of, to learn, to know;
to scent;
— յառաջագոյն, to foresee;
անձին —, — խելաց, մտաց, to come to one's senses, to recover ones wits.

· Calfa

NBHL (1)

Բացառական խնդրով՝ է Սթափիլ, զգաստանալ, անձին զգալ. խելաբերիլ.


Զգայական, ի, աց

adj.

sensitive;
sensible;
sensual;
discreet, vigilant;
-*, the sensible things;
the beasts, brutes;
the senses.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԳԱՅԱԿԱՆ. φρόνημος, νοητός prudens, intelligens որ եւ ԶԳԱՅԱՒՈՐ. Մտաւոր. զգօն. զգաստ.


Ժուժկալ, աց, ից

adj.

patient;
abstinent, sober, continent, temperate, chaste;
— կեանք, continence;
— լինել or կալ cf. Ժուժկալեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἑγκρατής continens, temperans. Որ ժոյժ ունի ի հեշտալեաց. պարկեշտ, զգաստ. ողջախոհ. եւ Պահեցօղ, սակաւապէտ. ճգնօղ. զինքը զսպօղ.


Ժպտիմ, եցայ

vn.

to smile, to sneer, to give a constrained laugh.

· Calfa

NBHL (1)

Ժպտեսցի իզգաստութեան մերում։ Քանզի հօրն է ընդ որդւոյն զգաստութիւնն ժըպտեալն։ Որպէս ընդ անպատշաճսն տրտմի, այսպէս եւ ընդ պատշաճսն ժպտի. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։)