roof, ceiling.
φάτνωμα laqueare եւ δόκος trabs. Գրի եւ ՊՐՇԱԿ, եւ ՊՉՐԱԿ. որ եւ ԴԱՐԱՒԱՆԴ, կամ ՃԵՄԵԼԻՔ. Տախտակամածք յօրինեալք ի վերայ առաստաղակալ գերանաց տանն.
made of rush or papyrus;
rush-mat;
rush-garments;
— թուղթ, papyrus-scroll.
Արար պրտուեայ խուզ ի վերայ նորա։ Պրտուեղէն էր ունկողին իւր ի վերայ գետնոյ. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Է. եւ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Է.։)
Զանարժանս կրօնաւոր ի վերայ պրտուեղինի հանգուցէ՛ք. որպէս եւ վայելէ սուրբ ձեւոյս. (Ժող. հռոմկլ.։)
Գտին զմիայնակեացն ի վերայ պրտուեղինին նստեալ, զի լայր։ Մի՛ հանել յանձնէ զպրտուեղէնն. (Վրք. հց. ձ.։)
cudgel, club;
whip-thong;
kerbatch, knout.
Կտրէ քառասուն կաղնի ջալոտ։ Զքարասուն կաղնի ջալոտ մանրեմ ի վերայ քո։ (Ոսկիփոր.։)
crushed, shattered, broken;
weak, fragile;
click & spring work (in watches).
Ջոլիրս ջախջախս ջարդոցաց ի վերայ զօրու նորա ածէր. (Յհ. կթ.։)
cf. Ջահալուցութիւն.
Ի վերուստ ջահալուցութեամբ (կամ ջահալուցութեամբ) աշխարհ ամենայն լուսաւորեալ. (Ածաբ. մկրտ.) յն. φρυκτωρία splendor, excubiae facibus signum dantes.
torch-light;
bonfire.
Ի վերուստ ջահալուցութեամբ (կամ ջահալուցութեամբ) աշխարհ ամենայն լուսաւորեալ. (Ածաբ. մկրտ.) յն. φρυκτωρία splendor, excubiae facibus signum dantes.
shining, luminous, brilliant.
Աւետիխ եւ փառք ժողովրդեանն իսրայէլի, եւ ճառագայթարձակ պայծառութեամբ ջահաւոր ի դէմս հեթանոսաց։ Եկեալ փութանակի՝ տեսին ջահաւոր զաստղն յայրին. (Ոսկ. ես.։ Լմբ. վերափոխ.։)
to illuminate, to enlighten, to render luminous.
Անմուտ արեգակնն ջահաւորեաց զընդհանուր տիեզերս։ Երկին ի վերուստ ջահաւորէ լուսով զգալիս զայս աշխարհ. (Խոր. առ արծր. եւ Խոր. վրդվռ.։)
bright as a torch-light, blazing, brilliant, refulgent.
Ջահափայլ պայծառացաւ լռութիւն պահոց ի վերայ ժողովրդեանդ աստուծոյ. (Եփր. պհ։)
suddenshower, heavy shower.
Տեղումն է, որ ունի քան զանձրեւ շիթք ջաղբագոյն՝ ստէպ թօթափմամբ բերեալ ի վերայ երկրի. (Արիստ. աշխ.։)
diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.
Մշակել ի ջանս բարեպաշտութեան։ Առ այս՝ ջան ի մտի կայցէ վերակացուին։ Որ ինչ իմաստութեան ջանք, փոյթ յանձին կալան։ Ոչինչ մնայ յիմ (կամ յիմմէ) ջանից՝ պատմել քեզ զամենայն. (Յճխ. ՟Ղ. ՟Ի՟Գ։ Խոր. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 3։)
apologist, advocate, defender, protector, patron;
— լինել՝ կալ՝ մտանել cf. Ջատագովեմ.
(ի գով, եւ շատ կամ դատ, զատ, ջահտ, եւ այլն). συνήγορος defensor, advocatus, patronus. Պաշտպան դատի. վրէժխնդիր իրաւանց. փաստաբան. բարեխօս. ձեռնտու. վերակացու. կուսակից.
apology, defence, protection, justification, excuse, pleading.
Եթէ չմիաբանցի արդիւնքն բանիցն, ապա ի զուր է ջատագովութիւնս։ Բարի են մեզ ջատագովութիւնքն՝ որոց աստ արարք ողորմութիւն։ Զարմանալի ջատագովութիւն ջատագովութիւն տացէ ի վերայ ճշմարտին ... Զջատագովութիւնդ կեղծաւորելով՝ կարծիս արդարութեան զանձամբ կամիք արկանել. (Սեբեր. ՟Ը։ Ոսկ. ննջ.։ Իսիւք.։)
to cut or break in pieces, to undo, to break, to shatter, to smash;
to kill.
Ջանացաւ ջարդել զընթացից իմոց վերարձակութեան քաջաբեր ուղէշս. (Նար. ՟Կ՟Ա։)
rout, defeat;
pinking machine.
Ջոլիրս ջախջախս ջարդոցաց ի վերայ զօրու նորա ածէր. (Յհ. կթ.։)
warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.
Եւ քո ջերմ պատմուճան հանդարտեալ կայ ի վերայ երկրի. (Յոբ. ՟Լ՟Է. 17։)
cf. Ջերանիմ.
Ոմն ջերմանայ հանդերձ տապով. ոմն ջերմանայ միայն. ասեմիք ի վերայ ջերմացելոյ, եթէ ո՛րչափ վշտացաւ. (Բրս. հց.։)
thermometer;
— բնական, natural -;
— բուսական, vegetable -;
— օդեզէն, air — or atmospherical -;
— ալքոհլեան, spirit -;
— տարբերական, differential —;
— մետաղական, metallic —;
— ծայրագոյն ջերմութեան կամ ցրտութիւն, maximum — & minimum —, self-registering —, register —;
— հարիւրամասն —, centigrade -;
— Ռէօմիւրի, Ֆարէնհայթի, Reaumur's —, Fahrenheit's —;
—ն բարձրացաւ՝ էջ մի աստիճան, the — has ascended, has fallen one degree;
—ն զրոյէն մի աստիճան վար՝ վեր է, the — is one degree ahove or below zero.
very hot, ardent, burning, boiling;
warm, foil of warmth, fervent, impassioned, affectionate, very tender;
all hot, piping hot;
quite fresh or new;
warmly, ardently, eagerly, fervently.
իբրեւ ջերմաջերմ հասեալ ի վերայ։ Ամենայն ուրեք ջերմաջերմ էր (պետրոս)։ Զի՞նչ ասէ պետրոս ջերմաջերմն։ Երկիւղածութեան մտաց էր գործն, եւ ջերմաջերմ հաւատոց։ Ի ջերմաջերմ խաղաւարտիցն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. հերոդ.։)
duster, ruhbing-cloth, rubber;
expiator, atoner, reparer;
— խոհակերոցի, dish-clout.
Ընդ ջնջանի (կամ ջնջոցի) եւ ընդ մաշեալ վերարկու մահճաց (զոր տամք աղքատաց) տայ մեզ զբազմականն աբրահամու. (Եփր. պհ.։)
abstersion, cleaning;
effacing, erasure;
abolition, abrogation, cassation;
suppression;
extinction, extirpation, extermination;
— դտշանց, cancelling, annulling of contracts.
(Նոյ) ոչ եղեւ հանգիստ, այլ ջնջումն որ ինչ միանգամ ի վերայ երկրի. (Խոր. ՟Ա. 3։)
troop, band, company, flock, group;
—ս տալ, առնուլ, to enrol soldiers, to levy troops;
—ս տողել, to collect a multitude, to raise a troop;
—ս ջախջախս ջարդոցաց հասուցանել, to make a slaughter.
Ջոլիրս ջախջախս ջարդոցաց ի վերայ զօրու նորա ածէր , իմա մեծ կոտորած բազմութեան։
cf. Ջոլիր;
split hair;
— առ —, cf. Ջոլրաբար;
—ս առնել, to make a distinction or difference;
to sow division.
Ընդ ջոկս հովուացն։ Վկայիցն ջոկք։ Ջոկք աթոռաց. (Լմբ. վերափոխ.։ Սիսիան.։ Շար.։)
Գունդք գունդք, եւ անհամար ջոկք ջոկաց հազարաւորաց վերընթացան. (Հ. կիլիկ.։)
to flock together.
Հեր գլխոյ նորա ջոկացեալ ի վերայ ճակատուն յոյժ խուռնախիտ թանձրութեամբ. (Արծր. ՟Է. 11։)
leafy branch.
Ըստ թուոյ արմատոցն՝ որ ի խոնարհ արձակին, նոյնպէս երեւեցուսցէ ի վեր, եւ զջով բուսոյն տայ. (Վեցօր. ՟Է։)
cf. Ջրբեր.
ՋՐԱԲԵՐ. ա. Ի վեր բերեալն ի ջրոյ. ջրէ ելած.
nasturtium indicum, indian cress, aeriviola, cardamindum.
Ի վերայ բուն հաստ տակին երկու քթոց ջրախոտ, եւ խոզի աղբ ած. (Վստկ.։)
to grind, to sharpen, to whet, to set.
ἁκονάω acuo. Սրել ի վերայ յեսանի.
born after;
neophyte, proselyte.
Յետոյ ծնեալ կամ վերածնեալ. յետ այլոց եկեալ ի հաւատս. նորատունկ.
cf. Յետահարկիմ.
Կերպ ի յառաջ դիմեալ, ոտք ի վերջ կոյս յետահարեալ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)
to fall or draw back, to withdraw, to retrocede.
Կերպ ի յառաջ դիմեալ, ոտք ի վերջ կոյս յետահարեալ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)
adventitious, extrinsic;
accidental, fortuitous, casual.
Պատահմունքն վերջասե՛ռք բնաւորեցան, եւ յետամտական բնութիւն ունին. (Պորփ.։)
cf. Յետին;
behind, hinder.
Ունէր ի վերայ սաղաւարտին պատկեր գայլոյ յառաջի կոյսն, եւ յետի կոյսն՝ առիւծու. (Վրդն. պտմ.։)
to be in arrears, behindhand;
to stop, to tarry, to stay or lag behind;
to want, to deprive oneself of;
to be in a state of privation, to be destitute.
ὐστερέω, ὐστερίζω posterior sum, deficio, indigeo, careo ἑσχατίζω moror, tardo. Յետին լինել. մնալ որպէս յետին. անագանիլ. վերջանալ. կասիլ. պակասիլ. նուազիլ. կարօտիլ. զրկիլ. տկար կամ անպիտան գտանիլ.
lowest rank;
extremity;
posteriority.
ἑσχατία, τὸ ἕσχατον extremitas եւ humilitas, vilitas. Յետին՝ յետնեալն գոլ. վերջին ծագ. նուաստութիւն.
Յամենայն յետնութենէ անշեղաբար վերաբնակեալ։ Անկեալ՝ առ հակառակն յետնութիւն ածաւ. (Դիոն.։)
back, backward;
behind;
after, then, since, afterwards, subsequently, posterior to, after that;
— կողմանէ, backward;
behind, from behind;
— հուսկ, — յետուստ or ուրեմն, at last, finally, at length, in fine, in conclusion;
— եւ առաջոյ, behind and before;
— ապա, after;
— ձերմէ, behind or after you;
— գտանիլ, to be deprived of.
Տեսցես զյետոյսն իմ, բայց երեսօ իմ քեզ մի՛ երեւեսցին։ Ծովն ի վերայ նոցա, եւ յետոյքն իւրեանց ի ներքոյ. (Ել. չգ. 23։ ՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 4։)
long;
a long or great while or time;
— հիւանդանալ, to have a long illness.
Խոստանամք չքահանայանալ եւ ոչ քեզ առ յերկարս ի վերայ աշխարհիս մերում։ Չկարացեալք հանդուրժել առ ի յերկարս։ Ոչ եւս առ ի յերկարսն հանդուրժել կարացեալ. (Փարպ.։)
length;
prolongation, prorogation.
Կարգաւ իմն յերկարութեամբ գալոց են ի վերայ փորձութիւնք. (Կիւրղ. մտթ.։)
cf. Երկնուստ.
οὑρανόθεν coelitus. Յերկնից անտի ի վերուստ. երկնքէն, վերէն.
Ի վերուստ յերկնուստ ունի զանսուտ օրէնսդրութիւն. (Եղիշ. ՟Բ։)
causing doubt;
disheartening.
Եհաս ի վերայ իմ պատերազմաւ յերկուացուցանօղ դեւս այս։ Զգուշանան ի չարութեանց յերկուացուցանօղ դիւէս յայս. (Վրք. հց. ՟Բ։)
to support, to shore or prop up.
Ի վերայ վիմին հաստատնոյ յեցո՛ (զոտսդ). (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)
alienation of mind, craziness, folly, madness;
fatuity, silliness, simplicity;
fury, intoxication;
հոգի յիմարութեան, spirit of infatuation.
Ճառ խաչին՝ կորուսելոցն յիմարութիւն է։ Իմաստութիւն աշխարհիս այսորիկ յիմարութիւն է առաջի Աստուծոյ։ Յիմարութիւնք եւ արհաւիրք եղեն ի վերայ երկրի։ Ետ զնոսա ի յիմարութիւն եւ յապականութիւն.եւ այլն։
remembrance, recollection, memory;
reminiscence, commemoration, mention;
memorial;
monument;
—աց արժանի, worthy of memory, memorable;
— ննջեցելոց, commemoration of the dead;
— սրբոց, Saints' days, commemoration days;
զոհ —ի, sacrifice or oblation in memory of;
հաց —ի, bread for a memorial;
—աց դպիր, amanuensis, secretary;
ի —, in memory of;
առ իմոյ —ի, for my sake, in remembrance of me;
աղօտ —, a confused recollection of;
—աւ, by the memory of;
առ ի —է, in memory of;
as a memorial;
— առնել, to mention, to make mention of;
ածել ի —, to recall, to recall to mind;
to remind of, to recall to the memory of;
պահել զ—, to keep or treasure up the memory of;
պրծանիլ ի յուշոյ —աց, to have forgotten, to have no recollection of, not to recollect more.
μνήμη, μνεία memoria, mentio, recordatio Յիշելն, յիշիլն. յիշումն. յուշ ածելն եւ գալն. (որպէս թէ կարողութիւն յիշելոյ, կամ ստորայիշումն կամ վերայիշումն. ի ձայնէս ատակ).
Այս է անուն իմ յաւիտենական, եւ յիշատակ ազգաց յազգս։ Եղիցի ձեզ արիւնդ այդ ի յիշատակ։ Զոհ յիշատակի, զոհ յիշատակելոյ զմեղս։ Դիցէ քահանայն զյիշատակ նորա ի վերայ սեղանոյն։ Հանցէ ի զոհէն զառ ի յիշատակէ նորա։ Հանցէ քահանայն զառ յիշատակէ նորա, զի պտուղ Տեառն է։ Եղիցին ի հաց յիշատակի զառաջաւոր Տեառն։ Զայս արասջի՛ք առ իմոյ յիշատակի.եւ այլն։
Որ ի վերայ յիշատակաց. կամ Դպիր յիշատակաց. (՟Բ. Թագ. ՟Ի. 24.) իմա՛ ըստ յն. յիշատակիչ, յիշեցուցիչ. գրիչ յիշելեաց. յիշատակագիր։
memorial writer, memorialist;
memorial;
memory.
Կարգէ յիշատակագիր արձանի ի վերայ սուրբ եկեղեցւոյն. (Ուռպ.։)
commentary, memoir, annals.
Յիշատակագրութիւն պատմութեան խաչին. (Նար. խչ. վերնագր։)
memory, archives, annals;
sepulchre, monument;
album;
— մատենից, գրոց, brief epilogue.
memory, remembrance.
memory;
cf. Յիշումն;
սուր յիշողութիւն, a good or happy memory;
տկար յիշողութիւն, unhappy memory.
Գրեցան յիւրեանց յիշողութեանցն վերակացուաց (որ ի վերայ յիշատակաց)։ Ոմն զբարի յիշողութիւնն առնելով, եւ այլ ոմն զվրէժխնդրութեանցն. (Խոր. ՟Ա. 20։ ՟Բ. 7։)
Զայս միշտ արարէ՛ք մահուն իմոյ ի միտս ձեր վերստին առաջի՛ հօր։ Զի թէ նա յիշողութիւն ունէր, զնոսա նախ յիշէր. (Լմբ. պտրգ.։)
mention, commemoration, memory, remembrance.
Յիշումն է տեսութիւն ի ներքս մնացեալ։ Վերըստին յիշումն ասի, յորժամ մոռացումն ընդմիջէ զյտշումն. քանզի է վերստին յիշումն՝ յիշման տկարացելոց զարգացումն. (Նիւս. բն.։)
fiftieth;
the Advent;
ամն —, the fiftieth year, jubilee.
Սրբեսջի՛ք զամն յիսներորդ՝ տարւոյն, եւ քարոզեսջի՛ք թողութիւն ի վերայ երկրին. զի տարի թողութեան եղիցի։ Ամն յիսներորդ եղիցի ձեզ տարեկան. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 10։)