easy to comprehend, obvious, plain, intelligible, clear, evident;
pleasant, commodious.
· Calfa
Հեշտընկալ եւ խաղաղասէր մատուցմամբ իւրոց շահից. (Պիտ.։)
s. bot. tuberose.
· Calfa
ՀՕՐՈՒՏ կամ ՀՕՐՈՏ. Նոյն եւ ռմկ. Ծաղիկ գեղեցիկ եւ անուշահոտ իբրեւ զկանթեղաշար փունջ մանրիկ շուշանաց, հանգոյն սըմպուլի, է՛ որ կապուտակ, եւ է՛ որ սպիտակ.
to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.
· Calfa
Զընկերին շահս, կամ զատուծոյ պատիւն յինքն ձգել. (Յճխ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Զ։)
signature;
— արկանել, to put one's — or name to, to sign.
· Calfa
Ոգէշահ խրատուքն՝ զոր եթող նոցա ձեռնագրով իւրով. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Կերպարանիմ.
· Calfa
Դարձեալք (յաղթութեամբ՝) ձեւանային ցնծութեամբ։ Ձեւանայր ոչ ըստ շահասէր յափշտակօղ անիրաւութեանցն սովորութիւն. (Պիտ.։)
snow-ball-tree.
· Calfa
ՁԻՒՆԱԾԱՂԻԿ կամ ՁԻՒՆԾԱՂԻԿ. ռմկ. ձունծաղիկ, ձնծաղիկ, ձնածաղիկ .... որ է Փոքրիկ ծաղիկ վայրի՝ անհոտ՝ սպիտակ՝ դեղին եւ կապոյտ, իսկ եւ իսկ զկնի անցանելոյ ձեան ի վեր երեւեալ ի սոխոյ իւրմէ։ Է եւ այլ տեսակ անուշահոտ՝ նոյնպէս զկնի հալելոյ ձեանց վերաբուսեալ.
gratuitousness;
gratuitous, voluntary;
for nothing, gratis, free of cost, scot free, gratuitously;
—ք, gifts, presents.
· Calfa
Զմիտս ի տունս եւ ի շահս եւ յայլ ձրի բանս շրջելով. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
meditation, ponderation, reflection.
· Calfa
Միտքն ընկալեալ զայպիսի յարձակմունս, ինքեան մտախոհութեամբ զառ ի փափաքելին պատճառ պաճարել շահս մարմնոյն. (Նիւս. կազմ.։)
presumptuous;
to one's mind or liking, pleasing.
· Calfa
(Մելիքշահ որդի ալփասլանայ) մտահաճ եղեալ՝ զնորայսն (զհօրն) բասրէր իմացմունս իբր եղեալ հակառակ խաղաղութեան եւ կենաց մարդկան. (Սարկ. պտմ. առ սամ.։)
cf. Յագեցուցիչ.
· Calfa
Այն ինչ՝ որ հոգոց է, վասն անշահ սովորութեան յագելի լինի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)
hyacinth.
· Calfa
ՅԱԿԻՆԹ. Ծաղիկ անուշահոտ, կապուտակ եւ պէսպէս գունով. նունուֆար, սիւմպիւլ.
eternal, perpetual, everlasting, endless;
—ս, for many years, for ever and ever.
· Calfa
Նոր եւ շահեկան եւ աճեցուն տարի եւ ժամանակ ածելով յամերամս ժամանակաց. (Վանակ. տարեմուտ.։)
cf. Յայտնապէս.
· Calfa
Յայտնագոյն ասել։ Յայտնագոյնս ցուցանել կամեցաւ։ Զոր կարծեմք՝ եթէ վնասիմք, զայս յայտնագոյն շահիմք. (Իսիւք.։)
to recommend;
to deliver, to commend, to put or give into the hands of, to deposit;
to resign, to leave;
to intrust, to confide, to trust, to rely on;
to impose, to charge, to order.
· Calfa
Որ զմեծն յանձնեցար շահավաճառութիւն. որ եւ ասի՝ հաւատացար (ըստ յն. ոճոյ), այսինքն յաւանդ առեր կամ ընկալար. (Սարկ. քհ.։)
oh !
— մարգարէ, oh prophet!
— տառապեալ, ah wretch!
· Calfa
Զի՞նչ խօսիս յէ՜ մարգարէ։ Զի՞նչ շահ ի խօսելոյդ յէ՛ մարգարէ. (Գէ. ես.։)
to overflow with, to run over;
to gorge or glut oneself, to be filled, satisfied, crammed, stuffed;
to be loaded with, to swim in plenty, to wallow or roll in wealth.
· Calfa
Անուշահոտութեամբն Քրիստոսի յղփանալ. (Նիւս. կուս.։)
in the plural number;
often, many times;
cf. Յոգնական.
· Calfa
Յոքնակի եւ բազմարծաթ շահիւք փարթամանայր. (Պիտ.։)
more;
much more, in greater number;
often, very frequently, generally.
· Calfa
Յոլովագոյն բուրէ զՔրիստոսի զանուշահոտութիւն։ Յոլովագոյնս աշխատիս յառաջագոյն քան թէ գտցես. (Առ որս. ՟Դ. եւ ՟Գ։)
cf. Յոլովեմ.
· Calfa
Աճեցուցանէ զահն, յոլովէ զկասկածն։ Քանզի եցոյց զվնասն՝ եթէ մեծ է, յոլովէ ե՛ւս զհրամանն։ Անձանց շահս յոլովեմք. (Ոսկ. ես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 21։ եւ փիլիպ. յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Դ։)
to cause to abound or increase, to augment, to multiply;
cf. Յոլովանամ.
· Calfa
Աճեցուցանէ զահն, յոլովէ զկասկածն։ Քանզի եցոյց զվնասն՝ եթէ մեծ է, յոլովէ ե՛ւս զհրամանն։ Անձանց շահս յոլովեմք. (Ոսկ. ես.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 21։ եւ փիլիպ. յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Դ։)
Ժամանակաւն յոլովէ ուղղագործն. եւ յամելով ի պատժոցն կարծէ շահել ինչ յանցաւորն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։)
superabundant, very copious;
abundantly, in large quantities, much, in torrents.
· Calfa
Լի՛ յորդառատ զեղմամբ մշակութիւն։ Անկարօտ ընչեղութեանն յորդառատ գոյիւք։ Լցեալք աւարառու եւ յորդառատ շահիւքն. (Պիտ.։)
to cause to abound or flow in abundance, to deluge with, to pour out abundantly;
to augment, to increase;
to be full of, to abound, to superabound, to stream or flow copiously;
to overflow, to run over;
to flood;
to be gorged with, to swim in abundance;
— զափամբք, to overflow, to rise above the banks.
· Calfa
Զգիւտս շահաւետութեան եւ զբարօրութիւն յերկիր յորդել. (Պիտ.։)
cf. Յորդորիչ.
· Calfa
Ինքնախօս բանիւք յորդորականօք զամենեսեան շահեցուցանէր. (Վրք. ոսկ.։)
worthy of the greatest honours, of greater consequence, first in dignity, most esteemed, honoured, preferred;
— լինել ումեք, to be preferred to another, to obtain the preference.
· Calfa
Նախապատիւ առնել զսէրն քան զշահս. (Նիւս. ի սքանչ.։)
precursor, herald;
antecedent, precedent, previous, anterior.
· Calfa
Բեղեկ զփայեթոն նախընթացիկ շահատակմամբ յղէր ասպատակ. (Մագ. ՟Կ՟Ա։)
to take one's chance, to expose oneself, to attack, to be foremost in the battle, to charge the enemy;
to fight, to struggle, to wrestle, to wage war;
to make great efforts, to take much trouble, to persist;
to exercise oneself, to practise;
to devote oneself, to become a martyr;
ի ճգնութեան վարս —, to lead an ascetic life.
· Calfa
ἁθλέω, ἁθλεύω , ἁγωνιάω, -άζομαι certo, cetamen ineo, compugno, mala tolero, malis exerceor եւ այլն. Ճգնիլ. մրցիլ. մարտնչել. հանդիսանալ յասպարիզի. ախոյեան ելանել. յառաջ խաղալ. յարձակիլ. շահատակել. եւ Մարտիրոսանալ.
bravery, valour;
great achievement, exploit, heroism;
struggle, fight, wrestling, match;
suffering, labour, tribulation, mortification;
martyrdom.
· Calfa
ἇθλος, ἅθλησις, ἁγών, ἁγώνισμα certamen, labor, pugna, exercitatio, oncertatio. Ճիգն. ճգնութիւն, մրցումն, ագոն. հանդէս մարտի. շահատակութիւն. յառաջ խաղացումն ախոյենից. առաքինութիւն. եւ Մարտիրոսութիւն.
s. bot. giant-fennel, ferula.
· Calfa
Նարդոսն ծաղիկ է անուշահոտ, եւ ի տունս թագաւորաց գտանի. (Նիւս. եւ Նար. երգ.։)
ՆԱՐԴԷՍ ՆԱՐԴԻՒՆ ՆԱՐԴՆԷՍ ՆԱՐԴՈՍ. եբր. նէրտ. յն. լտ. նարտօս, նա՛րտուս . νάρδος nardus, silex, oleum nardeum. իտ. spigo, naro. իտ. Ազնիւ բոյս, եւ ծաղիկ, եւ իւղ նորին. կրկին ասի լինել՝ իբրեւ բանջար, եւ թուփ. ծաղիկն ծիրանագոյն՝ անուշահոտ յոյժ. եւս առաւել իւղն փնջաձեւ հասկաց, եւ մշկահոտ տերեւոց.
sailor seaman, mariner, sea-faring man, tar, jack-tar;
—ք, seamen, sea-faring people, crew.
· Calfa
Նաւաստին հմուտ տեղեկութեամբն զ՝ի վերայ լոյծ մկանացն ճանապարհորդելով, եւ այլն։ Նաւաստին արիացեալ՝ զնաւն ձգէ ի խորագոյն ծովուն, եւ մեքենայաւոր արհեստիւն իմաստութեան զնաւին ուղեգնացութիւն, եւ զվաճառաշահութիւն գործէ. (Պիտ.։)
profession of a sailor;
seamanship;
steering of a ship;
piloting;
navigation.
· Calfa
Ի զինուորութեանցն հոյլս, եւ ի նաւաստութեան։ ԶՆաւաստութեան շահավաճառութիւն։ Պարտ էին զնաւաստութիւն՝ աստուածային եւ մարդկային արուեստ ասել, եւ այլն. (Պիտ. ստէպ։)
s. bot. jessamine, jasmine.
· Calfa
ՅԱՍՄԻԿ ՅԱՍՄԻՆ կամ ՅԱՍՄԻ. Նոյն ձայն է եւ յայլ լեզուս. ἱάσμη , ἱάμινον (ի ἵον որ է մանուշակ). ՛ jasme, jasminum. իտ. gelsomino. եասէմի, եասըմ եաղը. Տունկ մանրատերեւ՝ երկայն եւ բարակ եւ կակուղ գաւազանօք. եւ ծաղիկ նորա սպիտակ՝ անուշահոտ յոյժ. իսկ իւղն յասմեան ասի կազմեալ ի սպիտակ մանուշակէ.
to raze to the ground, to cast down, to dismantle, to cast to the earth, to overthrow, to destroy, to demolish utterly;
to exterminate, to annihilate, to kill, to cause to perish;
to pave, to flag, to cover with pavement.
· Calfa
Ծով է դարձեալ ճանապարհ յատակեալ ի շահ վաճառականաց. (Վեցօր. ՟Դ։)
to respect, to pay respect to, to honour, to render honour, to revere, to think very highly of, to value highly;
to esteem, to value, to prize, to make much of, to account, to consider;
to exercise, to employ, to make use of, to turn to account;
— զհանճար, զտաղանդ, to employ or exercise one's talents.
· Calfa
Ի վաճառ վերնային շահու օգտութեան բանիւդ որ ի քէն՝ յարգեալ ճոխանամք. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)
assault, attack;
aggression, invasion;
առնուլ —կմամբ, to storm, to carry by storm;
յինքն ընդունել զ— ուրուք, to sustain an assault, to resist an attack.
· Calfa
Ցուցանէ թէ ո՛րչափ շահք էին նմա ի յարձակմանէ պատերազմողին. (Իսիւք.։)
musty, having a musty smell.
· Calfa
Պիտի եւ անուշահոտ ... որ մգլահոտ չլինի. (Վստկ. ՟Ճ՟Խ՟Գ։)
at a great expense, costly, expensive, sumptuous, magnificent, splendid, rich.
· Calfa
Ո՛վ ծարաւիք եւ քաղցեալք, ձեզ սա (սուրբն մատթէոս) սեղան մեծածախ՝ անուշահամ կերակրովք՝ եդ առաջի ըզքրիստոս. (Տաղ.։)
gentle-eyed, having a soft or mild glance.
· Calfa
Որոյ ակն է իբրեւ զաչս մեղուաց. մեղոյշ. անուշահայեաց. քաղցրատեսիլ.
water-melon.
· Calfa
Որպէս նոյն ընդ յն. ձայնիս միլօբէ՛բօն. μηλοπέπων melopepo. է Պտուղ անուշահոտ որպէս փոքրիկ սեխ ի ձեւ ձմերուկի. ... Այլ ի մեզ վարի որպէս յն. բէբօն, πέπων , πεπόνιον pepo. այսինքն Ձմերուկ. գառբուզ. որպէս եւ առ լատինս մէլօ, melo, է սեխ եւ ձմերուկ. որ եւ մէլօ՛բէբօ. ըստ Մենինսքեայ՝ գավուն գառբուզ.
holy oil, chrism;
ointment, perfume.
· Calfa
Աստուածագործականաւն մեռոնիւ կնքեալ զայրն։ Մեռոնին կատարողականն օծումն անուշահոտ առնէ զկատարեալն։ Նուիրագործութիւն միռոնին։ Խորհուրդ կատարողութեան միռոնին. (Դիոն. ստէպ։)
Զսուրբ միւռոնն, այսինքն զիւղն անուշահոտութեան։ Օծանել զնա միւռոնովն սրբով։ Օծանելն զքարինսն աստուածայնովն մեռոնաւ. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. եկեղ.։)
Փոխանակ անուշահոտ խնկոցն եւ միւռոնացն՝ զոր հոտոտէի յերկրի, պարտ է ինձ հոտոտել զչար հոտս զայս։ Անուշահոտ մեռոն հոսէր որպէս քրտունք յանձնէն։ Ի գերեզմանէ նորա բղխէր միւռոն. (Վրք. հց. ՟Ե. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Զ։)
wandering;
erroneous, wrong, false, heretical;
deceiver, perverter, seducer;
աստեղք —ք, erratic stars, planets.
· Calfa
Ոմանք ի մոլար քահանայից զծածկեալ գարշահոտ պղծութիւն անիծելոյ սմբատայ թոնդրակեցւոյ վերստին շարժեն. (Շ. թղթ.։)
to lose one's senses, to go mad;
to be in a passion, enraged;
to be extravagantly fond of, to fall violently in love with, to be passionately in love;
— զհետ, to bend one's whole soul to, to apply oneself entirely to, to dote upon, to be destracted with;
մոլիս, պաւ՛ղէ, Paul, thou art beside thyself.
· Calfa
cf. Մոշենի.
· Calfa
Զմորենին (մովսեսի) ոմանք ասեն թուփ անթառամ եւ անուշահոտ եւ անպտուղ. սակայն մոշավայրի, որ է բերք լերին, բարակ, տկար, եւ անպտղաբեր. (Վրդն. ծն.։)
s. bot. myrtletree, myrtleberry.
· Calfa
Ծառք պտղաբերք, ընդ նոսին եւ մուրտ, եւ այլ բազում անուշահոտ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)
Անուշահոտեալք նման մրտի. (Մխ. առակ.։)
μύρτος, μυρτίς, μυρσίνη myrtus. Ծառ, որ կոչի նաեւ ՄՐՏԵՆԻ, ՄՐՏԻ. եւ Պտուղ նորա. μύρτον bacca, sive fructus myrti. պ. միւրտ, միրսիյն. թ. մէրսին աղաճը . Տունկ կամ թուփ մանրատերեւ մշտականաչ անուշահոտ. որոյ պտուղն է իբրեւ համեմ կծու՝ ախորժելի ստէպ ճաշակողացն, այլ անախորժ անսովորից.
colt, foal, nag, pony, cob.
· Calfa
Ձիոյն չէզոքն (կամ հասարակն). որպիսի, քուռակ, բաշահատ, մատաղաձի, խէշակ. (Երզն. քեր.։)
presentation, offering, oblation, offer;
celebration.
· Calfa
Ձիթենին հրեշտընկալ եւ խաղաղասէր մատուցման իւրոցն շահից խնամարկեալ զստացողսն դարմանէ. (Պիտ.։)
to be or become cupbearer, to present drinks, to fill the glasses, to pour out wine;
to administer, to distribute, to dispense.
· Calfa
Արբին զհոգին սուրբ, եւ երգեցեցին ի մէջ ծովուն. որում մատռուակէր մարիամ քնարաւն։ Զի եւ ամպրք սպասաւորք հրամանացն մատռուակեն։ Ի մատռուակելն երկրի՝ յորժամ կամի՝ զշահեկանսն մատուցանէ։ Մատռուակեն յարբանեկել. (Ագաթ.։)