cf. Համագումար;
flocked together, gathered in crowds or in a mob;
in a united company, with all the company, in crowds;
— թռչիլ, to fly in flocks or swarms.
· Calfa
Համագունդ ի միոջ վայրի դիպիլ, կամ ընդ մի տեղի դրդել. (Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Դ։)
double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.
· Calfa
Կրկին երգմնեցուցանել, կամ խնդրել զնոյն վրեժխնդրութիւն։ Կրկին չափել (զնոյն տեղի)։ Կրկին լուասցի։ Հարցի կրկին։ Կրկին հաւ խօսեցաւ։ Կրկին մտանել եւ ծնանել.եւ այլն։
street of shops.
· Calfa
Կրպակ, եւ որ ինչ նման է նմին. տեղի եւ տուն շահելոյ յառեւտրոյ.
cf. Կրպակաւետ.
· Calfa
Սա տեղի ճգնողաց է, եւ ոչ է տեղի վաճառոյ կրպակաւորն փերեզակաց. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Կրսեր.
· Calfa
Հրաժարեալ յիրիցութենէ՝ կրսերումն տեղի տուեալ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 168։)
religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.
· Calfa
Ի բաց թողուլ զաղտեղի դիցն զոհամատոյց կրօն. (Կաղանկտ.։)
to conjoin, to bind together, to tie up;
to affect, to invent, to forge, to shuffle, to quibble, to quirk, to trump up, to borrow.
· Calfa
Պատմուճան աղտեղի ի զանազան մեղաց ոստայնանկութենէ կցկցեալ. (Շ. յուդ. ՟Ի՟Բ։)
participating, partaking, having part or share in;
party, companion, associate;
partaker, partner, consort;
cf. Կցուրդ;
կենաց —, living together;
consort, husband, wife;
կարեաց —, compassionate;
assisting, helping, relieving;
արեան —, consanguineous, related;
— չարեաց, accomplice, accessory;
— առնել, to impart, to acquaint with, to inform, to oommunicate;
— լինել, cf. Կցորդիմ.
· Calfa
Սաղմոսելով, եւ կցորդս ասելով ըստ ամենայն տեղիս. (Փարպ.։)
boot;
shoe;
drink-money;
ներկել՝ մաքրել զ—, to black, to polish or clean boots or shoes;
ագանել —ս , to put on one's boots or shoes;
հանել զ—ս, to take or pull off one's boots.
· Calfa
Կօշկաւ բազում ինչ աղտեղի իրս կոխէ մարդ։ (Կիւրղ. յես.։)
s. bot. agnus-castus.
· Calfa
ա՛ղնօս ըստ հյ. Բարտի. ἅγνος vitex, salix, amerina եւ agnus castus. Ծառ ուղղաբերձ գեղեցիկ ի ջրարբի տեղիս
sorb apple;
crab-apple.
· Calfa
ՀԱԶՈՐԱՆ կամ ՀԱԶՈՒՐԱՆ. որ եւ յոմանց Սին կոչի. որպէս լտ. իտ. sorbum, sorba. Պտուղ դիւրակուլ՝ ախորժ համով, եւ դիւրիչ լուծման որովայնի. .... այլ ի տեղիս տեղիս աշխարհին հայոց վարի որպէս Ալոճ. հալըճ (լծ. իտ. azzeruola )
spot, stain, blot, blemish;
brand, stigma;
stained, soiled;
— անուն, infamy, dishonour, discredit, disrepute;
հանել զ—, to clean, to scour, to take out stains.
· Calfa
ԿԵՂՏ. ա. իբր ռմկ. կեղտոտ. աղտեղի. Արատաւոր եւ վատ (անուն).
life;
conduct, behaviour, custom, manners;
present life;
world;
սոսկական —, private life;
վարել անփառունակ —, to pass life in obscurity;
վճարել ի կենցաղոյս, to depart this life, to die;
cf. Կեանք.
· Calfa
աղտեղի կենցաղաւ։ Հովուական կենցաղով կեալ։ Երկնային կենցաղիւ քաղաքաւորեալ. (Կիւրղ. գանձ.։ Նոննոս.։ ՃՃ.։)
fine linen-cover, bed-sheet, drapery, tapestry;
— անկողինք, beds furnished with fine coverlets.
· Calfa
σινδών sindon, linteum. Սինդոն. կտաւ եւ սաւան կտաւի՝ ունօղ զտեղի պաստառի, կամ արկեալ ի վերայ պաստառաց գահոյից, անկողնոյ, սեղանոյ, մեռելոյ, եւ այլն. բարակ կտաւ, փռոց, պատանք. չարշաֆ, պէզ, բիսդէռ, ահենգ.
wall;
turn, round;
— ի —, — ի —է, — ի —ու, complicate, intricate, knotty, ambiguous, dark, obscure;
— ի — բանք, ambages, compass of words, circuit, roundabout way, shifts;
— առնուլ, — գալ, to surround, to environ, to encompass, to hem in, to beset, to encircle, to gird, to inclose;
— ի — բանիւք խօսել, to make use of circumlocutions, to periphrase, to speak periphrastically, to beat about the bush;
— ի — խաղան գետք, the rivers seem to delight in a thousand windings.
· Calfa
ՊԱՏ. Շէն տեղի՝ որպէս շրջապատեալ որմով. ապատ.
adventure, accident, contingency, casualty, occurrence, incident, chance, hazard, fortuitous or unforeseen event;
— ըստ —ի or —իցն, accidentally, by chance.
· Calfa
Յայտնելով զտեղի, զժամանակ, զթիւ, զդէմ, եւ զայլ եւս պատահս. (Երզն. քեր.։)
answering, answer;
defence, apology, excuse;
responsibility.
· Calfa
Զո՜ր պատասխանատուութիւն ունիցիմք։ Յամենայն պատասխանատուութենէ զրկեցին զանձինս։ Պակասեցաք յամենայն պա տասխանատուութեանց։ Գտանել տեղի պատասխանատուութեան երանելի՜ է. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. հռ.։ Ճաշոց։ Իսիւք.։)
answer, response, reply;
return, repartee, rejoinder;
account, reason, defence, apology, excuse, justification;
հրաման —նւոյ, oracle;
համարձակ, յանդուգն, խուսափական, նպաստամատոյց, հաւաստի, դրական, ժխտական, լակոնական, աննշան, չոր, անմիտ, կարճ —, haughty or imperious, impertinent, evasive, favourable, certain, positive, negative, laconic, insignificant, dry, foolish, curt or short reply;
— առնել, to answer, to reply, to make answer to;
— տալ, to answer for;
to defend, excuse or justify oneself;
տալ վասն անձին —, to plead one's own cause;
ընդունել զ—, to receive the reply;
ի — նամակիդ, in reply to your letter;
չընդունել զ—, to receive no reply;
սպասել —նւոյ, to await a reply;
չիք —, there is no reply, no answer;
cf. Ընդդէմ.
· Calfa
Մինչեւ ամբաստանեալն յանդիման ունիցի զդատախազսն, եւ տեղի պատասխանւոյ առնուցու վասն ամբաստանութեան։ Իմ պատասխանի, ո՜ւր զիս հարցանիցեն, այս է. (Գծ. ՟Ի՟Ե. 16։ ՟Ա. Կոր. ՟Թ. 3։)
convenient, proper, fit, suitable, decent;
well-timed, timely, opportune, seasonable, propitious, favourable;
opportunity, occasion, propitious moment;
ի —, ըստ —ի, conveniently, suitably;
v. imp. — է, it is fit, it is becoming;
it is due;
ի — լինել, to befit, to become;
— համարել, to think proper, to deem it expedient;
— ժամանակ գտանել, to find a favourable opportunity;
— առնուլ, to seize the occasion, to strike the iron while it is hot;
յօգուտ արկանել զ—, to avail oneself of, to profit by the opportunity;
cf. Կորուսանեմ.
· Calfa
Ըստ արժանաւոր եւ պատեհ տեղեաց։ Զպատեհ պատեհ տեղիս զատուցեալ՝ շինել աղքատանոցս։ Պատեհ գտեալ ժամանակ։ Խնդրէր տեղի, եւ դէպ եւ պատեհ ժամանակ. (Կորիւն.։ Բուզ. ՟Դ. 6։ Պիտ.։ Զքր. կթ.։)
glass, calyx, cup.
· Calfa
Ափսէք եւ տաշտք, եւ ըմպիկք եւ պատժանակք. ուր յն. ի տեղի վերջնոցս՝ մի բառ. κύλιξ calix. (Փիլ. տեսական.։)
cf. Պատշաճիմ.
· Calfa
Նախ եւ առաջին (տարր), որ զտեղին ունիցի. եւ այլ երեքն եւ ընդ նովաւ յարմարեալ պատկանիցին. (Շիր.։)
to be reflected in, to be the picture of, to take the form, to be formed, printed, impressed, represented;
to make oneself conformable, like.
· Calfa
Սովորիս եւ մեղկիս, եւ խորհուրդքն պատկերանան եւ տեղի առնեն եւ բոյն դնեն ի սիրտդ. (Եփր. մաքր. այսինքն տպաւորին իբր պատկեր։)
cause, author;
occasion, matter;
principle, origin;
reason, subject, motive;
fault, offence, misdeed, crime;
pretext, excuse, subterfuge;
—աւ, ի —ս, on account of, for the sake of, for, because of, out of regard for;
under pretence of;
ի —ս քո, for your sake, for you;
— տալ, to give occasion to;
—ս առնուլ, to take as a pretext, to pretend, to allege;
— լինել, to be the cause or author of;
to dissemble;
—ս ի մէջ ածել, to allege, plead, urge or adduce reasons;
բառնալ զ—ս, to take away the motive or grounds;
պատճառել —ս մեղաց, to seek excuses for sins;
առանց իրաւա ցի —ի, without a real motive, causelessly, groundlessly, unreasonably.
· Calfa
Ոչ ետ տեղի այսմ Գուրգէն՝ յերկուց պատճառաց. մի՝ զի եւ այլն. (Արծր. ՟Գ. 13։)
wardrobe keeper;
վանք or տուն —աց, wardrobe.
· Calfa
ՏՈՒՆ կամ ՎԱՆՔ ՊԱՏՄՈՒՃԱԿԱՑ. ἰματιοφυλάκιον vestiarium. Պահարան եւ տեղի պատմուճանաց եւ սպասուց.
cf. Պատշաճողութիւն;
building, construction.
· Calfa
Յուրաքանչիւր տեղիս ըստ պատշատութեան վերակոչին անուանքն. (Նանայ.։)
foot-stool;
pedestal;
socle.
· Calfa
ὐποπόδιον suppedarium, scabellum. Ոտնատեղի աթոռոյ. ընդ ոտիւք եդեալ ինչ՝ առ ի պատիւ բարձրութեան, աշտիճան. խարիսխ. պասամագ. իսկ պ. փայէ ՝ է պատուանդան, եւ պատիւ.
asylum, refuge, retreat, shelter, cover;
protection, patronage, defence, prop, support;
resources;
— լինել, to be the refuge of to protect, to defend, to take under one's protection.
· Calfa
cf. Պատսպարեմ.
· Calfa
ἁποκαθίστημι restituo. Նոյն ընդ Պատսպարել՝ ըստ որում վերստին ի նոյն տեղի անքոյթ կամ ի բնիկ յարկս դարձուցանել.
to be enclosed, surrounded;
to take refuge, to seek shelter, to retire, to be under cover, to shelter or defend oneself;
to recover oneself, to get up;
to get heart, to regain courage;
to return, to reinhabit, to dwell in, to remain, to repose.
· Calfa
Կամ ՈՒնիլ զտեղի. զետեղիլ. ժողովիլ, հանգչիլ.
to prepare, to make or get ready, to put in condition;
to provide with, to dispose, to put in order, to fit, to dress;
— բանս ի բերան ուրուք, to prompt, to suggest.
· Calfa
Ես պատրաստեցի տու եւ տեղի ուղտոյցդ։ Զեն զենլիս, եւ պատրաստեա՛։ պատրաստեցին զպատարագսն։ Որոգայթ պատրաստեցին ոտից իմոց։ Ի նմա պատրաստել զանօթս մահու։ Որ պատասխանի տայ բանս դիմադարձութեան, պատրաստէ անձին իւում բանս հեռանալ։ Պատրաստեա՛ յելս զգործս քո։ Դու պատրաստեցեր զուղղութիւն։ Պատրաստեցեք զէնս։ պատրաստեաց զտիեզերս իմ առ իւրով։ Դիւրեալ եւ պատրաստեալ են ճանապարհք աստուածապաշտաց։ Պատրեաստեալք իբրեւ զհուր ի պատերազմ։ որպէս ոք զի պատրաստիցի առնել ուրախութիւն կոչնոց ընկերաց։ Գունդ գործէին, մարտի պատրաստէին. (յն. ձեռնարկէին). եւ այլն։
to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.
· Calfa
inactivity, idleness, disoccupation;
occupation, application, exercise, study;
leisure, opportunity, ease.
· Calfa
Կամէի, եթէ էր ձեր պարապութիւն ամենեցունցդ, բերել ի մեջ ձեր զգիրս միոյ փիլիսոփայի։ Զժամանակն խնդրեա՛ եւ զպարապութիւն եւ զտեղի։ ՈՒնել զհանդարտութիւն յաղօթսն, եւ կազմել անձանց բազում պարապություն։ Մի մատն լիցուք մեզ պարապութեան անցաւոր կենցաղոյս. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. մտթ. եւ այլն։)
cf. Պարապութիւն ;
scholium, commentary;
— առնուլ, to take time or leisure.
· Calfa
free-will;
spontaneity;
կամակարութեամբ, cf. Կամակար.
· Calfa
Կամօք կամակարութեան եկն ի տեղի չարչարանացն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ. 7։)
station, place, post, site;
position;
dwelling, residence, abode;
station;
cf. Կայուն;
վերին, գերակայիցն —ք, heaven.
· Calfa
Յայլ գիրս հասարակօրէն՝ որպէս Կայարան, օթեւան. վայր. բնակարան. դիրք. դադարք, տեղի. կողմն.
to be composed;
cf. Կամ.
· Calfa
ἴσταμαι sto, consisto. Կայս ունել. անշարժ առնուլ. կալ. զետեղիլ. հաստատիլ. դադարել.
Կայանան եւ զտեղի առնուն եւ մնան. (Փիլ. այլաբ.։)
cf. Կայան;
station, rail-way station;
terminus;
wharf;
landing place;
— կառաց, coach-stand;
— ելից, մտից, departure;
arrival.
· Calfa
cubit;
straight, standing, perpendicular, erect, on foot;
firm, stable;
— կալ, to be up or a foot;
to rise, to get up;
գնալ —, to be haughty, proud, vain;
նստաւ —, he sat upright;
եկաց —, he stopped, stayed, or did not pass beyond.
· Calfa
Զտեղի առ յիսուս, այսինքն արգել զգնացսն, եւ եկաց կանգուն. իմա՛ որպէս ռմկ. կանկ առաւ, կայնեցաւ։
detention;
prison;
bond, cord.
· Calfa
ԿԱՊԱՐԱՆ. δεσμωτήριον carcer. Որպէս տեղի կամ տուն կապանաց. բանտ. զընտան.
to strike on the head;
to behead, to execute, to decapitate.
· Calfa
Գողգոթայ, որ է տեղի կառափելոյ. (Մտթ. ՟Ի՟Է. 33. յն. տեղի կառափին. վասն որոյ ի Ղկ. եւ Յհ. գագաթն դնի։)
prickly artichoke;
hawthorn, may.
· Calfa
ԿԱՌՆ կամ ԿԱՌ, ի. Փուշ՝ որ կառչի եւ կռուի ընդ անցաւորս. բոյս փշաւոր, որ տայ սերմն թաղիացեալ աղուամազիւք, որք իբրեւ անիւ հոլովին այսր անդր յերեսաց հողմոյ. որպէս եւ պ. խառ ՝ է փուշ։ Իսկ ի տեղիս տեղիս աշխարհին հայոց ԿԱՌ կոչի փուշ հաստ բնով, զոր կեղեւեալ ուտեն, որպէս եւ զԵրիժնակ կոչեցեալն.
coach, carriage;
car, chariot;
երկանիւ՝ քառանիւ —, two wheeled carriage, four wheeled carriage;
— քառաձի, վեցձիան —, a coach and four, and six;
համաշխարհիկ —, — կառանոցի, երագընթաց —, omnibus;
hired-coach;
stage-coach;
վարձուոր, հասարակաց, առանձնական —, hackney-coach;
cab;
private coach;
հովանաւոր —, carriage with awning or curtains;
կայարան կառաց, cab-stand;
աստիճանք, դռնակ, աթոռակ, կուրծք, կոնք կառաց, foot-board of a carriage;
carriage-door;
coachman's box;
carriage-seat;
hood of a carriage;
վարձ, սակ կառաց, coach-hire, fare;
ելանել՝ մտանել ի կառս, to get into the coach;
օգնել, տալ բազուկ յելեւէջս ի կառաց, to help into, or down from the coach;
երթալ կառօք, to go or ride in a coach;
կացուցանել զկառսն, to stop the carriage.
· Calfa
Եհան զնա յերկրորդ կառս իւր։ Կազմեաց յովսէփ զկառս իւր։ Հանդերձեաց փարաւոն զկառս իւր։ Կառք, եւ հեծեալք։ Կառօք եւ հեծելովք։ Կառք երկաթիք։ Անուոց կառաց։ Շաչիւն կառաց։ Նստեալ ի կառս իւրում։ Կառք աստուծոյ բիւրապատիկք։ Հա՛յր հա՛յր, կառքդ իսրայէլի, եւ հեծեալք նորա (այս ինքն որ լնուիր զտեղի նոցա գործովք)։ Կառք հրեղէնք, եւ երիվարք հրեղէնք։ Գերանդազէն կառօք.եւ այլն։
accomplishment, completion, consummation;
execution, realization;
perfection;
end, term, conclusion;
end, death;
consecration;
initiation;
— առնուլ, to be accomplished, finished;
to improve;
— տալ, ի — ածել, to finish, to terminate, to achieve;
to improve, to perfect;
cf. Ծագ.
· Calfa
Կատարումն առաքելոցն։ Զտեղիս կատարմանցն. (Խոր. ՟Բ. 31. 72։)
entelechia
· Calfa
(Անհատական տարբերութիւնք) են ձեւք եւ կատարօնութիւնք. այսինքն ծնօզք, հայրենիք, եւ ազգք. (Ժամանակ եւ տեղի, դոյն եւ քանակ եւ նշանք. Մխ. ապար.։)
cord, line, string, packthread, twine;
needlework;
sewing;
seam;
—ս հարկանել, to sew, to seam.
· Calfa
Ի բազում տեղիս սովոր է զկամքն կար անուանել։ Զկար հոգւոյն կերակրէ։ Տաղանդ աստ իւրաքանչիւր կարն է. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. մտթ.։)