Definitions containing the research հաւ : 3432 Results

Դենակորոյս

See full entry →

cf. Դենագարձ.

NBHL (1)

ԴԵՆԱԴԱՐՁ ԴԵՆԱԿՈՐՈՅՍ. Ուրացօղ. հաւատափոխ.


Դէմ, դիմի

See full entry →

prep. adv.

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
— ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
— յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

NBHL (1)

Քան զդէմս կերպարանաց այս իսկ է հաւատարմագոյն. դէմք յոլով ուրեք սխալեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Դէպ, դիպի, դիպում

See full entry →

adj. prep. adv.

fit, proper, suitable, decent, convenient;
accident, case, incident, hazard, chance;
ի — լինել, to suit, to be proper or fit;
ի — ժամանակի, in due time;
— լինել, to chance, to happen, to fall out accidentally;
ի — գալ՝ ելանել՝ պատահել, to agree, to suit, to be convenient;
to succeed, to happen;
ի — է, it is hecoming, necessary;
— է, it is possible;
— թուիլ, to appear suitable;
եթէ — տացէ, if by chance;
— եղեւ ընձ, it has happened to me;
— եղեւ ի միում աւուրց, it happened one day;
towards, with respect to, in the place where;
to the side of;
— եւ —, very suitable;
properly;
—ու —, fixedly, attentively;
— նկատել, to look at with surprise or astonishment.

NBHL (2)

Յորժամ զդէպն ինչ խնդրիցեն, հաւանիք եւ տայք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)

Մանաւանդ անհաւատիցն, քան թէ մեզ ի դէպ էր ըմբռնիլ հիացմամբ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Դժոխերասան

See full entry →

adj.

unruly, insolent.

NBHL (2)

Որպէս զձի ինչ անհաւան եւ դժոխերասան. (Բրս. հայեաց.։)

Իբրեւ զերիվար ոք դժուարահաւան եւ դժոխերասան. (Առ. որս. ՟Դ։)


Գին, գնոց

See full entry →

s.

price;
value;
tax, estimate, valuation;
rate, tariff;
purchase, bargain;
— հատանել, արկանել, to rate, to appreciate, to value, to estimate, to tax, to set a price on a thing;
անարգ — հատանել, to undervalue;
գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy, to purchase for money;
գնոյ ըմպել զջուր, to drink water that has cost money;
բարձրացուցանել, աճեցուցանել, իջուցանել, նուազեցուցանել զ—, to buy dearly;
վիճել վասն գնոյ, to raise, to augment, to reduce, to lower the price;
վիճել վասն գնոյ, to bargain;
սովորական —, price-current;
որոշեալ —, no abatement;
դնելով դնեցից ի քէն դնոց, I will pay you the price.


Գիշակեր, աց

See full entry →

cf. Գիշախանձ.

NBHL (1)

Գիշակեր գազանք, կամ արծուիք, թռչունք կամ հաւք. (Փարպ.։ Յճխ. ՟Թ։ Եզնիկ.։)


Գիշերական, ի, աց

See full entry →

adj.

nocturnal.

NBHL (1)

Արհաւիրք եւ բոմբիւնք գիշերականք։ Թռեաւ իբրեւ զտեսիլ գիշերական։ Զբազմամբ գիշերականաւ. (Յոբ. ՟Դ. 13։ ՟Ի. 8։ ՟Լ՟Գ. 15։)


Գիշերային

See full entry →

adj.

nocturnal.

NBHL (1)

Յարհաւրաց, գիշերայնոց կամ գիշերայնոյ։ Գիշերային ոտնալպիրծ մթին արհաւրաց. (Նար.։)


Գիշերասէր

See full entry →

adj.

that loves night or darkness.

NBHL (1)

Սիրօղ գիշերոյ. խաւարասէր. որպիսի է գիշերահաւն.


Գիջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to get humid, to become damp;
to pollute one's self.

NBHL (1)

Գիջացեալ է մարմնով, այլ ոչ անհաւատ հոգւով. (Խոր. ՟Գ. 63։ Փարպ.։)


Գիտեմ, տացի

See full entry →

va.

to know, to perceive;
to learn, to understand;
to feel, to recognize;
to be able;
to consider, to observe, to note;
to believe;
to know, to have a carnal connection with;
ոչ —, to be ignorant of, not to know;
— զայր or զկին, to lie with a man or woman;
ոչ գիտէ զամօթ, he has no shame;
քաջ, ճարտար գիտեմ զայն, I know it throughly;
չգիտեմ, I do not know, I am ignorant of it;
գիտասջիր, know ! չ— զի՛նչ առնել, to be at a loss what to do.

NBHL (1)

Ի միոջէ որովայնէ աստուածայնոյն գիտէ զմեզ բանս (ըստ հաւատոց) վերստին ծնեալ. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)


Գիտուն, տնոց

See full entry →

adj. s.

learned, lettered, literate, wise, knowing, well performed;
skilful, intelligent;
diviner, foreteller;
— լիցի, know, you are informed, you must know;
— առնել, to inform.


Գլխովին, ի գլխովին

See full entry →

adv.

himself, personally, in person;
all, totally, entirely.

NBHL (1)

Գլխովին պարտ է հաւատալ. (Շ. բարձր.։)


Գնաց

See full entry →

s. pl.

gait, step, pace, course;
passage;
walk;
departure;
circuit;
way, journey;
current;
conduct, behaviour, demeanour, manners, custom;
գնացին եբից աւուրց գնաց ճանապարհի՝ յերկիր անապատ, they walked three days through the desert;
դառնալ ի գնացից չարաց, to reform, to lead a better life.

NBHL (2)

Այս են բանակետղք գնացից նոցա։ Կարճեա՛ զգնացս ոտից։ Ոչ գտանին նշմարանք գնացից (հաւու)։ Ի գնացս իւրեանց քարշէին զստորոտս իւրեանց։ Գնացք գետոց։ Ի գնացս ջուրց։ Աւուր գնաց աստի, աւուր գնաց անտի.եւ այլն։

Վասն չարութեան գնացից քոց։ Ըստ գնացից երկրին քանանացւոց։ Ճանապարհք քո եւ գնացք քո արարին քեզ զայդ ամենայն։ Ուղի՛ղ արարէք զճանապարհս ձեր եւ զգնաց։ Դարձարու՛ք ի գնացից ձերոց չարաչ։ Սուրբք յամենայն գնացս ձեր լինիջիք։ Զձեր պարկեշտ գնացս։ Զձեր բարւոք գնացս ի քրիստոս։ Օրինա՛կ լինիջիր հաւատացելոց՝ բանիւք, գնացիւք, սիրով.եւ այլն։


Գնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to walk or run.


Գնդակ, աց

See full entry →

s.

globule, globe, bowl, spherical or round body;
pincushion;
apple;
— խաղու or խաղալիկ, ball, bowl;
ball (at tennis);
— մեղուաց, swarm of bees;
— հրացանից, ball;
bullet, large ball;
— ձեռնածուաց, juggler's cork-ball;
— որթոյ, bud, button.


Գոհ

See full entry →

adj.

content, easy, satisfied;
— լինել, to be content, satisfied, to take it kindly.

NBHL (1)

εὑχαρίστατος, ἰκανός contentus, satisfactus, gratus (animus) Արմատ Գոհանալոյ, իբր Գոհացեալ. շատացեալ. հաճ եւ հաւան՝ շնորհակալութեամբ հանդերձ. վարի ընդ էական բայի.


Գոմ, գոս, գոյ, գոյր, գուցէ, գոլ, գոլով

See full entry →

vd.

to be, to exist, to subsist.

NBHL (3)

Զի գոյ հաւատալ գրոյ ի վերայ ջրոյ՝ քան մեծութեան նոցա ի վերայ նոցին. (Սարգ. յկ. Բ։)

Թէ ասիցէ ոք, եթէ եւ այլն ... գոլ գոյ հաւանութիւն, բայց ոչ ճշմարտութիւն.(Կիւրղ. թագ.։)

Որոց հաւատացին (զնա) որդի քո, որ էրն իսկ ճշմարտութեամբ գոլ. (Սարկ. աղ.։)


Գոյացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

creator, that gives existence or being.

NBHL (1)

Մեծ է առաքինութիւն հաւատոցն եւ ակեւոր, եւ գոյացուցիչ անյայտից իրաց. իբր յանդիման կացուցիչ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)


Գոնեայ

See full entry →

conj.

at least, above all things, however;
only, yet.

NBHL (1)

Գոնեա թերեւս զթերահաւատութիւն իւրեաց պատրուակեալ ունելով. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Գոնջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to have the scurf.

NBHL (1)

Զգոնջացեալսն եւ զկաղսն հաւաքէր առ ինքն. (Ասող. ՟Գ. 8։)


Գոռոզ, աց

See full entry →

adj. s.

arrogant, proud, haughty, imperious, insolent;
tyrant.

NBHL (1)

Առ գոռոզս իշխանացն։ Զեգիպտացւոցն գոռոզէն։ Սուզանելով ի յանդունդս հանդերձ ամբարհաւաճելա գոռոզաւն. (Պիտ.։)


Գոռոզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

NBHL (2)

ἑπαίρομαι efferor, effero me, περπερεύομαι perperam vel temere ago, ostento Փքանալ. բարձրամտիլ. խրոխտալ. ամբարհաւաճիլ. պերճանալ իշխանութեամբ. բան կամ մեծութիւն ծախել.

Ուրացութեամբ գոռոզացեալ ամբարհաւաճէին։ Զտարակուսանս գոռոզացեալ ստահրացւոյն։ Ի ժամանակս գոռոզացելոյ թշնամւոյն. (Փարպ.։)


Դժուարաժայռ

See full entry →

adj.

steep;
rough, rugged.

NBHL (1)

Խորափիտ, եւ դժուարաժայռ, եւ ամուր աշխարհաւ. (Յհ. կթ.։)


Դժուարալուր

See full entry →

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible

NBHL (1)

(իբր կր). Դժուարաւ լսելի. զոր ծանր է լսել. կամ Դժուարին առ իմանալ, հաւատալ.


Դժուարամարտ

See full entry →

cf. Դժուարակռիւ.

NBHL (1)

Աղուէսք են փոքունք նենգաւորք, եւ դժուարամարտ՝ առ զօրութիւնդ հաւասարելով. (Նիւս. երգ.։)


Դժուարամիտ

See full entry →

adj.

incredulous, capricious, peevish, odd.

NBHL (1)

Դժուարահաւան, կամ դժմիտ.


Դժուարատես

See full entry →

adj.

that sees, comprehends with difficulty;
obscure.

NBHL (1)

Կամ Որ դժուարաւ տեսանէ. ոչ պայծառ իմացօղ. աղէկ չիտեսնօղ, կարճատես, հաւկուր.


Դժուարընկալ

See full entry →

adj.

that has trouble in conceiving or understanding;
difficult to understand, ohscure.

NBHL (2)

Յայնժամ անյայտ էր, եւ անհաւատիցն դժուարընկալ. (Ոսկ. ես.։)

Մերթ՝ Դժուարաւ ընդունօղ. դժուարահաւան.


Դժրամիտ

See full entry →

adj.

perfidious;
traitorous, disloyal;
wicked, malicious.

NBHL (1)

Առցեն զհաւանութիւնս դժրամիտքն. (Մծբ. ՟Ժ՟Զ։)


Դժրիչ

See full entry →

adj. s.

cheat, infidel, perfidious, disloyal, traitorous.

NBHL (1)

Առ հաւատսն գտանի դժրօղ. (Խոր. ՟Բ. 85։)


Դժրող

See full entry →

cf. Դժրիչ.

NBHL (1)

Առ հաւատսն գտանի դժրօղ. (Խոր. ՟Բ. 85։)


Դիմախօսեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Ընդդիմաբանեմ.

NBHL (1)

Դիմախօսել նմա կամիցի։ Ոչ կարէին դիմախօսել։ Ո՛չ եղեւ անհաւատ ասացելոցն, եւ ոչ դիմախօսեցաւ. (Ոսկ. յհ.։)


Դիմամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

war, contrast, opposition, resistance, enmity, adversity.

NBHL (1)

Որ առ ցանկութիւնս եւ դիմամարտութիւնս ճահաւորեալ է. (Պղատ. տիմ.։)


Դիմառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

metaphor, allegory.

NBHL (1)

Իբրեւ յաստուած հաւատացին, իբրեւ զբժիշկ ճարտար առ հիւանդս կոչէին. յղեաց առ նոսա բան միջնորդի. յերկուց կողմանց դիմառութիւն ցուցանէ. (Մամբր.։)


Դիմեմ, եցի

See full entry →

vn.

to run, to fall upon one, to run to, to rush, to dart;
to have recourse, to apply.


Դիպական

See full entry →

cf. Դիպաւոր.

NBHL (1)

Դիպական ճահաւորութիւն. (Մագ. ՟Ծ՟Թ։)


Դիպողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opportunity.


Դիտաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.

NBHL (1)

Զդիտաւորութեան գործ՝ նոցա հաւատացեալ է եպիսկոպոսին. (Կանոն.։)


Դիտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to consider, to look, to observe, to remark, to recognise, to see, to stare;
to leer;
to spy, to watch;
to examine, to study;
to speculate, to contemplate;
to consult;
to look, to aim;
to aim at, to tend;
to expect, to mean, to intend.

NBHL (1)

Դիտէ աղուէս զքունն, զի հաւս ըմբռնեսցէ. (Կլիմաք.։)


Դիւապաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idolatry.

NBHL (1)

Դիւապաշտութեան զմեզ հաւանեալ ասեն. (Մագ. ՟Լ՟Թ։)


Դիւր, ից

See full entry →

s. adj.

plain;
ease;
contentment;
convenience;
easy, convenient;
flat, bare;
ի դիւրի՝ ի դիւրոջ լինել, to live comfortably;
— առնել, to facilitate;
to relieve;
to give convenience;
ըստ անձին or ըստ մտաց —ի, at his ease, as he likes;
ի —ի, ի —ոջ, in a plain.

NBHL (1)

Զի եթէ դժուարինքն եղեն եւ հաւատամք, դիւրիցն ընդէ՞ր ոչ հաւատաս. (Սանահն.։)


Դիւրադարձ

See full entry →

adj.

that turns easily, mutable, changeable;
convertible.

NBHL (1)

εὕστρωφος versatilis, volubilis Որ դիւրաւ դառնայ. դիւրաշրջիկ. եւ Դիւրափոփոխ. եւ Դիւրաւ զղջացօղ. եւ Դիւրահաւան.


Դիւրալուր

See full entry →

adj.

condescending, compliant;
gentle, easy, commodious.

NBHL (1)

Իցէ թերեւս դիւրալուր իսկ, որ դժուարահաւանն է. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Դիւրահաշտ

See full entry →

adj.

that agrees easily with his enemies.

NBHL (1)

εὑπραμύθητος, εὑμενής benevolus, benignus, facile placabilis Որ դիւրաւ հաշտի. եւ Հեզ. բարեմոյն. դիւրահաւան. դիւրանսաց.


Դիւրահնազանդ

See full entry →

adj.

that obeys easily, ready or easy to obey.

NBHL (1)

cf. Դիւրահաւան.


Դիւրահնար

See full entry →

adj.

very easy, or possible.

NBHL (1)

Դիւրահնար կենդանի մարդ։ Այնպիսի տեսի ես երբեմն զկախարդութիւն հաւու դիւրահնար. (Բրս. վաշխ.։)


Դիւրահուպ

See full entry →

adj.

easy of access, affable

NBHL (1)

Այսոքիւք բառնաբաս կազմէ զնորա հաւատարմութիւնն, ուստի եւ դիւրահուպ եղեւ առ նոսա պօղոս. (Ոսկ. գծ.։)


Դիւրամատոյց

See full entry →

adj.

accostable, accessible.


Եռականգուն

See full entry →

adj.

of three cubits or fathoms.

NBHL (1)

Եռակ հաւատոց (որ յերրորդութիւնն) հետեւմամբ. (Սիսիան.։)