Your research : 1 result for տէրունի

Տէրունի, նւոյ, նեաց exact entry

adj.

cf. Տէրունական.

· Calfa

NBHL (8)

Իսկ սորա այսօր տեառնս վիճակ՝ տէրունի մարդասիրութիւն, որոյ հարկ է զծառայն կերակրել. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։)

Պատարագ եմ տէրունի, մի՛ ինձ մեղանչեր, եւ նա ասէ. պատարագն տէրունի ի տէրունի սեղանն իցէ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Ժ՟Զ։)

Որ զլանջօքն անկեալ կըայր զտէրունի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Լսել տէրունոյ ձայնին, որ ասէ, ես լոյս յաշխարհ եկի։ Զխրախոյս տէրունի պաշտելի բանին յիշեալ առ սմին։ Հաստատեալ պահի ի մեզ բանն տէրունի. (Խոսր.։ Նար. ՟Ժ. ՟Ժ՟Ա։)

Ի կերակէի տօնէին զյարութիւն, որ եւ անունն իսկ տէրունի լսի. (Երզն. մտթ.։)

Արժան է մտանել ի տէրունիս ... ի տէրունեանն տաճարս. (Պիտ.։)

Հաւատարիմ կոչէ զնա, զի չխորեաց ինչ, եւ ոչ ընդ վայր զտէրունիսն ծախեաց. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 24։)

Որ ակամայ խափանէ զտէրունիս, հատուսցէ լիով զգլուխն. (Նախ. ղեւտ.։)


Definitions containing the research տէրունի : 43 results

Աւագ, աց

adj.

greater, eldest, oldest, senior;
chief, first, noble, nobleman;
prior, superior;
— շաբաթ, holy-week;
— ուրբաթ, good-friday;
— սեղան, խորան, high altar.

· Calfa

NBHL (1)

Աւագ եւ տէրունի աւուրք (չարչարանաց). (Տօնակ.։)


Բագին, գնաց

s.

altar of an idol;
idol, statue of a false god;
altar;
temple.

· Calfa

NBHL (1)

Այս յարկ չքնաղ ... ո՛չ կռապաշտութեանն կապաւ բագին, այլ՝ տէրունի բարերարութեանն պարգեւարան. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Անվնասելի, լւոյ, լեաց

adj.

not liable to injury.

· Calfa

NBHL (1)

Զտէրունիսն սիրել, եւ անվնասելի պահել. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Բարեբաղդ

cf. Բարեբախտ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր զխաչին տէրունի նշան բարեբաղդ պանծալի. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)


Բարձրացուցանեմ, ուցի

va.

to elevate, to lift up, to raise, to exalt, to raise higher, to raise again, to ascend, to promote, to advance.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ինքեանք զպաշտօնն բարձրացուցեալ յեկեղեցւոջն՝ զտէրունի կանոնն կատարէին. (Եղիշ. ՟Գ։)


Դիմեմ, եցի

vn.

to run, to fall upon one, to run to, to rush, to dart;
to have recourse, to apply.

· Calfa

NBHL (1)

Առ քեզ դիմեցից, կամ դիմելոյս առ քեզ։ Յոտս քո դիմեցեալ։ Ի տէրունի ոտսն դիմելոց։ Առ մարգարէիցն գունդ ոչ էր դիմել. (Նար.։)


Ինքնախօս

adj.

that speaks to himself;
that soliloquizes.

· Calfa

NBHL (1)

Աւետարանն ինքնախօս ճշմարտաբանութիւն տէրունի. (Տօնակ.։)


Գումարութիւն, ութեան

s.

assembly;
mob;
sitting;
addition.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ ժողովոցըն գումարումն յաւուր տօնիցըն տէրունի. (Շ. եդես.։)


Գումարումն, ման

s.

cf. Գումարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ ժողովոցըն գումարումն յաւուր տօնիցըն տէրունի. (Շ. եդես.։)


Զոհարան, ի, աց

s.

altar of sacrifice;
vase of immolation.

· Calfa

NBHL (1)

Եդ ի ներքոյ զսեղան քաւութեան՝ զտէրունի մարմնոյդ զոհարանն. (Լմբ. պտրգ.։)


Մերձաւորութիւն, ութեան

s.

proximity, neighbourhood, contiguity;
approximation;
familiarity;
affinity, alliance by marriage;
relationship, kindred;
copulation.

· Calfa

NBHL (1)

Եհարց, եթէ յետ քանի՞ աւուր կնոջ առ այր մերձաւորութեան՝ արժա՛ն է մտանել ի տէրունիսն. (Պիտ.։)


Միանամ, ացայ

vn.

to be united, joined, incorporated, identified.

· Calfa

NBHL (1)

Կապեալ ընդ շնորհիդ ի քեզ միանալ անբաժանելի։ Ընդ հաստողիդ միանալ՝ տէրունի մարմնոյդ ճաշակմամբ։ Միասցի կնիքդ լուսոյ ի գեղ տեսակիս։ Ընդ քեզ միասցուք առմամբ քո շնորհիդ. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Ծ՟Բ. ՟Կ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)


Ոյժ, ուժոյ, ուժի

s. adv.

force, strength, power, vigour, energy, virtue, valour;
effort;
weight;
յուժոյ, strongly, vigorously;
— տալ, to force, to make efforts;
to give power, to authorize, to favour;
— առնուլ, to gather strength;
նոր — առնուլ, to gain new strength, to recover one's strength;
յուժի լինել, to be in full vigour, in the prime of strength;
անկանել յուժոյ, to feel one's strength failing, to lose strength, to become weakened or enervated;
cf. Թափեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զտէրունի շեշտաւորսն, զհենգն եւ զհարցուկ, զքաշս եւ զոյժ, զարկ եւ զդիր. (Արիստակ. գրչ.)


Շեշտաւոր

adj. gr. accented.

· Calfa

NBHL (1)

Զտէրունի շեշտաւորսն, զքաշս, եւ զոյժն. (Արիստակ. գրչ.)


Հարցուկ, ցկաց

s.

soothsayer, conjurer;
sorceress;
այս —, spirit of divination, Pythoness.

· Calfa

NBHL (1)

Զտէրունի շեշտաւորսն, զհենգն (կամ զհեգն), եւ զհարցուկ. (Արիստակ. գրչ.)


Խառնաթան

s.

vegetable soup.

· Calfa

NBHL (1)

Ճգնազգեցս այս խառնաթանիւ շատանայր ի տէրունիսն. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Ճշմարտաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity.

· Calfa

NBHL (1)

Աւետարանն՝ ինքնախօս ճշմարտաբանութիւն տէրունի։ Առաքելական ճշմարտաբանութիւն. (Տօնակ.։)


Կէտ, կետի ou կիտի

cf. Կետոս;
point, period, full stop;
moment, instant;
end, aim;
— նպատակի, aim, end, scope, object, goal;
ի — մահում, at the point of death.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կէտ եւ յաւարտ ժամանել։ Հասցեն ի կէտ կատարման իւրաքանչիւր ընթացից։ Տնաբաժին կէտ եւ հանգիստ զայս պայմանի։ Նուիրեալ պայման, սահման նոյնագոյ, կէտ տէրունի։ Այս թիւ պանծալի (եօթն), որում ոչ է կէտ կցորդի, եւ ոչ սպառուած վախճանի. (Նար.։)


Կիրակէ, ից

s.

sunday, the Lord's day.

· Calfa

NBHL (2)

Ամէն կիրակի՝ տէրունի ասի, զի սուրբ եղիցի. (Գանձ.։)

ԿԻՐԱԿԷ կամ ԿԻՒՐԱԿԷ. ռմկ. կիրակի. Բառ յն. գիրագի՛. κυριακή (ἠμέρα ) dominica (dies) այս ինքն Տէրունական, տէրունի, տէրունեան (օր). այն է Օր միաշաբաթու, որ եղեւ օր յարութեան անուանեցին հարքն սուրբ, որ լսի օր տէրունի. (Երզն. մտթ.։)


Հաւատարիմ, մի, մաց

adj. adv.

faithful, loyal, honest, trusty, trustworthy;
confident;
true, sure, certain, real;
cf. Հաւատարմաբար;
— լինել, to be verified, confirmed, proved;
to be justified;
to be trusted, believed, adopted, or accepted;
— կալ, մնալ, to rest or remain faithful to;
— առնել, to prove, to justify, to verify, to accredit, to give credit to, to make credible;
— առնել զոք, to assure, to cause to believe, to persuade.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատարիմ կոչէ զնա ... զի ոչ խորեաց ինչ, եւ ոչ ընդվայր զտէրունիսն ծախեաց. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 24։)


Յուսադրութիւն, ութեան

s.

giving hope;
comforting;
hoping.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զվէմն յուսադրութեան ի տէրունի ոտսն դիմելոց։ Ըստ քոյինաշունչ գրոյն յուսադրութեան։ Յուսադրութիւն բարերարութեան ամէնողորմ քաղցրութեան։ Նովաւ ունի զապագայիցն յուսադրութիւն. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Ձ՟Ը. ՟Ղ՟Ա. եւ Նար. մծբ.։)


Համբարեմ, եցի

va.

to warehouse;
to provide, to furnish food, to victual, to revictual, to lay in a stock of, to store;
to lay by, to hold in reserve, to amass, to gather, to treasure up.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ համբարի ի գանձ տէրունի։ Ոչ համբարեցի նշխարս պաշարաց ի յուղին անեզրական։ Համբարեալ կան անբաւութիւնք (երախտեաց). (Նար.։)


Պարգեւարան

s. fig.

place for distribution of gifts;
place of grace, church.

· Calfa


Պարտումն, ման

s.

the act of conquering or of being conquered;
cf. Պարտութիւն.

· Calfa


Պոռնկոց

cf. Պոռնկանոց.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պոռնկոցաց ի տէրունի վայրսն փոխել. (Փիլ. քհ.։)


Սքանչելափառ

cf. Հրաշափառ.

· Calfa

NBHL (1)

Տեառն մերոյ յիսուսի քրիստոսի աստուածահրաշ նշանքն՝ գերահրաշ եւ սքանչելափառ։ Իբր զխաչին տէրունի նշան բարեբազդ պանծալի սքանչելափառ. (Զքր. կթ.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։ 8)


Վրիժագործ, աց

adj.

evil-doing, spiteful, wicked, nefarious.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն վրիժագործ ժողովրդեանն. որոց թիկունք ի տէրունիսն։ Վրիժագործ այլազգիքն։ Ցուցանեն զվրիժագործսն. (Բուզ. ՟Գ. 10։ եւ Կորիւն.։ Յհ. կթ.։ Վեցօր. ՟Թ։)


Տաճարակապուտ

cf. Սեղանակապուտ.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՃԱՐԱԿԱՊՈՒՏ. ἰερόσυλος sacrilegens. որ եւ ՏԱՃԱՐԱԿՈՂՈՊՈՒՏ, ՍԵՂԱՆԱԿԱՊՈՒՏ, ՍԵՂԱՆԱԶԵՐԾ. Կապտիչ կողոպտիչ տաճարի եւ նուիրական իրաց. յափշտակօղ սրբազան սպասուց. գող ի տէրունիս.


Դերանիկ

s.

first-born granted through a vow.

· Calfa


Ընդերք, րաց

s.

entrails, guts, bowels, intestine, tripe;
caecum, blind-gut;
զսուրս նոցա —բաց իւրեանց մատուցանել, to slay others with their own swords.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՆԴԵՐՔ կամ ԸՆՏԵՐՔ. ἕντερον, -ρα intestinum, -na Որ ինչ կայ ի ներքս ի փորն. աղիք. փորոտիք. եւ Որովայն. մէջք. .... (լծ. յն. էնդէրա, լտ. ինդէրի, եւ վէնդէռ, ու՛դէռ, ինդէսդինա. եւ պ. էնտէրունի).


Ընդունիմ, ընկալայ

vn.

to receive, to take, to admit, to embrace, to accept, to make welcome;
to gather together;
to derive;
to impetrate, to obtain;
to suit, to agree;
to approve, to confess, to consent, to acknowledge;
ոչ —, to deny, to disavow, to disapprove;
— զոք յաւազանէ, to stand godfather, godmother to a child;
մեղս —, to fall into sin;
— մտաց աչօք, to conceive, to seize mentally;
պատուով — զոք, to receive with honour;
ոչ բարւոք — զոք, to give a bad reception;
— յինքետն, to learn by heart;
յաստուածս ընդկալաւ զնոսա, he has made of them his gods;
ի քէն ընդկալայ զկեանս, I owe you my life.

· Calfa

NBHL (1)

Արծաթ անպիտան ո՛չ ընդունի եւ կամ համբարի ի գանձ տէրունի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)


Ընծայարան, աց

s.

place of offering, altar

· Calfa

NBHL (1)

Զտէրունի մարմնոյն զոհարանն ... եւ զընծայարան՝ սեղան Տէրունի հացին. (Լմբ. պտրգ.։)


Խրախոյս, խուսի

s. adj.

shout of encouragement or incitement, encouragement, comfort, incitement;
encouraging, animating;
exhorting;
— տալ՝ մատուցանել, to encourage, to give heart to or inspirit, to rouse, to excite, to urge on;
— բառնալ՝ հարկանել, to shout encouragingly;
— առնուլ, to take heart, to cheer up, to take courage.

· Calfa

NBHL (1)

Առ վհատելոյս տէրունի պաշտելի բանին։ Ընդ վհատութեանն զխրախոյսն. (Նար. լ. ՟Ժ. ՟Ծ՟Գ։)


Փորոտի, տւոյ, տնաց

cf. Փորոտիք.

· Calfa

NBHL (1)

ՓՈՐՈՏԻՔ. ἑντεριώνη (լծ. պ. էնտէրունի ). interior pars, medulla, nucleus. Միջուկն իրաց. ծուծ. կորիզ.


Տիրական, ի, աց

adj.

dominical;
divine;
feudal;
lordly, predominant, prevailing, despotic, absolute, sovereign, supreme;
own, proper;
— պատկեր, God's image or likeness;
— իշխանութիւն, absolute power.

· Calfa

NBHL (1)

κυριακός, κύριος dominicus. Սեպհական տեառն աստուծոյ, կամ տեառն մերոյ յիսուսի քրիստոսի. տէրունի. տէրունական. րապպանի.


Տիրատիպ

adj.

Lord-like, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր կայցէ տիպ նմանութեան տիրական, կամ օրինակ տէրունի.


Տեսանող

adj. s.

seeing;
prophet, seer.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ բանին տէրունի, եւ տեսանողացն ձայնի. (Նար. ՟Բ։)


Տէրունական, ի, աց

adj.

Lord's, dominical;
— աղօթք, the Lord's prayer;
— տուն, church;
— օր, sunday;
— գիրք, Holy Scriptures.

· Calfa


Տէրունուստ, ի —

adv.

from God, on the Lord's side.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԷՐՈՒՆՈՒՍՏ, Ի ՏԷՐՈՒՆՈՒՍՏ. Ի տէրունի կողմանէ. ի տէրունեան իրաց կամ ի տրոց.


Եկեղեցի, ցւոյ, եցեաց

s.

church, assembly of the faithful;
temple consecrated to God;
assembly;
զինուորեալ —, the church militant;
յազթական —, the church triumphant.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Յն. ἐxϰλησία «հաւաքոյթ ժոզովուրդի, զինւորների, յետնաբար՝ հաւատացեալների. 2. հաւաքատեղի, յետնաբար՝ եկեղեցի», εϰϰλησιάζω «ժողովի հրաւիրել, ժողով կազ-մել, խորհրդակցութեան ներկայ լինել». έϰϰιησιαστιϰός «եկեղեցական, կրօնաւոր». ծառում է ϰαλέω «կոչել», ἐx-ϰαλέω «դուրս կանչել» բայից. և սրա համար է որ հայերէ-նում երբեմն թարգմանուած է կոչումն, կս-չարան։ Քրիստոնէութեան տարածման հետ՝ փոխառութեամբ անցել է բազմաթիւ լեզու-ների. այսպէս՝ լտ. ecclesia, ֆրանս. eglise, գոթ. aikklēsǰō, իտալ. chiesa, վրաց. ვკლa-სοა եկլեսիա, թրք. պրս. [arabic word] kilisa. kilīse, չեչէն. k'ils, արաբ. [arabic word] kanisa (Կամուս, թրք. թրգմ. Բ. 285) ևն։-Բացա-ռութիւն են կազմում գերմանական և սլաւա-կան լեզուները, որոնք փոխ են առել յն. ϰυριαϰόν «տէրունի» բառը։ Այս բառի ժողո-վըրդական ձևը ϰυριϰόν գործածական էր Դ դարում, յունաց մօտ, «եկեղեցի» նշանակու-թեամբ, բայց շուտով ջնջուեց։ Արիոսական սոթացոց ձեռքով այդ բառը փոխ առնուելով Դ դարում, դարձաւ գոթ. *kyrikō և Ե դարից սկսեալ թափանցեց ամբողջ Գերմանիա։ Դրանից յառաջացան հին ստ. գերմ. kirika, անգլսք. cirice, հբգ. chirihha, գերմ. Kirche, անգլ. church ևն։ Գերմաններից փոխ առին սլաւները, որով ձևացան հսլ. cruky, ռուս. церковь, բուլգար. curkov, cerkva, լեհ. cerkiew ևն (Kluge, 256, Berneker, 132)։ -Հայերէնի մէջ բառի -եցի վերջավորութիւ-նը հայկական յարմարացում է և ո՛չ թէ յու-նարէնի հարազատ տառադարձութիւն։-Հիւբշ. 347։


Շաբաթ, ու

s. adv.

sabbath, sabbath-day, day of rest;
repose, rest;
saturday;
week;
աւագ, մեծ —, holy saturday;
աւագ —, holy week;
— —ուց, the grand or holy sabbath;
—է ի —, ի —ու —ու, every week, weekly;
— ի —է, from one sabbath to another;
վարձել ի —ս, to let weekly;
պղծել զ—, to break the sabbath;
խտրանք —ու, sabbatism;
ըստ —ու ճանապարհի, a sabbath day's journey;
—ու, on the sabbath-day.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Օրուայ անունների մասին տեղեևու-թիւն տալիս է մեզ հներից Վրք. սեղբ. 703, որ նրանց անուանակոչութիւնը վե-րագրում է Հռովմի հայրապետ Սեռռես-տրոսին. «Աստուստ դէպ եղև առ ի դըպ-րացն բաց ածել թերևս զշաբաթուն փոխանուանակոչութիւնս զառ ի հեթա-նոսացն անուանեցելոց աւուրցն. նախ և առաջին զարեգական, զլուսնի, Արէոսի. Ափրոդիտի, Կրոնի, (Հերմեայ և Դիոսի]՝ Ս. Սեղբեստրոս փոխանուանակոչեաց զԼուսնոյ ահա (l) զօր երկշաբաթի, իսկ զԱրէոսին երեքշաբաթի, (զՀերմո-սին չորեքշաբաթի), զԴիոսին հինգշա-բաթի, իսկ զԱփրոդիսին Ուրբաթ, և զԿրոնին առ ի հին կտակարանաց՝ շա-բաթ. բայց զԱրեգական՝ որպէս տիրա-կանաւն զարդարեալ յարութեամբ՝ կի-րակէ կոչեաց»։ Սրանից է առնում նաև Յայսմ. յնվ. 2. «Եւ եղև յետ վախճանի Մենտեատոնի հայրապետին, ձեռնադը-րեցաւ Ս. Սեղբեստրոս յաթոռ նորա՝ պապ Հռոմայ. և կարգեաց լինել յեկե-ղեցիս ինն դաս կարգաւորաց ըստ նմա-նութեան երկնաւորացն, և եդ անուանս շաբաթուն աւուրց։ Զարեգակ օր կիրա-կի անուանեաց, որ է տէրունի. և զլու-սինն՝ երկուշաբաթ, զԱրէսինն՝ երեքշա-բաթ, զԵրմոսին՝ չորեքշաբաթ, զԴիոսին՝ հինգշաբաթ, զԱփրոդիտայն՝ ուրբաթ, և զԿռոնայն՝ շաբաթ»։-Հին և նոր ազգերի տոմարական դրութեան, օրերի և ամիս-


Կիւրակէ, ից

s.

sunday;
cf. Կիրակէ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Հներից Երզն. մտթ. 612 «կիւրակե անուանեցին հարքն սուրբք, որ լսի օր տէրունի»։ Լմբ. էր ընդ. եղբ. էջ 14 «Կիւրակէն ի մերս բարբառ՝ տեռունա-կան թարգմանի»։ Տաթև. ձմ. ճխբ. «Կի-րակէն տէրունի թարգմանի ի յունառն ի մերս». նոյնը նաև Տաթև. ամ. 505։ Նորերից ուղիղ մեկնեցին նախ Schrö. der, Thesaur. 47, ՀՀԲ և ՆՀԲ։


Տէր, տեառն, տերանց, տեարց

s. gr.

God, the Lord;
Sir, lord, master, Mister, Mr.;
possessor, owner, master;
Reverend, Rev.;
ով —, Lord! o Lord! good God! Heavens! goodness! good gracious!
— արքայ, Sire!
— իմ արքայ, o King! o Majesty!
— իմ, My Lord;
— թովմաս, Mr. Thomas;
Rev. Thomas;
— լինել, կալ, to be or become master of, to be lord over, to rule, to overcome, to master;
յամի տեառն, in the year of our Lord, Anno Domini;
յիս տէր, oh my lord! I pray you my lord! tell me my lord!
յի՛ս դարձ տէր, oh king hear us! — բայի, objective or accusative case;

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

(հոլովւում է տեառն, տերամբ, տեարք, տերանց կամ տեարց) «տէր, մեծ, իշխան, գլխաւոր, յատկապէս նաև՝ Աստուած» ՍԳր. Ասկ. Եփր. ծն. ածանցման մէջ մտնում է չորս ձևով. ՏէՐ. ինչ. տէրութիւն ՍԳր. Եղիշ. տէրունի Ոսկ. մ. գ. 24. տէրունուստ Ոսկ. բ. կոր. տէրունատուր Բուզ. տէրունական Եզն. Ագաթ. Սեբեր. ևն. այս ձևերը՝ ըստ հնագոյն հայ գրչութեան՝ գրւում էին ե-ով. (յատկապէս տերութիւն ձևի վրայ տե՛ս Meillet Բանաս. 1900, 113 և MSI 11, 400, որոնց մէջ հեղինակը այն կարծիքն է յայտ-նում թէ նախաւոր ձևն է տիրութիւն. աւելի յետոյ ու ձայնի ազդեցութեամբ՝ ի դարձաւ ե, ճիշտ ինչպէս *լիզու>լեզու, *երիսուն (=լտ. triginta) >երեսուն, *սկիսուր> սկեսուր).-ՏԵՐ-, ինչ. տերունի, տերութիւն ևն ըստ հին գրչութեան. (կրկնագիր Ագա-թանգեղոսի մէջ գտնում ենք միշտ տերու-թիւն. հմմտ. Աճառ. ՀԱ 1913, 11 և 313). յատկապէս անտերունչ Երեմ. ռ. 31. եւս քր. անտերնչութիւն Եւս. քր.-ՏԻՐ-, ինչ. տիրել ՍԳր. Եփր. թգ. Ոսկ. (փխբ. նշանա-կում է «լուծանել զկուսութիւն» Մխ. դտ. էջ Չ7. նշանակութեան զարգացման համար հմմտ. եբր. [hebrew word] bā̄'al և արաբ. [arabic word] ma-laka «տիրել. 2. կին առնել, ամուսնանալ»), տիրասէր Ոսկ. ես. տիրաբար Բ. մկ. ժգ. 23. Եւս. քր. տիրագէտ Ագաթ. տիրադրուժ Եզն. Կորիւն. Բուզ. երկտիրեան Սեբեր. տիրացու-թիւն, տիրացուական (նոր բառեր).-ՏԵԱՌՆ, ինչ. տեառնորդի Սեբեր. Եփր. ծն, տետոնա. բարբառ Կորիւն. տեառնագալուստ Ագաթ.։ Բառերի վերջում գտնում ենք միայն տէր ձևով. ինչ. տանուտէր ՍԳր. ամենատէր 26-2045 Ագաթ. Սեբեր. անտէր Փիլ. Նիւս. կազմ. պարտատէր Ես. իդ. 2. գաւառատէր Կանոն. ամենատէր Սեբեր. Ագաթ. բնատէր Բուզ. կոչնատէր Ղկ. ժդ. 12. Ոսկ. յհ. ա. 9. հրա-մանատէր Լաստ. ևն։