wonderful, astonishing, surprising.
Եռահրաշ զինու վառեալ, հաւատով, սիրով, եւ յուսով. (Սիսիան.։)
fervid, ardent, zeal-ous, eager
Եւ զայս գործէին նոքա յեռանդնալից սիրոյ անտի հաւատոց. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 17։)
sparkling;
fiery.
Եռանդնակայծակ ահաւոր հուրն իջեալ ի վերայ քո. (Թէոդոր. խչ.։)
cf. Եռանդն.
Խրոխտացաւ հաւատոցն եռանդմամբ. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 5։)
triangle.
Երկաքանչիւրոց ի մասին եդեալ, հաւասարակողմ՝ հաւասարակողմի, եռանկիւն՝ եռանկեան տացուք. (Պղատ. տիմ.։)
triangular.
Երկաքանչիւրոց ի մասին եդեալ, հաւասարակողմ՝ հաւասարակողմի, եռանկիւն՝ եռանկեան տացուք. (Պղատ. տիմ. ։)
I;
ես ինքն, myself;
յինէն կողմանէ, as for me, for my part;
ըստ իս, in my opinion;
ահաւասիկ ես, here I am, here am I;
ես եմ, it is I;
ոչ եմ ինձ եւ յիս, I am beside myself, distracted, I am not master of my self-possession, I am driven mad.
cf. Արագալուր.
Թեթեւամիտ ազգն անհամեստիցն կանանց՝ երագալուր եւ դիւրահաւան. (Ճ. ՟Դ.։)
dream;
fancy;
vision;
— տեսանել, to dream, to have a dream, to dream a dream, cf. Երազիմ;
եւ ոչ յերագի անգամ տեսանել, not even to dream of;
գեղեցիկ —ս տեսանել, to have pleasant, or bright dreams;
ցնորք զահանգելի խօլական —ոց, spectres or monstruous visions, dreadful, ghastly, frightful dreams;
յերազս լինել, յերազի անցք անցանել, to have a nocturnal pollution, a lascivious dream;
— է կեանք մարդոյ, life is but a dream.
Երազ է՝ մտաց շարժումն ի յանշարժ մարմինս. Որ ոք երազոց հաւատայ, նման է այնոցիկ՝ որք ըստ ստուերս անձանց իւրեանց ընթանան, եւզնոյնն կամին ըմբռնել. (Կլիմաք.։)
a. singer.
μουσικός Ունակ արուեստի երաժշտութեան, եւ ի բնէ երաժիշտ՝ որպէս հաւք.
Երաժշտակք ամենազանն հաւուց, որ ի միասին հնչեն. (Փիլ. լիւս.։)
music;
— առնել, to play -;
ձայսական՝ գործիական —, vocal, instrumental -.
Զանճահ երաժշտութիւն հաւասար դնեն խօսելոյ ընդ օրէնսն աստուծոյ. (Լմբ. սղ.։)
favour, kindness, benefit, service, pleasure;
— առնել, to oblige, to please, to do an act of kindness, to deserve well, to favour.
Ամբիծ երախտեօք, մտերիմ սիրով, եւ ուղիղ հաւատովք։ Ի սիրոյ բազմաշահ երախտիք բարեաց. (Յճխ. ՟Ժ։)
to assemble in troops, to flock, to go in company.
ἁγελάζομαι congregor Ժողովիլ. խմբիլ. հաւաքիլ. ի մի գալ. սիւրիւ կապել.
Դաս դաս խորդոց հաւուց ... երամացեալք հարօրանան. (Ագաթ.։)
state of a person at the head of a troop.
to assemble in company, to gather together, to associate.
ἁγελάζω congrego Տալ երամանալ. համահաւաքել. ժողովել.
cf. Երաշխ.
ԵՐԱՇԽ 2 (երաշխիք, խեաց.) գ. ἑγγύνη fidejussio Գրաւ եւ առհաւատչեայ. կամ երաշխաւորութիւն.
Ահաւասիկ երաշխն իմ թափեալ ձեզ. (Ճ. Ա. վրք. բրս.։)
Զտուժն պահանջել, եւ երաշխիս գոլ տիրագոյն նախ իսկ զհօրն, երկրորդ զհաւուն, եւ երրորդ զհամարացն։ Եթէ ընդ երաշխեօք անկեալ իրն կենդանի իցէ, յաղթելն յաղագս սորա՝ հատուսցէ զկերակուրն սորա։ Երաշխիս՝ զոր ինչ եւ երաշխեօք յայտնապէս երաշխաւորիցէ նախավաճառողն. (Պղատ. օրին. Զ. ԺԱ. ԺԲ։)
pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.
ἕγγυος, ἑξέγγυος sponsor, fidejussor Որ առնու զայլս յերաշխի. խոստմամբ անձնատուր փոխման պարտեաց այլոց. եւ Վկայ հաւատարիմ անձնագրաւ.
smell, odour;
flavour;
fumigation;
— անուշից, perfume, pleasant scent.
Բուրման անուշից։ Զբուրման կենացն բուրվառ։ Բուրմունք խնկոց։ Խնկապէս բուրմամբ։ Բուրմամբ հաւատոց։ Մահու եւ կենաց երկատեսակ բուրումն բարդեաց։ Բուրումն ինձ մահու ընդ կենաց քարոզ խառնէ. (Նար.։)
cf. Բճիճ.
Զքաղցրութիւն ճաշակաց բանի յիւրն հաւաքելով խոհական ի մտաց բճիճս. (Սկեւռ. լմբ.։)
to encroach, to invade, to subject, to tyrannize, to rule, to reign.
Զբռնացելոցն (մեղաց) ընդ հաւանականացն. (Նար. ՟Խ՟Է։)
tyrannical, violent.
τυραννικός tyrannicus, βίαιος potens, violentus Սեպհական բռնաւորի, եւ բռնութեան. ահաւոր.
tyranny.
Զներգործութեան զբռնաւորութիւնն հաւաստի առաջի կացոյց ի ձեռն այնց, որով նմա՝ հակառակ այլազգեացն էր բռնութիւն. (Փիլ. սամփս.։)
ospray.
Այլ հաւ կայ, բրդոռ ասեն, որ զայն ձագն (ընկեցեալ յարծուոյ) առնու եւ սնուցանէ. (Վանակ. հց.։)
to crow (of a cock).
Կարկաչել, խօսել հաւու. կռկռալ.
brutal, beastly, fierce, inhuman, savage, wild, rude.
Չարութիւն իբր զի գազանաբարոյ է, դկլաթայ (որ է տիգրիս, եւ վագր) հաւասարեալ է. (Փիլ. լին.։)
Ահաւոր ցուցանէ զսպառազինութիւնի նոցա, եւ գազանաբարոյս. (Մխ. երեմ.։)
torn by a wild beast.
Ի հաւակերի դնել, գազանաբեկս արարեալ (յն. գազանեաց արկեալ). (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 15։)
brutal, beastly, fierce, wild.
Գազանական հաւք, շունք, դեւք. (Մագ.։ Նար.։)
astonishing, surprising, marvellous, very admirable, miraculous.
Ի միում գերահրաշ գահաւորի.. (Ագաթ.։)
cf. Գերբնաբար.
Կատուն եղեւ գերբն, եւ անկաւ ի յալիւր տուն. գան մկունքն, եւ ասեն. ո՛վ դու չար, քո հաւատովդ, (ոչ հաւատամք, թէ) դու գերբն ես. (Վրդն. առակ.։)
sublimity, preeminence, excellence.
Որպէս իմացականի գերունակութեան ցուցումն հաւաստի երեւեցուցեալ. (Մեկն. ղեւտ.։)
that changes easily, changeable, mutable, variable, versatile.
Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
cf. Դիւրափոփոխ.
Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
cf. Դիւրափոփոխ.
Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
susceptible, sensible, easy to understand, acceptable.
Դիւրընկալ լինիցի խորհուրդն, կամ առ ի հաւատալ, կամ ի միտս, կամ արարածոց. (Ոսկ. մտթ.։ Շ. բարձր.։ ՃՃ.։)
raven, crow;
cf. Կռնչեմ;
cf. Կռչեմ.
adamantine;
hard;
magnetic.
Ադամանդեայ սիրտ, մարմին, հաւատք. (Նար. ՟Ղ՟Բ։ Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։ Ճառընտ.։)
liberty, freedom;
exemption;
privilege;
emancipation, deliverance, enfranchisement;
nobleness;
generosity;
frankness.
Ազատութեամբ խօսիցի զհաւատն՝ որ ի Քրիստոս։ Այն որ յայտնապէս խօսէր եւ ամենայն ազատութեամբ. (Ոսկ. յհ.։)
nation, people;
generation;
race;
gender;
kind, sort, quality;
sex, age, epoch;
century;
manner, way;
Գիրք —ազգաց, Book of Judges;
յագէ յազգ, from age to age, from generation to generation;
ազգ Հայոց, the Armenian nation;
Անգլիացի յազգէ, of the English nation, English;
Ամերիկացի եմ ազգաւ, I am American by birth;
— կանանց, the female sex, the fair sex, the woman kind;
— մարդկան, the human kind, humanity;
ազգով, with all the nation;
մի —, the same, the same manner, equally;
ազգք ազգք բանասիրութեան, the different kinds of literature;
ազգք եւ ազինք, all nations, all people.
Տուն, ազգատոհմ. ծնունդք եւ սերունդք ի միոյ հաւէ կամ նախահաւէ. արեանառու ազգականք իրերաց. սինսիլէ, խըսըմ, ագրապա, սօյ սօփ
to draw or write a genealogy, to number ancestors.
Զորդի ի հօրէ ծննդաբանելով՝ ազգաբանիցեմք զբովանդակն։ Ազգաբանելով զնա յառաքինութեանց։ Նոյ եւ Յոբ ո՛չ ի հաւուց, այլ յառաքինութեանց ազգաբանեցան. (Խոր. ՟Ա. 1։ Փիլ. իմաստն.։ Երզն. մտթ.։)
genealogy.
Զյայտարարութիւն մերոյ ազգաբանութեանս։ Ըստ ազգաբանութեանն սեմայ։ Որդի դստեր համածին եղբօր նորա ըստ հաւաստի ազգաբանութեան. (Խոր. ՟Ա. 1։ Յհ. կթ.։ Նար. խչ.։)
parent, compatriot;
national, of the same nation;
allied to, near, like, similar, analogous.
Ազգակից բարբառոյն (Յովհաննու) լուիցուք։ Զի ազգակիցք հաւատասցեն նովաւ. (Ոսկ. յհ.։)
chief, governor of a nation or family.
γεναρχής, ἑθνάρχης, gentis auctor, princeps Պետ եւ նախածնօղ ազգի մարդկան, եւ առանձին ազգի. նախահայր. նախահաւ. նահապետ.
advising, monitorial;
penetrative, energetic, efficacious.
ἑνεργός, efficax Ազդողական, ազդոյ, ներգործական. ազդեցող. զօրաւոր. հատու. ահաւոր. խորունկ իմացնող, կտրուկ. գէսկին, միւթէֆի
to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.
notice, warning, admonition;
perception, instinct;
inspiration;
suggestion, instigation;
efficacy, force, power;
emphasis, energy.
Պահք կատարեալ հաւատոց ճշմարտութեան ազդեցութիւն։ Լուան զազդեցութիւն չարին ի մէջ նոցա. (Յճխ. ՟Թ։ Ճառընտ. ՟Ա։)
efficacious, strong, energetic, penetrative;
pathetic, expressive, emphatic, significative;
active, vehement, spirituous, violent.
Զայնպիսի ազդոյ վէրս առեալ ի սատանայէ, եւս ազդոյ վէրս եդ՝ քան զոր էառն։ Ազդոյ (կամ ազդու) վէրս դնէ լսողացն վասն անհաւատութեան նոցա. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)
fine, good, exquisite, excellent, precious, rare, choice, worthy;
noble, great;
genteel, civil;
well ! very well ! bravo !
Ազնի՜ւ, ծառա՛յ բարի եւ հաւատարիմ. (Մտթ. ՟Ի՟Ե. 21. 29։ Ղկ. ՟Ժ՟Թ. 17։)
gray-haired;
old man.
Գարշելի ալեւոր։ Ի մեծամեծաց եւ յալեւորաց իսկ զոք ի մէջ ածցուք։ Միթէ զերիցա՞նց պատուոյ ասիցէ. ո՛չ, այլ զալեւորաց։ Այր ալեւոր իբրեւ հին աւուրց, եւ լի իմաստութեամբ ... Ասեն՝ ո՛չ զսովորական ձայնն, թէ ահաւասիկ ես եւ մանկունք իմ, այլ թէ մեք եւ ալեւորս մեր. (Խոր. ՟Բ. 85։ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ Արշար.։)
to float, to chafe, to grow troubled or agitated.
Մի՛ նաւ հոգւոյս ալէկոծեալ (լիցի)։ Մի՛ ընկղմեսցի նաւ հաւատոց մերոց ի մէջ ալէկոծեալ մեղաց ծովու։ Զանքոյթ կայանսն ի մրրկաց եւ ալէկոծեալ խռովութեանց. (Նար. ՟Ձ՟Է։ Եղիշ. ՟Ը։ Պիտ.։)
to taste of, to relish, to like;
to love, to take pleasure in;
to desire, to aim at;
ոչ —, to take a disgust for or to;
Թէ ախորժէք, if you please.
αἰρέω, προαιρέω, θέλω, βούλομαι, εὑδοκέω, ἑπιτηδεύω praeeligo, volo, probo, placet mihi, studeo Նախայօժար կամօք ընտրել. կամել. հաճիլ. հաւանել. սիրել. իսթէմէք. խօշլանմագ. հազ էթմէք. հէվէս՝ ջահթ էթմէք.
Եթէ զհաւուց ախորժեսցես միս։ Որպէս իմս ախորժեն կամք. (Արշ.։)