Definitions containing the research չ : 10000 results

Եղ

cf. Իւղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ նոր խառնումն սքանչելի, անեղ ընդ եղումն, կուսութիւն եւ ծնունդ ի քեզ ներգործի մա՛րիամ, ուրախ լեր. (Տաղ.։)


Եղագ, աց

s.

way;
means.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ գուցէ շաւիղ ուլուց իցէ երեւեալն, յաղադս ոչ երեւելոյ քեզ հետովքն եղագն՝ ընդ որ անցինն». յն. որ հետովքն իւրեանց զկուռ զուղին մաշեցին. (Նիւս. երգ.։)


Եղական, ի, աց

adj.

created, made.

· Calfa

NBHL (3)

γενητός factus, creatura Եղեալ կամ գոյացեալ ի ժամանակի. արարած. ստեղծուած. եւ Արարածական. ստեղծած, ոչնչէ եղած.

Եղականիս բնութեան գտցի արարիչ։ Ի վերայ եղականացս՝ փոփոխումն ասելով. (Կիւրղ. գանձ.։)

Չէ՛ր հնար եղական բնութեան զեղական ազատել, այլ միայն անեղ արարչին. (Խոսր. պտրգ.։)


Եղականապէս

adv.

with creation;
like a created being.

· Calfa

NBHL (1)

Ադամն վերին (քրիստոս) եղականապէս փոխաձեւեալ. (Նար. խչ.։)


Եղականացուցանեմ, ուցի

va.

to create, to cause to exist.

· Calfa

NBHL (1)

Տալ եղանիլ. արարչագործել. ստեղծել. ընել.


Եղաման, ի

s.

cruet, vial for oil.

· Calfa


Եղան, աց

s.

fork, pitch-fork.

· Calfa

NBHL (1)

Զեղանն՝ որով զկալն սփռեն, կոչեն մատ։ Կազմէ զդեղս եղանաւ. (Ստեփ. լեհ.։)


Եղանակ, աց

s. mus. gr.

mode, modification;
form, formule, make, manner, way;
sort, kind, quality, condition, conduct;
means, expedient;
turn, trick;
air, tone, modulation;
time, measure;
mood;
— տարւոյ, season;
անգործ —, dead season.

· Calfa

NBHL (3)

Աղաչեմ զձեզ, իրաւապէս բառիցս եղանակիս թոյլ տալ. (Պղատ. սոկր.։)

Կշտամբանացս եղանակ։ Զեղանակ բանիս։ Խաչիս եղանակ. (Նար.։)

ԵՂԱՆԱԿ. χρόνος tempus Այլափոխութիւն օդոց, մանաւանդ ի չորս ժամանակս տարւոյ.


Եղանակաւոր, աց

adj.

harmonious.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ է եղանակաւ նուագելի.


Եղանիմ, եղէ, եղեայ

vn.

to be become, to be created;
to happen;
— ուրեք, to sojourn;
— ընդ կնոջ, to know a woman;
եղիցի լոյս եւ եղեւ լոյս, let there be light! and there was light;
եղիցի եղիցի, amen, so be it, be it so;
մի եղիցի, God forbid!

· Calfa

NBHL (6)

(էական եւ չ) γίνομαι fio, factus sum է՛ լինել. գոյանալ. ստեղծանիլ. ծնանիլ ի ժամանակի. իբր յն. γίγνομαι nascor, gignor եւ Լինել այս ինչ կամ այսպիսի. փոփոխիլ. առնիլ. գործիլ. հանդիպիլ. եղնիլ, ըլլալ.

Զինուոր եղար վերին աշխարհի։ Առ աչօք եղայք։ Մաշկ.։

Ոչինչ յաշխարհիս մասանց ինքնակալ աստուած կարծել գոլ. քանզի եղեւ։ Կատարեալ եղանել (այսինքն եղեալ գոլ)։ Սկիզբն եղանիլ. (Փիլ.։)

Որոց ծնունդքն ի միում ժամու չէին, եւ մահքն ի միասին եղանին։ Արժանի եղայ խորհրդոյն. (Եզնիկ.։)

Եղանի, եւ դնի յանբանից մսուր։ Ոչ շատացար մարդ եղանիլ աստուած. (Շար.։) (Գտանի եւ՝ Եղիցիմ, այսինքն ելէց. եւ անխտիր՝ եղիցիս կամ եղիցես)։

Եղեալն՝ անեղ երբէք ոչ իցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Եղանութիւն, ութեան

s.

creation;
being, creature.

· Calfa

NBHL (2)

Արարիչ ամենայն եղանութեանց. (Շար.։)

Պատճառ եղանութեանց, կազմիչ հանդերձելոց. (Նար. ՟Ձ՟Դ։)


Եղարկեմ, եցի

va.

to aneint, to oil.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատն զգլուխ փրկչին ելեալ եղարկեաց. (Լմբ. պտրգ.։)


Եղբայր, բօր, բարց

s.

brother;
մեծ, աւագ, երէց —, eldest -;
կրտսեր —, youngest -;
— հօր or մօր, uncle;
աշխատաւոր —, lay -;
— ի Քրիստոս, — in Christ-Jesus.

· Calfa

NBHL (5)

ԵՂԲԱՅՐ. նմանութեամբ, Եղբայրատեսակ. որ ոք կամ որ ինչ է կցորդ եւ նման այլոց իւիք օրինակաւ. ընկեր. զուգահաւասար. որ ըստ յն. լտ. է՛ զի եղբայր, եւ է՛ զի քոյր ասի. ἁδελφός, ἁδελφή frater, soror, socius, -ia

Ի ձեռաց առն զշունչ արեան եղբօր իւրոյ խնդրեցից։ Արք եղբարք եմք մեք։ Ամենեքին դուք եղբարք էք։ Միում յեղբարցս այսոցիկ փոքրկանց։ Ասացէ՛ք եղբարցն իմոց։ Մարեմաւ մարդն յիսուսի, եւ եղբարբք նորա». այսինքն ազգականօք. (եւ այլն։)

Եղբարս կոչեն գիրք բազում անգամ եւ զազգականս։ Զեղբօրորդի եւ զազգական գիրք եղբարս կոչեն. (Կիւրղ. ծն.։)

Այբն եղբայր է միակին։ Եղբարք առաքինութիւն եւ չարութիւն, ըստ այնմ որով միոյ ոգւոյ ծնունդք են. եւ թշնամիք, եւ այլն. (Փիլ. լին.։) որ եւ զկրկին զգայարանս՝ եղբարս ասէ իրերաց։

Որ առ լեզուովն են տտիպ տեսակաւն, եւ որչափ ջերմացուցիչքն են, կծուք կոչեցաք, եղբարք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)


Եղբայրաբար

adv.

fraternally, brotherly;
— կեալ ընդ միմեանս, to live together like brothers.

· Calfa

NBHL (2)

Թշնամաբար, եւո՛չ. եղբայրաբար ծախեցին։ Զյանցանս եւ սխալութիւնս ուղղել եղբայրաբար. (Նախ. գծ.։)

Եղբայրաբար սիրելով ընկալեալ. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Եղբայրական, ի, աց

adj.

fraternal.

· Calfa

NBHL (2)

Եղբայրական ախտակրութիւն, կամ համարձակութիւն, անուն, համբակ. (Իգն.։ Լմբ.։ Տօնակ.։ Նար. խչ.։)

ἁδελφικός fraternus, germanus, -um Որ ինչ անկ է եղբարց կամ եղբայրութեան. հարազատական.


Եղբայրակցութիւն, ութեան

s.

fraternity, brotherhood;
fellowship

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց ընկենլի է յեղբայրակցութենէն զանվայելուչ կռիւ. (Բրս. ճգն.։)


Եղբայրասէր, սիրաց

adj.

that loves his brother.

· Calfa

NBHL (1)

Եղբայրասէրս այս ... երեմիա մարգարէ աստուծոյ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 14. (ուր յօրինակս ինչ յայտնի վրիպակ է, եղբայր ծերս այս։))


Եղբայրասպանութիւն, ութեան

s.

fratricide, murder of a brother.

· Calfa

NBHL (1)

Սովորութիւն է չարին եղբայրասպանութիւն նիւթել. (Մագ. ՟Խ՟Գ։)


Եղբայրատեաց

adj.

that hates his brother.

· Calfa

NBHL (1)

Զեղբայրատեացն մարդասպան կոչէ. (Լմբ. սղ.։)


Եղբայրատեցութիւն, ութեան

s.

hatred, ill will towards a brother.

· Calfa

NBHL (1)

Զեղբայրատեցութիւն յանձանց ձերոց ոչ հալածեցէք. (Ճ. ՟Գ.։)


Եղբայրութիւն, ութեան

s.

fraternity;
brotherhood

· Calfa

NBHL (3)

Զնոյն անցս չարչարանաց եղբայրութեան ձերոյ. (՟Ա. Պետ. ՟Ե. 9։)

Որդի ըստ բնութեան նա. որդիք եւ մեք ըստ դրութեան, որպէս յեղբայրութիւն առ նա կոչեցեալք. (Կիւրղ. գանձ.։)

Կենահաղորդս լինել ընդ միմեանս աննախանձ եղբայրութեամբ։ Վայելչաբար ի միասին կապակցիլ հասարակ եղբայրութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Եղբօրորդեակ, եկաց

s.

son of a brother;
nephew.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգակիցքն ի միասին գալով՝ մինչեւ ցեղբօրորդեաց մանկունս. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Եղբօրորդի, որդւոյ, որդւոց, դեաց

s.

cf. Եղբօրորդեակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգակիցքն ի միասին գալով՝ մինչեւ ցեղբօրորդեաց մանկունս. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Եղելութիւն, ութեան

s.

cf. Եղանութիւն.

· Calfa

NBHL (4)

Ի մարիամա՞յ եղեւ սկիզբն եղելութեան նորա. ո՛չ. այլ ի սկզբանէ էր. (Ածազգ. ՟Ժ՟Ա։)

Որք պակասէին չէութեամբ, եւ յաւելան եղելութեամբ յարարչէն. (Վրդն. ծն.։)

ԵՂԵԼՈՒԹԻՒՆ. Լինելն արդեամբք, կամ այս ինչ եւ այսպիսի ինչ.

Եթէ անեղութիւնն էութիւն է, հարկ եղիցի եւ եղելութեանն էութիւն. եւ եթէ երկոքեան էութիւնք են, ո՛չ եղիցի ներհական անեղութեանն եղելութիւն, այլ՝ նոյն. քանզի ո՛չ է ներհական էութիւն՝ էութեան. (Կիւրղ. գանձ.։)


Եղեռնագործ

adj.

flagitious, wicked, rascally.

· Calfa

NBHL (3)

Չարագործ. չարեացապարտ (մանննաւանդ դեւն).

Եղեռնագործ եւ կոյր եւ ամուլ՝ արտօրէն չարեօք յղփացեալ որպէս զսոդոմ եւ զգոմոր. (Երզն. աղօթ.։)

Եղեռնագործ. չարագործ՝ որ լալոյ արժանի գործ գործէ. (Լծ. նար. (զի եւ եղերականն ծագի յեղեռանէ)։)


Եղեռնագործութիւն, ութեան

s.

villany, wick-edness, heinous crime.

· Calfa


Եղեռնական, ի, աց

adj.

flagitious, wicked, rascally;
bad, malicious;
enormous, atrocious.

· Calfa

NBHL (2)

Չար. չարագործ. թշուառական.

Եղեռնական չարիք, եւ սովորական յանցանք իմ. (Մարաթ.։)


Եղեռնային, յնոյ, ոց

adj.

cf. Եղեռնական.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՂԵՌՆԱՅԻՆ ԵՂԵՌՆԱՒՈՐ. ἁθλιώτατος miserrimus ὁλέθριος nocivus, exitiosus Չար. ժանտ. դժնեայ. թշուառական. վնասակար. կորստական. սատակչական.

Ի շարժել եղեռնաւոր չարեացն։ Ծովու խռովութեանց նմանեցուցանելով զեղեռնաւոր չարիս. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Զ։)


Եղեռնաւոր, աց

cf. Եղեռնական.

· Calfa

NBHL (2)

Ի շարժել եղեռնաւոր չարեացն։ Ծովու խռովութեանց նմանեցուցանելով զեղեռնաւոր չարիս. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Զ։)

ԵՂԵՌՆԱՅԻՆ ԵՂԵՌՆԱՒՈՐ. ἁθλιώτατος miserrimus ὁλέθριος nocivus, exitiosus Չար. ժանտ. դժնեայ. թշուառական. վնասակար. կորստական. սատակչական.


Եղեռնութիւն, ութեան

s.

rascality, wickedness.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլեգնականն եղեռնութիւն տոհմին յակոբայ. (Նար. խչ.։)


Եղերական, ի, աց

adj.

mournful, dismal, dreary;
lamentable, plaintive;
tragic;
— կատակերգութիւն, tragi-comedy;
— վախճան, մահ, tragic end or death;
— տեսիլ, tragic, sad spetacle, tragedy.

· Calfa

NBHL (3)

Տաժանեալք եղերական սգովն ի ձեռն փայտին դառնութեան. (Թէոդոր. խչ.։)

Եւ ո՛չ եղերականք ջայլից ... կանանց լալականք. (Նար. ՟Կ՟Ը։)

Հնչեցեալ յականջս եղերական թշուառս անձին. (Սկեւռ. աղ.։)


Եղերամայր

s.

weeper, mourner.

· Calfa

NBHL (3)

Զեղերամայր կանայս ձայնակից ինքեանց կոչէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)

Որ թէ ամենայն բանակք անմահից եղերամայրս լինիցին, չեն բաւական իմ անբաւանդակելի կորստեանս. (Բենիկ.։)

Ո՛չ եթէ զեղերամայր առընթեր ածէր բանիւք պաճուճելովք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Եղեւին, եւնոյ

s.

pine, fir;
cedar;
mugwort, artemisia;
kidney-bean;
southernwood.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՂԵՒԻՆ ասի եւ ազգ ինչ ափսինդի կամ օշինդրի, որոյ ազնիւն լինի ի հայս. շէհէրմէնի որ գրի եւ ԵՂԵՒՆԻՆ։ (Բժշկարան.։)


Եղէգ, եղեգի

s.

endive, succory.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՂԷԳ πικρίς (որպէս եւ եբր. մէրօրիմ. այսինքն դառն ինչ) amarigo, herba vel lactuca amara, cichorium sylvestre գրի եւ ԵՂԷԳՆ. Դառնիճ. դառն հազար. նոյն ընդ Եղերդ կամ ընդ եղերդակ վայրի.


Եղէգն, ղեգանց

s.

reed, cane;
pen;
stem, stalk of corn;
rush;
straw, stubble;
percb, pole;
sweet calamus;
walking-stick, stick, cane;
— ապակադործաց, glass-blower's pipe, blowing-iron, bunting-iron;
— շաքարի, sugar cane;
— հնդկային, bamboo;
— (glass or brass) blow-pipe.

· Calfa

NBHL (6)

ԵՂԷԳՆ. որպէս Գրիչ եղեգնեայ.

Եղեգամբք գիր հաստատի ... եղեգամբք մարդիկ գրին եւ արձակին յազատութիւն. (Եղիշ. ի չարչարանս.։)

Որ գրէին յեղէգն գրչի, դպիրք են նոքա. (Եփր. դտ.։)

Այսպիսի իմաստք զօրաւորք ... ո՛չ արուեստին են, եւ ո՛չ եղեգանն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)

Տուաւ ինձ եղէգն նման գաւազանի։ Ունէր եղէգն ոսկի ի ձեռին իւրում, զի չափեսցէ. (Յայտ. ՟Ժ՟Ա. 1։ ՟Ի՟Ա. 15։)

ԵՂԷԳՆ. Ազգ խնկոց, որոյ բոյսն է իբրեւ զեղէգն ինչ. cf. Խունկեղէգն։ (Ել. ՟Լ. 23։ Երգ. ՟դ. 10։)


Եղծագործ

adj.

ruinous, corruptive, destructive, noxious.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ եղծումն գործէ. վնասակար. աւերիչ. խանգարիչ. ապականիչ.


Եղծանելի, լւոյ, լեաց

cf. Եղծական.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմին եղծանելի։ Եղծանելի աստուած (չաստուած), մարդ, պսակ. (Իմաստ. ՟Թ. 15։ ՟Ժ՟Դ. 9։ Հռ. ՟Ա. 23։ ՟Ա. Կոր. ՟Թ. 25։)


Եղծանեմ, եղծի

va.

to corrupt, to spoil;
to vitiate, to destroy, to ruin, to undo, to efface;
to erase, to scratch out;
to disfigure;
to abolish, to abrogate, to annul, to cancel;
to disconcert, to put out of tune, to disorder;
to overthrow;
to waste;
to notch, to mar, to choke, to bruise;
to cross out;
— զկեանս ի ճշմարտութենէ, to deprive one's self of, to shut one's ears to the truth.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ եղծանես, այլ գրես։ Գրիմ, եւ իսկոյն եղծանիմ։ Զգրեալս եղծի։ Զգովեստն առ աստուած եղծի։ Եղծայ, զեղծայ. (Նար.։)

Եղծանելի՛ է ո՛չ զյոյժ հաւաստին, եւ ո՛չ զյաւէտ կարելին, այլ որ զմիջին բնութիւնն ունի։ Եւ եղծանելով՝ պարտ է նախ առաջին սուղ ինչ բամբասանս ասել իրացն ասողին. (Պիտ.։)


Եղծեմ, եցի

va.

cf. Եղծանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զհակառակ յարուցեալսն ի վերայ լերինն սիոնի եղծնուլ. (Լծ. կոչ.։)


Եղծնում, եղծի

va.

cf. Եղծանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զհակառակ յարուցեալսն ի վերայ լերինն սիոնի եղծնուլ. (Լծ. կոչ.։)


Եղծուած, ոց

s.

corruption, depravity, decay;
destruction, exstinction;
blot, erasure;
abolition, abrogation;
յ— դնել, յ— ապականութեան դնել, — հասուցանել, to destroy, to ruin, to annihilate;
յ— աւերանաց բերիլ, յ— դնիլ, մատնիլ, to waste one's self, to throw one's self away, to consume one's self, to wear one's self out;
to faint.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն վնասակարութենէ փախչել, եւ ի յորդանց, եւ ի ցեղոյ, եւ ի ժամանակեայ եղծուածոյ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)


Եղծումն, ման

s.

cf. Եղծուած.

· Calfa

NBHL (1)

Նորոգութիւն եղծմանս։ Ընդ եղծման ջրողողն զազրագործաց։ Ի կեանս՝ որ ընդ եղծմամբ ոչ անկանի։ Եղծմունք, ցնդմունք, եւ հալմունք մեղացս սառնամանեաց պահեստի. (Նար.։)


Եղկելի, լւոյ, լեաց

adj.

lamentable, deplorable, unfortunate, miserable.

· Calfa

NBHL (3)

Ողջութիւն ստանալով եւ ճոխութիւն, եւ զանիրաւութիւն ունելով, ոչ արդեօք բարեբաստ է, այլ եղկելի լինել հաւաստի. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)

Ոչ երջանկանամ եղկելիս։ Եղկելի զանձն իմ ցուցանէ։ Իմոյ եղկելւոյս անձին։ Եղկելոյս. (կամ եղկելւոյս։ Եղկելի դէմք։ Յեղկելի մարմնոյս։ Ես եղկելիս. Նար.։)

Եղկելի աղէտիցս։ Եղկելի տուգանօք։ Տաց նմա կերակուր ո՛չ զեղկելին, այլ զերանելին. (Լմբ. սղ.։)


Եղկութիւն, ութեան

s.

misfortune, misery, disaster, calamity;
lukewarmness.

· Calfa

NBHL (2)

Յայս հայի եւ մարգարէին եղկութիւնն, վա՛յ որ դնէ զչարն բարի. (Լմբ. առակ.։)

Եղկութեամբ, որ ործացուցիչ է, եւ ի փսխելն պատեհագոյն. (Մագ. ՟Բ։)


Եղն, եղին, ղանց

s.

hind;
roe.

· Calfa

NBHL (2)

ἕλαφος cervus, -va Էրէ գեղեցիկ՝ թաթահերձ, երագոտն, սատակիչ օձից, բազմաճղի եղջերօք. յորմէ կոչի եւ Եղջերու. եղնիկ.

Եղն օձի սատակիչ է. (Նար. երգ.։)


Եղնգնեայ քար

cf. Եղնգնաքար.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ է իսկ, զի զքարն կճեայ՝ եղենգնեայս կոչեն վասն սպիտակութեանն»։


Եղուկ

s. adj. int.

disgrace, misfortune, disaster;
wretched, unhappy, miserable, unfortunate;
alas! what a pity! how unlucky! — զիս! — եմ ես! woe is me! wretch that I am! oh! how unfortunate I am! unlucky me! —ս կարդալ անձին, to believe one's self unfortunate;
յ— անկանել, to supplicate, to entreat, to beseech, to expose one's griefs, to pray, to implore on hended knees.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ ոք եղուկ քան զպօղոս. այլ եղեւ առաքեալ։ Ողորմէր եւ եղուկ համարէր զաշխատեալսն։ Եղուկս կոչէ զծիծաղկոտս. (Ոսկ. մտթ.։)


Եղուտ, ի

adj.

substantial.

· Calfa

NBHL (2)

Պատուանակագոյն է եղուտն քան զմակեղուտն։ Եղուտ է՝ որ առընթեր գոլով՝ գոյացուցենէ, եւ ոչ գոլով՝ ապականէ։ Եղուտքն յեղտիցն լնանին, եւ ոչ ի մակեղտիցն. (Անյաղթ պորփ.։)

Առանց եղուտ եւ արարչագործ բանին եւ հոգւոյն իմանայք զաստուածութիւնն իբրեւ զհրէայս. (Ղեւոնդ.։)


Եղջերեայ, եաւ, եայց

adj. s.

horny, corneous;
trumpet, horn.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՂՋԵՐԵԱՅ (կամ ԵՂՋԵՐԻ, կամ ԵՂՋԵՐ) ԵՂՋԵՐՈՅ (իբր եղջերւոյ կամ եղջերէի). ա. κεράτινος corneus, ex cornu factus. գ. κερατένη buccina. Կազմեալն յեղջերէ. եղջուրէ շինած .... վարի իբր Փող եղջերեայ. եղջիւր փչելի. որ եւ ասի ԵՂՋԵՐ ՓՈՂ, իբր եղջերափող. եբր. շօֆար. յորմէ ի մեզ Շեփոր, կամ շիփորայ.


Եղջերենի, նւոյ

s.

carob-tree;
carob-bean.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՂՋԵՐԵՆԻ կամ եՂՋԻՒՐԵՆԻ կամ ԵՂՋՐՈՒԵՆԻ. Ծառ եւ պտուղ. որ եւ ասի ԵՂՋԻՒՐ։ (Վստկ.։ Շիր. չափ ու կշիռ։)