there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.
· Calfa
Անդէն ի քաղաքին արգելուլ։ Անդէն շուրջ զքաղաքաւն էին. (Ագաթ.։)
vexatious, grievous;
melancholy.
· Calfa
Յայսմ քաղաքի՝ մեծ եւ հոյակապ, եւ անդոհ, եւ թագաւորական, (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10.) թէպէտեւ մարթ էր իմանալ՝ բազմահոգ, այլ ստոյգ երեւի ընթեռնուլ ԱՆԴ՝ ՈՒՐ. զի եւ յն. է՝ էնթա. այս ինքն աստ, անդ, ուր։
there;
beyond, on the other side;
yonder;
ի քաղաք —, to the city;
— քան, beyond, further than, on the other side of, over;
— քան զծով, beyond the sea.
· Calfa
further.
· Calfa
Իբրեւ զհոտ անդոյ լիոյ։ Ի քաղաքի եւ յանդի։ Վիճակ անդի՝ լի ոսպամբ։ Թաղեցին զնոսա ընդ անդիւն։ Որ գայր յանդէ։ Ետուն անդք տոհմականս։ Իբրեւ անդ մի, եւ իբրեւ այգի։ Տեսանէ զանդ գեղեցիկ. եւ այլն։
seniority, primogeniture, right of primogeniture.
· Calfa
Յանդրանկութիւն երկնայնոց քաղաքականութեանն կոչեցան. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
immoveable, firm, constant;
inflexible.
· Calfa
Իբր քաղաք՝ անդրդուելի արուեստաւորաց. (Նար. խչ.։)
again, anew, afresh;
from or to the same place, in the same situation;
— դառնալ, to return;
— սկսանել, to recommence;
— ասել, to repeat or say over again;
cf. Անդէն.
· Calfa
Զանտիսն ի քաղաք տանել, եւ զքաղաքիսն անդրէն ածել. (Պիտ.։)
uncreated, uncreate.
· Calfa
Է անեղ, որ չէ՛ եղեալ, եւ ոչ կայ. որպէս եղջերուաքաղն, եւ այլ անգոյք. եւ է՛ անեղ, որ ոչ է եղեալ ներգործութեամբ, այլ զօրութեամբ կայ. որպէս ի կաւն՝ կարաս, եւ ի պղինձն անդրի, եւ ի փայտն արկղ. եւ է անեղ, որ կայ եւ է, սակայն եղեալ ո՛չ է, որպէս՝ Աստուած։
cf. Անըղձալի.
· Calfa
Ըղձանայ զանըղձանալիսն (յետ զզուելոյն՝) զծարաւ եւ զքաղց. (Փիլ. տեսական.։)
immediately.
· Calfa
Մեծ քաղաքն Հռովմ անընդմիջաբար ունի զսուրբ պահսն յելս պահոց Զատկին. (Խոսրովիկ.։)
that loves not his companions.
· Calfa
Անքաղաք, անտուն, անինչ, անընկերասէր. (Բրս. թղթ.։)
without importunity, without intrusion.
· Calfa
Զայլ ստացուածսն ետ ի քաղաքին մատակարարսն՝ վասն անթախանձ լինելոյ նմա ի հարկէ դիմոսական պահանջմանէն. (Վրք. ոսկ.։)
not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.
· Calfa
Հոտ քաղին անժամանակ իմն նախաբուրական պատահեաց մեզ. (Մագ. ՟Լ՟Դ։)
without mark, without sign, without character;
ignoble, unknown, obscure;
— վարել կեանս, to leave retired.
· Calfa
Ոչ աննշան քաղաքի քաղաքացի։ Մի՛ թողցեն աննշան զօրն զայն. (Գծ. ՟Ի՟Ա. 39։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 36։)
ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.
· Calfa
Զայնպիսի քաղցր տեսութիւն թողուլ, յանշնորհն եւ ի ժլատն ընթանալ (բռնաւորի) ծառայութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)
name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.
· Calfa
Երթա՛յք ի քաղաքն՝ առ այս անուն (ոմն), եւ ասացէ՛ք ցնա. (Մտթ. ՟Ի՟Զ.18։)
Երթիցո՛ւք յայս անուն քաղաք, (Յկ. ՟Դ. 13։)
sweet, agreeable to the taste, savoury, delicate;
benign, gracious.
· Calfa
Անոյշ. քաղցր. ախորժ. հաճելի. զուարժալի. ցանկալի. լէզիզ, լադիֆ, հալավէթլի.
sweet, savoury.
· Calfa
Անոյշ համով. համեղ. ախորժական. հաժելի. քաղցր. ազնիւ.
sweet, odoriferous, delicate;
— առնել, to perfume, to scent.
· Calfa
Անուշահոտ ընթրիք, կամ քաղցրութիւն, կամ ճաշակ. (Փարպ.։)
cf. Անուշահամ.
· Calfa
Անուշահամ. քաղցրաճաշակ.
Ես եմ աղբիւրն կենաց, որ քաղցրաբուխ է եւ անուշաճաշակ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
that makes sweet;
confectioner.
· Calfa
Եւ Կազմիչ անուշակաց, կամ քաղցրաւենեաց. հէլվաճը. շէքէրճի.
to sweeten.
· Calfa
Եւ ոչ յետ մահուան անուշեալ քաղցրանայր դառնութիւնս րտին, այլ իջուցեալ ի փայտէն՝ հրով ծախէր. (Ղեւոնդ.։)
sweetness;
delicacy, exquisite flavour;
affability, cheerfulness.
· Calfa
γλυκύτης. dulcedo. Անոյշ որակ. քաղցրութիւն. համեղութիւն, (իրօք, կամ նմանութեամբ). չէզզէթ, հալավէթ.
to dishonour.
· Calfa
Ոչ անպատուիս ի քաղցրութեանց։ Անպատուեցաւ ճաշակն պտղոյ։ Անօգուտ եղեալ՝ անպատուի։ Հողոյս անպատուելոյ. (Նար.։)
insupported, unprotected, abandoned.
· Calfa
Անպատսպար վայրս ունէր քաղաքն. (Լաստ. ՟Ժ՟Թ։)
unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.
· Calfa
Եկն եհաս յանպատրաստիցն ի վերայ քաղաքին։ Յանպատրաստիցս, որպէս ասացաք. (Ճ. ՟Ա.։)
without rampart, unwalled.
· Calfa
Յաղագս մահուան ամենայն մարդիկ ի քաղաք անպարիսպ իցեն բնակեալ. (Ոսկիփոր.։)
useless, vain, frivolous, insignificant;
vile, abject, miserable, despicable, worthless;
— առնել, to render useless, to spoil;
յանպէտ, յանպէտս, vainly.
· Calfa
Անպէտ դատաւոր, կամ քաղաքապէտ. (Ճ. ՟Բ.։)
unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.
· Calfa
ἅκαρπος, ἅγονος. infructuosus, sterilis. Որ ոչ տայ զպտուղ, կամ ուստի չքաղի պտուղ ինչ (իրօք կամ նմանութեամբ). եւ անշահ. մեյվեսիզ, հասըլսըզ.
to separate, to cutoff, to shut out, to exclude.
· Calfa
Անջրպետեաց աստուած ի մէջ ջրոյն. եւ ի մէջ ջրոյն։ Անջրպետել կամէր ընդ նոսա եւ ընդ քաղաքն։ Անջրպետիցէ ձեզ վարագոյրն ի մէջ սրբութեանն, եւ ի մէջ սրբութեան սրբութեանցն։ Անջրպետել ի մէջ սրբութեանցն, եւ եւ ի մէջ պարսպացն յօրինուածոյ տաճարին։ Եւ ահա կառք հրեղէնք եւ երիվարք հրեղէնք, եւ անջրպետեցին ի մէջ երկոցունց. (Ծն. ՟Ա. 7։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 36։ Ել. ՟Ի՟Զ. 33։ Եզեկ. ՟Խ՟Բ. 20։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 11։)
space, interval;
separation, partition.
· Calfa
Սա արկ լիր անջրպետութեան, որ ընդ քաղաքն եւ ընդ մեհեանն։ Սակաւաւոր ժամանակի անջրպետութիւն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
· Calfa
Ի սեբաստացւոց քաղաքին անսայր՝ հաւաքել զնիւթ վարդապետութեան. (Խոր. ՟Բ. 77։)
unaccustomed;
unusual;
strange, extraordinary, new;
irregular.
· Calfa
Զի ծնէ կոյրն բժշկեաց, եւ զքաղցրն եւ զանսովորն նմա տնկեաց ի նա լոյս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
hunger;
fasting state.
· Calfa
ἁσιτία, νηστεία. jejunitas, jejunium, λιμός, πεῖνα, fames. Հրաժարումն ի կերակրոյ. քաղց. պահք. ծոմ. անօթութիւն. աճլըգ. սավմ. փերհիզ.
person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.
· Calfa
Զդրունս քաղաքին առ ըստ անձին. (Եփր. դտ.։)
personal;
hypostatical;
own.
· Calfa
Մարմնականաց եւ անձնականաց։ Անձնականացն աներեւութից։ Անձնական օձ, կամ ցաւ, կամ երկիր, կամ քաղաք եւ այլն. (Նար. ստէպ։ Լմբ. սղ. ՟Ծ՟Դ։)
to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.
· Calfa
Ի քեզ անկայ ես յարգանդէ։ Յիտալիա բռնութեամբ հողմոց անկաք։ Անկան ընդ կողմն դրանն ի ներքս։ Ահա քաղաքս այս մերձ է՝ անկանել ի նա։ Մինչեւ անկանիցիս անդր։ Անկցի ի մի ի քաղաքաց։ Անկեալ էր եւ շիմոն ի նոսա։ Զանկեալսն՝ որք անկան ի նա, խեղեցոյց նաբուզարդան։ Յարեաւ Թեւդաս, յոր անկան արք, եւ այլն։
sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.
· Calfa
Անկասկած ի դուրս ելեալ ի քաղաքէն. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)
not indigent, not in want.
· Calfa
Անկարօտ լիութիւն, կամ արքայութիւն, գանձ, քաղաք. (Յճխ.։) (Ագաթ.։)