self-created;
self-acting, that makes or works for himself, or by himself.
Կամեցաւ ինքնագործ չարեօքնշիջուցանել զճրագն իսրայէլի. (Պիտ.։)
to flame very little, to be nearly extinguished.
Եկն անանցանելի լոյսն առ առկայծելի ճրագն. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Ընդ առաջ ելանեմ.
Զճրագունս լուցանեն, քեզ ընդառաջեն, պարզերես դիմեն. (Գանձ.։)
walnut;
— մշկահոտ, nutmeg;
— հնդկաց, cocoa-nut;
— արքայական, the finest quality of -;
— ործացուցիչ, nux vomica;
կեղեւ ընկուզի, nut-shell;
cf. Կորճ, cf. Փեճեկ;
կանանչ կեղեւ ընկուզի, green husk of -;
cf. Կղեղ, cf. Ոզոխ;
(ներքին) մաշկ ընկուզի, epidermis or brown cuticle of -;
cf. Պոպոկ, cf. Փեճեկ;
միջուկ ընկուզի, the kernel of -;
cf. Կթուն;
ծառ ընկուզի, — tree;
cf. Ընկուզի;
փայտ ընկուզի, — wood;
ի գոյն ընկուզի, nut-brown;
cf. Ընկուզագոյն;
քազել —ս, to nut;
երթալ ի քաղել —ս, to go a nutting;
գաւազան ի ժողովել —ս, nut-hook;
cf. Թափիչ.
Ընկոյզն ամենեւին իւղոյ պարարտութեամբ արծարծեալ զճառագայթս ճրագի. (ՃՃ.։)
all the seven.
Եօթանեքին ճրագարանքն։ Եօթանեցունց գառանցն. (Թուոց. ՟Ը. 2։ ՟Ի՟Ը. 21։)
cf. Եօթանեքեան.
Եօթանեքին ճրագարանքն։ Եօթանեցունց գառանցն. (Թուոց. ՟Ը. 2։ ՟Ի՟Ը. 21։)
cf. Եօթնալոյս.
Եօթնանշոյլ ճրագունք. (Նար. առաք.։)
of seven branchs (chandelier).
Ունօղ զեօթն ջահս ճրագաց. եօթնաճրագեան. եւ Բազմապայծառ.
having soven branchs or columns;
of seven stars.
Եօթն աստեղքն հրեշտակք եօթն եկեղեցեացն են, եւ ճրագարանքն եօթն՝ եօթն եկեղեցիք են». եւ կամ իմա՛ իբր եօթնստեղնեան, որ եւ Եօթնաստեղն։
cf. Եօթնաջահեան.
Զի մի՛ ճրագն եօթնաստեղն ընդ գրուանաւ զփայլումն լուսոյն ծածկիցէ. (Արծր. ՟Գ. 2։)
of the evening;
westerly;
evening;
յ—, from the evening;
the evening;
—ց ծով, the Atlantic Ocean.
Եւ ճրագունք վառեալք՝ յերեկորեայ լուցեալք. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 11։)
of the evening;
the evening.
Լուցանիցէ ահարոն զճրագ երեկորին. (Ել. ՟Ը. 9։)
infernal.
Յեւայէ խաւար եւ քուն դժոխական, իսկ ի քէն լուսաւոր ճրագ աշխարհի. (Գր. սքանչ. առ կոյսն.) յամենայն նշանակութիւնս հայի։
transitory, transient, of short duration.
Դիւրանց ճրագն. (Ոսկ. սղ.։)
eye;
sight, look;
bud, germ;
hope, expectation;
opinion, suspicion;
յականէ անուանէ, by name, specially, expressly;
յական թոթափել, in the twinkling of an eye, instantaneously;
— առնուլ, to show a respect of persons, to be partial, cf. Աչառեմ;
զակն արկանել, to cast eyes upon, cf. Անտեսեմ;
յակն արկանել, to show;
to review, to read;
ընդ ակամբ ակնարկել, to scowl;
— ունել, to hope, to expect, cf. Ակնկալեմ, cf. Յուսամ;
— յայտնի, — յանդիման, in presence of, visibly, openly;
— յանդիման առնել, to represent, to lay before;
առ ական դիպել to see by accident;
առ ականէ, ostentatiously;
յ— առնուլ, to have an eye to, to watch, to take care of;
—ի խոնարհ, quite confused, cf. Ակնկոր;
կորովաբիբ —, Argus-eyed, piercing eye;
— կառուցեալ հայել, to look fixedly;
տալ ակն, cf. Նայիմ, cf. Նկատեմ;
ակն դնել, cf. Ցանկամ;
ակն ածել, cf. Պատկառեմ, cf. Ակնառեմ, cf. Ամաչեմ, cf. Խնամեմ;
precious stone, jewel, gem;
pearl;
cameo;
— բազմագունի, cf. Բազմագունի;
— վանի, cf. Վանի.
source, origin;
water-spout, spring;
hole, stitch;
ring, link;
— արեւու՝ լուսոյ՝ տունջեան, day-star, the sun, cf. Արեգակն;
— գերեզմանի, grave, tomb;
— տապարի, the orifice of the hatchet, axe;
ակունք լուսարձակք, glass.
inextinguishable.
Մշտավառ ճրագ էր աննուաղելի. (Ոսկիփոր.։)
inextinguishable.
Անշէջ ճրագ, լոյս, կայծակն, եւ յիշատակ. (Եղիշ. դտ.։ Խոսր.։ Նար. կուս.։ Յճխ. ՟Ժ՟Դ։)
dark, obscure.
to burn, to enflame, to fire;
to torrefy, to scorch, to parch, to dry.
ԱՅՐԵԼ. որպէս լուցանել. վառել զկրակ կամ զճրագ. բորբոքել. դութուլ թուրմագ. եագմագ. καίω. accendo կր. ardeo
Ի վերայ աշտանակին սրբոյ այրիցէք զճրագունսն առաջի Տեառն։ Այրիցի ճրագ հանապազորդ արտաքոյ վարագուրին ի խորանին վկայութեան։ Հուրն՝ որ այրիցի ի վերայ սեղանոյն. եւ այլն։
Զոր ունէին ի նիւթ ճրագի յայրել. (Վրք. հց. ՟Ե։)
spark;
cf. Կարկեհան.
σπινθήρ, ἁνθρακίς scintilla, pruna եւ այլն. (լծ. կիզուլ. գազազ.եւ թ. քեօզ ) Մասնիկ հրոյ փայլուն եւ դիւրաշէջ, որ մնայ ի մէջ աճիւնացեալ կրակի, եւ որ ոստնու ի կրակէ կամ ի ճրագէ. որ եւ ԿԱՅԾԱԿՆ ասի. եւ ՇԱՆԹ. կայծ, կած, պէծ. (որ եւ բեղեկ ըստ եբր)
hide, skin, leather.
Կես կաշւոյն եւ ճրագուին. (Կանոն.։)
office of precursor;
fore-running.
Զմեծի պասեքին զճրագալոյցն կարապետութիւն ասէ զգալի պայծառութեամբ. եւ զաստուածայայտնութեան ճրագալոյցն նախատօնակ կարապետութիւն ոթօրեայ աւուրցն պաշտաման. (Կամրջ.։)
who strikes with the fist;
who uses harshly.
fire-place, brazier;
burning or live coals;
wood fire.
Միոյ ճրագի, եւ կրակետեղ, եւ ամենեցուն այսպիսեացս յամենեսին բաւել կարացեալ. (Բրս. հց. ՟Լ՟Ա. (գրեալ էր, կրակատեղ։))
flagitious, villanous.
Որ գործէ ծանր յանցանս. ոճրագործ.
to suck, to imbibe;
to suck up, to absorb;
— զօդ, to breathe the air;
թուղթդ ծծէ, this paper blots.
Ջերմութիւնն ծծէ եւ ձգէ զօրութեամբ իւրով։ Ջերմութիւն արեգական ծծեաց։ Պատրոյգք ճրագին ծծեն քամեն զիւղն առ ի կերակուր հրոյ. (Վեցօր. ՟Գ։)
combustive;
canstic;
incendiary
cf. Ճարպաւոր.
Դուք էք ճրագալոյցք ճարպապարարտք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
(թթուուտ) sebaric, pyroleic (acid).
Տիրազօր ճարպաւորական իւղալից ճրագացն. (Նար. մծբ.։)
boy, domestic, waiter.
Թուղթն խօսուն՝ լուսով ի լի (սուրբ կոյսն), գիրըն գրեցաւ յինք ձոյլ ոսկի (յիսուս), կենաց թղթին ճորտ ու գերի։ Ճերմակ ձի դաւեղ եւ գէր (գաւակաւ). աչեր սպիտակ փայլուն ունէր (ճրագ կանթեղին). ճորտն ըզպախուցըն կուքաշէր, խըրխընջալով ի վեր վազէր. (Շ. առակք.։)
to love passionately, dotingly, fondly;
to be smitten with violent love, to be enamoured, to burn, to languish or long for, to sigh or pant after.
Ժողովեսցէ ղարմտիս յամարայնոյ, զի մի եղիցի կաթոգնեալ ի ձմերայնի։ Պատրաստեսցեն զճրագունս իւրեանց, զի մի՛ եղիցին կաթոգնեալք իբրեւ զանմիտ կուսանոն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
millennary.
Բիւրաւորս հազարաւորս ճրագունս լուցեալ։ Հազարաւոր առնել զմինն. (Ոսկ. յհ.։)
melting;
smelting;
fusion;
— առնուլ, to melt;
to smelt;
to thaw.
Բարակ ջերմն. որ է հալ եւ մաշ։ Դեկ, որ թարգմանի հալ եւ մաշ. եւ այլ ոմանք սեղմ ասեն, եւ հայք բարակ ասեն։ Զայս ջերմս՝ զոր անուանէ հոռոմն ըկտիկոն. զոր տաճիկն՝ դըկ. որ թարգմանի հալ եւ մաշ։ Հալէ զճրագուն, մաշէ, հատցնէ զմիսն. վասն այդր պատճառանացդ անուանեցին զնա հալ եւ մաշ. (Մխ. բժիշկ.։)
lamp;
torch, flambeau;
ՂԱՄԲԱՐ կամ ՂԱՄՊԱՐ. λαμπάς lampas, fax splendor. որ եւ ԼԱՄԲԱՐ, ԼԱՄՊԱՐ. յն. լա՛մբաս. վր. լա՛մպարի եբր. լաֆիտ. Ջահ. լոյս մեծ կամ բոց. գունդ լուսոյ կամ հրոյ. ճառագայթ. որպէս եւ յն. լամբդի՛ր է լապտեր. կանթեղ. ճրագ.
radiant, brilliant, shining, refulgent, dazzling, beaming, glittering, sparkling, gleaming, resplendent, glistening, bright.
Լոյս ճառագայթաւէտ վառեալ իբրեւ զճրագ ճաճանչաւոր. (Յհ. կթ.։)
strainer, filter, colander, cullendar, skimmer;
beaked cruet.
ՊԱՐԶՈՒՏ. ὐποχυτήρ suffusorium, guttus olearius. Ձագար. կամ Աման իւղ արկանելոյ ի ճրագարանն կամ ի կանթեղն.
to want, to be in want of;
to be necessary, useful.
dish;
bowl, porringer, wooden bowl;
մխել զձեռն ի — ընդ ումեք, to eat together, at the same table, to be a table-companion.
Յանապատի բնակելով յովհաննէս՝ ոչ հաց ունէր եւ ոզ գինի ... ոչ ճրագ, ոչ աշտանակ, ոչ աթոռ, ոչ բաժակ, ոչ պնակ. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)
quotidian, daily;
continual;
assiduous, frequent;
cf. Հանապազ;
— պատարագ, perpetual sacrifice.
to dress, to get ready, to prepare;
to make or get up;
to put in order, to arrange, to dispose, to fit up, to settle;
to provide, to furnish, to garnish, to set off, to deck, to adorn, to embellish, to clothe;
to equip, to arm, to fit out;
to construct.
Հանդերձել զէշ, զկառս, զճանապարհ, զքաղաք, զճրագ. (Թուոց. ՟Ի՟Բ. 21։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 23։ Ել. ՟Ժ՟Դ. 6։ Թուոց. ՟Ի՟Ա. 27։ Մրկ. ՟Ա. 2։ Միք. ՟Զ. 9։ Ել. ՟Լ. 8։)
Հրամայեաց այնոցիկի՝ որ զճրագսն հանդերձէին. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 9։)
drawing out.
Ի ձեռս երկուց ճրագաբերանացն ոսկեաց՝ արկանելեաց, եւ ի վեր հանելեաց զճաշակսն ոսկիս. (Զաք. ՟Դ. 12։)
four;
— անգամ, four times;
ի չորս գնալ, to go upon all fours;
բարձեալ ի չորից, borne by four men;
որ օր — էին ամսոյն, on the fourth, on the fourth of the month.
Յարուցեալ աղեքսանդրոս ի գահոյիցն՝ շիջոյց զճրագն, եւ ի դուրս ելեալ՝ ի չո՛րս գնայր առ գետովն. (ա՛յլ ձ. չորեքյափք գնայր) (Պտմ. աղեքս.։)
luxury in dress.
Գեղեցիկ էր եւ երէկ մեզ պայծառազգեցութիւնն եւ լուսաւորութիւն (ճրագալուցի զատկին). (Ածաբ. պասք ՟Բ։)
cf. Ջահալուցութիւն.
Բորբոքեալ բոցափայլ ջահալուսութեամբ։ Առատաբոց ջահալուսութիւնք յոգանթիւ ճրագարանացն. (Անան. եկեղ։)
torch-light;
bonfire.
Բորբոքեալ բոցափայլ ջահալուսութեամբ։ Առատաբոց ջահալուսութիւնք յոգանթիւ ճրագարանացն. (Անան. եկեղ։)
carrying a lamp or a torch. lamp-bearer, torch-bearer.
Զկարապետն տուընջեան՝ զառաւօտն յովհաննէս՝ սպանմամբ ելոյց, զգեղեցկապէս ջահակիրն, զճրագն հաւատոց. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)
to blaze, to shine.
Մինդ յեօթնեակ բերանոյ ... ճրագացն տեսանողին ջահացեալ. (Նար. մծբ.։)
flambeau carrying;
acolyte.
ՋԱՀԸՆԿԱԼ. գ. ἁκόλουθος acolythus. Պաշտոնեայ եկեղեցւոյ՝ լուցիչ ճրագաց, եւ բարձեալ ունօղ զմոմեղէն ի ժամուն. ռմկ. ակօլիտ. յն. ագօ՛լլութօս. այսինքն հետեւակ՝ իբր արբանեակ սարկաւագաց։