Definitions containing the research նեղ : 1085 results

Համանուն, նուանց

adj. s.

cf. Անուանակից;
name-sake.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքնեղ նաւահանգիստն (գովելի) քան զայն՝ որ յարուեստիցն, համանուն ունելով կոչումն. (Պիտ.։)


Համաշխարհական, ի, աց

adj.

universal, general, common, public.

· Calfa

NBHL (1)

Համաշխարհական ջրհեղեղ, կամ նաւաբերկութիւն, կորուստ, բարկութիւն, նեղութիւն, տագնապ. (Շ. մտթ.։ Ոսկ. ի պետր. եւ Ոսկ. յեղիա.։ Յճխ. ՟Ը։ Ագաթ.։ Իգն.։)


Կցորդ, աց

adj. s.

participating, partaking, having part or share in;
party, companion, associate;
partaker, partner, consort;
cf. Կցուրդ;
կենաց —, living together;
consort, husband, wife;
կարեաց —, compassionate;
assisting, helping, relieving;
արեան —, consanguineous, related;
— չարեաց, accomplice, accessory;
— առնել, to impart, to acquaint with, to inform, to oommunicate;
— լինել, cf. Կցորդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կցորդ է նա արանց ամպարշտաց։ Կցորդ եղէց նմա։ Որպէս կցորդ եմք չարչարանացն, նոյպէս եւ մխիթարութեանն։ կցորդս ինձ շնորհեաց զձեզ ամենեսին լինել։ Արտասուաց կցորդ լինել։ Մի՛ կցորդ լինիք անպտղութեան գործոցն խաւարի։ Կցորդքեղերուք ինձ ի նեղութեանս։ Մերձաւորութեամբ կցորդ եղեւ նոցունց։ Ոչ եղէց կցորդ ընտրելոց նոցա (յն. կապակցեցայց)։ Ամբիծք եւ ուղիղք կցորդ եղեն ինձ (յն. կցեցան, կամ յարեցան). եւ այլն։ Կցո՛րդ լեր կարեացս, կամ տկարութեան, ուղւոյն, եւ այլն։ Կցո՛րդ է (այսինքն կից է) սմին եւ յոյժ նմանատիպ՝ հաւատալն իսկապէս. (Նար.։)


Կցուածոյ

adj.

adventitious, additional.

· Calfa

NBHL (1)

Էութիւն նորա անեղ եւ միաւոր է, եւ ներհակ ոչ ունի. ներհակաւոր՝ եղականքն եւ կեցուածոյքն են. (Եւագր. ՟Ի՟Ը։)


Հազ, ի, ոյ

s.

cough;
անընդհատ, չոր —, — հիւծիչ, a continual, dry, churchyard cough;
շնչարգել — մանկանց, hooping or chin cough;
—ի դեղ, tussilago, colt's foot, horse-foot;
նեղիլ ի —ոյ, to suffer from a -;
դառն — կալաւ զիս, I caught a violent -.

· Calfa


Հազարամեայ, մէից, եայց

adj.

cf. Հազարամեան.

· Calfa


Հազարամեան, ենից

adj.

of a thousand years;
մեայ ժամանակ, millennium.

· Calfa


Հալածանք, նաց

s. fig.

persecution;
pursuit, expulsion;
trouble, vexation.

· Calfa

NBHL (1)

Հալածանս զնեղութիւնս եւ զվիշտս կոչէ. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Հալածեմ, եցի

va.

cf. Հալածական առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

διώκω persequor ἁπελαύνω expello ἁποστέλλω demitto, եւ այլն. (ի բայէս Ածել, եւ ի մասնկանէս Համ, որ լինի եւ հան, հազ, հալ) Զհետ պնդելով՝ վարել, վանել. փախստեայ տանել. փարատել. հեռացուցանել. մերժել. անհանգիստ առնել. նեղել. չարչարել. ետեւէն ինկնալով՝ վարել քշել փախցընել, վռնտել, չարչըրկել.


Հալածումն, ման

s.

cf. Հալածանք.

· Calfa


Կեղծաւորիմ, եցայ

vn.

cf. Կեղծաւորանամ.

· Calfa


Կենակից, կցի, կցաց

s.

comrade, companion, partaker;
husband, wife, married couple;
— լինել, to live together, to cohabit, to keep company with, to get intimate, to frequent, to converse;
չկամիմ բնաւ — առնդ լինել, I will have no manner of conversation, no dealing with that man.

· Calfa


Կենդանածին, ծնաց

adj.

viviparous, mammiferous.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկիր ի վերայ ոչնչի սերտէ, եւ զկենդանածինս նորա զերկունս՝ անեղծս պահէ. (Դիոն. ածայ.։)


Կենդանածնեմ, եցի

va. fig.

to litter or bring forth;
to breed, to give rise to;
to vivify, to give life to.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգի անեղ, որ ի վերայ ջուրցն շրջելով՝ արարչագործէիր եւ կենդանածնէիր զգոյակքս ամենայն. (Խոսր.։)


Կենսակիր

adj.

vivifying, salutary;
alive, lively.

· Calfa

NBHL (1)

Տէրունական կենեղուտ եւ կենսակիրն մարմնոյ. (Անան. եկեղ։)


Պառակտեմ, եցի

va.

cf. Պառակտեցուցանեմ.

· Calfa


Պառաւութիւն, ութեան

s.

anileness, anility, old age of woman.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պառաւութեանդ քում նեղութիւնս անցուցից ընդ քեզ. (Հ=Յ. նոյ. ՟Դ.։)


Պատաղիճ

s. bot.

tendril;
convolvulus;
bindweed.

· Calfa


Պատարագամատոյց, տուցի

adj. s.

offering, making a present;
sacrificer;
officiating priest;
missal, massbook;
liturgy.

· Calfa

NBHL (1)

Պատարագամատոյցն Յակոբու (Տեառնեղբօր)։ Ոչ ոք յաստուածային պատգամացն յիշէ զպատարագամատոյցն, թէ պատարագամատոյց ունէին առաքեալք. (Ճ. ՟Է.։)


Պատեան, ենից

s.

sheath, scabbard;
case;
cover, envelope;
scale, shell;
hull, pod, cod, husk;
rind, peel, bark;
armour, cuirass;
breast;
արկանել զսուրն ի —ս, to sheathe, to put up;
cf. Մերկանամ.

· Calfa


Պատերազմող

cf. Պատերազմիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանութեամբ՝ որպէս Հակառակ, նեղիչ.


Պատժանակ, աց

s.

glass, calyx, cup.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժակ. (թերեւս իբրու բաժանակ, կամ առեալ ի բաժակէ նեղութեանց)


Պատկեր, աց

s.

icon, image, effigy;
painting, picture, representation;
likeness, figure, portrait;
statue, idol;
sight, visage, face;
design, project, plan;
type, symbol;
doll;
—ք, the Divine Person;
— աւուրն, the day of the week or month;
hymn for the day;
գեղեցիկ —աւ, of fine presence, of noble aspect;
— ըստ —ի, in the image of, in the likeness of;
ի սոյն —, in this way or manner;
cf. Համառօտագիծ.

· Calfa

NBHL (1)

Արասցուք մարդ ըստ պատկերի մերում։ Արար Աստուած զմարդն ի պատկեր իւր. ըստ պատկերի Աստուծոյ արար զնա։ (Ադամ ծնաւ զՍէթ) ըստ պատկերի իւրում։ Մի՜ առնիցէք ձեզ դրօշեալս՝ նմանութիւն ամենայն պատկերի։ Զպատկերս նորա (Բահաղու) խորտակեցին մանր։ Ապաքէն որպէս ի պատկերի շրջի մարդ։ Հարցանիցեն զդիսն իւրեանց եւ զպատկերս իւրեանց։ Դու ա՜րքայ, տեսանէիր պատկեր մի ... ահաւոր էր յոյժ պատկերն։ Ո՞յր է պատկերս այս կամ գիր. ասեն, կայսեր։ Փոխեցին զփառս անեղծին Աստուծոյ ի նմանութիւն պատկերի եղծանելի մարդոյ։ Կերպարանակից լինել պատկերի որդւոյ իւրոյ։ Որ է պատկեր աներեւութիւնն Աստուծոյ, եւ այլն։


Պատճառական, ի, աց

adj.

causative, causal.

· Calfa

NBHL (1)

Պատճառն պատճառականաց անեղն էն. (Ոսկիփոր.։)


Պատշէկ

s.

ray, brightness.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ պատշէն իմն եւ ճանաչ անեղին զօրութեան կաթեցեալ յարարածս։


Պատշէն

s.

cf. Պատշէկ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ պատշէն իմն եւ ճանաչ անեղին զօրութեան կաթեցեալ յարարածս։


Պատուակից, կցի, կցաց

adj.

equal in honour or rank.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգի անեղ՝ եւ համագոյ հօր եւ որդւոյ՝ փառակից եւ պատուակից. (Խոսր.։)


Պատուհան, ից

s. fig.

window, casement;
dormer-window;
sky-light;
niche, wall-press;
sluice, flood-gate;
chimney;
senses;
վանդակ —ի, blinds, Venetian blinds;
—ք բացան երկնից, it rains pailfuls;
cf. Կարկառիմ;
cf. Հայիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ցուցանիցէ լոյս ընդ նեղ ծակ պատուհանից զնչանակ իւրոյ նշուլիցն. (Վեցօր. ՟Ը։)


Պարագայ, ից

adj. s.

circumjacent;
circumstance;
particular, detail;
turn, revolution;
—ց ամօք, for many or long years.

· Calfa

NBHL (1)

Չո եթէ զբնութիւն իրին յայտնեն (ստորագրական սահմանք), այլ զպարագայս բնութեանն։ Ծիծաղական՝ լայնեղունգն՝ զպարագայս բնութեանն յայտնեն, եւ ոչ զբնութիւնն, ՟Եւն. (Սահմ. ՟Գ։)


Պարանոց, աց

s.

neck;
throat;
— ծովու, isthmus;
strait;
— սրուակաց, neck;
cf. Զոյգ;
անականել զ—աւ or ի վերայ —ի ուրուք, to fall upon the neck of;
գնալ ի բարձր —, to walk proudly or majestically, to strut;
կորացուցանել, դարձուցանել զ—, to take to flight, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (1)

Ներքին ծով ըստ նեղ գնացից ի պարանոցս դարձեալ։ Ընդ նեղ եւ ընդ երկայնաձիգ անցանելով պարանոց, եւ դարձեալ վերստին լայնանայ. (Արիստ. աշխ.։)


Պարանոցուտ

adj.

isthmus-like.

· Calfa

NBHL (1)

ἡθμώδης coli formam habens, isthmo similis. Պարանոցաձեւ եւ նեղ. ըստ աղեկատաձեւ կամ րոքաձեւ, նման պարանոցի ծովու.


Կամար, աց

s. phys.

vault, arch, arcade;
porch, portico;
girdle, belt;
soundwave;
— սրոյ, baldric, sword-belt;
— յաղթութեան, triumphal arch;
կապուտակային —, the arch, vault or canopy of heaven, the vaulted sky.

· Calfa

NBHL (1)

Յանեղէն զուդեալ կամար անզուգական. (Շ. իմ. եղակ.։)


Կանխաբանութիւն, ութեան

s.

foretelling, prediction;
introduction.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ որպէս զանեղութիւն որդւոյն կանխաբանութեամբ բացայատէ. (Նանայ ի սկիզբն յհ.։)


Կանխեմ, եցի

vn.

to rise or get up early;
to arrive early, before daybreak;
to hasten, to hurry, to make haste, to arrive beforehand, to anticipate, to go or get before, to precede, to get the start of, to outstrip;
— ըստ առաւօտն, to rise with the dawn, to get up at day-break;
— ունել, to preoccupy — ի կատարումն ըզձից ուրուք, to anticipate one's desires or wishes.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ կանխէ զանհնարինս՝ նեղեալ ի խղճէ մտաց. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 10։)


Կաշառեմ, եցի

va.

to bribe, to corrupt, to practise upon, to buy over, to suborn, to seduce with bribes.

· Calfa

NBHL (1)

Մենեղաւոս կաշառեաց զանդրոնիկոս. (Նախ. ՟Բ. Մակ.։)


Կաշմբուռն

adj.

strong, sturdy, robust, athletic, muscular, brawny.

· Calfa


Կապան, ի

s.

pass, defile.

· Calfa

NBHL (2)

(տե՛ս եւ ԿԱՊԱՆՔ) Կապարան անցից լերանց, կամ անձուկ ճանապարհի. կիրճ նեղ հանդերձ դրամբք. որ եւ պարսկական անուամբ Դարբանդ. տէր պէնդ, այսինքն դռնակապ. եւ թ. տէմիր գափու.

Անցանէին ընդ նեղ եւ ընդ դժուար կապանսն լերանց. (Ուռհ.։)


Կապանաւոր, աց

adj. s. bound, detained, captive, prisoner.

· Calfa

NBHL (2)

Կապանաւոր նեղութեանն։ Կապանաւոր թախծանաց. (Պիտ.։)

Մերթ՝ որ ինչ հայի կապանս. ի բանտական. կաշկանդողական. նեղիչ.


Կառաբարձ

adj.

harnessed, put to.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւասար բարձրապարու արծուոյն կառաբարձ փառաց անեղին. (Վրդն. քրզ.։)


Կասկենի, ենւոյ

s.

chestnut-tree;
—ք, chestnut-grove.

· Calfa

NBHL (1)

Նշենին քաղցր գ նեղեալ ի դառնութենէ եղբօրն՝ արար իւր բարեկամ եւ եղբայր զկասկենի, բարոյակից զնա գտեալ ըստ երկուց որակաց. (Մխ. առակ.։)


Կատակերգակ, աց

cf. Կատակերգ.

· Calfa


Չքաւորութիւն, ութեան

s.

want of necessary things, indigence, necessity, dearth, beggary, misery, poverty;
penury;
privation;
— գանձուց, embarrassed state of the finances;
չքաւորութեամբ կեալ, to live in straitened circumstances, in poverty;
ի չքաւորութեան կայ, he is in great want, he is very poor.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում վշտօք եւ նեղութեամբք վտանգէր զամենեսին, եւ հասուցանէր ի չքաւորութիւն տնանկութեան. (Ղեւոնդ.։)


Պակասամօրու

adj.

scant-bearded.

· Calfa

NBHL (1)

Էր սուրբն (Մարկոս) յօնեղ, պակասամօրու (կամ մուրու)՝ որպէս քարձ. (Ճ. ՟Բ.։ եւ Հ=Յ. ապր. ՟Ի՟Ե.։)


Պահանջումն, ման

s.

exigence, demand, recovery, request, requisition;
pretension;
discussion;
— անիրաւ, exaction, extortion;
յետս — ընչից, claiming, claim.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ նեղեր զնա պահանջմամբ. (Սիր. ՟Լ՟Դ. 42։)


Պաճարեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

bestial, brutal;
—ք, beasts, animals.

· Calfa

NBHL (1)

κτηνώδης ad pecudes seu jumenta pertinens. Որ ինչ անկ է պաճարաց. անասնեղէն.


Պանդուխտ, դխտաց

s.

foreigner, emigrant, alien, stranger;
pilgrim.

· Calfa

NBHL (1)

Զպանդուխտն մի՛ չարչարիցէք, եւ մի՛ նեղէք զնա. զի եւ դուք պանդուխտք էիք յերկրին եգիպտացւոց։ Ճանաչէք դուք զանձինս պանդխտաց։ Հանգիցէ որդի աղախնոյ քոյ եւ պանդխտին. (Ել. ՟Ի՟Բ. 21։ ՟Ի՟Գ. 9. 12։)


Պաշարումն, ման

s.

siege, investment, blockade, surrounding, occupancy;
— մտաց, anxiety, preoccupation;
դնել զոտս ի պաշարման, to fetter, to put into irons, to shackle;
ի — եւ յարգել արկանել, to besiege, to lay siege to, to invest.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ գայցէ նեղութիւն եւ պաշարումն։ Եդիր զոտս իմ ի պաշարման (յն. յարգելս)։ Եկն քաղաքն ի պաշարումն։ Լի՛ց քեզ ջուր պաշարման։ Պաշարումն առաքեաց ի հեթանոսս։ Ի նեղութեան եւ ի պաշարման։ Վասն բերդիցն պաշարման. եւ այլն։


Ջրամած

adj.

covered with rain clouds.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատութիւն ջրամած սառնեղէն։ Նա ձգեաց զջրամած երկինքն։ Ջրամած եւ օդնտարած երկին։ Ջրամած կամարդ։ Ջրամած վարագոյրդ։ Ժողովեալ զջրամած աշխարհս մասամբք գերագունիցն։ Յեօթներորդ պարունակն ի ներքոյ ջրամած հաստատութիւնեդ. (Ագաթ.։ Ոսկ. խչ.։ Նար. յովէդ.։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ղ։ Մաշտ.։ Ճ. ՟Գ.։)


Սակաւագնաց

adj.

used by but few passengers.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տեառնէն իսկ խոստովանեալ, զի նեղ եւ սակաւագնաց (է) շաւիղ, որ ի յաւէժն տանի ի կեանս. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Սակաւանիստ

adj.

narrow.

· Calfa

NBHL (1)

կամ ըստ յն. գ. μικρά σύστασις parva collectio. Մակդիր ծովակի՝ ոյր նիստն է սակաւ ըստ տարածութեան. փոքրադիր. նեղ. անձուկ ըստ կայից.