Definitions containing the research ոյ : 10000 Results

Կիսովին

See full entry →

adv.

half, in part, by halves.

NBHL (2)

կիսով չափ. ըստ կիսոյն.

Այս անէծք եհատ զարմատս տնկոյն, եւ չորացոյց կիսովին զայն. (Վրդն. ծն.։)


Կիտուած, ոյ, ով

See full entry →

s.

dotting, pointing;
embroidery;
enamel.

NBHL (2)

Նմանութիւն ոսկւոյ արասցուք քեզ հանդերձ կիտուածովք արծաթոյ. (Երգ. ՟Ա. 10։)

Յեռեալ անդ մարգարիտս, եւ ընդ կիտուածս արծաթոյ. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Կիրակամուտ, մտից

See full entry →

s.

sunday eve, saturday night.

NBHL (2)

ԿԻՐԱԿԱՄՈՒՏ կամ ԿԻՐԱԿԷՄՈՒՏ եւ ԿԻՐԱԿՄՈՒՏ. որ եւ ԿԻՐԱԿԷԻ ՄՈՒՏ. Մուտք կիրակէի. երեկոյն եւ գիշերն շաբաթու՝ որում լուսանայ միաշաբաթին.

Երիկունն կիրակմտի։ Կիրակմտի, լոյս զուարթ. (Տօնացոյց. ձ։)


Կիրակէ, ից

See full entry →

s.

sunday, the Lord's day.

NBHL (1)

Իսկ եթէ կիրակի հանդիպի, եւ այլն. (Տօնացոյց.։)


Կիրառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

use, employment.

NBHL (1)

ԿԻՐԱՌՈՒԹԻՒՆ ԿԻՐԸՆԴՈՒՆԱԿՈՒԹԻՒՆ ԿԻՐԸՆԿԱԼՈՒԹԻՒՆ. Յանձն առնուլն զկիրս մարդկայինս. տնօրէնութիւն բանին աստուծոյ.


Կիրճ, կրճից, աց

See full entry →

s.

pass, defile, narrow passage;
straits, channel;
neck, isthmus;
առնուլ, ունել զ—ս, to hold or defend a pass, to be master of the communications, to hold the roads, to close the passage.

NBHL (1)

Ի մէջ կրճին՝ ընդ որ խնդրէր անցանել։ Զկիրճս յորդանանու։ Նե՛ղ էին անցք կրճից (լեռնային կողմանն)։ Առ ծովեզերբ ծովուց, եւ ի կիրճս նորա։ կալարու՛ք զկիրճս ջրոյն։ Զկիրճս ամենայն գնացից։ Պատասխանի ետուն արք կրճացն. եւ այլն։ Կիրճք ինչ էին գետոց, ուր փախստականն դիմէր. (Ոսկ. ես.։)


Կիւիւ

See full entry →

s.

cuckoo.

NBHL (2)

ԿԻՒԻՒ գրի եւ ԿՒԻՒ. ռմկ. եւս, կիվիվ, կամ կիւ, կամ կիվկիվ. Թռչուն խայտափետուր, եւ թագ ի գլուխ, որ դնէ զբոյն ի մարգագետինս, եւ ի լսել զոտնաձայն՝ թռչի ճռուողով, որով ի յայտ գայ բոյնն.

նոյն թուի եւ ԿԻՒԿԻՒ, որ ի հայս ասի լինել գունով նման լորամրգի՝ մեծ քան զնա. եւ բնակիլ մօտ ի ջուրս, գնալ ի վերայ ջրոց, եւ լուղիլ։


Կիքրիս

See full entry →

s.

kestrel, small hawk.

NBHL (1)

Անուն թռչնոյ։ Փիլ. նխ. ՟բ. որ ի Լծ. փիլ. մեկնի Տուռէճ։


Կլանեմ, կլի, կուլ

See full entry →

va.

to swallow;
to devour;
to ingulf, to absorbe;
զօդ՝ զշունչ or ոգի to breathe, to take breath;
— զբանս, to listen eagerly.

NBHL (5)

Թէ մազ ոք կլանէ։ Եկուլ զիս իբրեւ զվիշապ։ Ձուկն կամէր կլանել զպատանեակն։ Հրամն ետ աստուած կիտին մեծի կլանել զյովնան։ Կլանէին եօթն հասկքն զեօթն հասկսն ընտիրս։ Եկուլ գաւազանն ահարոնի զգաւազանս նոցա։ Ցաւովք կլանիցեմ զտողունս իմ։ Կլցուք զնա կենդանւոյն իբրեւ դժողք։ Բացեալ երկրի զբերան իւր՝ կլանիցէ զգոսա։ Գուցէ կլանիցէ զարքայ, եւ զամենայն ժողովուրդն՝ որ ընդ նմա։ Բերան ամպարշտաց կլանէ զդատաստանս։ Զքօրացաւ մահ, եւ եկուլ։ Կլանէին զազգս։ Առի զգրկոյսն, եւ կլայ (կամ կլի) զնա.եւ այլն։

ԿԼԱՆԵԼ ԶՕԴՍ. ԿԼԱՆԵԼ ԶՇՈՒՆՉ. ՈԳԻ ԿԼԱՆԵԼ. Շունչ առնուլ. շնչել. ունել զտուրեւառ շնչոյ. ոգի առնուլ. հանգչել.

առ կլանել շնչոյ քո՝ անմոռա՛ց կալ զբանն, որ ասէ եւ այլն. (Կլիմաք.։)

Յորժամ տագնապեալ ոք յումեքէ իցէ, ասէ. չետ ոգի կլանել, չետ ոգի առնուլ, եւ այնու զօդոյս՝ զոր միշտ ծծեմք, յայտ առնէ. (Եզնիկ.։)

ԿԼԱՆԵՄ կամ ԿԼՆՈՒՄ. καταπίνω absorbeo, devoro, glutio, deglutio . Արմատն կայ ի ռմկ. կուլ տալ. cf. ԸՆԿԸԼՆՈՒԼ. Լծ. լտ. կլու՛ցիօ. Զեդեալն ի բերան առանց ծասքելոյ վայրաբերել ընդ կոկորդն որպէս զումպ ջրոյ. ծծել. լափել. եւ Ընկըղմել. խորասոյզ առնել. անհատ առնել. կլլել.


Կծիկ, կծկի or կծկան

See full entry →

s. adj.

clew of yarn, ball of thread;
wound in a ball, squat, clustered, crouching;
պատել ի —ն, to wind up, to wind into balls or skeins;
— կալ, to crouch, to squat;
to sit on one's heels;
to creep.

NBHL (3)

Լեարդ այծեաց, եւ կծիկ մազոյ եդ ի սնարէ. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 13։)

Լեարդ այծից, եւ բոլորակ անուանոյ. ասորին ասէ, պատկեր, եւ կծիկ մազոյ. (Կիւրղ. թագ.։)

στρογγύλωμα glomeratio, globus. Պատատ կամ փաթոյթ. գիտակ ի մազոյ, ի թելոյ. կծիկ.


Կծծի

See full entry →

adj.

stingy, saving, scurvy, niggard, beggarly, paltry, shabby, mean, sordid, penurious, parsimonious, avaricious, covetous;
filthy, dirty, impure, unchaste.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Կծիծ. գող. գողաբարոյ. ագահ. գծուծ.


Կծծանք

See full entry →

s.

shabbiness, meanness, avarice, stinginess, penu-riousness, sordidness, parsimoniousness, sordid avarice;
impurity, foulness.

NBHL (2)

ԿԾԾԱՆՔ ԿԾԾՈՒԹԻՒՆ. Կծիծ կամ կծծի գոլն. գողաբարոյութիւն. գծծութիւն ագահութեան.

Գողանալոյ եւ կծծութեան. (Սկեւռ. աղ.։)


Կծծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կծծանք.

NBHL (2)

ԿԾԾԱՆՔ ԿԾԾՈՒԹԻՒՆ. Կծիծ կամ կծծի գոլն. գողաբարոյութիւն. գծծութիւն ագահութեան.

Գողանալոյ եւ կծծութեան. (Սկեւռ. աղ.։)


Կծկեմ, եցի

See full entry →

va.

to wind, to coil up, to make into a clew or coil;
to bind, to narrow, to contract, to straiten.

NBHL (1)

Մի՛ կծկիցես զձեռն քո յեղբօրէ քումմէ կարոտելոյ. (Օր. ՟Ժ՟Ե. 7։)


Կծկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

shrinking, contraction, shortening, shrivelling;
squatting;
cramp.

NBHL (1)

Արձակէր զնոսա յաներեւոյթ կապանացն, եւ յանհնարին կծկութենէն տանջանացն. (Բուզ. ՟Գ. 3։)


Կծու

See full entry →

adj. fig.

sharp to the taste, sour, acid, tart;
pungent, biting, piquant, slandering, rude, satirical.

NBHL (4)

Հատն մանանեխոյ կծու եւ ջերմ է բնութեամբ. (Կոչ. ՟Ե։)

Հատն մանանախոյ փոքր, վասն սաստկութեանն կծու. (Եփր. աւետար.։)

Պատիժ թէպէտեւ կծու է եւ սաստիկ, սակայն պիտոյ է եւ օգուտ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9։)

δριμύς acidus, acer, acutus πικρός, τάγγος, διάπυρος rancidus, acerbus. Կծանօղ եւ կիզօղ ըստ համոյն. բարկ. թթու. եւ Կսկծեցուցիչ. դառն. դաժան. դժնդակ. կծու, կճօղ, խիստ թթու եւ լեղի. սանս. քաթու.


Կծուակիծ

See full entry →

adj.

biting, sharp, acute, caustic, poignant;
— առնել, to burn, to scorch;
to pain, to torture.

NBHL (1)

Ատրագոյն խարանս ի վերայ դնեն. զի իբրեւ պուտկունս ոք զի արկանէ հրով՝ զմարմինն այնպէս կծուակիծ առնէ. (Եւագր. ՟Ի՟Գ։)


Կծութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

sourness, sharpness, pungency, acidity, tartness;
bitterness, acritude, causticity.

NBHL (1)

առ կծութեան դառնարբոյց դեղոյն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Կծուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կծութիւն.

NBHL (1)

Աչք մեր դիճացեալ են արտասուօք ի կծուութենէ ծխոյ դորա. (Եղիշ. ՟Ը։)


Կկզայօն

See full entry →

adj.

scowling, lowering, gloomy, sullen, austere.


Կկոց, ի, աւ

See full entry →

s.

weaver's shuttle.

NBHL (4)

Ոստայն՝ յորում անճառաբար անկաւ միաւորութեանն պատմուճան. կկոց՝ անչափելի զգեցողին շնորհ. (Պրոկղ. ի կոյսն.։)

Կոյսն վարդենի ի ձեռին ունէր զկըկոցս (կամ զկկոց, կամ զկկուս) ոստայնին. եհար յաչս իւր, եւկուրացոյց զերկոսեանն. (Հ. մայ. ՟Թ.։)

Ունէր զբարաբն ոստայնոյն։

ԿԿՈՑ ԿԿՈՑԱՅ, ի, իւ. κερκίς radius textorius. գրի եւ ԿԿՈՒՍ. Գործի կկելոյ՝ ի ձեւ երկայն եւ գոդեալ մակուկի. մագոգ. մեքիւք, մեքիք.


Կկու, աց

See full entry →

s.

cuckoo.

NBHL (1)

κόκκυξ coccyx, cuculus, avis clamans κόκκυ cuccu. Թռչուն՝ որպէս ազգ ինչ կաքաւու, նման հաւփալի, այսինքն վայրի աղաւնոյ. ռմկ. կուկու. պրս. քիւքիւ, կիւկիւ. թ. էօկյիք. կամ գուգու գուչի, էօյկէ. զի ստէպ ձայնէ կու՛ կու. կամ գու՛ գու՛ գու՛, այլ եթէ ոք տացէ զայս ձայն, ինքն փոխէ զձայնն, եւ ասէ, բի՛ բի՛ բի՛, կամ պի՛ պի՛ պի. ուստի կոչի թուրքերէն նաեւ իպիպիկ.


Կկչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to blow, to blossom, to bloom, to open.

NBHL (1)

Որպէս ծաղիկ գարնանոյ՝ մինչդեռ կկչեն, ուրախ ունին (կամ առնեն) զտեսիլ երեւաց. իսկ յորժամ անցանիցեն, բառնան զբերկրութիւն յաչաց. (Ոսկ. ես.։)


Կղերական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Կղեր;
clerical, priestly.

NBHL (3)

Կղերքն ամենայն։ Առ կղերս եկեղեցւոյ։ Հանդերձ կղերիւք. (Բուզ. ՟Դ. 8։ Արծր. ՟Դ. 11։ Յհ. կթ.։)

Ամենայն լրման եկեղեցւոյս, երախայից, հաւատացելոց, եւ կղերիկոսաց. (Լմբ. պտրգ.։)

ԿՂԵՐ ԿՂԵՐԱԿԱՆ ԿՂԵՐԻԿՈՍ. Ասի եւ Գղեր. եւ Գղերիկոս. յն. κλῆρος clerus. որ է Վիճակ. ժառանգութիւն. եւ Ուխտ եկեղեցւոյ. վիճակաւորք. Ժառանգաւորք. եւ κληριός clericus. Ոմն ի ժառանգաւորաց. եկեղեցական ոք. եւ Ստորինն ի պաշտօնեայս եկեղեցւոյ. որպէս դպիր, կամ փոքր աստիճանաւոր.


Կղերիկոս

See full entry →

cf. Կղեր.

NBHL (3)

Կղերքն ամենայն։ Առ կղերս եկեղեցւոյ։ Հանդերձ կղերիւք. (Բուզ. ՟Դ. 8։ Արծր. ՟Դ. 11։ Յհ. կթ.։)

Ամենայն լրման եկեղեցւոյս, երախայից, հաւատացելոց, եւ կղերիկոսաց. (Լմբ. պտրգ.։)

ԿՂԵՐ ԿՂԵՐԱԿԱՆ ԿՂԵՐԻԿՈՍ. Ասի եւ Գղեր. եւ Գղերիկոս. յն. κλῆρος clerus. որ է Վիճակ. ժառանգութիւն. եւ Ուխտ եկեղեցւոյ. վիճակաւորք. Ժառանգաւորք. եւ κληριός clericus. Ոմն ի ժառանգաւորաց. եկեղեցական ոք. եւ Ստորինն ի պաշտօնեայս եկեղեցւոյ. որպէս դպիր, կամ փոքր աստիճանաւոր.


Կղերիկոսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

clerkship;
holy orders.

NBHL (2)

ընծայել ի կղերիկոսութիւն եկեղեցւոյ. (Ճ. ՟Գ.։)

κλήρωσις clericatus, sortitioin officium Ecclesiae. Վիճակաւորութիւն կամ ժառանգաւորութիւն եկեղեցւոյ. եկեղեցական կարգ եւ պաշտօն վերին կամ ստորին.


Կղթեմ, եցի

See full entry →

va.

to knot, to tie in a knot, to make a knot, to tie up.

NBHL (1)

որպէս թէ Կուղ առնել ի կապն կամ կապելով. պնդել. հանգոյց առնել կամ ձկտել. կղթկապ կամ հանկուրց ընել.


Կղկղամ

See full entry →

vn.

cf. Կղկաթեմ.

NBHL (1)

Բնութիւն մարդկան զերեւելեացս իմն կղկղայ, թէ եւ սակաւոր եւ նուազագոյն է մտացն աչօք ըստունել զաստուածականսն. (Սեբեր. ՟Գ։)


Կղկղեմ, եցի

See full entry →

va.

to strain or pass through a filter or strainer;
to defecate, to clear from dregs, to purge of lees or impurities;
to fine, to filter, to refine, to clarify.

NBHL (3)

Տեղի ոսկւոյ, ուստի կղկղի. (Յոբ. ՟Ի՟Ը. 1։)

Բազում տարժանմամբ ի հողոյ կղկղել զոսկին, եւ դարձեալ անդրէն ի նոյն խառնակել։ Ըստ օրինի ոսկեհանաց, որք յոլով տաժանմամբ կղկղեն ի հողոյ զզուտն եւ զմաքուրն. (Երզն. մտթ.։)

διϋλίζω defaeco. Անցուցանել ընդ քամոց. քամել. մզել. զտել յաղտոյ՝ ի մրրոյ. կր. մզիլ. թորիլ.


Կղկղումն, ման

See full entry →

s.

defecation, purification.

NBHL (1)

Բաղկացաւ եւ գոյացաւ մահկանացուն ըստ կղկղման. քանզի զօրէն հիման՝ ճաշակաւորութիւն պատճառք կենդանեացն յաւէժ տեւողութեանն է. եւ բալա թարգմանի կղկղումն. (Փիլ. այլաբ.։) (Ըստ եբր. պալա, է կլանել, ընկնուլ. իսկ յն. բալէօ՛օ, հնացուցանել. յորս հային եւ բանք Լմբ. եւ Վրդն. ի նախընթաց բառսդ)։


Կղմինդր, տրի, տրոց

See full entry →

s.

til, pantile;
— քառանկիւն, brick.

NBHL (2)

Յոսկի կղմնդրոյ շինուած նոցին. (Լմբ. ի գր. պապ.։)

Կղմինտր յորժամ ի ջուր անկանի, ոչ վնասի, եւ զգոյն իւր ոչ փոխէ. (Բրսղ. մրկ.։ Վստկ. կդմինդր։)


Կճայատակ

See full entry →

adj.

marble-paved.

NBHL (2)

Որոյ յատակն է կճեայ. սայլատակ. քարայատակ.

Պահէ ի կճայատակ ճանապարհին զդնացս առանց աղտոյ։ Վէմ իմանան զտէրն, ի ձեռն որոյ հոգեւոր ճանապարհն կճայատակ լինի. (Նիւս. երգ.) յն. πεπλακιμένος stratus եւ այլն.


Կճեայ

See full entry →

adj.

of marble, marble, marmorean.

NBHL (2)

անդ էին թակոյկք կճեալք վեց. (կամ մարմարեայք). (Խոր. ՟Բ. 32։)

λίθινος lapideus μαρμόρινος marmoreus. Որ է ի կճոյ. որոյ նիւթն է կիճ. մարմարիոնեայ. քարեղէն. մէրմէռէ, քարէ.


Կճեայարկ

See full entry →

adj.

marble-roofed.

NBHL (1)

Որոյ յարկն կամ շինուածն է ի կճէ.


Կճիճ, կճճոյ

See full entry →

s.

pot, earthen-pot, pipkin.

NBHL (2)

ԿՃԻՃ կամ ԿՃՈՒՃ (որպէս թէ ի կժոյ կժեղէն). Պնակ խեցեղէն. խժիժ, խժուժ, կրիճ, պտուկ, պտիկ, ճլօլիկ.

Ի կճճոյ մի՛ արասցես ինձ գիրս. ընթերցի՛ր, ի կճոյ. (կճայ շիրիմ)։


Կճղակաբաժին, ժնի

See full entry →

cf. Թաթահերձ.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Կճղակաբաշխ. կճղակահերձ.


Կճղակաբաշխ, ից

See full entry →

cf. Թաթահերձ.

NBHL (2)

Կճղակահերձացն՝ որ խառն ընդ այլսն, եւ վարք սծբոցն որիչ են ի պղծոց։ Կճղակահերձն առանց որոճելոյ պիղծ է, եւ որոճողն առանց նորա. (Մեկն. ծն.։)

ԿՃՂԱԿԱԲԱՇԽ ԿՃՂԱԿԱՀԵՐՁ. ὁνυχιστήρ, ὁνυχίζων δύω χηλῶν, διχηλόν, τας ὀπλάς ungulam diviens, diffidens, ungulae fissuram habens. որ եւ ԿՃՂԱԿԱԲԱԺԻՆ. Չորքոտանի՝ որոյ կճղակքն յերկուս են բաշխեալ, հերձեալ. որոյ թաթն բաժանի. cf. ԹԱԹԱՀԵՐՁ.


Կճղակահերձ, աց

See full entry →

cf. Թաթահերձ.

NBHL (1)

Կճղակահերձացն՝ որ խառն ընդ այլսն, եւ վարք սծբոցն որիչ են ի պղծոց։ Կճղակահերձն առանց որոճելոյ պիղծ է, եւ որոճողն առանց նորա. (Մեկն. ծն.։)


Կճղանամ

See full entry →

vn.

cf. Կճղականամ.

NBHL (1)

ԿՃՂԱՆԱԼ. Կճղականալ. կարծրանալ մորթոյ հանդերձ ոսկերօք.


Կմախք, խաց

See full entry →

cf. Կմախիք.

NBHL (2)

Ոսկերոտի մեռելոց յետ փտելոյ մարմնոյն. (լծ. թ. կէմիւք, միւմիւք (ոսկր) եւ գըմըգ. (կտոր ոսկոր)

Ոռնան եւ ողբան եւ գուժեն իբրեւ կմախիս մեռելոյ յն. իբրեւ ի ճաշ մեռելոյ. ἑν περιδείπνῳ . գուցէ ընթերցեալ է մերս՝ περιδείδων , ահաբեկ, որպէս կմախ եդեալ ի խրտուիլակ։


Կմբեայ

See full entry →

s.

umbo, the boss of a shield or buckler.

NBHL (1)

ὁμφαλώδης, ὅμφαλεις կամ ὁμφαλόεις umbelici modo, umbono munitus. (Արմատն երեւի Կումբ. յորմէ եւ կմբթ) որպէս Կմբեթայ. պորտաւոր. այսինքն ուռուցիկ ի ձեւ պորտոյ կամ փորոյ. որ եւ ԿՄԲԱՒՈՐ կամ ԿՄԲՐԱՒՈՐ. cf. ՈՍԿԻԿԸՄԲԵԱՅ.


Կնաթող, ի, աց

See full entry →

s.

who puts away his wife.

NBHL (1)

Վասն որոշելոյ զկնահանսն։ Եթէ ոք ի կնահանիցն. (Կանոն.։)


Կնահան, ի, ից, աց

See full entry →

cf. Կնաթող.

NBHL (1)

Վասն որոշելոյ զկնահանսն։ Եթէ ոք ի կնահանիցն. (Կանոն.։)


Կնամարդ, ոյ

See full entry →

adj.

effeminate, timid, weak.

NBHL (1)

Կնամարդոյն՝ որ ի տիտանացն պատառեցաւ. (Ճ. ՟Բ.։)


Կնամարդի, դւոյ

See full entry →

cf. Կնամարդ.

NBHL (1)

Կնամարդոյն՝ որ ի տիտանացն պատառեցաւ. (Ճ. ՟Բ.։)


Կնամոլ, ոյ

See full entry →

cf. Իգամոլ.

NBHL (2)

Ըստ շամշութեան առն կնամոլոյ. (Խոր. ՟Բ. 20։)

Չորրորդ հարուած շանաճանճն՝ շնաբարոյ կնամոլեացն. (Նախ. ել.։)


Կնամոլի, լւոյ, լոյ, լեաց

See full entry →

cf. Իգամոլ.

NBHL (2)

Ըստ շամշութեան առն կնամոլոյ. (Խոր. ՟Բ. 20։)

Չորրորդ հարուած շանաճանճն՝ շնաբարոյ կնամոլեացն. (Նախ. ել.։)


Կնատ, աց

See full entry →

adj.

cf. Կնամարդ;
fainthearted, poor-spirited, cowardly, base.

NBHL (2)

ըստ յն. Այրատ. ἅνανδρος այսինկն անարի. parum virilis, ignavus, effeminatus, mollis. Կնամարդի. իգացեալ. մեղկ. թոյլ եւ տկար. անզօր. փանաքի. չնչին. վատթար.

Պիղատոս թոյլ ոք էր եւ կնատ, երկաւ ի հրէիցն. (Տօնակ.։)


Կնատաձորձ

See full entry →

s.

a sorry garment;
rag, tatter.

NBHL (1)

Տկար եւ անպիտան ձորձոյ նման.


Կնատեաց, տեցից, աց

See full entry →

adj.

mysogynous, woman-hating.

NBHL (1)

Ատեցօղ կնոջ իւրոյ.