Definitions containing the research չ : 10000 results

Զնստանիմ

vn.

to settle, to grow calm, to relent.

· Calfa

NBHL (1)

Զնստանի յամբարտաւանութենէն։ Զնստանին ի վերայ իւրաքանչիւր ստադիոնին. (Լմբ. ժղ.։)


Զնստիմ, տայ

va.

cf. Զնստանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զնստանի յամբարտաւանութենէն։ Զնստանին ի վերայ իւրաքանչիւր ստադիոնին. (Լմբ. ժղ.։)


Զոդիակոս

cf. Կենդանակամար.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս կենդանատեսակ շրջագայութեանն, զոր կոչեն յոյնք զօտիակօս, եւ կիկլօս. (Շիր.։)


Զոհարան, ի, աց

s.

altar of sacrifice;
vase of immolation.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ ի բագինս զոհարանաց նոցա պատարագ Աստուծոյ նուիրել. (Մանդ. ՟Է։)


Զոհաւոր, աց

adj.

immolated, sacrificed;
sacrificial.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ Ուր գոյ զոհ. որ ինչ լինի զոհիւք հանդերձ.

Զի՞նչ պիտոյ են զոհաւոր օրէնքն. (Եփր. եբր.։)


Զոհեմ, եցի

va.

to immolate, to sacrifice.

· Calfa

NBHL (2)

Աւասիկ մեզ իսկ ո՛չ է օրէն զմարդիկ զոհել, այլ ամենեւին անսուրբ. բայց կարքեդոնացիք զոհեն իբրու սուրբ իւրեանց եւ օրինաւոր. (Պղատ. մինովս.։)

Պիւթագորաս ոչ հրամայէ զոհել դից, որպէս թէ չիցէ պարտ զոհել Աստուածս Աստուծոց ... երկիրպագանել հրամայէ, եւ զոհել ոչ. (Եզնիկ.։)


Զոյգերկնային

adj.

God-like, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպիսօրէն պատկերօք կռոց՝ պատիւս զոյգերկնայինս բաշխեալ ետուն ամենայն անշնչից. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Զով

adj. s.

fresh, cold;
cool, freshness

· Calfa

NBHL (2)

Ջուրն է նիւթ գիջային եւ զով։ Երկիր չորին է եւ զով։ Ջուր զով է եւ կակուղ. (Դամասկ.։)

Բաղանիքն այնպէս էին զով, իբրեւ թէ ամենեւին չէր ջեռուցեալ. (Ճ. ՟Ա.։)


Զովական, ի, աց

adj.

fresh;
refreshing.

· Calfa

NBHL (1)

Ցրտային. ցրտացուցիչ.


Զովանամ, ացայ

vn.

to cool, to grow cool, to become cool.

· Calfa

NBHL (2)

Բոցն յաչաղութեան զովանալ. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)

καταψύχω, ἁναψύχω refocillor, respiro Հովանալ, բարեխառնիլ ի ցրտութենէ, կամ ցրտով ի տօթի. ոգի առնուլ յերեսաց տօթոյ եւ ծարաւոյ. զիջանիլ ջերմութեան իրիք. պաղըշտծկիլ, հովահրիլ, հանգչիլ .... եւ պաղիլ. սօվումագ.


Զովարար

adj. s.

refreshing, cooling, refrigerative;
refreshment.

· Calfa

NBHL (2)

Որ զով առնէ. զովացուցիչ.

Աղբիւր զովարար՝ արդարութեան պասքելոցն. (Կիւրղ. խչ.։)


Զովացումն, ման

s.

refreshment.

· Calfa

NBHL (2)

Զի զովացումն այրման սրտի, ո՛չ է այլ ինչ՝ քան այս լինի. (Շ. եդես.։)

Կարծէր զովացումն ինչ առնել աւազանին (եռացելոյ). (Ճ. ՟Ա.։)


Զովացուցանեմ, ուցի

va.

to refresh;
to give freshness;
to refrigerate.

· Calfa

NBHL (4)

Ո՞չ ապաքէն զտօթ զովացուցանէ ցօղ. (Սիր. ՟Ժ՟Ը. 16։)

Ձմեռն ոչ միայն զովացուցանէ, այլ եւ սպանանէ. (Յճխ. ՟Դ։)

Ջուրն այն ո՛չ զովացուցանող է, այլ կիզող. (Լմբ. իմ.։)

Բան զովացուցանօղ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ. այսինքն (որպէս ասի անդ, ՟Ի՟Թ) փարատիչ, մխիթարական։)


Զովող, աց

s.

companion, fellow, comrade, mate;
school-fellow, fellow-student;
associate, partaker;
accomplice, party, abettor, follower.

· Calfa

NBHL (3)

Ո՛չ անպարտ ջանայ զանձն երեւեցուցանել, այլ զի կարիցէ զովօղս իւրոյ պատուհասիցն գտանել. (Ոսկ. եփես. ՟Զ։)

Լե՛ր ընդ իս հաղորդ եւ զովող ի գործս (չարութեան) զոր գործեմ ես։ Զի (Աստուած) զովօղս եւ հաղորդս արասցէ զմեզ ի մեծութեան անդ իւրում։ Որպէս զի եղիցուք հաղորդք եւ զովօղք ողջունին ձերոյ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Զուօղ. օժընդակ կամ ձեռնտու. եւ կին՝ որ զայլ կնոջ այր խլէ կամ սիղիխ առնէ, զուօղ կոչի։


Զովողակից

s.

cf. Զովող.

· Calfa

NBHL (1)

(Աստուած) չունի զոք ընդ իւր զովողակից՝ իբրեւ զեղբայր կամ իբրեւ զընկեր, կամ իբրեւ զօտար ոք գործակից, այլ միայն զիւր զօրութիւնն եւ զիմաստութիւնն (զորդի), եւ զիւրոյ զբնութեանն զհոգին. (Եզնիկ.։)


Զուարթամտութիւն, ութեան

s.

good humour, joyfulness, gaiety;
generosity, benignity.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ իւրաքանչիւրոցն զպէտսն լնուլ զուարթամտութեամբ. տպ. զուարթութեամբ. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Զուարթանամ, ացայ

vn. fig.

to be joyful, to rejoice, to be diverted;
to rouse one's self, to give one's self up to gaiety;
to shine, to enlighten, to cheer up, to be kindled;
to be vigilant, sober, to watch;
— ի գինւոյ, to be seasoned with wine;
զուարթացեալ ի գինւոյ, tipsy, cf. Գինի;
զուարթացաւ սիրտ նորա, his heart was merry, expanded, dilated;
զուարթացան երեսք նորա, countenance brightened up;
— հրոյ, to relight, to rekindle.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ պատկառեալսն, եւ զուարթացեալս։ Ի կափման աչացս՝ հայեցուած սրտիս մի՛ ստուերասցի, պայծառասցի։ Երախտիք փրկչին հենգնեալ, եւ Բելիար զուարթացեալ. (Նար.։)

Լե՛ր արթուն ... ապա թէ՝ ո՛չ զուարթանաս, գամ որպէս գող. (Յայտ. ՟Գ. 3։)


Զուարթառատ

adj.

generous, liberal;
— տուրք, liberality.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարթառատ տըւչին խոստացեալ են պարգեւք. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Զուարթատեսիլ

adj.

of fine aspect, pretty, beautiful, handsome;
— դէմք երեսք, cheerful countenance, serene aspect.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչինչ լքեալ անկանէր յիւրմէ զուարթատեսիլ երեսաց. (Վրք. ոսկ.։)

Ոչինչ լքեալ անկանէր յիւրմէ զուարթատեսիլ երեսաց. (Վրք. ոսկ.։)


Զուարթարար, աց

adj.

jesting, that makes merry, diverting;
that gives joy, joyful.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զուարթ առնէ. ուրախարար. զուարճացուցիչ.


Զուարթացուցանեմ, ուցի

va.

to divert, to exhilarate;
to drive away melancholy, to enliven, to animate, to revive;
— զմիտս, to cheer, to soothe the spirit;
— զլսելիս, to delight the ears, to please, to solace.

· Calfa

NBHL (1)

Զհրաշունչ բարկութիւնն իւրեանց շիջուցեալ՝ ցնծութեամբ զուրախութիւն զուարթացուցանէին. իմա՛ իբր ուռճացուցանէին, վառէին, եւ այլն. (յն. այլազգ)։


Զուարթութիւն, ութեան

s.

gaiety, joy, good humour;
activity, vigilance.

· Calfa

NBHL (2)

Մեղք են թառամեցուցիչք զուարթութեան, որպէս խորշակ տապոյ՝ բուսոց եւ տնկոց. (Խոսր.։)

Ըստ երկրորդին՝ γρηγόρησις vigilantia Հսկողութիւն. արթնութիւն մտաց. եւ Ժրութիւն ի գործս. խելքը գլուխը՝ ու աչքաբաց ըլլալը.


Զուարթուն, թնոց

adj. s.

sprightly, lively, vigilant;
angel.

· Calfa

NBHL (4)

Ո՞չ ապաքէն զուարթուն եւ իմաստուն իշխան ի վերայ արբեցելոց կացուցանել պարտ է։ Զուարթունքն եւ անխռովքն (յօրէնս՝ լինիցին) զօրավար այնոցիկ՝ որ ոչ են արթուն. (Պղատ. օրին. ՟Ա. ՟Բ։)

Զուարթուն կոչին հրեշտակք, որ են անքուն ակամբ, եւ լուրջ երեսօք. (Շ. բարձր.։)

Հրեշտակք ի նա ցնծան հանապազորդ. վասն որոյ եւ զուարթունք կոչեցան. (Լմբ. առակ.։)

νήφων sobrius, et vigilans, insomnis Ամենեւին Արթուն. լուրջ եւ զգաստ. միանգամայն ըստ հյ. զուարթ, կայտառ, առոյգ եւ ժիր. արթուն. զարթուն, խելքը գլուխը, աչքաբաց.


Զուարճալի, լւոյ, լեաց

adj.

pleasing, recrea, tive, delectable, delicious, diverting, mild, agreeable;
jocose, merry, pleasant, jovial, smiling;
—ք, pleasures, enjoyments of this world.

· Calfa

NBHL (1)

ԶՈՒԱՐՃԱԼԻ τερπνός, ἁσπαστός delectabilis. որ եւ ԶՈՒԱՐՃԱՆԱԼԻ. Որ ինչ բերէ զզուարճութիւն. հեշտալի. հեշտալիք.


Զուարճախառն

adj.

mixed with joy.

· Calfa

NBHL (1)

Գրել (զչարչարանաց) ... զուարճախառն երկիւղիւ. (Նար. ՟Հ՟Է։)


Զուարճակից

cf. Զուարթակից.

· Calfa

NBHL (1)

Աչք մերձենալով առ սիրելին՝ յառաջագոյն աւետիս տայ զմտերմութեանն զախտ՝ զուարճակից եւ խաղաղուտ հայեցուածօք. (Փիլ. իմաստն.։)


Զուարճանալի, լւոյ, լեաց

adj.

pleasing, enjoyable, fo be enjoyed;
cf. Զուարճալի.

· Calfa

NBHL (1)

ԶՈՒԱՐՃԱԼԻ որ եւ ԶՈՒԱՐՃԱՆԱԼԻ. Որ ինչ բերէ զզուարճութիւն. հեշտալի. հեշտալիք.


Զուարճանամ, ացայ

vn. fig.

to enjoy, to rejoice, to delight in any thing, to be delighted, to amuse one's self, to be diverted, to play;
to laugh, to jest, to divert one's self;
to flourish;
— սրտի, to rejoice one's heart, to solace;
— ընդ գեզ, to be delighted with beauty;
— իբրեւ զգալարի, to flourish like an herb;
զուարճացեալ ալիք, grey, hairs, hoariness.

· Calfa

NBHL (4)

Ընդ ոչինչ այսքան ուրախանայ Աստուած, որքան ընդ մարդոյ ուղղութիւն եւ փրկութիւն. (Ածաբ. յայտն.։)

Յառաջ քան ընդ բարին խնդալ մարդկան՝ զուարճասցի չարաւն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Այնչափ զուարճանայր ի բարկութիւն. (Իսիւք.։)

ԶՈՒԱՐՃԱՆԱԼ. ἁναθάλλω, ἁνατέλλω, εὑθαλέω, ἁνθέω vireo, refloresco Ուռճանալ. դալարանալ, կանաչանալ, սաղարթանալ, ընձիւղիլ, ծաղկաւետանալ.


Զուարճութիւն, ութեան

s.

joy, enjoyment, rejoicing, pleasure, deliciousness, delight, diversion, cheerfulness;
contentment, complaisance, pleasure, pleasantry;
amusement, recreation, pastime;
gaiety, frolicsomeness;
— տեղւոյ, amenity.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՞վ զհայրականն բարբառեսցի զուարճութիւն՝ մասամբ ինչ յաղթահարեալ յորդւոյս. (Խոր. ՟Գ. 68։)

Յերեսաց քոց՝ լուսաւորութիւն, եւ ի դիմաց քոց զուարճութիւն։ Եւ ոչ առանց տեսման աչաց՝ առ լոյս զուարճութիւն։ Խնդալից դիմաց զուարճութեամբ. (Նար. ՟Թ. ՟Ծ. ՟Ձ՟Ա։)


Զուգաբան, ից

adj.

unanimous, with ono opinion or voice.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ որ ինչ զկնի այսորիկ՝ զուգաբան, եւ հաւասարագործ. (Խոր. ՟Բ. 89։)


Զուգաբանեմ, եցի

vn.

to agree, to be of one mind.

· Calfa

NBHL (2)

Զի՞նչ զնոյն ինքն զԱստուծոյ զգետն ընդ մանր անձրեւոյս այսմ իցէ զուգաբանել. (Նիւս. երգ.։)

Գոն եւ այլ մարդիկ, որք յայսոսիկ ոչ զուգաբանին. այսինքն ո՛չ մտանեն ի համար մարգարէից. (Ոսկիփոր.։)


Զուգաբանութիւն, ութեան

s.

analogy, proportion

· Calfa

NBHL (1)

Նոյնպէս է տեսանել եւ յոգւոջն զուգաբանութիւն իմն առ մարմնական հասակն։ Իւրաքանչիւր ոք ի լսողացն զուգաբանութեամբ զասացելոցն կարծիս առցէ սքանչելեացն. (Նիւս. երգ.։)


Զուգաբարբառ

cf. Զուգաձայն.

· Calfa

NBHL (3)

Նուագօք զուգահնչմամբք եւ զուգաբարբառովք, առ ծանր հնչիւն արանցն՝ կանանցն սուրն խառնեալ. (Փիլ. տեսական.։)

Եւ զնոյնս նուագաւոր երգ երաժշտական զուգաբարբառ հնչմամբք պարաւորակք եղեալ՝ յերկուս բաժանէին դասս. (Պիտ.։)

ἁντίφωνος contra sonans, respondens Համաձայն. համեմատ հնչեալ. փոխաձայն.


Զուգագոյն

adj. adv.

equal, companion;
equally.

· Calfa

NBHL (2)

Զի՞նչ զուգագոյն կայցէ՝ ի խաղաղութեան լինել մեզ ընդ Աստուծոյ, եւ իւրաքանչիւր ընդ անձին եւ ընդ միմեանս. (Ոսկ. ես.։)

Ո՛չ մասին ուրեմն մարմնոյս՝ կապել զմիտսն, այլ ընդ ամենայն զուգագոյն մերձենալ կշռապէս. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Զ։)


Զուգադասեմ, եցի

va.

to range together, to put in the same class.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սոսա զուգադասին Ովր եւ Ահարոն. (Նչ. եզեկ.։)


Զուգադրեմ, եցի

va.

to combine;
to compose.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԲԱՂԱԴՐԵԼ;
Զուգադրեալ եմ ի չորից։ (Երզն. քեր.)


Զուգադրութիւն, ութեան

s.

combination;
composition, conjunction.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեսցէ ի ձեռն եղելոց զուգադրութեանց նշանացն ի հաւատոց ճշմարտութիւն։ Ոչ էր այնուհետեւ յապաղումն զուգադրութեան խորհրդոց աստուածագիտութեան. (Նիւս. սքանչ.։)


Զուգաթիւ

adj.

even;
equal, alike;
of the same number;
consubstantial.

· Calfa

NBHL (1)

ἱσάριθμος par numero, totidem Հաւասարաթիւ. նոյնչափ թուով. նոյն համրանքով.


Զուգաթուեմ, եցի

va.

to relate, to join together.

· Calfa

NBHL (1)

Ինձ ոչ անիրաւ դատել թուի, որ զուգաթուեաց զսոսա, որպէս ծնօղ անհաւատութեան ասելով (զտգիտութիւն). (Յիշատ. ներբ. լմբ.։)


Զուգախառնեմ, եցի

va.

to mix together, to compose, to allay.

· Calfa

NBHL (3)

Յայսոսիկ փոքր ինչ զուգախառնեցից տեսութիւնս պատշաճողս. (Մաքս. եկեղ.։)

Զուգախառնեալք առասպելական պատմութեամբք։ Զուգախառնեաց ի խաղաղական ցնծութիւն. (Նիւս. սքանչ.։)

συγκεραύνω commisceo, tempero Ի միասին խառնել. զօդել. յարել. բարեխառնել. եւ Օտար ինչ խառնել.


Զուգախառնութիւն, ութեան

s. phys.

combination, mixture, medley, miscellany;
cf. Զուգախառնումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ այնպէս վաղվաղակի ժանտախտ յարի ի մեզ ... որպէս չար արանց զուգախառնութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)


Զուգածիրանի

adj.

clothed with the same purple, that has the same dignity.

· Calfa

NBHL (1)

Եղբարքն երկոքին հարազատք ... զուգածիրանիք՝ Վասիլ եւ Կոստանդին. (Նար. խչ.։)


Զուգական, ի, աց

adj. s.

even, alike, equal;
counterpart.

· Calfa

NBHL (4)

Զի՞նչ ինչ այնպիսի աւետեաց լինիցի զուգական։ Զի՞նչ այնմ պատուոյ զուգական կայցէ։ Այս բարբառ այնր բարբառոյ զուգական է. (Ոսկ. մտթ.։)

Չի՛ք ինչ զուգական խոնարհութեան. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Է։)

Գանձու իմաստութեան ո՛չ է գտանել ումեք գովեստ զուգական. (Սարկ. խրատ ուսմ.։)

Զուգական Աստուծոյ կամեցաւ լինել (Ադամ)։ Լինել զուգական Աստուծոյ տենչային. (յն. զուգաստուած. այսինքն հաւասար Աստուծոյ։) Զի՞նչ այլ ինչ զուգական կայցէ այնպիսի խնամոց։ Զի ամենայն ուրեք զզուգական հաւասարութիւնն զիւր ընդ Հօր յայտ առնիցէ. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 15։)


Զուգականութիւն, ութեան

s.

likeness, equality;
equivalent.

· Calfa

NBHL (1)

Երթամ, եւ առաքեմ զմխիթարիչն ... տե՛ս զզուգականութիւնն. (Ագաթ.։)


Զուգակարգեմ, եցի

va.

to put in order, to dispose;
to put into verse.

· Calfa

NBHL (1)

Ապողինարոս զհին կտակարանսն ... չափով (տաղից) զուգակարգեաց. (Սոկր. ՟Գ. 16։)


Զուգակիր

adj.

alike, partaking.

· Calfa

NBHL (2)

Կցորդ կրից. չարչարակից.

Ընտրեցեր ի մարդկանէ չարչարանաց քոց զուգակիրս. (Շար.։)


Զուգակից, կցի, կցաց

adj. s.

alike, equal, same;
spouse (man or woman).

· Calfa

NBHL (4)

Մինչ զուգակիցն ի գերութիւն էր. (Կանոն.։)

Քանզի շանց է՝ ոչ զուգակցաւ վարիլ. (Վրդն. ել.։)

Ծնունդ ի վեր քան զժամանակ, զուգակից եւ հանգունակ հօր. (Լծ. կոչ.։)

Իբր զմի սիրելի, զմի ամուսին, զմի ընդակից, եւ զմի զուգակից ի միում խորանի խորհրդարանի. (Նար. խչ.։)


Զուգակշիռ

adj. s.

equivalent, equipollent;
just, equal;
equilibrium;
compensation.

· Calfa

NBHL (5)

Զուգակշիռ հաւասարութիւն, կամ հետեւումն, կամ ընթացք. (Պիտ.։ Նար. ՟Ի՟Ը. եւ Նար. խչ.։ Վրդն. ծն.։)

Դնել յիւրեանց կողմանն կշռին, զի զուգակշիռ լիցի չարեացն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Վայելչապէս ունի յինքեան զտարերացդ զուգակշիռ. (Պիտ.։)

Զի դիցեն յիւրեանց կողմանն զուգակշիռս չարեացն. (Ճ. ՟Բ.։)

ἱσοστάσιος, ἑπιστάθμος ejusdem ponderis, aequalis, aequus Հաւասարակշիռ. հանգիտակշիռ. համաչափ. համեմատ. հաւասար յո՛ր եւ է կարգի. հաւսար ծանրութեամբ, աղէկութեամբ.


Զուգակշռեմ, եցի

va.

to reduce to an equilibrium, to render equivalent;
to equal, to compare;
to counterbalance, to make up for, to counterveil.

· Calfa

NBHL (2)

Հաւասարել. համեմատել. անվրէպ կշռել. չափել.

Բայց ի՞նչ զուգակշռեսցի սմա. (Պիտ.։)


Զուգակողմն

adj.

equilateral.

· Calfa

NBHL (1)

ԶՈՒԳԱԿՈՂՄՆ ἱσόπλευρος aequilaterus, -ralis որ եւ ՀԱՒԱՍԱՐԱԿՈՂ. այսինքն Հաւասարակողմեան ըստ երկրաչափից.