to sing together, to accompany.
ԵՐԳԱԿՑԵՄ ԵՐԳԱԿՑԻՄ. συνᾴδω concinno, consono, consentio Երգակից լինել, ի միասին երգել. ձայնակցիլ եւ միաձայնիլ յամենայնի.
tragic poet;
composer
τραγῳδοποιός tragicus poeta Նուագայարդար. երգայարդար. որ հանէ՝ այսինքն յօրինէ եւ նուագէ զերգս. երաժիշտ. քերթող. մանաւանդ որպէս Ողբերգակ.
singing book;
place of songs;
musical instrument;
— տարրաբանական, chemical harmonicon.
Գործի եւ ընդունարան երգոց. այսինքն նուագարան, եւ մատեան երգոց, կամ երգք. եւս եւ որպէս Տեղի երգոց եւ պարուց.
to bite, to tear, to jeer, to cavil, to nettle, to irritate.
Զի մի՛ այպանեալք ի նոցանէ երգնծանիցեմք, այսինքն զի մի՛ կսկիծ ի սիրտ առցուք. (Խոսր. պտրգ.։)
laceration;
sarcasm;
satire, jeering, taunting.
Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)
cf. Երգիծանութիւն.
Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)
cf. Երգիծանութիւն.
Եղիցի քաղաքն դիոսպօլացւոց յերգիծումն (այսինքն ի պատառումն, ἕκρυγμα ) եւ բղխեսցեն ջուրք. (Եզեկ. ՟Լ. 16։)
organ;
— հարկանել, to play on -.
ὅργανον organum որ եւ ԵՐԳԵՀՈՆ, ՂԱՆՈՆ. Բառ յն. օ՛րղանօն. այսինքն Գորի նուագաց. նուագարան. որ առ ննախնիս էր որպէս մըսխալ, այսինքն սրինգ բերանով փչելի բազմաթիւ եղեգամբք աշտիճանաբար. եւս եւ բազմափող ջրահնչակ. եւ առ յետինս շինեցաւ մեքենայ հողմաբեր օդով բքոց՝ հանդերձ բաշխմամբ մատանց.
cf. Երգեցող.
Ըստ մաղթանաց գոչման երգողին». այսինքն դաւթի. (Նար. ՟Ժ՟Ե. եւ այլն։)
neighbour.
σύσκηνος contubernalis Որոյ երդն՝ այսինքն յարկն կից է ընդ դրացւոյն. յարկակից.
cf. Երդմնազանց. — լինել, cf. Երդմնահարիմ.
Երդմնահարն, եւ որ բոլորովին յերդմանէ խոտորի (այսինքն զգուշանայ). (Ածաբ. ի ժղ.։)
to swear, to take an oath.
ԵՐԴՄՆԵԼ. Այսինքն Երդմնի լնել. երդնուլ.
to swear, to take an oath;
to curse, to detest;
սուտ —, to swear falsely, to perjure one's self, to take a false oath;
— յանձն իւր, to swear to one's self.
Դորին փրկութեանդ երդուեալ». այսինքն ի կեանս դորա. (Ճ. ՟Ա.։)
oath;
սուտ —, perjury, false oath;
— դնել, տալ, to take an oath, cf. Երդմնեցուցանեմ;
— տալ հավատարմութեան, to take the oath of fidelity, to swear fidelity;
ստել զ—, to take a false oath, to break an oath;
անհաստատ —, an unstable oath, a drunkards oath;
ձակել յերդմանէ, to unbind, to liberate from an oath, to release from an engagement.
ԵՐԴՈՒՄՆ ՈՒՏԵԼ. իբր ռամկական ոճով. այսինքն Երդնուլ տարապարտ.
cf. Երեկ.
Քառիւք երեկօք արշաւասոյր շարժմանց». այսինքն են տասներկու ժամք աւուր. (Արծր. Ա. 1։)
three years;
of three years;
—, զ—, յ—, in or during three years, every three years.
ԵՐԵԱՄ կամ ԵՐԵՄԻ որ եւ ԵՐԵՄԵԱՆ, եւ ԵՐԵՄԵՆԻ. այսինքն Երեքամեայ.
eve, even, evening, afternoon;
the evening star;
west;
ընդ —ս, առ —ս, about or towards evening, at the close of day;
յ—ս կոյս, towards evening;
to the west;
զօրն ց—, from morning till night;
դարձաւ օրն յերեկս, the daylight fades, the day wanes, the day is going down;
որպէս or իբրեւ յ—ն եւ յեռանդն, as heretofore;
ընդ —ս է, it grows late;
cf. Երէկ.
ԵՐԵԿ որ եւ ԵՐԵԱԿ. այսինքն Երեկոյ. ἐσπέρα vespera, hora vespertina իրիկուն .... Իբրեւ անուն. գ.
Ընդէ՞ր կայք աստ զօրս ցերեկ դատարկ». այսինքն մինչեւ ցերեկոյ. յն. զօրս ողջոյն. (Մտթ. ՟Ի. 6։)
of the evening;
westerly;
evening;
յ—, from the evening;
the evening;
—ց ծով, the Atlantic Ocean.
Սկիզբն երեկորեայց ծովուն, այսինքն ծով արեւմտից կոչեցեալ. (Շիր. քրոն.։)
evening;
towards evening.
Հասին մեզ ստուերք երեկորւոյ. (Երեմ. ՟Զ. 4։)
visage, face, look, countenance, mien, air;
forehead;
exterior, surface;
person;
eyes, sight;
body;
reputation, honour, respect;
meaning, sense, explanation;
mask;
— կօշկաց, vamp;
վերին —ք յարկաց, roof;
— եւ աստառ, outside and lining;
— դրոց, page;
—ք մի հողոյ, stratum, layer, bed;
ոչ —ք ինչ երեւելիք էին, they were not remarkable or important personages;
եւ քո —ք երթիցեն առաջի նորա, and thou shalt be in their midst or among them;
ըստ ժամանակի եւ —աց, according to the period and people;
զ—օք ջուրց, at the water's level;
upon the face of the deep;
զ—ն քարի տացէ, so much the worse for him;
to his harm or damage;
հոտոյ ընդ —ս հարկանիլ, to perceive the odour, bad smell, stink;
տալ զ—ս խնդրել զտէր, to turn his face towards, to seek God, to be converted;
զ—ս հաստատել, դնել, to turn towards, to go to, cf. Դիմեմ;
դնել զ—ս իւր առնել ինչ, to turn the mind or attention towards, to form or conceive an idea;
—ս առնել, to have regard for, to respect, cf. Ակնածեմ;
յ—ս բերել, գալ, to manifest, to show, to display, to make known, to discover;
to appear, to present one's self;
յ—ս անկանիլ, to appear;
անկանել ի վերայ —աց, to fall prone, to prostrate one's self;
խոնարհիլ անկանիլ —աց, to sulk, to be in ill humour;
ելանել յ—աց ուրուք, to go out of the presence of;
յանդիման լինել միմեանց —օք, to see one another, to meet;
թաքչել յ—աց ուրուք, to hide or conceal one's self, to keep out of sight of some one;
հատանիլ քնոյ յ—աց, to have the sleep broken or troubled, to be unable to sleep more;
ակն առնուլ —աց ուրուք, to honour, to respect a person;
ի խոնարհ կախիլ —աց, to knit one's brows, to be melancholy, to frown, to look displeased, sullen or vexed;
զ—ս ծռել, to make wry faces;
առնուլ զ—ս ուրուք, to assume the appearance of some one, to sustain a part or character, to bear a part;
յ—աց, for, on account of;
յ—աց նորա, for his sake;
յ—աց հօր քոյ, from your father, in your fathers name;
առաջի —աց Տեառն, in presence or before the face of God;
յերեսս, to one's face;
in the face of, cf. Առաջի, cf. Յանդիման;
—, —, առ —, face to face;
man to man;
ինձ — արա, I entreat you! listen to me! do me the favour! առ —ս, ի վերին, externally, apparently;
բացաւ —օք, with the face uncovered;
unmasked (man), unveiled (woman);
barefaced, impudent;
frankly, openly;
ընդ — ամենայն —ս երկրի, over or throughout the whole earth;
հաց —աց, cf. Առաջաւորութիւն;
օծանել զ—ս անոյշ իւղով, cf. Իւղ;
որով —օք, with what an air ! with what audaciousness! ազնիւ —օք, of a handsome countenance;
երեսս առնում, cf. Անձնաւորեմ.
area, superficies, surface.
Երեսք եւ կուրութիւն ասին զակամբ. (Արիստ. հակակ.։ Նիւս. բն.։)
ՅԵՐԵՍՍ, այսինքն Առաջի. յանդիման.
Առ վշտի նեղի (այսինքն հարկի՛) գալ յերեսդ քո եւ կողկողել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)
ԶԵՐԵՍՍ ՀԱՍՏԱՏԵԼ կամ ԴՆԵԼ. այսինքն Դէմ եդեալ՝ ուղղիլ ի ճանապարհ։ (Ղկ. ՟թ. 51։)
ՅԵՐԵՍՍ ԲԵՐԵԼ կամ ԳԱԼ. այսինքն Ի յայտ բերել կամ գալ։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟ա։ Երզն. քեր. եւ մտթ։
Որո՞վք երեսօք զդիւրապաշտսն հալածիցեն. ռմկ. ի՞նչ երեսով, այսինքն համարձակութեամբ. (Եզնիկ.։)
Թքցէ ընդ երեսս նորա, (իմա՛ ըստ եփրեմի) ընդ կօշկին, այսինքն ընդ ներբանս կօշկի նորա ... թքցէ ի կօշկին. (Եփր. օրին.։ որպէս եւ Երեսք երկրի ասի, որպէս երկիր։)
Կրկնոց, երես եւ աստա՝ լիցի». այսինքն ունիցի զարտաքին եւ զներքին կողմն ուրոյն. (Վրդն. սղ.։)
Զայնպիսի երես ընկալեալ ի վանսն ընդունեցաւ». այսինքն գեղեցկութիւն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
vicegerent;
deputy.
ἑπίτροπος vicarius, procurator Փոխանորդ երեսի՝ այսինքն անձին այլոյ. տեղակալ. գաւառապետ.
Եպիտրոպոսն, այսինքն է երեսփոխանն, յոր հաւատացին զորբսն. (Մխ. դտ.։)
cf. Երեր.
Զի դադարի մայրն յերերմանց (այսինքն յերերմանց) ... յերերմանէն եղեւ դադարեալ. (Գանձ.։)
to imagine, to fancy, to dream.
Ի պտուտելն (ալեաց ջրոյ) սպիտակափառ երեւակայեալ». այսինքն երեւեցուցեալ, երեւեալ. (Մագ. ՟Խ։)
imagination, fancy, whim, idea;
վառ —, lively imagination.
Զոր ինչ առնու ի զգայութեանց, զայն պահէ. վասն որոյ եւ երեւակայութիւն յորջորջի, այսինքն երեւեցուցելոցն կացումն. (ուստի գտանի գրեալ եւ երեւակացութիւն) (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
visibly, openly, manifestly.
Հեղձուցանէր զերեւակի տրտմութիւնն». իմա՛ կամ զերեւելի սրտմտութիւն (դիւին), եւ կամ զերեւակի, այսինքն զերեւեցուցչի (դիւին)։
imagination;
pomp, show.
Արեգակն եւ լուսին ... անցանեն յիւրեանց երեւակութենէն. (Բրսղ. մրկ.։)
apparition;
remarkable, notable;
յ— հանել, ածել, to show, to make evident, to develop;
յ— գալ, to be evident;
to show one's self, to appear.
Թոյլ տալովն տեառն յերեւան ել նմա դեւն։ Գտաւ (այսինքն եդիտ) կարաս մի լի ոսկւով, եւ ոչ իշխեաց ի տեղւոջն յերեւան հանել. (Վրք. հց. ձ։)
ՅԵՐԵՒԱՆԻ. այսինքն Երեւելի.
visible, palpable, evident;
celebrated, eminent, signal, illustrious, heroic, high, serious, great, glorious, famous, brilliant, important, memorable, noble, principal, solemn, splendid;
— առնել, to illustrate, to render illustrious or famous;
to manifest;
— լինել, to signalize or distinguish one's self, to acquire undying fame.
ՅԵՐԵՒԵԼԻ ԱԾԵԼ. այսինքն Յերեւան հանել. (Պիտ.։)
weevil.
Երեւիլ ասէ, այսինքն դալուկն. (Եփր. ել.։)
to appear, to show one's self, to offer one's self;
to dawn;
to bud;
երեւի, it appears;
I think.
Եթէ արեգակն եւ լուսին չեւ եւս էին լեալ ... հազար ամն ուստի՞ երեւէր. (Եզնիկ.։)
apparition, manifestation;
appearance;
representation.
Բախեալ ի սուրբ տէրունական երեւութենէն՝ գոհանայ։ Ի դիմացն, այսինքն ասեմ՝ յերեւութենէ առաքինութեան եւ իմաստութեան պակուցեալ եմ։ Թուի բարւոյ երեւութիւն տալ. (Փիլ.։)
Ըստ երեւութեան զարիւն եբեր (լուսինն)։ Յայնր ահագին հրոյ երեւութեանց սասանիւր երկիր. (Անյաղթ բարձր.։)
cf. Երեւութիւն.
Ո՛չ ասէ՝ յերկրէ ջնջել, այլ ի դիմաց երկրի, այսինքն յերեւմանէն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 15։)
Որդի, եւ Հոգի (կոչին). երեւմամբն՝ զանազան նոցա եւ զկոչմունսն արար». այսինքն բանիւ ելման կամ ծագման նոցա. (Առ որս. ՟Զ։)
priest.
Բառ յն. երէ՛ւս. այն է ըստ հյ. Երէց, այսինքն քահանայ.
three;
three times;
third.
Երիս խորհուրդս սոսկալիս ի քեզ տեսին աստուածածին. (Շար.։)
Առ երիս երիս դասս անմարմնոցն». այսինքն առ իւրաքանչիւր երիս, կամ առ երիցս երիս. (Յհ. իմ. ատ.։)
cf. Երեքանձնեայ.
Միութիւն երեքանձնական։ Որպէս զերրորդութիւն վասն երեքանձնական երեւմանն (այսինքն դիմաց). (Դիոն.։)
cf. Երեքանձնեայ.
Միութիւն երեքանձնական։ Որպէս զերրորդութիւն վասն երեքանձնական երեւմանն (այսինքն դիմաց). (Դիոն.։)
of three persons.
Միութիւն երեքանձնական։ Որպէս զերրորդութիւն վասն երեքանձնական երեւմանն (այսինքն դիմաց). (Դիոն.։)
cf. Երեքանձնեայ.
Միութիւն երեքանձնական։ Որպէս զերրորդութիւն վասն երեքանձնական երեւմանն (այսինքն դիմաց). (Դիոն.։)
trident, fork with three prongs.
(Արձին՝ թուի ատամն կամ ժանիք, որ ըստ ար. սինն, էսիւնն. եբր. շէն. պրս. տէնտան։)
cf. Երեքարձէն.
(Արձին՝ թուի ատամն կամ ժանիք, որ ըստ ար. սինն, էսիւնն. եբր. շէն. պրս. տէնտան։)
cf. Երեքարձէն.
(Արձին՝ թուի ատամն կամ ժանիք, որ ըստ ար. սինն, էսիւնն. եբր. շէն. պրս. տէնտան։)
of three prongs;
fork, trident.
ԵՐԵՔԺԱՆԵԱՅ ԵՐԵՔԺԱՆԻ. Որ ունի երիս ժանիս, այսինքն ատամունս, կամ սայրս եւ սլաքս. երեքարձէն.
of three orders, or degrees.
Յօրինեցին զռազմն հանդիսին երեքկարգեան գնդօք. (Օրբել.։)
of three fingers or branches.
Մնացեալ միայն ի վերայ խաչին որպէս զայգի (այսինքն որթ այգւոյ) երկմատնի կամ երեքմատնի, բացատարածեալ աստի եւ անտի զձեռսն. (Աթ. ՟Ը։)
cf. Երեքտասանամեայ.
Յերեքտասանամենից ի վեր առաքինանայր». այսինքն յերեքտասաներորդ ամէ հետէ. (ՃՃ.։)
built or furnished with three stones.
Որդի դաւթեայ ... հարցէ ըզքեզ այդր ի ճակատ, երեքքարեան՝ առանձնաբեր». այսինքն հաւատով երեքսրբեան մի տէրութեան. (Շ. եդես.։)
of three days;
the third day.
Վասն իշոցն երեքօրէից կորուսելոց». այսինքն յերից աւուրց հետէ, կամ ըստ յն. այս օր երրորդ. (՟Ա. Թագ. ՟Թ. 20։)
yesterday.
ԵՐԷԿ χθές, ἑχθές heri. իտ. hieri, jeri գրի եւ ԵՐԵԿ. Ի նախընթաց աւուր, որոյ երեկոյն էանց, (կամ էրէկ, այսինքն արդէն եկն) էրեկ.
Երէկ եւ այսօր։ Երէկ եւ եռանդ։ Տեսին երէկ։ Որ փախչէին երէկ.եւ այլն։
elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.
Երէց աւուրց ... տղայ աւուրց». այսինքն աւուրբք. (Եփր. համաբ.։)
walk, way, gait, departure, journey;
cf. Տոմսակ.
ԵՐԹ. որպէս երրորդ դէմ կատարեալ բայի, այսինքն Չոգաւ. գնաց.