Definitions containing the research չ : 10000 results

Նորոգայարդար

adj.

re-made, made up anew.

· Calfa

NBHL (1)

Քեւ նորոգեալ եղեւ երկին նոր, եւ երկիր նորոգայարդար. (Թէոդոր. խչ.։)


Նորոգապէս

adv.

cf. Նոր.

· Calfa

NBHL (2)

νεοσφάτως, νεωστί recenter, recens, novo modo. որ եւ ՆՈՐՈԳ. Վերստին նորոգմամբ. եւ Այն ինչ. նոր. նորապէս. նոր օրինակաւ. դեռ նոր, նորանց, նոր կերպով.

Որ նորոգապէս ի հաւատալդ մատուցեալ ես. (Կոչ. ՟Բ։)


Նորոգեմ, եցի

va. fig.

mend, to do up, to repair, to restore to the first condition or state, to put in good or better condition;
to regenerate, to reform;
to renew, to renovate, to revive, to re-establish;
— զնկար, to restore a picture.

· Calfa

NBHL (3)

Մարգարէն աստուածեղէն հոգւով բարբառի, եւ յիւրմէ ինչ որ նորոգէ (կամ նո՛ր ոգէ. յն. առբերէ). (Ոսկ. ես.։)

Այն՝ որ ոչն նորոգի ի գիտութեան իւրում. (Եփր. ծն.։)

Ոչ նորոգի, զի ոչ հնանայ. ոչ մանկանայ, զի ոչ ծերանայ. (Եղիշ. ՟Ե։)


Նորուս

cf. Նորուսումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ է պարտ զհեթանոսաց զնորատունկս եւ զնորուսմունսն առժամայն ածել յեպիսկոպոսութիւն. (Կանոն.։)


Նորուսումն, ման

s. adj. new-student or scholar.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ է պարտ զհեթանոսաց զնորատունկս եւ զնորուսմունսն առժամայն ածել յեպիսկոպոսութիւն. (Կանոն.։)


Նորօրէն

adv. adj.

in a new, unheard of or extraordinary manner, prodigiously;
unheard of, extraordinary.

· Calfa

NBHL (1)

Քանի՞ցս անգամ նորօրէն յանցանաց միտք իմ եղեն գտիչ։ Վասն նորօրէն հաւատոցն. (Բենիկ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Նորօրինակ

adj.

unexampled, strange, new, extraordinary, prodigious, unusual.

· Calfa

NBHL (1)

Նաեւ նշան իսկ՝ նորօրինակ պարտի երեւիլ. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Նոցային

s.

their.

· Calfa

NBHL (7)

ՆՈՑԱՅ. ՆՈՑԱՅԻն. ՆՈՑԱՅՆ. τὸ, τὰ ἑκείνων, αὑτῶν quod, quae illorum, ipsorum est vel sunt. Որ ինչ նոցաեւ է. անոնցը, անոնցները. օնլարընֆի.

Կերպարանս ինչ հանդիպեցուցեալ նոցայոյն առնել զհանդիպումնն. (Փիլ. ել.։)

Եդ նա բանս ինչ ի նոցայոց անտի (յն. զնորա բանս ինչ). (Եւս. պտմ. է. 13։)

Պարծիմք ազգակցօքն, նոցայոքն բերկրիմք արամբք, զզօրացուցիչն փառաւորեմք. (Սարկ. պատկ.։)

Ոչ իւրովք ձեռօքն միայն գործէ, այլեւ նոցայովքն։ Զնոցայսն խորհէին։ Յետ նոցայցն ազգաց սկիզբն։ Յաղագս նոցայցն յաճախ յաջողութեանց։ Ձեռնտու նոցայցն լինելով խաղաղութեան դեղին եւ քաղաքաց։ Տօնակից լինիմք նոցայնցն փոխատրելով ուրախական կրից։ Իմանալ տիրապէս զնոցայնցն (կամ զնոցայցն) իմանալի բնութեանց կարգաւորութիւնս. (Պրպմ.։ Իսիւք.։ Փիլ.։ Պիտ.։ Շ. հրեշտ.։)

Զի՞նչ հաւասարութիւն է ձերայնոցն ընդ նոցայնոցն։ Չհոգայցեմ ինչ ընդ նոցա (հոգւոց), այլ ընդ նոցայնոցն (մարմնաւոր պիտոյից). (Կոշ. Զ։ Ոսկ. մ. Գ. 6։)

Ի ՆՈՑԱՆԷՔ, նէսն. Որ ինչ ենն ի նոցանէ.


Նուագայարդար, ից

s.

musical composer;
song-writer;
lyric poet.

· Calfa

NBHL (2)

μελοποιός qui mele scribit, lyricus poeta, modulator. Յարդարիչ նուագաց, յօրինիչ տաղից եղանակաց. քերթող նուագածու.

Սիմոնիդէս նուագայարդր ճանաչէր։ Անակրէոն նուագայարդար։ Պինդարոս եւ Սիմոնիդէս նուագայարդարք. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Նուագարան, աց

s.

musical instrument;
music-book or song-book;
— փչողական, բերանաւոր, լեզուակաւոր, wind, mouth, reed instruments.

· Calfa


Նուագաւոր, աց

adj.

musical, harmonious, cadencer, melodious.

· Calfa

NBHL (4)

ἑμμελής, μελῳδουμένος modulatus, concinnus. Ուր գոյ նուագ եւ չափ համեմատական. եղանակաւոր. բարեյարմար. երաժշտական. եւ բարեկարգ. կանոնաւոր.

Որպէս երաժշտական ոք զթուլացելովք աղեօք քնարին բախեալ զկտընտոցն՝ ոչ ի ճահ նուագաւոր ածէ զմատնն. յն. ոչ ըստ թուոյ յառաջ ածէ զնուագն. (Նիւս. կազմ.։)

Ներյարմարագոյն նուագաւոր երգոցն սեռք։ Անասուն կենդանեաց (թռչնոց) նուագաւոր ձայնք, զորս բնութիւնս երաժշտացոյց։ Նուագաւորն մատանց արարիչն (այսինքն գտակ) եղեւ քաջն Պինդարոս։ Ձայնից նուագաւորաց։ Շարժումն նուագաւոր։ Որ ի գինարբուսն հացկերութաց նուագաւոր կրօնիւք վարեսցին. (Փիլ.։)

Հնչումն նուագաւոր։ Նուագաւոր երգ եւ երաժշտական։ Երգս նուագաւոր ձայնից։ Ազգի ազգի նուագաւոր հնչմանցն քաղցրաձայնութիւնք (ի թռչունս). (Պիտ.։)


Նուագաւորեմ

va.

to present the wine-cup, to hand a wine-glass.

· Calfa


Նուագերգութիւն, ութեան

s.

music, song, melody.

· Calfa

NBHL (1)

Դիտեա՛ ինձ եւ զհաւուցն տարմս. զի՞նչ է նոցա նուագերգութեան բանն, եւ յումմէ՞։ Զանազան հաւուցն թռուցեալ՝ նուագերգութեամբ գոչեն. (Առ որս. ՟Է։ Ոսկ. զատիկ.։)


Նուազագիւտ

adj.

rare.

· Calfa

NBHL (1)

Այր ոմն էր. նուազագիւտ է ասէ. քանզի բազումք ասին արք, բայց ոչ են ճշմարտիւ. (Իսիւք.։)


Նուազամիտ

adj.

short-witted.

· Calfa

NBHL (1)

Նուազ մտօք. տկարամիտ. չափաւոր մտօք. խելքը քիչ՝ կարճ, քիչ մը խելք ունեցօղ.


Նուազանամ, ացայ

vn.

cf. Նուազիմ.

· Calfa

NBHL (6)

Պա՛րտ էր այլայլելոյն աճել եւ նուազանալ։ Եհաս՝ իմաստութեան ինձ նուազանալ, եւ առաւելուլ ոչ բարւոյ ցանկութիւն։ Նուազանայցէ՞ ի ձեռն այնորիկ տրտմութեան պատճառք. (Արիստ. շարժ.։ Նար. ՟Ծ՟Ե։ Նիւս. կազմ.։)

Ոչ յոսկերաց ստուարացելոց, այլ ի հերաց նուազացելոց. (Եղիշ. դտ.։)

Ի հոգւոյ անտի Մովսէսի առեալ տայր ծերոցն, եւ ի նմանէ ոչ նուազանային անհատական շնորհք մարգարէութեան. (Լմբ. հանգ.։)

Աչք ի նկատելոյ՝ տկարացեալք նուազանան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ոչինչ նուազանայ յերանութենէս՝ քան զայն, որ գործովն զկամս կացոյց. (Շ. մտթ.։)

Իսկ գիշերոյն ժամք մինչ ի չորսըն նուազանան. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Նուազեմ, եցի

va.

cf. Նուազեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Մոլորեցայ ըստ ոչխարին, նուազեցին զթիւ հարիւրին. (Յիսուս որդի.։)

ՆՈՒԱԶԵՄ. չ. cf. ՆՈՒԱԶԻՄ։


Նուազեցուցանեմ, ուցի

va.

to diminish, to reduce in bulk, to make less, to lessen, to reduce;
to deduct, to abate, to retrench, to abbreviate, to shorten;
to lower, to disparage, to depreciate;
to extenuate, to emaciate, to attenuate;
to eclipse, to throw into the shade;
— զդինս, to lower the price, to cheapen;
— զարժէս, to depreciate, to debase the value.

· Calfa

NBHL (3)

ὁλιγόω, ἑλαττόω, ἑλαττονέω , σμικρίνω, ἁπολείπω ad pauca reduco, minuo, diminuo, imminuo, desero. որ ՆՈՒԱԶԵԼ, ՆՈՒԱԶ ԱՌՆԵԼ. Պակասեցուցանել. սակաւացուցանել. նուաստացուցանել. քիչցընել, պակսեցնել.

Չկամի իսկ զվաստակսն քո նուազեցուցանել. զի՞ իսկ ասիցեմ նուազեցուցանել. զանայն ինչ առնէ եւ հնարի, զի զքեզեւ փոքումբք պսակեսցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։)

Զամենեցուն զկարգեալ թոշակն նուազեցուցանէին։ Զնոսա ոչ կարաց նուազեցուցանել ի բազմութենէն. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)


Նուազիմ, եցայ

vn. ast.

to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.

· Calfa

NBHL (6)

կամ ՆՈՒԱԶԵՄ, եցի. չ. ὁλιγόομαι, ἑλάττομαι , σμικρίνομαι ad pauca reducor, immunuor, diminuor ὐστερέω, ἑκλείπω, ἁπορέω եւ այլն. deficior, destituor, desino եւ այլն. Նուազ լինել կամ գտանիլ. պակասիլ. յետնիլ. սակաւանալ, թողանալ. ամփոփել. սպառիլ. կասիլ. տկարանալ. քիչնալ, պակսիլ, վար ինջնալ, դադրել սկսիլ, հատնիլ, քաշուիլ.

Ամք ամպարշտաց նուազեսցին։ Նուազեալ էր կամ նուազեաց ջուրն յերեսաց երկրի։ Նուազեաց ջուր ի տկէ անտի։ Գետն նուազեսցէ եւ ցամաքեսցէ։ Ցամաքեցաւ գինի, նուազեաց ձէթ։ Ցամաքեցաւ որթ, նուազեաց թուզ եւ նուռն։ Կատարեալք, եւ ոչ իւիք նուազեալք։ Իցէ նուազեալ յիմաստութենէ։ Դադարեցան աղօրիք, զի նուազեցան։ Անասունք նոցա ոչ նուազեցան։ Բազմածինն նուազեաց յորդւոց։ Սուգ առցէ երկիր, եւ նուազեսցի ամենայն բնակչօք իւրովք։ Ամենեքին մեղան, եւ նուազեալ են ի փառացն աստուծոյ։ Զի դուք մի՛ նուազիցիք եւ մի՛ իւիք շնորհօք։ Գիտեմ նուազել, գիտեմ առաւելուլ։ Ի մտանելոյ ի հանգիստ նորա գտանիցի ոք ի ձէնջ նուազեալ.եւ այլն։

Էջ յորովայն կուսին Մարիամու՝ ոչ նուազելով ի ծոցոյ հօր։ Մի քան զմի առաւելեալ եւ նուազեալ. (Շ. ընդհ.։)

Զինչ լուսաւորագոյն քան զարեգական, սակայն եւ նա նուազի. (Սիր. ՟Ժ՟Է. 30։)

ՆՈՒԱԶԻԼ. Պակասիլ լուսոյ լուսնի՝ յետ լրման մինչեւ ցնորիլն. պակսիլ.

Լուսին՝ աճմամբ. լնլով եւ նուազելով։ Պակասէ ի նմանէ լոյսն, մինչեւ ամենեւին նուազէ. (Եզնիկ.։)


Նուազութիւն, ութեան

s.

cf. Նուազումն.

· Calfa

NBHL (4)

Ի՞ւ չարանան, եթէ ոչ բարեաց ունակութեանց եւ ներգործութեանց նուազուեամբ։ Բարին ի միոյ եւ ի բոլոր պատճառէն է, իսկ չար ի բազմաց եւ ի մասնաւորաց նուազութեանց. (Դիոն. ածայ.։)

Ոչ է լինելութիւն՝ ապականութիւն, եւ ոչ աճելութիւն՝ նուազութիւն. (Արիստ. շարժ.։)

Զնուազութիւն ոչ թաքուցանեն ո՛չ զանձանց եւ ո՛չ զընկերացն։ Ո՛չ լուար առակին, որ ասէ, թէ պարտ է զբարեկամսն նուազութեամբ ունել. (իմա, անկատարութեամբն հանդերձ). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 41. եւ 33։)

Արուեստն (բժշկական) զնուազութիւն մայր ողջութեան կոչէ», այսինքն զսակաւապիտութիւն. (Բրս. հց.։)


Նուազումն, ման

s.

diminution, lessening, decrease, extenuation;
want of, deficiency in, scarcity;
rarity;
discount, reduction, lowering;
decline, wane, waning;
eclipse;
— գնոյ, reduction in price, abatement;
երթալ ի —ումն, to fall, to decay, to decline.

· Calfa

NBHL (1)

Գոյացուցանէ բարին (չափաւոր՝) զիւր զնուազումն՝ բնաւին հաղորդութեամբն իւրով. (Դիոն.։)


Նուաղանամ, ացայ

vn.

cf. Նուաղիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հուրն յարեգակնային ճառագայթիցն լուսակոծեալ նուաղանայ։ Ձայնք մարդկան հեռաւորութեամբքն առ սակաւ սակաւ նուաղացեալք։ Ըստ ոչինչ օրինակի՝ ոգւոցն նուաղանալ եւ կաղանալ. (Փիլ.։)


Նուաղենամ, եցայ

vn.

cf. Նուաղիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հուրն յարեգակնային ճառագայթիցն լուսակոծեալ նուաղանայ։ Ձայնք մարդկան հեռաւորութեամբքն առ սակաւ սակաւ նուաղացեալք։ Ըստ ոչինչ օրինակի՝ ոգւոցն նուաղանալ եւ կաղանալ. (Փիլ.։)


Նուաղեմ, եցի

va.

cf. Նուաղեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Տրտմութիւն աշխարհական նուաղեցուցանէ զմիտս։ Զաչաց ներգործութիւն նուաղէ մէգ. (Նեղոս.։)

Լուսոյն առաւելութիւն ծանրացեալ՝ նուաղեցուցանէր զաչաց տեսութիւն։ Արգելոյր զճառագայթս արեգականն, եւ նուաղեցուցանէր։ Զեօթնաջահետն աշտանակն լուսոյ նուաղեցուցին յանձինս իւրեանց. (Ոսկ. մտթ.։ Ագաթ.։ Եղիշ. դտ.։)


Նուաղեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to languish, to make languid, to weaken, to enfeeble, to debilitate, to enervate, to cause to pine away;
to darken, to obscure, to dim;
to eclipse;
to diminish.

· Calfa

NBHL (2)

Տրտմութիւն աշխարհական նուաղեցուցանէ զմիտս։ Զաչաց ներգործութիւն նուաղէ մէգ. (Նեղոս.։)

Լուսոյն առաւելութիւն ծանրացեալ՝ նուաղեցուցանէր զաչաց տեսութիւն։ Արգելոյր զճառագայթս արեգականն, եւ նուաղեցուցանէր։ Զեօթնաջահետն աշտանակն լուսոյ նուաղեցուցին յանձինս իւրեանց. (Ոսկ. մտթ.։ Ագաթ.։ Եղիշ. դտ.։)


Նուաղիմ, եցայ

vn.

to faint, to fail, to lose one's senses, to fall fainting, to fall into a swoon, to swoon or faint away;
to languish, to grow weak, to wear oneself out;
to diminish, to grow less, to decrease;
to become dim, obscure, to be eclipsed;
—ղեալ անկանել, to fall senseless;
—ղի սիրտ իմ, my heart grows faint within me.

· Calfa

NBHL (4)

Լոյս երեսաց իմոց ոչ նուաղէր. (Յոբ. ՟Ի՟Թ. 24։)

Նուաղեցին աչքիմ։ Նուաղեաց սիրտ իմ եւ մարմին իմ, աստուած սրտի իմոյ, բաժին իմ աստուած յաւիտեան. (անդ. ՟Կ՟Ը. 4։ ՟Հ՟Բ. 26։)

Նուաղէ դառնութեամբ անձին, յայտ է թէ տրտմութեամբ ըմբռնեալ։ Ոչ նուաղեցաւ յիմանալի խորշակէն. (Իսիւք.։)

Այլ ստէպ ի սուրբ գիրս եւ յայլ մատեանս գրի Նուաղել, որպէս նուազել, ըստ ամենայն առման. թո՛ղ զի ոմանք ի գրչաց ունին ղ, եւ ոմանք ՟Զ։


Նուաճեմ, եցի

va.

to subdue, to vanquish, to conquer, to master, to keep under, to subject, to subjugate, to enslave, to reduce to slavery;
յինքն —, to take possession of, to make oneself master;
— զզայրոյթ, to repress one's anger or resentment.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւիկ ինչ նշանակաւ նուաճեալ զհայցօղն (տեսութեան իւրոյ), եւ զբնականն աներեւոյթ պահել. (Ագաթ.։)


Նուաճութիւն, ութեան

s.

cf. Նուաճումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նովաւ ունիմք զնուաճութիւն երկոքին միով հոգւով առ հայր։ Որով ունիմք զհամարձակութիւն եւ զնուաճութիւն յուսով ի ձեռն հաւատոց նորա. յն. զմատչումն. (Եփես. ՟Բ. 18։ ՟Գ. 12։)


Նուաճումն, ման

s.

subjection, enslaving, submission, obedience;
detention, possession.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նովաւ ունիմք զնուաճութիւն երկոքին միով հոգւով առ հայր։ Որով ունիմք զհամարձակութիւն եւ զնուաճութիւն յուսով ի ձեռն հաւատոց նորա. յն. զմատչումն. (Եփես. ՟Բ. 18։ ՟Գ. 12։)


Նուամ, ացի

vn.

to mew.

· Calfa

NBHL (1)

ՆՈՒԱՄ կամ ՆԸՒԱՄ. իտ. miagolare իբր լտ. ejulo. յն. ὁλολύζω եւ այլն. Ձայն հանել կատուի. մլաւել. միա՛վ միա՛վ կանչել.


Նուաստ, ից

adj.

humble, low, inferior, poor, mean, sorry, ignore, vile, contemptible, cringing, servile.

· Calfa

NBHL (1)

ταπεινός, εὑτελής humilis, tenuis, vilis, frivolus, infimus. (իբր Նուազեալ, նուաճեալ, կամ նստեալ ի վայր, զնստեալ). Խոնարհ. խոնարհական. ցած. ցածուն. չափաւոր. ստորին. յետին. յետնեալ. տրուպ. տառապեալ. չնչին.


Նուաստաբանեմ, եցի

vn.

to speak submissively.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ՆՈՒԱՍՏԱԲԱՆԵԼ. Նուաստս եւ ցածունս բարբառել՝ ի չափու ունելով զանձն.


Նուաստաբար

adv.

humbly, basely, vilely, ignobly.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյնպէս ունին եւ յետինքն զառաջնոցն, բայց ո՛չ նմանապէս, այլ նուաստաբար։ Ոմանց գերակայաբար եւ բոլորապէս, իսկ ոմանց մասնաւորապէս եւ նուաստաբար։ Նուաստագոյնքն (ունին) նուաստաբար, եւ յետինքն յետնաբար. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. ածայ.։)


Նուաստախոհ

adj.

low-spirited, poor-witted, weak-minded, abject, vile;
meek, gentle, lowly in heart;
— միտք, little minds.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս աղաչէ նուաստախոհ յայսոսիկ նուիրելոյ անձին, եւ այլն. (Շ. ատեն.։)


Նուաստական, ի, աց

cf. Նուաստ.

· Calfa

NBHL (2)

Նուաստ (ինչ). խոնարհական. յետին. ցածուն. ստորին. անարգ.

Ազատ վայելչութեամբ յամենայն նուաստական ծառայագործութենէ. (Շ. հրեշտ.։)


Նուաստացուցանեմ, ուցի

va.

to humble, to abase, to lower, to degrade, to disparage;
— զանձն, to humble or degrade oneself.

· Calfa

NBHL (4)

Նուաստացոյց զինքն մինչեւ ի ծառայի կերպարանս։ Ըստ մեզ զինքն նուաստացուցեալ. (Ածաբ. աղք.։ Դիոն. եկեղ.։)

Որք յոլով գիտեն զիւրեանց ուղղութիւնս, եւ նուաստացուցանեն զիւրեանց անձինս, որքան պսակաց ոչ հանդիպեսցին. (Ոսկ. ղկ.։)

Հրամայէ նուաստացուցանել զամբարտաւանութեան բագին (դիւին). (Լծ. կոչ.։)

Թէպէտ որպէս մարդ եղեւ՝ ասէ զմարդոյ վայելուչս, ոչ վասն այսորիկ զաստուածավայելուչ պատիւն նուաստացուսցէ (կամ նուաստեսցէ). (Պիտառ.։)


Նուաստութիւն, ութեան

s.

abasement, undervaluing, humiliation, abjection, baseness, degradation, meanness, vileness;
առանց նուաստութեան, without meanness.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէովպիա, որ թարգմանեալ է անունն նուաստութիւն. եւ նուաստ է երկչոտութիւն. իսկ արութիւն նուաստութեան եւ երկչոտութեան թշնամի եւ հակառակ է. (Փիլ. այլաբ.։)


Նուէր, ուիրաց

s.

offer, offering, present, oblation;
libation;
sacrifice;
—ք, liberality;
cf. Ձօնի;
հաց նուիրաց, shew-bread;
արգադիր —, votive-offering.

· Calfa

NBHL (3)

ՆՈՒԷՐ. θέμα, ἁνάθεμα, ἁνάθημα donarium sacrum ἁφαίρημα, ἁφόρισμα separatio, oblatio. Եդեալ կամ կախեալ ինչ ի տաճար աստուծոյ առ յիշատակէ. որ եւ ՎԵՐԱԴԻՐ, կամ ՆՈՒԷՐ ԱՐԳԱԴԻՐ։ (Ղեւտ. ՟Ը. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի՟Գ. ՟Ի՟Դ. ՟Ի՟Է։ Թուոց. ՟Զ. ՟Ժ՟Ը. եւ այլն։)

ՆՈՒԷՐ. որպէս προσφερομένα oblata. ինչ մի ընծայելի աստուծոյ կամ տաճարի. ուղերձ. պատարագ. ուխտ. ձօնի. փէշկէշ, հէտիյէ, արմաղան, նէվալ։ (Ել. ՟Լ՟Զ. 3։)

ՆՈՒԷՐ. ἄγιον, ἄγια sanctum, sancta, consecrata, dedicata. Սրբեալ ինչ աստուծոյ. սրբութիւնք։ (Ել. ՟Ի՟Ը. 38։)


Նուիրական, ի, աց

adj.

sacred, consecrated, holy, divine;
— եւ փրկաւէտ երգ, toast, health.

· Calfa

NBHL (3)

ՆՈՒԻՐԱԿԱՆ ՊԱՏԿԵՐ, կամ ՍԻՒՆ. ἁνάθεμα donarium. Յիշատակ ինչ կանգնեալ ի տաճարս կամ ի մեհեանս. նուէր։ (Եւս. քր.։)

Նուիրական ոմն է ի սոցունց. որպէս ոչխար կատարեալ արու։ (Նար. առաք.։)

Առ ի մէնջ սրբազան աւանդութեանս նուիրական եւ լուսաւորիչ եւ մաքրիչ զօրութիւնք. (Դիոն. երկն.։)


Նուիրակատար

adj. s.

consecrating, sacrificing;
priest.

· Calfa

NBHL (1)

ἰεροτελεστής sacerdos, sacrorum collator, qui sacris initiat. Կատարիչ նուիրաց եւ նուիրական իրաց, կամ անձանց. սրբազնակատար. նուիրագործօղ. քահանայ.


Նուիրամսակ

s.

holy or great month.

· Calfa

NBHL (1)

Դէպ եղեւ թերեւս արդարոյն (նոյի) ի գլուխս ամսոյն ծնեալ լինել յառաջին ամսոյն ըստ ժամանակի ի սկզբան տարւոջն այնմիկ, զոր սովորութիւն է կոչել նուիրամսակ (կամ նուիրամսակս) ըստ պատուոյ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 17 կամ 15։)


Նուիրանոց, աց

s.

libation-cup;
chalice.

· Calfa

NBHL (1)

Նուիրիչ է, մատուցանելով աստուծոյ եթէ զանձն, եւ եթէ զայլս, նուիրանոցաւ մեծաւ՝ եկեղեցեաւ. (Սարկ. քհ.։)


Նուիրեմ, եցի

va. adj.

to offer, to present, to give;
to dedicate, to vow, to devote;
to ordain;
to consecrate;
to sacrifice;
— or — նուէրս, to pour out libations to;
— զանձն, to devote, to sacrifice oneself;
— զդիս, to honour idols with offering;
—եալ, to be ordained or consecrated;
— կռոց, consecrated to idols.

· Calfa

NBHL (5)

Կամ ἁνατίθημι devoveo. Վերադրել զիմն ի տաճար. եւ նզովել զիմն, այսինքն ուխտել աստուծոյ՝ կորուսանել զայն ինչ. (Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 28. 29։ Թուոց. ՟Ժ՟Ը. 14։ Յուդթ. ՟Ժ՟Զ. 23։)

Կամ σπένδω libo, liquida offero. Նուիրանոցաւ ճաշակ ինչ մատուցանել՝ հեղլով ի պատիւ աստուծոյ զշիթս գինւոյ, իւղոյ, կաթին, ջրոյ, եւ այլն. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 14։ Ել. ՟Լ. 10։ Թուոց. ՟Ի՟Ը. 7։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 16։ Երեմ. ՟Է. 17.) եւ այլն. Յորս կայ եւ նուէր անձին՝ հեղլով զանձն առաջի տեառն։ Որպէս եւ (Փիլիպ. ՟Բ. 17։ ՟Բ. Տիմ. ՟Դ. 6։)

ՆՈՒԻՐԵԼ. որպէս Նուիրագործել. նուիրակատար լինել. օրհնել, ձեռնադրել. մկրտել, դրոշմել, հաղորդել սուրբ խորհրդոց, եւ աբեղայ օրհնել. ուստի ՆՈՒԻՐՈՂ՝ ἰεροτελεστής, τετελεσμένος sacrorum initiator. ասի եպիսկոպոսն կամ քահանայն. եւ ՆՈՒԻՐԵԱԼ. τελουμένος, τετελεσμένος initiatus, initiandus. կոչի անձն օրհնելի.

Նուիրօղ իւր սովորեաց կոչել (Դիոնեսիոս) կա՛մ զաստուածային առաքեալն Պօղոս, կամ զսուրբն յեռոթէոս. (Մաքս. ի դիոն.։)

Լուսատեսակս հանդերձս արկանեն ի վերայ նուիրեցելոյն (այսինքն մկրտելոյն)։ Ի կատարումն ամենայնի՝ քահանայապետն ի սրբազնագոյն գոհութիւն (այսինքն ի սուրբ խորհուրդ հաղորդութեան) կոչէ զնուիրեալն։ Իսկ նուիրեալն կայ յետոյ քահանային, եւ այլն. (Դիոն.։ Սոյնպէս եւ Մաշտ. եւ Գիրք ձեռնադր.։)


Նուիրումն, ման

s.

offer, oblation;
dedication, inauguration;
— անձին, selfsacrifice, devotion.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ ի սրբոյն խորհրդոյ նուիրումն ձեռնարկէր, եթէ ոչ նախ նմա տեսիլ երեւիւր. (Դիոն. թղթ.։)


Նուկի

cf. Ունկի.

· Calfa

NBHL (3)

ՆՈՒԿԻ կամ ՆՈՒԿԻԷ, կամ ՆՈՒԿ. cf. ՈՒՆԿԻ. (ռմկ. օնձա. ունչիա)

Լիտրն՝ ժբ նուկի է. սատերն՝ ութերորդ մասն է նուկոյն. (Շիր. կշռ. չափ.։)

Թէպէտեւ լիտր ասի, այլ թեթեւագոյն, որպէս եւ արդ նուկի, կոչելով զանուն նուկիէի լիտր՝ ըստ բաբելացւոցն հանճարոյ. (Եպիփ. թաղմ.։)


Նումիզմադայ

s.

money.

· Calfa

NBHL (1)

Ընծայեմ քեզ նպաստ՝ ոչ զնումիզմադայն արաբացի (որպէս ոսկի ընտիր). (Մագ. ՟Լ։)


Նունուֆար

s. bot. nenuphar, water-lily.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր շուշանն ի ջուրս՝ բժշկութիւն ցաւոց, զոր նունուֆար կոչեն. (Վրդն. երգ.։)


Նպաստամատոյց

cf. Նպաստաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Անօրէնութիւնս՝ հրոյն յաւիտենից նպաստամատոյց լինի. (Կոչ. ՟Բ։)


Նպաստաւոր

adj.

helping, succouring, propitious, favourable.

· Calfa

NBHL (2)

Զի՞նչ շահ եղեւ մեզ հպարտութիւն, եւ զի՞նչ մեծութիւն ամբարտաւանութեան իցէ մեզ նպաստաւոր. (Իմ. ՟Ե. 8։)

Զկնի մահու ժառանգեն տեղի, որում նպաստաւոր եղեն, թէ՛ չար, թէ՛ բարի. (Եւագր. ՟Ի՟Թ։)


Նպաստաւորութիւն, ութեան

s.

cf. Նպաստ.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում ինչ պիտոյ է ի նպաստաւորութիւն ճշմարիտ ապաշխարութեան. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)

Ոչ միայն ի շնորհս ապաստան առնէ, այլեւ ի նոցա նպաստաւորութիւն. (Երզն. մտթ.։)