Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Թեղի, եղւոյ

See full entry →

s.

pitchtreee;
bdellium.

NBHL (1)

ԹԵՂԵԱՅ ԾԱՌ. ԹԵՂԻ. πτελέα bdellium, ulmus Անուն ծառոյ. որ եւ ՊՏՂԻ. ըստ ոմանց եւ ԿՆՁՆԻ. (Գաղիան.։ եւ Բժշկարան.։)


Թեղեայ ծառ

See full entry →

cf. Թեղի.

NBHL (1)

ԹԵՂԵԱՅ ԾԱՌ. ԹԵՂԻ. πτελέα bdellium, ulmus Անուն ծառոյ. որ եւ ՊՏՂԻ. ըստ ոմանց եւ ԿՆՁՆԻ. (Գաղիան.։ եւ Բժշկարան.։)


Թեղօշ, ի

See full entry →

s.

oak, oak-tree;
holm-oak.

NBHL (1)

ἁγριοβαλάνος կամ δρῦς եւ πεύκινος ilix, quercus, pineus, abiegnus Թերեւս ազգ թեղւոյ. Մայր փայտ նման ձիթենւոյ. այլ պտուղն անուտելի՝ հանգոյն վայրենի ընկուզոյ կամ թզոյ. խէժն առողջարար, եւ փայտն ազնիւ։ (Ես. ՟Խ՟Դ. 14։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 8։)


Թեմ, ի

See full entry →

s.

diocese, bishopric;
episcopal revenues.

NBHL (3)

Ի Մովսիսէ Ցուրտաւայ եպիսկոպոսէ, որ է Խաչենք. զորոյ զթեմն այժմ ունի Հաղբատ. (Ուռպ.։)

Առանց գործոյ եպիսկոպոսն զթէմն ուտէ, եւ քահանայն զժողովուրդն։ Որ անկածն է, իբրեւ զհայրենիս զթէմն ուտէ, եւ զմուտս ժողովրդոցն. (Զքր. ծործ.։)

Ետ արշիլն զշամշոյդէ որդւոյն իւրոյ ամենայն թիմաւն. (Պտմ. վր.։)


Թերաբաց

See full entry →

adj.

half open, half shut, a-jar, on the jar.

NBHL (1)

Կիսատ բացեալ. մասամբ իւիք կամ ըստ միոյ կողման երեւեալ.


Թերակատար

See full entry →

cf. Թերալից.

NBHL (1)

Դեռ տխմար էր եւ թերակատար։ Յառաջ քան զխաչն, կամ առանց հոգւոյն ընդունելութեան՝ թերակատարք էին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 6։ Բրսղ. մրկ.։ Տօնակ.։)


Թերակատարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imperfection, defect, blemish.

NBHL (1)

Չի՛ք ինչ թերակատարութիւն ի գործս Աստուծոյ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։)


Թերահաւատամ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Թերահաւատեմ.

NBHL (1)

Մի՛ թերահաւատիր ի բանից այտի։ Մեռելոց յարութեանն մի՛ թերահաւատեսցիս։ Թերահաւատին գրոյն։ Մի՛ թերահաւատեսցուք մեք իրացս եղելոց. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Թերահաւատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

distrust, mistrust, unbelief, incredulity.

NBHL (1)

ἁπιστία increduliats, diffidentia Պակասութիւն հաւատոյ, անհաւատութիւն. իբր չհաւատալն, եւ չհաւանելն. երկմտութիւն, կասկած. (Մտթ. ՟Ժ՟Է. 39։ Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Ե։)


Թերահոգ

See full entry →

adj.

negligent, careless.

NBHL (2)

Անհոգ. անփոյթ.

Արտաքոյ իրաւանց է՝ թերահոգ առ դնիլ յոր հաւատացաւն հոգաբարձութիւն նմա. (Սարկ. քհ.։)


Թերավարժ, ից

See full entry →

adj.

unpractised, young, unexercised, new, unversed.

NBHL (2)

Ո՞րքան տմարդութիւն էր թերավարժ աշակերտի առ ի յաստուածային խորհրդոյս ձեռնարկել քննութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)

Տրմուղ եւ ի թերավարժ ձիոյ (վերայ) հեծեալ էին երկոքին. (Բուզ. ՟Ե. 43։)


Թերացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to diminish, to render imperfect.

NBHL (1)

Ոչ թերացոյց, քան թէ լիացոյց. (Նար. խչ.։)


Թերեւս

See full entry →

adv.

perhaps, it may be;
certainly, also, already;
եւ — յիրաւի, in truth, truly, really, indeed;
եւ ոչ —, եւ ոչ իսկ —, ոչ ինչ —, certainly not;
— մոռացա՞ն, have they perhaps forgotten ? — ո՞չ է այսպէս, is it not so ? — ասել, to doubt, to have doubts, to question.

NBHL (3)

Մակբայ դիպուածոյն, թերեւս. ինձ թուի ի դէպ. (Թրակ. քեր.։)

Եւ ոչ իսկ թերեւս տուաւ։ Ոչինչ թերեւս ամբարտաւանեալ։ Եւ այս թերեւս ի զանգիտելոյ. (Յհ. կթ.։)

Զկարգս եկեղեցւոյ թերեւս ըստ այսմ մոռացա՞ն։ Թերեւս ո՞չ դարձաւ դրախտն Աստուծոյ յառաջինն իւր բնութիւն։ Թերեւս ո՞չ է այսպէս. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ատեն.։)


Թերըմպեալ

See full entry →

s.

remaining in a glass after drinking.

NBHL (1)

Այլազգւոյ զթերըմպեալ գինի եւ ջուր մի՛ ըմպեսցեն. (Կանոն.։)


Թերթ, ից

See full entry →

s. bot.

leaf;
petal;
sheet of paper;
lamina, foil, spangle, plate, sheet, leaf;
մի — խաւարտ, a leaf of salad;
մի — թուղթ, a sheet of paper;
ութածալ — (գրոց), in octavo.

NBHL (6)

πέταλον lamina, fodium expansum, bracter Տերեւ, սաղարթ. ծալք տերեւոյ. եւ որ ինչ նման է նոցին յամենայն նիւթոց, որպէս Թիթեղն, Թուղթ, եւ Պարզուած կամ բացուած ծալելի իրաց.

Որ ի ներքոյ թերթից տերեւոյն. (Մագ. ՟Ձ՟Դ։)

Եւ ի վայրկոյս թերթիւն երեւի. (Վրդն. ծն.։)

Զի՞նչ է թերթն ոսկի մաքուր. (ըստ Սուրբ Գրոց՝ թիթեղն) թերթն ե՛ւ կազմութիւն ունի մաքուր, եւ խորութիւն ոչ ունի։ Եւ մի՛ գուցէ ըստ թռչելոյ ասացեալ է թերթն. (Փիլ. ել. ՟Բ.) իմա՛ ըստ յն. բէ՛դալօն. իսկ բէ՛դամէ, թռչիմ. գուցէ եւ ի մեզ թերթն է իբր թրթռուն, թռչական։

Թիթեղն ոսկի թերթ անօսր ի խոյր գլխոյն ի ճակատուն. (Նախ. ել.։)

Մի թեփ ասէ տըտնոյ՝ զմի թերթ անօսրագոյն մասին նորա. (Բրս. թղթ.։)


Թերի, րւոյ, րեաց

See full entry →

adj. adv. s.

imperfect, defective, incomplete, faulty;
imperfectly, faultily;
the half, moiety;
a part, a side;
the rest;
երեւի արեգակն կէս —, half the sun is seen eclipsed;
լնուլ զ—ն, to supply;
— գտանիլ յիմիք, to be wanting in, in need of, to want for, to lack;
to be at a loss.

NBHL (4)

Որ թերի յիմիք իցէ, չէ կատարեալ։ Որ ոչ եւ ի մի պատուիրանս տեառն թերի գտանիցի, այլ յամենայնի լի եւ պատարուն։ Որ ոք թերի գտանի ի սէր ընկերին, թերի գտաւ եւ ի սիրոյն Աստուծոյ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)

Թերոյն ի վեցօրէին ի մարդ տեսլեան։ Փոյթ ինչ առ թերոյն լցումն մատոյց։ Ի վերայ թերի պատմութեանն. (Նիւս. կազմ.։)

Յամենայն տեղիս ի փոքրկանց մեծամեծս եցոյց, եւ ի թերեաց կատարեալս. (Եփր. համաբ.։)

Մի թերին յանոյշս, եւ միւս թերին ի դժոխս. (Եզնիկ.։)


Թերխորով

See full entry →

cf. Թերխաշ.

NBHL (1)

Ձուի դեղնուցն թերխորով ուտէ։ Թերխորով ձուի դեղնո՛ւց տուր. (Մխ. բժիշկ.։) (Իսկ ԹԵՐԽԱՇ է նաեւ անուն բանջարոյ։)


Զղջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Զղջամ.

NBHL (2)

Յանկողինս ձեր զղջացարո՛ւք։ Ոչ գոյ մարդ, որ զղջանայ ի վերայ չարեաց իւրոց։ Ոչ զղջանամ, թէպէտեւ զղջացեալ էի։ Ո՛չ դարձցի, եւ ոչ զղջասցի տէր. զի ո՛չ եթէ իբրեւ զմարդ է ի զղջանալ։ Զղջացայց եւ ես ի վերայ չարեացն, զոր խորհեցայ առնել նոցա։ Զղջացայց եւ ես ի վերայ բարեացն, զոր խօսեցայ առնել նոցա։ Ետես Տէր, եւ զղջացաւ ի վերայ չարութեանն (վնասու)։ Զղջացաւ ըստ բազում ողորմութեան իւրում (իբր խղճել, խղճալ) եւ այլն։

Ընդէ՞ր զպոռնկութիւնն զղջանաս եւ ապաշխարես, եւ զարբեցութիւնդ անփոյթ արարեալ արհամարհես. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)


Զղջացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make repent, to affect, to move.

NBHL (2)

Յետ այնորիկ զղջացոյց զԴաւիթ սիրտն իւր. յն. բախեաց, եհար. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Դ. 6։)

Զղջացոյց զսիրտ ծերոյն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Զղջումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զղջութիւն.

NBHL (1)

Խորագէտն գայ ի զղջումն։ Թերեւս յետ ուխտելոյն զղջումն լինիցի. (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 15։ ՟Ի. 25։)


Զմայլեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to charm, to please extremely, to fill with rapture, to enchant, to put in extasy;
to satiate, to satisfy, to sate.

NBHL (2)

Հա՛ր զմեզ ի հնձանդ երկնային, եւ զմայլեցո՛ վերնովդ։ Զհոգեկան իղձ քաղցոյն լցուցեալ՝ զմայլեցուցանեն զմեզ գիտութեամբն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Անդամք յիսուսի արեամբ նորին զմայլեցուցէ՛ք ըզսիրտս. կերա՛յք արտասուօք զմարմին փրկչին ձերոյ. (Տաղ.։)


Զմայլիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be charmed, delighted;
to enjoy;
to take one's fill of, to glut one's self with, to be satiated, glutted, to be intoxicated, enraptured.

NBHL (3)

Ոչ կարացին զօրել ուժոյ զօրութեան անոյշ գինւոյ նորա. ծարաւեցան, արբին եւ զմայլեցան, եւ դարձեալ պասքեցան. (Ագաթ.։)

Զմայլեալք ուրախութեամբ ի քէն կենդանարա՛ր բաժակ։ Որով արբեալ զմայլեցաք յուրախութիւն հոգեւոր։ Վէմն հաւատոյ զմայլեալ անմահական բաժակաւն այսօր բաշխէր ծարաւեաց. (Շար.։)

Զմայլեալ էր միտք ծերոյն ի տեսիլս Աստուածայինս. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Զմբաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to torment one's self, to toss about, to tumble and toss.

NBHL (1)

Մեծատանցն զըմբաղելոցն՝ եւ ոչ անոյշքն թուին ախորժելիք. (Եփր. աղքատ.։)


Զմբրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grow torpid, stiff, numb, to be benumbed, dulled;
to lose ones senses, to be stunned;
to feel giddy.

NBHL (2)

Զըմրեսցի՛ն իշխանքն ... Երկիւղիւն զըմրին ի մարտնչելոյ. (Լմբ. էր ընդ եղբ. յորմէ եւ Գանձ.։)

Մեռաւ՝ ի ձիոյ զըմրեալ (առաթուր կոխմամբ), եւ կամ յիշոյ հարեալ. (Եփր. աւետար.։)


Զմէ՞

See full entry →

adv.

why ?

NBHL (1)

Զմէ՞ առաքիցի ի խաւարն արտաքին։ Զմէ՞ ոչ առնիցէ լաւագոյն քան զնորայն. (Եզնիկ.։)


Զմռանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be perfumed with myrrh.

NBHL (1)

Զմուռս իբրեւ զմռացելոյ (ընծայեցին մոգքն). (Եփր. համաբ.։)


Զմռեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Զմռսեմ.

NBHL (1)

Զմարմինն զմռեցին, զի մի՛ հարցի ի տօթոյն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Զմռնենի, ենեաց

See full entry →

s.

myrrh tree.

NBHL (2)

Տունկն՝ յորմէ կաթէ զմուռս. որ յայլ լեզուս նոյնպէս Զմուռս կոչի. ( սմիւռնա, միրրա, մօր ).

Ի լեառն զմըռնենեաց. (Երգ. ՟Դ. 6. ա՛յլ ձ. զմռսոյ. որպէս եւ Նար. երգ.։)


Զմտաւածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thought, consideration, reflection, meditation.

NBHL (2)

Վասն այսորիկ զմտաւածութիւն նորա յանդիմանէր։ Ոչ իմացաւ զկնի յանդիմանելոյ զմտաւածութիւն նորա մեծ ինչ իմանալ զնմանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 34։)

Սա խաւար եղեւ եւ կոչեցաւ՝ մերկացեալ ի փառացն՝ վասն ամբառնալոյ յանհպելի տեսութիւնն զմտաւածութիւնսն. (Լծ. ածաբ.։)


Զմրխտեայ

See full entry →

adj.

emerald, made of emerald.

NBHL (2)

σμαραγδίτης smaragdinus Ի զմրխտոյ. զիւմրիւտէ. զիւմրիւտի, զիւմիւրրիւտի.

ԶՄՐԽՏԵԱՅ կամ ԶՄՐԽՏ. տէի, տեաց. ա. Որ է ի զմրխտէ, կազմեալ ի զմրխտոյ.


Զնդամ, ացի

See full entry →

va. vn.

to spare, to save, to be careful;
to tremble, to shiver;
to throb, to palpitate.

NBHL (5)

ԶՆԴԱՄ կամ ԶԸՆԴԱՄ. φείδομαι parco Խնայել՝ իբր թնդալով աղեաց գթոյն. անխայել խանդաղելով՝ ահիւ եւ զգուշութեամբ. գթասիրել. արգահատել. բանի մը կամ մեկի մը վրայ դողդղալ.

Եթէ հայրն յորդւոյն արարածս ոչ խնայեաց ... որդին զիւրսն զիա՞րդ ոչ զընդայցէ. (Եզնիկ.։) Այլ առաւել տրական խնդիր առնու իբր չէզոք.

Բազում անգամ ի բուռն անկեալ (այսինքն անկելոյ) թշնամւոյն միշտ՝ զընդայր։ Յինչս զընդայցեմք։ Յիւրեանց անձինս չկամին զընդալ։ Յաշակերտսն զընդացեալ։ Տե՛ս զիա՛րդ զընդայ ի մատնիչն. (Ոսկ. մտթ.։)

Խոյն փոխանակ տուեալ բանականին զենման, զնդալով յԻսահակ. (Լծ. ածաբ.։)

Զընդամ զընդանաւ վհիս տղմասիգ գբոյս յերկաթս մեղաց. (Նար. ՟Ժ՟Զ։)


Զնդանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Բանտեմ.

NBHL (1)

Ընդ որ ցասուցեալ Շապհոյ՝ զնդանել զնա հրամայեաց. (Կաղանկտ.։)


Զնիստ

See full entry →

adj.

low, lower.

NBHL (2)

(յորմէ Զնստագոյն) Կարի նստեալ, այսինքն ի վայր իջեալ, ցածագոյն.

Ողորկն՝ վասն դէպուղիղ մասնկացն կալ. եւ խոշոր՝ վասն ումեմն գերազանց լինելոյն, եւ ումեմն որ պակաս եւ զնիստն լինել. (Արիստ. որակ. ՟Ը։)


Զննելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

visible, tangible, palpable.

NBHL (1)

Գտանի բնութիւն հրոյ ի քարինս եւ յերկաթս եւ յամենայն տարերս զննելիս. (Եղիշ. ՟Ը։)


Զննեմ, եցի

See full entry →

va.

to look at, to observe, to stare at, to aim at, to contemplate;
to examine, to study, to discuss;
to remark, to clear up, to recognize;
to visit;
to feel, to touch.

NBHL (2)

Որոյ զննեսցի որսն. (Նաւում. ՟Գ. 1։)

Զընդհանրագոյնս յառաջագոյն զննեալ որոշեսցուք. (Փիլ. իմաստն.։)


Զննութիւն, ութեան

See full entry →

s.

observation, speculation, theory;
visit.

NBHL (1)

Չի՛ք տեսիլ հողմոյ, եւ ոչ զննութիւն օդոյ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Զննումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զննութիւն.

NBHL (1)

Չի՛ք տեսիլ հողմոյ, եւ ոչ զննութիւն օդոյ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Զնստանիմ

See full entry →

vn.

to settle, to grow calm, to relent.

NBHL (2)

Զիջանէր ջուրն՝ այս յիսուն եւ հարիւր աւուրս զնստելոյ։ Զնստել եւ պատկառել ի վեհ եւ ի լաւ բնութենէն։ Պա՛րտ է ամենայն իրօք նմա զնստել. (Փիլ.։)

Զհամատարած յուզմունս զնստեալ ցամաքեցոյց. իմա՛ զնստուցեալ. (Երզն. մտթ.։)


Զնստիմ, տայ

See full entry →

va.

cf. Զնստանիմ.

NBHL (2)

Զիջանէր ջուրն՝ այս յիսուն եւ հարիւր աւուրս զնստելոյ։ Զնստել եւ պատկառել ի վեհ եւ ի լաւ բնութենէն։ Պա՛րտ է ամենայն իրօք նմա զնստել. (Փիլ.։)

Զհամատարած յուզմունս զնստեալ ցամաքեցոյց. իմա՛ զնստուցեալ. (Երզն. մտթ.։)


Զոհարան, ի, աց

See full entry →

s.

altar of sacrifice;
vase of immolation.

NBHL (4)

ԶՈՀԱՐԱՆ. ψυκτήρ pelvis Սպասք սեղանոյ զոհից. որպէս կոնք, տաշտք, եւ այլն.

Եդ ի ներքոյ զսեղան քաւութեան՝ զտէրունի մարմնոյդ զոհարանն. (Լմբ. պտրգ.։)

Ո՛չ ի բագինս զոհարանաց նոցա պատարագ Աստուծոյ նուիրել. (Մանդ. ՟Է։)

Տաճար էիք Հոգւոյն Սրբոյ, արդ զոհարան դիւա՞ց լինիցիք. (Եղիշ. ՟Գ։)


Զոհաւոր, աց

See full entry →

adj.

immolated, sacrificed;
sacrificial.

NBHL (2)

Կամ Ուր գոյ զոհ. որ ինչ լինի զոհիւք հանդերձ.

Զի՞նչ պիտոյ են զոհաւոր օրէնքն. (Եփր. եբր.։)


Զոհեմ, եցի

See full entry →

va.

to immolate, to sacrifice.

NBHL (2)

θύω, θυσιάζω victimam offero, sacrifico Զենուլ զենլիս ի պատիւ Աստուծոյ. մատուցանել, նուիրել, պատարագել. զոհ ընել.

Զոհեսցո՛ւք Տեառն Աստուծոյ մերում։ Որ դից զոհէ, սատակեսցի. (Ել. ՟Գ. 18։ ՟Ի՟Բ. 20։)


Զոմ, ոյ

See full entry →

s.

draw-bridge.

NBHL (1)

Անցին ընդ զոմն Եփրատայ. եւ մատուցեալ որդւոյն Թէոդորոսի առ զօրավարն խնդրէր զինքն պահապան նաւակարմնջացն, եւ նորա հրամայեալ պահել զոմոյն. (Ղեւոնդ. ՟Գ։)


Զոշ

See full entry →

cf. Զօշ.

NBHL (1)

Յորժամ ոք զայսմանէ բուռն հարկանէ զոշ խորհրդով, կտրէ խորհել, թէ յաճախեսցուք ի մեղս, զի շնորհքն բազմասցին։ Կա՛մ, իմա՛ Կոյր որպէս զխլուրդ,


Զով

See full entry →

adj. s.

fresh, cold;
cool, freshness

NBHL (2)

Նոյնպէս ասի.

Դու, զո՞ առնես զքեզ. վասն որոյ ի զուր դնի ի Քեր. երզն. զով, իբր նախդիր բաղադրական։


Զովամարմին

See full entry →

adj.

chilly, sensible to cold.

NBHL (1)

Որոյ մարմինն է զով. մարմինը պաղուկ.


Զովանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to cool, to grow cool, to become cool.

NBHL (2)

καταψύχω, ἁναψύχω refocillor, respiro Հովանալ, բարեխառնիլ ի ցրտութենէ, կամ ցրտով ի տօթի. ոգի առնուլ յերեսաց տօթոյ եւ ծարաւոյ. զիջանիլ ջերմութեան իրիք. պաղըշտծկիլ, հովահրիլ, հանգչիլ .... եւ պաղիլ. սօվումագ.

Տապացեալ ոք՝ կարօտեսցի զովանալոյ. (Փարպ.։)


Զովարար

See full entry →

adj. s.

refreshing, cooling, refrigerative;
refreshment.

NBHL (2)

Ընդ զովարար տնկոյն նստջիք. (Շ. եդես.։)

Առնել գինի ուրախարար ի բնութենէ ջրոյ զովարար. (Սկեւռ. աղ.։)


Զովացումն, ման

See full entry →

s.

refreshment.

NBHL (2)

Գալով այսր ... ի զովացումն՝ յաղագս տապոյ թշնամեացս. (Արշ.։)

Կարծէր զովացումն ինչ առնել աւազանին (եռացելոյ). (Ճ. ՟Ա.։)


Զովացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to refresh;
to give freshness;
to refrigerate.

NBHL (2)

Լինել նմա հովանի ի վերայ գլխոյ նորա, զովացուցանել զնա ի տառապանաց իւրոց. (Յովն. ՟Դ. 6։)

Կապեալ խուրձն մի մեծ (արմաւենւոյ՝) զովացոյց. (Վրք. հց. ՟Ը։)