Definitions containing the research փառ : 1529 results

Վեհինաճեմ

adj.

endowed with supernatural excellence, most glorious.

· Calfa

NBHL (1)

Ճեմարան վեհին. կամ զգեցեալ որպէս ճամուկ զփառս վերինս.


Վեր, ի վեր

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.

· Calfa

NBHL (1)

Զբոլոր վեր ի վայր ջանայ կործանել զհաստատութիւն մարդկայինս կենաց։ Ցրուեաց վեր ի վայր, եւ արար իբրեւ զհօտ՝ որոյ ոչ գուցէ հովիւ։ Իբրեւ զծաղիկ գարնան են փառք աշխարհիս, եւ իբրեւ զանիւ որ ի վեր եւ ի վայր շրջի։ Ի վեր եւ ի վայր զվկայութիւնս տարուբերէք (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ). (Պիտ.։ Փարպ.։ Գէ. ես.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)


Վերաբերեմ, եցի, րի

va. med.

to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմասցի, եւ ընդ նմին զներբողականն վերաբերեսցէ բան։ Այսպէս եւ շնորհալիցն պօղոս վերաբերեաց բանիւ, ասելով։ Զորոյ զքաջափառութեանց զի՞նչ եւս քո բաւականասցի վերաբերել բանիւ։ Վերաբերեսցուք ճշմարիտ պատմութեամբ, եւ այլն. (Պիտ.։)


Վերագոչեմ, եցի

vn. va. to cry out, to exclaim;
to predict;
— առ աստուած, to invocate divine help.

· Calfa


Վերագրեմ, եցի

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

· Calfa

NBHL (1)

Զփրկութիւն ընկերին մեզ վերագրեսցուք։ Որպիսի փառս վերագրէր զչարչարանս եւ զխաչն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)


Վերադասեմ

va.

to put in the first place, to prefer before others.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ճառս վերադասեաց (այս ինքն շարակարդեաց) յաղագս ուղղափառ հաւատոյ եւ վարուց. (Ճ. ՟Ա.։)


Վերականգնեմ, եցի

va.

to raise again, to restore, to set up again.

· Calfa

NBHL (1)

Վերականգնին ամենայն արարածս ի յայտնութեան նորա փառացն. (Մաշկ.։)


Վերահնչեմ

va.

to exclaim, to raise the voice, to cry out.

· Calfa

NBHL (1)

Փառս վերահնչեն երիցն միակին։ Արժանի լինել ընդ անմահիցն դասուց փառս վերահնչել երրորդութեանդ միշտ. (Տաղ.։)


Վերաձայնեմ, եցի

va.

to cry or pronounce aloud, to vociferate, to proclaim;
to call, to name.

· Calfa


Վերանորոգեմ, եցի

va.

to renew.

· Calfa

NBHL (1)

Վերանորոգել ի փառս. (Շար.։)


Վերապատուեմ, եցի

va.

to revere, to honour, to respect.

· Calfa

NBHL (3)

Անժամնակ աստուած, վերապատուեալ բարձրութեամբ, եւ փառաւորեալ մեծութեամբ. (Մաշտ.։)

Վերապատուեմք զձեր աստուածիմաստ ուղղափառ խոստովանութիւն. (Միք. պատր. առ գր. տղ.։)

ἁνατιμάω, σέβομαι veneror, colo. Վերապատիւ տոնել. յարգել. մեծարել. մեծացուցանել. փառաւորել.


Վերառաքեմ, եցի

va.

to send on high.

· Calfa

NBHL (1)

Արժանաւոր գոհութիւնս վերառաքեսցուք ամենեցունց տեառն եւ փրկչին։ Եւ քեզ փառս վերառաքեմք։ Մեծապէս գոհութիւն վերառաքեցի աստուծոյ։ Գովեստ ներբողից բուրմամբ խնկոց վերառաքեմ քեզ ամենախնամ. (Բրս. ղկ.։ Պտրգ. բրս.։ Փոտ. առ զքր. կթ.։ Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Վերասլանամ, ացայ

vn.

to fly upwards, to soar.

· Calfa

NBHL (1)

Վերասլացեալ փառօք գայ յերկինս։ Մարմին հողեղէն վերասլացեալ յերկինս. (Շար.։ Շ. տաղ վերափոխ.։)


Վերնային

cf. Վերին;
cf. Վերնական.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ վերնայնոցն կցորդութեան անկապուտ փառաց։ Երբեմն էի վերնային, եւ այժմ անդնդային։ Կամար վերնայինն երկնի։ Ամրացո՛ վերակացութեամբ վերնայնոցդ. (Նար. ՟Ծ՟Բ. ՟Կ՟Ե. ՟Հ՟Է. ՟Ձ՟Դ։)


Վերնապարգեւ

cf. Երկնաձիր.

· Calfa

NBHL (1)

Վայելչականաց՝ վայելման փառաց՝ վերնապար կառանց. (Գանձ.։)


Վերջին, ջնոյ, ջնոց

adj.

posterior, ulterior;
last, extreme, final;
չորք —ք մարդոյ, the four last things, (death, judgment, heaven and hell).

· Calfa

NBHL (1)

Բանք արքայի դաւթի առաջինք եւ վերջինք։ Ատիցէ զնա այրն վերջին։ Լինիցին առաջինքն քո սակաւք, եւ վերջինքն քո անբաւք։ Զվերջինս զի՞ գիտիցեմ։ Ի վերջնում աւուր մեծի տօնին։ Մեծ եղիցին փառք տանդ այդորիկ վերջինն քան զառաջինն։ Ես եմ առաջին եւ վերջին.եւ այլն։


Վերտառեմ

va.

to reintegrate, to reduce to elements.

· Calfa

NBHL (1)

Խաչահանունք նորա զիա՞րդ երկրպագեցին նմա. (պխ) Թշնամիք վերտառեցան, եւ չարչարանքն եւ մահ, եւ պատիւ եւ փառք եւ յարութիւն ... ընդէ՞ր խռովեցան հեթանոսք եւ այլն. (Աթ. ՟Թ։)


Վեցերեակ

s.

six;
sixth.

· Calfa

NBHL (1)

Վերագոյն քան զվեցերեակ աւուրցն փառաբանութիւն. (Ճ. ՟Գ.։)


Վէմ, վիմաց

s.

stone;
rock;
— անկեան, corner stone, head-stone;
— շափիղայ, sapphire;
ի վիմէ ասր ստանալ, to squeeze oil from marble, to desire impossibilities.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ թէ ի վիմէն զայս ո՞չ լուար. զի՞նչ ասաց վէմն. չզանգիտեն զփառսն հայհոյել. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Փարթամութիւն, ութեան

s.

riches, opulence, abundance, wealth.

· Calfa

NBHL (2)

Ընկալեալ զփառաց փարթամութիւն. (Յհ. կթ.։)

Անդ ոչ ուրեք պետութիւն, եւ ո՛չ փարթամութիւն, կամ փառք, կամ զօրութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։)


Փափագ

cf. Փափաքանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ փառս Աստուծոյ, որ ի ժամանակս թագաւորութեան նորա զայսպիսի հոգեւոր կենաց փափաք ժառանգեաց յաշխարհիս Հայոց. (Փարպ.։)


Փափագելի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, covetable.

· Calfa

NBHL (1)

Ժառանգս դժոխոց՝ եւ ոչ փառացն փափաքելեաց. (Նար. ՟Է։)


Փափուկ, փկի

adj. adv.

delicate, soft, dainty, voluptuous;
delicious, tender, nice, exquisite;
charming, gentle, graceful;
holy, sacred;
—ս, delicately, tenderly, gently;
— ախորժակ, fine taste;
— խիղճ, tender or scrupulous conscience.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչեսցես զշաբաթս փափուկս նուիրեալս եւ փառաւորեալս. Փափուկ ունել զօրն շաբաթուց։ Փափուկ ունել զեօթներորդ շաբաթուց. եւ այլն։


Փոխակերպեմ, եցի

va.

to transform, to metamorphose, to transmute, to change.

· Calfa

NBHL (2)

Զամենայն կերպարանս իւր փոխակերպեաց՝ զբարին ի չար դարձուցանելով։ Տե՛ս թէ որպէս փոխակերպին ի բնութենէ։ Եւ Զտրդատ փառաւորեալ՝ որպէս հրաշիւք փոխակերպեալ. (Անան. ի պետր.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։ Շ. վիպ.։)

Ի նոյն պատկեր փոխակերպիմք փառաց ի փառս որպէս ի տեառն հոգւոյ։ Փոխակերպիմք ամենեքեան յախտացելոց անախտք։ Լինէր փոխակերպեալ առ մերձաւորսն. (Պրպմ. ՟Ի՟Ե։ Աթ. ՟Գ։ Նոննոս.։)


Փոխանակ

prep.

instead of, in place of;
in exchange or in return for, as a reward for;
— նորա, in his place;
— ընդ, instead of;
— զի, whereas;
for as much as, since, because;
անձն քո — անձին նորա, your life shall be surety for his;
ասել —ուրուք, to say in a person's name.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ արեան նորա։ Փոխանակ իսահակայ։ Փոխանակ ական, կամ ատամանց նոցա։ Վարձ ձեր է այն՝ փոխանակ պաշտամանցն ձերոց։ Նա նստցի յաթոռ իմ փոխանակ իմ։ Հերիք էր յամս իմ՝ փոխանակ իմ, եւ եղբօր իմոյ։ Խօսեցաւ ի վերայ քո չարիս փոխանակ չարեաց։ Փոխանակ այնորիկ լուարուք հովիւք զպատգամս տեառն։ Փոխանակ այնր՝ զի փառաւորեցաք մեք զԱստուածս նոցա.եւ այլն։


Փոխանակ, ի

s. adv.

substitute;
lieutenant;
vicar;
successor;
exchange, barter, compensation;
—աւ, by turns, alternatively, reciprocally, mutually;
— արքայի, vice-roy;
— բդեշխի, vice-consul;
proconsul;
— հանդերձից, change of clothes, changes of raiment;
արարի — քո զեգիպտոս, have given Egypt as your ransom.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ արեան նորա։ Փոխանակ իսահակայ։ Փոխանակ ական, կամ ատամանց նոցա։ Վարձ ձեր է այն՝ փոխանակ պաշտամանցն ձերոց։ Նա նստցի յաթոռ իմ փոխանակ իմ։ Հերիք էր յամս իմ՝ փոխանակ իմ, եւ եղբօր իմոյ։ Խօսեցաւ ի վերայ քո չարիս փոխանակ չարեաց։ Փոխանակ այնորիկ լուարուք հովիւք զպատգամս տեառն։ Փոխանակ այնր՝ զի փառաւորեցաք մեք զԱստուածս նոցա.եւ այլն։


Փոխատրեմ, եցի

va.

to restitute, to requite, to recompense;
cf. Փոխադրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Համարե՞լ յաւէտ զբանին բնութիւն ի կնատս յայս եւ ի հւղեղէնս փոխատրիլ մարմին։ Քրիստոսիւ փոխատրիմք փառաց ի փառս. (Պրպմ.։)


Փոխեմ, եցի

va.

to change, to convert, to transform, to modify;
to remove, to displace, to transfer, to transport;
to succeed;
to translate;
— զհրամանս or զիրաւունս տեառն, to transgress God's commandments;
— զհանդերձս, to change one's clothes;
— զշապիկ, to shift one's shirt or shift;
— զբնակութիւն, to shift one's quarters, to remove;
— զկարծիս, to alter or change one's mind;
— զպատիժ (ամոքել), to commute a punishment;
— զաչս յերկինս, to raise the eyes to heaven;
— ի հայ լեզու, to translate into Armenian;
cf. Լեզու.

· Calfa

NBHL (2)

Փոխեաց զվարձս իմ։ Փոխեցէք զպատմուճանս ձեր։ Փոխեաց զհանդերձ բանտին նորա։ Որպէս վերարկուս փոխեսցես զնոսա, եւ փոխեսցին։ Փոխեցին զփառս իւրեանց ի նմանութիւն որթու խոտակերի։ Փոխեցին զհրամանս նորա։ Փոխեսցեն զիրաւունս։ Փոխեաց ի նոցանէ զաւազանսն։ Մի փոխեր զսահմանս։ Փոխեսցուք զնա ի գործոյ անտի։ Այդի յեգիպտոսէ փոխեցեր, եւ այլն։

Փոխեսցո՛ւք զաչն մեր յերկինս։ Կամացին յուղղափառ հաւատս փոխիլ. (Ոսկ. յհ.։)


Փորձանաւոր

adj.

tried, tempted.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ փորձանաւորն զաղօթս արդարոյ եւ զխրատ օգնական առնուցու, յոյժ զօրանայ։ նա՝ որ տեսանէ զնոսա անիրաւեալ, նիւթէ այսու փորձանաւորացն փառս. (Լմբ. ժղ.։)


Փորձիչ, չի, չաց

cf. Փորձող.

· Calfa

NBHL (1)

ՓՈՐՁԻՉ. որպէս Հէն. աւազակ թափառական ի ծովու. նիւթական թարգմանութեամբ յն. ձայնիս. πειρατής pirata. որ եւ περίδινος.


Փորձող

s.

trier;
tempter;
assayer;
cf. Հէն.

· Calfa

NBHL (1)

ՓՈՐՁԻՉ. որպէս Հէն. աւազակ թափառական ի ծովու. նիւթական թարգմանութեամբ յն. ձայնիս. πειρατής pirata. որ եւ περίδινος.


Փորոտամ

vn.

cf. Փորոտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Չար գազանի դիպեալ նմա՝ փորոտեաց զնա. երեւի ռամկական առումն, որպէս փառատել, փարալամագ, կամ որպէս պատառել զփորն։ (Բառ. ստեփ. լեհ.)


Փորոտեմ

vn.

to roar, to bellow.

· Calfa

NBHL (1)

Չար գազանի դիպեալ նմա՝ փորոտեաց զնա. երեւի ռամկական առումն, որպէս փառատել, փարալամագ, կամ որպէս պատառել զփորն։ (Բառ. ստեփ. լեհ.)


Տապաստ, ի

s.

mat, carpet.

· Calfa

NBHL (2)

Տապաստ յերկիր արկանէր արս ընտիրս եւ քաջս։ Նա ըզմանկունսըն բեթէլին՝ տապաստ էարկ վասն այպանին։ Զչարափառացն տապաստ արկանել խումբս։ Առ հասարակ իսկ զամենայն դասս հերձուածողացն արկանէ տապաստս. (Խոր. ՟Բ. 5։ Յիսուս որդի.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Ոսկ. փիլիպ.։)

Տապաստ յերկիր արկանէր արս ընտիրս եւ քաջս։ Նա ըզմանկունսըն բեթէլին՝ տապաստ էարկ վասն այպանին։ Զչարափառացն տապաստ արկանել խումբս։ Առ հասարակ իսկ զամենայն դասս հերձուածողացն արկանէ տապաստս. (Խոր. ՟Բ. 5։ Յիսուս որդի.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Ոսկ. փիլիպ.։)


Տառապեալ

adj.

loaded with misfortunes, with trouble, poor, pitiable, unhappy, miserable.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն տառապեալս մահապարտ արարին։ Այր մի տառապեալ եմ ես։ Եւ ես այր տառապեալ եմ, ոչ փառաւոր։ Իշխանութիւն մի տառապեալ քան զամենայն իշխանութիւնս։ Այրին այն տառապեալ (յն. աղքատ). եւ այլն։ Զթագաւորաց եւ զտառապելոց մի միտս առնէ. (յն. որբոց) (՟Ա. Եզր. ՟Գ. 19։)


Տարագիր

adj.

proscribed, removed, driven away, expatriated, banished, exiled;
— առնել, լինել, cf. Տարագրեմ, cf. Տարագրիմ;
— ելանել ի կենաց, to pass from this world;
ի հայրենի ընչից — գտանիլ, to be disinherited.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յաւիտենական փառացնաստուծոյ տարագիր գտանին։ Մի՛ տարագիր անկցուք ի նմանութենէն աստուծոյ։ Զի մի՛ յորդիութենէ նոցա տարագիր գտանիցիք. (Սարգ.։)


Տարակարծ

adj.

unthought of, unlooked for, unforeseen;
absurd, strange, extraordinary;
— լինել, to form strange suspicions.

· Calfa

NBHL (1)

παράδοξος inopinatus. Անկարծելի. արտաքոյ կարծեաց եւ խելաց. տարադէպ եւ յանկարծական, եւ հրաշափառ։


Տարող

adj.

leading, bringing, conducting.

· Calfa

NBHL (1)

Երրորդութեան փառացն տարօղ. (Նար. կուս.։)


Տարր, րեր, րերաց

s.

element, elementary substance or matter;
տարերք, elements;
rudiments;
տարերք կենաց, the elements of life;
ըստ տարերց աշխարհի, according to the worldly maxims.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղուն ինքն նուազ է ի տարրին, եւ փառաւորեալ ի վաստակս. (Համամ առակ.։)


Տարրեղէն, ղինի, նաց

adj.

cf. Տարրաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զի ի տարրեղինաց եւ հոգեղինաց, ի հրեղինաց եւ հողեղինաց փառաւորեսցի քո սուրբ անունդ. (Ժմ. յն.։)


Տաւաղեմ, եցի

va.

to aggregate, to assemble, to reunite, to collect, to gather together.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ հովանեաւ տաւաղին անմահական տնկոցն։ Շնորհեա՛ զխաղաղութիւնեկեղեցւոյ եւ ընդ սովին տաւաղեալ հօտի։ Ի մի փարախ ուղղափառ եկեղեցւոյ տաւաղեսցին. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Շ. գանձ.։ Կիռ. ման. թղթ.։)


Տօնախմբեմ, եցի

va.

to solemnize, to celebrate, to feast, to keep a holiday.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդութեամբ ժողովեալ՝ զօրն տօնախմբեսցեն։ Ամի ամի գումարելովք ի նոյն ամսեան զնոյն յիշատակ տօնախմբեն։ Զպաշտօնն յաւէտ հրաշիւք տօնախմբեսցեն ի փառս աստուծոյ։ Բարեխօսութեամբ սուրբ լուսաւորչին, որոյ եւ իւր իսկ տօնախմբիւր յիշատակ. (Ագաթ.։ Կսրիւն։ Ճ. ՟Բ.։ Արծր. ՟Ե. 9։)


Տօնասիրութիւն, ութեան

s.

love of festivals.

· Calfa

NBHL (1)

Յայագս առաւելագոյն փառս վարկանելոյ տօնասիրութեամբ. (Կամրջ.։)


Րամեմ

va.

cf. Երամեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Րամեալ ընդ հովուացն՝ տան աստուծոյ փառք ի բարձունս։ Րամեալ մաքրութեամբ՝ հաղորդ լիցուք ծնիցելոյն. Րամեալ միայնոյ (այսինքն միասնական) երրակին լուսոյ. (Գանձ.։)


Ցած, ի, ոյ, ից

adj. fig.

low, lower;
humble, lowly, modest, moderate, mild, docile, good;
low, vile, abject, ignoble, base, mean, grovelling, worthless;
— հայելով, looking down, modestly.

· Calfa

NBHL (1)

Զի փառք նախնին իմ տաճարաց՝ քան զվերջի՛նըն լինի ցած. (Շ. եդես.։)


Ցածութիւն, ութեան

s. fig. adv.

lowness;
modesty, moderation, sobriety, decency;
humiliation;
humility;
vileness, meanness, baseness;
ցածութեամբ, with a lowly air, meekly, modestly;
meanly, basely.

· Calfa

NBHL (1)

Ցածութեամբ վարի աստանօր, թէ ես յոյժ հեռի եմ ի նորա փառացն. (Շ. բարձր.։)


Ցականեմ

vn.

to be in want, in a miserable state, without resources, to be reduced to extremities.

· Calfa

NBHL (1)

Աղքատութեամբ ցականելոց փարթամութիւն փառաց. (Երզն. լս.։)


Ցանկաջան

cf. Մշտաջան.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկաջան աղօթիւք եւ փառատրութեամբք վերին զուարթնոցն նմանիցէ. (Մանդ. ՟Ժ։)


Ցանկասիրութիւն, ութեան

s.

passion, love, lust, sensuality, lechery, concupiscence;
զվավաշոտ ցանկասիրութեամբ թեւակոխել, to abandon one-self to voluptuousness.

· Calfa

NBHL (1)

Միանան ի պէսպէս ցանկասիրւթեան ցնորս, ի պոռնկութիւն, ի սպանութիւն, յամբարտաւանութիւն, յագահութիւն, ի փառասիրութիւն. (Նար. երգ.։)


Ցանկորդ

adj. adv.

assiduous, continual;
ever, continually.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր որդին Աստուծոյ նստի ընդ աջմէ Աստուծոյ՝ փառաւորեալ ցանկորդ ի հրեշտակաց, եւ ի մարդկանէ. (Եղիշ. յար.։)