Definitions containing the research քո : 5989 Results

Քռթենաւոր

See full entry →

cf. Խարազնազգեաց.

NBHL (1)

Թէոդորոս քռթենաւոր, վարդապետ իմատասիրին յովաննու, որ եւ խարազն ի ներքոյ զգենոյր. (Հ. ապր. ՟Ժ՟Է.։)


Քռոնեսոս

See full entry →

cf. Քերսոն.

NBHL (1)

Երկրի հատածք անբաւ, ցամաք կղզիք, եւ քոնեսոս. իսկ ջրոյ՝ ծով եւ գետք եւ ջրաշիղջք. (Փիլ. լին. ՟Գ. 5։)


Քռստեմ զյօնս

See full entry →

sv.

to knit one's brows, to be haughty.

NBHL (1)

Քռստել եւ քողել. (այսինքն) պճնել. (Հին բռ.։)


Քսակ, աց

See full entry →

s.

purse, little bag, satchel;
pack, packet;
— արծաթոյ, purse, flat-purse, money-bag, billcase, portfolio;
— հասարակաց ունել, to have the same, or a common purse.

NBHL (1)

թ. քէսէ, քիսէ. քիյսէ. եբր. սաք. յն. լտ. սա՛քքօս, սա՛քքուս, սա՛քքուլուս . μαρσήππιον, βαλάντιον, σάκκος marsupium, saccus, sacculus ἕνδεσμος ligamentum, involucrum. Պարկ. Քուրձ փոքրիկ. պայուսակ դրամոյ եւ ծրար. եբր. ծօրէր.


Քսանամեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

cf. Քսանամեան.

NBHL (1)

Թաղեաց թարա զնաքովր ի քսանամենից. (Եփր. ծն.։)


Քսանամեան, մենից

See full entry →

adj.

twenty years old;
of twenty years.

NBHL (1)

Թաղեաց թարա զնաքովր ի քսանամենից. (Եփր. ծն.։)


Քսանանիստ

See full entry →

s.

icosahedron.

NBHL (1)

Հուրն հասաւ համանունակին հրաձեւի. իսկ օդն զութանիստն, եւ ջուր զքսանանիստն, եւ երկիր զքուայն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 49։)


Քսեմ, եցի

See full entry →

va.

to whisper, to make false or indiscreet reports, to report, to tell tales, to detract, to intrigue, to denounce, to defame.

NBHL (3)

ՔՍԵՄ կամ ՔՍՍԵՄ. διαβάλλω calumnior, defero, criminor. Քսու լինելով խօսել. քսութիւն առնել. բանսարկել. բամբասել. չարախօսել դաղտ. նատնել՝ փասքուս լինելով. բան խառնել, մուր քսել.

Արտաքոյ պատմեաց. որ ցուցանէ յայտնապէս, ոչ քսել զայն եղբարցն միայն, այլեւ այսոցիկ՝ որ շուրջ զնոքօք։ Ըստ քսելոյ իշխանին սիւնեաց։ Ոչ մատնել, ո՛չ քսել։ Քըսեցին զնա առ շահն (այսինքն առ արքայ). (Փիլ. լին. ՟Բ. 71։ Փարպ.։ Սկեւռ. աղ.։ Վրդն. պտմ.։)

Քսեցին առ դաւիթ կիւրապաղատն, եթէ զգլուխ քո խնդրեն. (Պտմ. վր.։)


Քսմոս

See full entry →

cf. Քսու.

NBHL (1)

Քսու, իբր քսումսու. որ եւ ՔՍՄՍՈՏ. Քսփուս. փասքու. շոգմոգ. բանսարկու.


Քսու, աց

See full entry →

adj. s.

tale-bearer, informer, tell-tale, slanderer, backbiter.

NBHL (2)

διάβολος calumniator ψίθυρος, ψιθυρίζω susurro, detractor, mussitans. Քսօղ. փասքուս. բանսարկու. սերմանացան ատելութեան. գաղտ չարախօս. շոգմոգ. մատնիչ.

Պղծէ զանձն իւր փասքուսն։


Քստմնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քստմնիմ.

NBHL (2)

ՔՍՏՄՆԵՄ ՔՍՏՄՆԻՄ. φρίσσω, ἑπιφρίσσω , ὐποφρικός γίνομαι horreo. գրի եւ ՔՍՄՆԵԼ. Որպէս զքիստ լինել փշաձեւ ցցեալ. փուշ փուշ լինել հրեաց, մարմնոյ, ալեաց ծովու, եւ անձին յերեսաց արհաւրաց եւ անակնկալ իրաց սոսկալ. սարսիլ, եւ սխրանալ. քշաքաղիլ, քուշ քուշ ըլլալ, դողդողալ, արմըննալ.

Ծովն ի մանր եւ յանվնաս ոքոց քստմնեալ ծածանէր. (Նիւս. կազմ.։)


Քրէական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Քրայական;
criminal, enormous, horrible;
— մեղք, յանցանք, high treason;
— մետաղք, mine, galleys, place of detention for criminals.

NBHL (1)

Դաձցին ամենայն դատապարտեալք՝ որք ի քրէական մետաղսն իցեն։ Լուծանել հրամայել զկալանաւորսն, եւ որք ի քրէական մետաղս են։ Ի քրէականսն՝ յերկաթահատ կամ ի պղնձագործ մետաղսն։ Ոսկեհանաց, եւ որք քրէական մետաղսն քոնջիցեն։ Յաւիտենից բանդեալքն ազատեցան, եւ քրէական մետաղքն հրդեհեցան յարփիահրաշ փառաց քոց. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Գ.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։ եւ փիլիպ. ՟Է. Բենիկ.։)


Քրիստոնեայ, էի, ից

See full entry →

adj. s.

christian.

NBHL (1)

Անուանել նախ յանտիոք զաշակերտեալսն՝ քրիստոնեայս։ Փոքու իմն հաւանեցուցանես զիս լինել քրիստոնեայ։ Իբրեւ զքրիստոնեայ։ (Գծ. ՟Ժ՟Ա. 26։ ՟Ի՟Զ. 28։ ՟Ա. Պետ. ՟Դ 16։)


Քրիստոսազգեստեմ, եցի

See full entry →

va.

to christen, to baptize, to make christian.

NBHL (1)

Որ ի միում աւուր ՟Ժ՟Ե բիւրս յարքունական զորացն քրիստոսազգեաց. (Վրդն. լս.։)


Քրիստոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

of J.-C, belonging to J.-C, Christ's;
— հաւատք, christianity.

NBHL (1)

Կնքեալ (գերեզման սրբոյն) քրիստոսական կնքովն (այսինքն նշանաւ խաչի). (Կորիւն.։)


Քրիստոսանշան

See full entry →

adj. s.

bearing or representing the sign of J.-C;
emblem of christianity, the Cross.

NBHL (1)

Յիւրաքանչիւր արկեղ դնէր, եւ կնքէր քրիստոսանշան կնքովն. (Ագաթ.։)


Քրիստոսատունկ

See full entry →

adj.

planted by J.-C.

NBHL (1)

Մի ապականեսցէ կինճն զքո որթն քրիստոսատունկ. (Ճ. ՟Ա.։)


Քրձազգած

See full entry →

adj.

clothed in hair-cloth;
— լինել, to put on, or to wear;
sack-cloth.

NBHL (1)

մ. Զգածալ այսինքն զգեցեալ՝ արկեալ զիւրւ՝ ածեալ զմիջով՝ զքուրձ. որպէս եւ ՔՐՁԱԶԳԱԾ ԼԻՆԵԼ՝ Քուրձ զգենուլ. περιβάλλω կամ περιζωννύω σάκκους operior կամ induor saccis, accingor ciliciis. խարար՝ ջուլ՝ քուրջ հագնել. գրի եւ ՔՐՋԱՍԳԱԾ, ՔՐՁԱՍԳԱՑ.


Քրձեայ, էի, ից

See full entry →

cf. Քրձեղէն.

NBHL (1)

ՔՐՁԵԱՅ ՔՐՁԵՂԷՆ. σάκκος, σάκκιον saccus, sacculus, cilicium. Ի քրձոյ կազմեալ մազեղէն. քուրձ կամ Խարազն. խարարէ, քրջէ, քուրջեղէն.


Քրմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a pagan priest, to perform the functions of priest of a divinity.

NBHL (1)

Յետ թագաւորացն կացին քուրմքն կառնայ՝ ՟Զ, որ քրմեցան ամս ՟Լ՟Զ։ Որոց առաջին քրմացաւ արքեղայոս։ Յարգոս քրմացաւ դուստր դանայեայ (հիւպէր մնէստրա անուն). (Եւս. քր. ՟Ա. ՟Բ։)


Քրմուհի, հւոյ, հեայ, հեաց

See full entry →

cf. Քրմանոյշ.

NBHL (1)

ἰερίς sacerdos femina apud paganos. Կին քրմի. եւ կին քուրմ. քրմակին. քրմանոյշ.


Քրտնազանգ

See full entry →

adj.

steeped in sweat (bread).

NBHL (1)

ՔՐՏՆԱԶԱՆԳ եւ ՔՐՏՆԱԶԱՆԳՈՒԱԾ. Քրտամբք կամ ի քրտունս զանգեալ. որ ինչ լինի րտնելով. քրտնքով շաղած. թեր իլէ եօղուրուլմուշ.


Քրքմացան

See full entry →

adj.

strewn with saffron.

NBHL (1)

մ. Ցանեալ քրքմով. ցանելով զքրքում.


Քրքմաւէտ

See full entry →

adj.

abounding in saffron or in crocus.

NBHL (1)

Յաւէտ առաւելեալ քրքմով. բերօղ զքրքում առատ։


Օ (o)

See full entry →

s.

"the thirty seventh letter of the alphabet, the eighth of the vowels. It was introduced in the Armenian alphabet towards the end of the XIIth century to facilitate or distinguish the two different pronunciations of the syllable աւ, which is generally pronounced ""av"" when followed by a vowel, as աւետարան;
on the contrary, when followed by a consonant, it is pronounced like the English ""o"", as աւգնեմ, աւրհնեմ, աւրէնք."

NBHL (1)

Միւսումն երկու՝ միջակ բարեաւք (այսինքն բարեօք), այլումն մի՝ փոքումբք գործովք. այսինքն թէ ըստ նախնեաց նմանաձայնիմն են աւք (այսինքն օք ), եւ ովք։


Օգնական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

aiding, assisting, helping, auxiliary;
aid, helper, assistant, adjutant, coadjutor, colleague;
— զորք, auxiliary forces, reinforcements, auxiliaries;
— լինել, to help, to aid, to give help to, to succour;
— լինել միմեանց, to help one another;
— իւր առնուլ, to profit by, to avail oneself of զխաւար — առեալ, under cover or favour of the darkness.

NBHL (1)

Արտասուք դմա օգնական ըստ դմա։ Բայց ադամայ ոչ գտաւ (ի կենդանիս) օգնական նման նմա։ Անուն երկրորդին եղիազար. ասէ, աստուած հօր իմոյ՝ օգնական իմ։ Օգնական ի թշնամաց եղիցես նմա։ Որ ոչ արար զաստուած իւր օգնական։ Խաղաղութիւն քեզ, եւ խաղաղութիւն օգնականաց քոց։ թագաւորք օգնականք նորա։ Օգնական լինել (ի պատերազմի)։ Որպէս ձիւնաբեր ամարայնի՝ տօթացելոց օգնական է (այսինքն օգնէ, օգտէ. ὡφελεῖ prodest ) եւ այլն։


Օգնականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Օգնութիւն;
alliance, league cooperation, collaboration.

NBHL (1)

Այլուստ լինի օգնականութիւն եւ փրկութիւն հրէից։ Մի՛ հեռի առներ զօգնականութիւն քո յինէն։ Օգնականութեամբ լցեալ բարձրելոյն։ Յուսացեալ յօգնականութիւն տեառն։ Զօրէնս յօգնականութիւն ետ։ Հազիւ կարացաք ըմբռնել զմակոյկն, զոր առեալ՝ յօգնականութիւն կապէին ընդ նաւն. եւ այլն։ Զմիմեանս օգտեցուցանել աննախանձ օգնականութեամբ. (Յճխ. ՟Ժ՟Է։)


Օգնեմ, եցի

See full entry →

va.

to aid, to succour, to assist, to second, to back;
to be good for, to serve, to favour, to sustain;
— միմեանց, to help one another.

NBHL (2)

Օգնեաց քեզ աստուած իմ։ Ոչ ոք էր՝ որ օգնէր նմա։ Յարիցեն օգնեսցեն ձեզ։ Ողորմութիւն քո տէր օգնէր ինձ։ Յօգնել ինձ նայեա՛ց.եւ այլն։

Արդ պարծել ինչ պարտ իցէ. այլ օգնէ ինչ ոչ։ Այլ նոցա ոչ ինչ օգնեաց լուր բանին։ Դրօշէին զսնոտիսն, որք ոչ օգնիցեն նոցա։ Զչարիսն քո՝ որք օգնեսցեն քեզ. եւ այլն։


Օգտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Օգուտ.


Օդապար

See full entry →

adj.

floating, flying through the air.

NBHL (1)

Սուրբ կիրակոս մաքուր տատրակ, օդապարիկ բարձրադիտակ. (Գանձ.։)


Օդապարիկ

See full entry →

s.

cf. Օդապար;
balloon, air-balloon or aerostatic-balloon.

NBHL (1)

Սուրբ կիրակոս մաքուր տատրակ, օդապարիկ բարձրադիտակ. (Գանձ.։)


Քաղաքակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fellow-citizenship.

NBHL (1)

Եւ այս չար կարծի մարդկան՝ նոցա քաղաքակցութիւնն, որք անմարմին որոգայթիւքն ըմբռնեն։ Գտայց զսրբոց քոց քաղաքակցութիւն. (Լմբ. ժղ.։)


Քաղաքանի

See full entry →

s.

towns.

NBHL (1)

Քաղաքանին ապաստանի բերեն զօրինակ եկեղեցւոյ. քաղաքանին ՟Խ եւ ՟Ը՝ քառասուն եւ ութօրեայ պահքն են ... զի մի՛ հրեղէն սուրն գտցէ զմեզ արտաքոյ քաղաքանոյս. (Եփր. քրզ.։)


Քաղաքավարեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քաղաքավարիմ.

NBHL (1)

Մեծաւ ճռխութեամբ եւ յաղթութեամբ բազմաւ քաղքավարէր զիշխանութիւնն ամս ՟Գ։ ըստ ամբիծ հաւատոյ քաղքավարեցեր զտնտեսութիւնն։ Այսպէս քաղքաքվարեաց զկեանսիւր սուրբ հայրապետն։ Զկեանս քո՝ որ առաջի նորա է, ուղղութեամբ քաղքավարէ՛. (Յհ. կթ.։ Գանձ.։ Ճ. ՟Բ.։ Լմբ. ժղ.։)


Քաղաքավարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.

NBHL (1)

Հաղորդակից լինել բարւոյ քաղաքավարութեան։ Քաղաքավարութիւն մաքուր։ Վասն բարւոք քաղաքավարութեան նորա։ Քաղաքավրութիւն նորա յերկինս է։ Գիտէին զնա մեծ քաղքավարութեամբ։ Զհայրենի սահմանադրութիւն քաղքավարութեան առ Աստուծ. (Յճխ.։ Ոսկ.։ Վրք. ոսկ.։ Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Թ։ Լմբ. սղ.։)


Քաղեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to gather, to gather together, to collect, to assemble, to amass;
to draw, to extract;
to pick, to pluck up, to take away;
— զոգիս, զշունչ ուրուք, to keep in suspense, to amuse, to keep at bay;
— բանս ի բերանոյ ուրուք, to catch something out of one's mouth;
to get, to obtain his secret surreptitiously;
սկսաւ ոգի նորա քաղիլ ի նմանէ, he began to faint away;
լոյս իմ քաղի, my life is consuming;
cf. Ընկոյզ.

NBHL (1)

Քաղէին (զմանանայն) այգուն այգուն։ Քաղեսցես ձեռօք քովք զհասկն։ Ի մէջ որայոցն քաղիցէ։ Հովիւ էի եւ թուզ քաղէի։ Քաղէին զփշրանս ի ներքոյ սեղանոյ իմոյ։ Քաղեաց մանուկն զփքինսն։ Քազեցին զբանսն ի բերանոյ նորա։ Զզէնս քաղէին զանկելոցն։ Ո՛ քաղէ զհոգիս իշխանաց։ Քաղէին ոգիք նորա։ Քաղելով գործեսցես զտապանն (վերաժողովելով, կամ ի վեր կոյս ամփոփելով).եւ այլն։


Քաղուածոյք, ծոյից

See full entry →

s.

extract, abridgment. abstract, epitome.

NBHL (1)

Որ առ յետինս ասի Քաղուած. ἑκλογή, -γαί ecloge, excerpta ἁνακεφαλαίωσις summaria repetitio, summa. Բան ծաղկաքաղ. հատուկիր հաւաքումն. բովանդակութիւն.


Քաղցկեղ, ի

See full entry →

s.

cancer, gangrene, mortification, impetigo, moist tetter.

NBHL (2)

Եւ λειχήν impetigo, scabries saniosa. Որքինոտ կամ երքոյնոտ. կեղ եռացեալ՝ պէսպէս օրինակաւ.

Այր՝ յորում իցէ քոս, կամ քաղցկեղ (կամ քարցկեղ). (Ղեւտ. ՟Ի՟Ա. 20։)


Քաղցնում, եայ

See full entry →

vn. fig.

to feel hungry, to by hungry, famished;
to hunger after, to thirst for, to by greedy of, thirsty or eager for.

NBHL (1)

Մեծամեծք աղքատացն, եւ քաղցեան։ Թէ քաղցեայց, քեզ ինչ ոչ ասացից։ Անձն գործատեաց քաղցիցէ։ Իբրեւ քաղցիցէք, տրտմեսջիք։ Ոչ քաղցիցեն, եւ ոչ ծարաւեսցին։ Որ ծառայենն ինձ՝ կերիցեն, եւ դուք քաղցիջիք։ Հացիւ ոչ քաղցիցուք։ Քաղցեաք եւ ծարաւեցաք։ Եթէ քաղցեալ է թշնամին քո, կերակրեա՛ զնա, կամ հա՛ս տուր նմա։ Յագեցոյց զանձինս քաղցեալս։ Այն է հանգիստ քաղցելոյն։ Բրդեա՛ քաղցելոց զհաց քո։ իբրեւ արջ քաղցեալ.եւ այլն։


Քաղցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Քաղցումն.

NBHL (1)

Զորովայն քո լցցես դուլիութեամբ վասն քաղցութեան իւրոյ։ Ի վերայ քաղցութեան հանգեաւ (կամ յագեաւ), եւ աշխատութեամբ վաստակեցաւ, եւ քնով տկարացա. (Եփր. օրին. եւ Եփր. համաբ. ստէպ։)


Քաղցումն, ման

See full entry →

s.

hunger.

NBHL (1)

Զորովայն քո լցցես դուլիութեամբ վասն քաղցութեան իւրոյ։ Ի վերայ քաղցութեան հանգեաւ (կամ յագեաւ), եւ աշխատութեամբ վաստակեցաւ, եւ քնով տկարացա. (Եփր. օրին. եւ Եփր. համաբ. ստէպ։)


Քաղցրաբան, ից

See full entry →

adj.

sweet-spoken, mealymouthed, smooth-tongued;
flattering.

NBHL (1)

Մեծիմաստ եւ քաղցրաբան։ զքաղցրաբանսն՝ որ զլսելիսն կախարդեն։ իբրեւ տեսանեն զձեզ քաղցրաբանս, չարախօսեն զձէնջ իբրեւ զմոգաց եւ զպատրողաց։ Յունկն քո քաղցրաբանք են (չարքն). որպէս որոգայթն թռչնոց. (Յհ. կթ.։ Սարգ. յկ. ՟Ը. եւ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։ Լմբ. առակ.։)


Քաղցրաբարբառ

See full entry →

adj.

honeytongued;
sweet-voiced, melodiously singing.

NBHL (3)

Ձօնեսցո՛ւք ձայն մաքուր ընծայից քաղցրաբարբառ բանից օրհնութեամբ. (Նար. խչ.։)

Լսել զքաղցրաբարբառ բանս քո։ Քաղցրաբաղբառ աստուածախօս բանիւքն. (ՃՃ.։)

Բարերար միածնի քո քաղցրաբարբառեալ. լաւ եւս է ընթեռնոլ ըստ տպ. քա՛ղցր բարբառեալ։


Քաղցրալուր

See full entry →

adj.

agreeable, sweet to the ear, gentle, docile, submissive.

NBHL (1)

Կենդանանան ի ձայնէ քաղցրալուր փողոյն։ լսել զահաւոր եւ զքաղցրալուր բարբառ քո. (Գանձ.։)


Քաղցրանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become or grow sweet, mild;
to soften down, to relent.

NBHL (3)

Ոչ քաղցրանայր նմա քուն գիշերոյ։ Լսողացն դիւրնկալ քաղցրասցի պատմութիւնն. (Արծր. ՟Ա. 10։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35։)

Քաղցրասցին քեզ Քրիստոս գոհութիւնք երկիւղածաց անուան քո. (Ժմ.։)

Կեր խորիսխ, զի քաղցրասցի կոկորդ քո. (Առակ. ՟Ի՟Դ. 15։)


Քաղցրատենչ

See full entry →

adj.

sweet and desirable (sleep).

NBHL (1)

Քաղցրատենչ քունն ի վերայ հասանէր՝ որ զպահպանութիւն գիշերոյն պահէին. (Արծր. ՟Դ. 3։)


Քաղցրատես

See full entry →

cf. Քաղցրատեսիլ.

NBHL (1)

Քաղցրատեսիլ եւ զուարճացեալ։ Քրքումք քաղցրատեսիլք. (Վահր. ոտ.։ Երզն. լս.։)


Քաղցրատեսիլ

See full entry →

adj.

fine-looking, graceful, handsome.

NBHL (1)

Քաղցրատեսիլ եւ զուարճացեալ։ Քրքումք քաղցրատեսիլք. (Վահր. ոտ.։ Երզն. լս.։)


Քաղցրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. med. fig.

to sweeten, to render, sweet;
to edulcorate;
to soften, to temper, to calm, to allay.

NBHL (1)

Նա է՝ որ քաղցրացուցանէ զդ առնութիւն չարին։ Քացախ եւ լեզի դառնութեան տարբեր վասն մեր, քաղցրացո զսիրտս ամենայն մարդոյ ի պաշտօն քո. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։ Ագաթ.։)


Քաղցրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweetness, suavity;
saviour;
softening;
gentleness;
affability, meekness, amiability, benignity, amenity, urbanity;
քաղցրութեամբ, sweetly, softly, gently, mildly;
քաղցրութեամբ օձն ի ծակէն ելանէ, a smooth tongue draws (gentleness is better than force).

NBHL (1)

Ի բարերար քաղցրութեանց աստի ստէպ ստէպ պատուեալք։ Մերժեալ ի մերմէ քաղցրութենէ աստի։ Քաղցրութիւն արարեր ընդ ծառայի քում։ Խօսեցաւ ընդ նմա քաղցրութեամբ։ Ոչ ոք է՝ որ առնէ զքաղցրութիւն.եւ այլն։