Definitions containing the research հաւ : 3432 Results

Խոցահարեմ

See full entry →

va.

cf. Խոցեմ.

NBHL (1)

Խորհէր քրիստոս ի խորս դնել զհաւատս նոցա, խոցահարել բանիւք. կարեւէր կամ կարի խոցոտիչ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 8։)


Խուզեմ, եցի

See full entry →

va.

to search, to inquire, to seek diligently, to hunt after, to pry into;
to shear, to shave;
to cut off;
to strip off.

NBHL (2)

Զքո վարսն քննեսջի՛ր, զքո կարգսն խուզեսջի՛ր։ Առաջի անհաւատիցն խուզէ զիրաւունս եղբայր յեղբօրէ։ Հայիմ ըստ յայտնեալսն, եւ չխուզեմ զծածկեալսն. (Ոսկ. բ. տիմ. Ոսկ. ա. կոր. եւ Ոսկ. ես.։)

Խուզելի է զբոլոր առաջիկային խորհուրդ։ Զոր յաղագս հօր եւ որդւոյ խուզեսցուք բան։ նշանք եւ արուեստք աստուծոյ հաւատով զօրանան, եւ ոչ խուզին բանիւք։ Ասասցեն մեզ դառն խուզօղքն. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ձ։)


Խուճապ, աւ

See full entry →

s. adv.

fright, terror, alarm, dread, haste, hurry, precipitation;
խուճապաւ, in haste, in a hurry;
—ք, phantom, spectre.

NBHL (1)

(լծ. հյ. հապ, կամ խուսափ. թ. հիճապ) ἁγωνία, σύγχυσις angor, trepidatio, confusio եւ այլն. Տագնապ երկիւղի եւ ամօթոյ. արհաւիրք. շփոթ յերեսաց ցնորից մտաց. աճապարումն տագնապաւ եւ վրդովմամբ.


Խուճապիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be startled, alarmed, terrified;
to waver, to be in suspense;
to be hasty, precipitate;
to flee precipitately.

NBHL (1)

Որպէս ի հրէից հաւատացեալքն՝ խուճապէին յիւրեանց ազգականացն. (Ոսկ. գղ.։)


Խռկեմ, եցի

See full entry →

va.

to heap, to pile;
to fill, to cram, to stuff.

NBHL (1)

Ի ներքոյ երկիւղ՝ վասն տկարութեան հաւատացելոցն, զի մի՛ խռկեսցին. (Ոսկ. ՟Բ. ՟Ժ՟Դ։)


Խռնեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to muster;
to collect, to gather;
to augment, to enlarge.

NBHL (1)

συναθροίζω congrego, congero, conglomero συγχύνω, -ομαι confundo, -or συμπορεύομαι , ἑπιπίπτω irruo. Խուռն ի միահաւաքել. կուտակել. մղել. սեղմել, խառնել. Կր. գունդագունդ ժողովիլ. զմիմեամբ կուտակիլ. խընճռխընճ ժողվել, մէկզմէկ հրել, դիզուել, ժողվել.


Խռովայոյզ

See full entry →

adj.

turbulent, tumultuous, seditious.

NBHL (1)

Մի՛ գոնէ յաճախեցուսցես զխռովայոյզ հաւանութիւնս նոցա. (Մծբ. ՟Ժ՟Ը։)


Խտիր, խտրոց

See full entry →

s.

difference, variety, distinction, disparity, disproportion;
—ք, prognostic, augury, omen;
առ — մտաց, according fo the judgment;
մի՛ լիցի — ընդ բարին եւ ընդ յոռին, he shall not search whether it be good or bad;
ոչ ինչ է — Տեառն ապրեցուցանել բազմօք կամ սակաւուք, the Lord can give the victory to the smaller or the greater number;
աւուրք խտրոց, superstitious regard for unlueky days;
ի —ս անկանիլ, to fall into vain or superstitious observances.

NBHL (1)

Ոչ գոյ խտիր հրէի եւ հեթանոսի. Քանզի նոյն տէր է ամենեցուն։ Յամենայն հաւատացեալս. եւ ոչինչ է խտիր. (Հռ. ՟Ժ. 12։ եւ ՟Գ. 22։)


Խտղտեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to tickle, to titillate;
to dazzle, to bedazzle;
to tickle, to please, to gratify, to delight, to flatter.

NBHL (1)

Զո՞րչափ ղօղեալս ի միայնաւորութեան ես խաբեալ պատրեցի, եւ հաւանեցուցի խաղտելով. (Աթ. անտ.)


Խտղտումն, ման

See full entry →

s. fig.

tickling, titillation;
dazzling;
burning desire, prurience, itching, inciting, lust;
delight, pleasure.

NBHL (1)

Ես պոռնկութեան սիրելի եմ, ես զնորա դարմանս եւ զխտղտմունս առ նորահասակսն յանձն առեալ հաւատացեալ եմ. (Աթ. անտ.)


Խտրանք, անաց

See full entry →

s.

observance, ceremony;
superstition;
prognostic, augury, omen;
oddness, imparity.

NBHL (1)

Խտրանքն սկսաւ ի հեթանոսաց, աստեղացդ շարժման տալ զաստեացս բերումն, զայս ինչ յայսմ ժա մանակի օրինակի. Արդ այսպիսեօքս եւ զխտրանս կերակրոց՝ օտարացեալք ի հաւատոց։ Զթլպատութեան եւ զաւուրցն խարանաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 22։)


Խրախ

See full entry →

s. adj.

rejoicing, cheerfulness, merriment;
banquet, feast;
joyful, gay, merry, cheerful;
— առնել, to make merry, to rejoice;
— լինել, to rejoice, to be delighted.

NBHL (2)

Ո՛չ յիշեցի զանզրաւն խրախ նախախնամութեան ահաւորիդ ի վերայ չարագործիս (իբրեւ ի դարձ անառակին). (Բենիկ.։)

Դու՛ք խրախ լիջիք։ Խրախ լինել ի հաւատս. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 1։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Գ. 9։ Փիլիպ. ՟Ա. 25։)


Խրախարար, աց

See full entry →

adj.

feasting, entertaining.

NBHL (1)

Գունակ խրախարար եւ բազմահաւաք խորին խնճոյից սուրբ հարսնարանին. (Նար. խչ.։)


Խրամակարկատ, ից

See full entry →

adj.

that repairs a breach;
— առնել, to repair a breach, to patch.

NBHL (1)

խրամակարկատ գտաւ ցանկոյն հաւատոյ. (Նար. մծբ.։)


Խրամատեմ, եցի

See full entry →

va.

to breach;
to break, to defeat, to disperse;
to exterminate;
— զհամբաւ լաւութեան, to diffame, to destroy one's reputation.

NBHL (1)

Խրամատել զցանկ հաւատոց, կամ օրինաց, կամ զօրէնս. (Արշ.։ Շ. թղթ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Խրատտու, աց

See full entry →

cf. Խրատուկ.

NBHL (1)

Վարժեա՛ ճշմարիտ խրատտուացն հաւատալ. (Լմբ. իմ.։)


Խրոխտամ, ացայ

See full entry →

vn.

to carry the head high, to bid defiance, to bully, to hector, to gasconade, to brag, to laugh to scorn, to rail at, to use insolent language, to swagger, to be disdainful, overnice, to turn up one's nose at, to be proud, pretentious, defiant, arrogant.

NBHL (1)

Խրոխտացաւ կատարել զբանս փրկչին մերոյ արդեամբք։ Խրոխտացաւ հաւատոցն եռանդութեամբ. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 8։ ՟Ը. 5։)


Խրոխտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Խրոխտամ.

NBHL (1)

Խրոխտացաւ կատարել զբանս փրկչին մերոյ արդեամբք։ Խրոխտացաւ հաւատոցն եռանդութեամբ. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 8։ ՟Ը. 5։)


Խափան, աց

See full entry →

s. adj.

hinderance, impediment, obstacle;
encumbering;
inactivity, idleness, sloth;
idle, unoccupied;
hindered, prevented;
stopped, discontinued;
— առնել՝ լինել, to hinder, to impede, to prevent;
— կալ, to be disoccupied;
to be in idleness.

NBHL (1)

Զհաւորսութիւն առ խափան լերինս (կամ լերունս) ոչ ոք արգելուցու. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Խափանեմ, եցի

See full entry →

va.

to hinder, to stop, to impede, to obstruct, to embarrass, to cross, to delay, to interrupt;
to intercept;
to interdict, to prohibit;
to abolish, to abrogate, to annul, to revoke;
to take away;
to sippress;
— զճանապարհն, զանցս ուրուք, to stop the way or passage, to stop up, to obstruct, to encumber;
— զերկիր, to encumber the earth.

NBHL (1)

Խափանելզգործս, զերկիր. կամ զմարդիկ ի գործոյ, զհրէայսն ի շինելոյ. կամ զհաւատս. Զօրէնս, զաւետիս, զամենայն իշխանութիւնս. զայն՝ որ զիշխանութիւն մահուն ունէր։ Խափանեսցի մարմին մեղաց, կամ մարգարէութիւն, գիտութիւն, մահ։ Քրիստոսիւ խափանելոց է։ Որ խափանելոցն էր։ Ի վախճան խափանելոցն։ Խափանեալ էք ի քրիստոսէ։ Զիշխանաց աշխարհիս այսորիկզխափանելեացս։ Յորժամ եղէ այր, զտղայութեանն ի բաց խափանեցի։ Խափանեցաւ շինուած տաճարին։ Մի՛ խափանեցէք զիս, զի տէր յաջողեաց զճանապարհս իմ։ Ընդէ՞ր խափանէք զժողովուրդն ի գործոյ իւեանց։ Խափանեցան գործք նորա։ Խափանեսցուք զգործս նոցա։ Խափանեցից ի տերւոջէդ յայդմանէ զձայն զնծութեան։ Ոչ խափանեսցինգնացք քո։ Խափանեցին զօրէնս քո. եւ այլն։


Խափանիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

hindering, obstructive.

NBHL (1)

Խափանիչ եւ վրիպիչ են շահաւոր օգտութեանց. (Յճխ. ՟Ե։)


Խելագարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become crazy, to go mad, to lose ones senses, to be mad.

NBHL (1)

Յիմարեալք եւ խելագարեալք յայսոյն անհաւատութեան. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Խենեշանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to live in effeminaoy, to plunge into voluptuousness and debauchery, to revel, to feast, to be immodest, dissolute, debauched.

NBHL (1)

Առանց խոհեմութեան սովորեցուցանելով զծառայս խենեշանալ ամբարհաւաճութեամբ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Խզեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut, to cut off, to break off, to tear off or away;
to burst open;
— զհերս, to tear out the hair;
— ներքինիս, to castrate.

NBHL (1)

Զնորոյն կտրեաց զառհաւատչեայ, եւ զիմն առանց խզելոյ յարակայեաց. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Խթեմ, եցի

See full entry →

va.

to goad, to spur, to incite, to drive, to spur on, to urge on;
կաշառս —, to bribe, to corrupt;
to buy over.

NBHL (1)

Աստ եւ իւրոց աշակերտացն խեթէր, որ ո առժամայն հանդերձեալ էին հաւատալ ի նա։ Զայս ասելով՝ եւ զհրէական անմտութիւնն խթէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)


Խիզախ

See full entry →

adj.

bold, courageous, brave, manly, spirited, haughty.

NBHL (1)

Վասն ջերմեռանդ սիրոյն, եւ խիզախ հաւատոյն. (Երզն. մտթ.։)


Խիզախեմ, եցի

See full entry →

vn.

to hector, to swagger, to brave, to bully, to insult;
to laugh to scorn, to laugh at;
to advance fearlessly, to have the hardihood or boldness, to face, to brave;
to attempt, to risk;
to rush upon, to assault, to attack;
— ի վտանգս, to run risks, to seek perils, to brave or to face dangers;
— ի մարտ, to plunge into the thickest of the fight;
յաղօթս —, to confide in prayer.

NBHL (2)

Լռելայն հաւատովն խիզախեալ մերձենայր. (Երզն. մտթ.։)

Կատարեալ հաւատով յաղօթս խիզախեսցեն. (Երզն. մտթ.։)


Խլրտամ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Խլրտիմ.

NBHL (1)

Կապեցաւ անհաւատութիւնն, եւ այլ կարէ խլրտալ։ Է՞ր վասն անկեալ ես ի մէջ փչոց ախտիցդ առանց խլրտալոյ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Խլրտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Խլրտիմ.

NBHL (1)

Կապեցաւ անհաւատութիւնն, եւ այլ կարէ խլրտալ։ Է՞ր վասն անկեալ ես ի մէջ փչոց ախտիցդ առանց խլրտալոյ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Խծբիծ, բծաց

See full entry →

s.

censure, criticism;
discussion, examination, research.

NBHL (1)

Մի՛ ամենայնի ցանկանայցես. ի բարեաց անտի ընտրեսջիր զխծբիծսն։ Յորժամ համարիջիր հաւատացեալ երեւալ, յորժամ ի խծբծաց ոգւոց ազատեալ իցես. (Եւագր. ՟Թ։)


Խղճեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make case of conscience of, to scruple, to doubt;
ոչ ինչ խղճեմ, my conscience does not blame me;
երթ առանց իրիք —ոյ, go without scruple or hesitation.

NBHL (2)

Ամենայն ժողովուրդն խղճեր. եւ ասէին, արքայ դաւիթ փրկեաց զմեզ, եւ արդ փախստական է յերկրես։ Ո՞չ խղճիցեք յանձինս, եւ լինիցիք դատաւորք չարեացն խորհրդոց։ Որ խղճեն, թէպէտ եւ ուտիցէ՝ դատապարտեալ է։ Ե՛րթ ընդ նոսա առանց իրիք խղճելոյ։ Խղճէին ի նմանէ որ ի թլպատութենէ անտիհաւաստացեալքն. եւ այլն։

Ապա եթէ տկարացեալ եսհաւատովք. եւ խղճես. (Եզնիկ.։)


Խմբագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble;
to contain, to enclose.

NBHL (1)

Համախմբել. ամահաւաքել.


Խմբաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assembly, congregation.

NBHL (1)

հաւաքումն. գումր. ժողով. դասք. բազմութիւն.


Խմբեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to rally, to gather together, to convoke;
to excite to blows, to set fighting;
to keep, to celebrate a feast;
— պատերազմ՝ խումբս —, to fight, to come to blows, to join battle.

NBHL (2)

συνάγω congrego. Ի մի խումբ ժողովել, հաւաքել, զօր գումարել. կր. գումարիլ. բախիլ. ... յն. խոնարհիլ, այսինքն ի մի գալ, եւ ընդհարկանիլ. κλίνομαι, συνάπτομαι inclinor, conjungor.

Հի՞մ զարմիցն քոց խմբես զեկս ջրհեղեղին։ Յաւետագոյն խմբեալ երջանկութիւնք։ Ի բազմահաւաք դիւցազնական խմեցելոցն։ Շուրջ խմբեցելոց. (Պիտ.։)


Խնամեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խնամարկեմ.

NBHL (1)

Ամնեցուն հաւասարեպէս խնամէ. (Սահմ. ՟Ը։)


Խնդբունդ

See full entry →

adj. s.

unequal, uneven, rugged, winding;
—ք, spot, stain;
inequality, unevenness, roughness, ruggedness, asperity.


Խնդրեմ, եցի

See full entry →

va.

to search for, to ask, to solicit, to implore;
to demand, to claim, to require, to run after, to pursue;
to ransack, to rummage;
— զանձն ուրուք, to seek one's life;
զարիւն նորա ի ձեռաց քոց խնդրեցից, I will require his blood at your hands;
զքէնս վրիժուց —, to revenge oneself, to be avenged;
— զերեսս Աստուծոյ, to seek God's face;
զշահս անձին եւեթ —, to have no other aim but self-interest.

NBHL (1)

Խնդրեսցէ կին ի դրացւոյ եւ յերգակցէ իւրմէ անօթս ոսկւոյ եւ անօթս արծաթոյ։ Խնդրեցինյեգիպտացւոցն անօթս, եւ հանդերձս։ Զի՞նչ խնդրէ ի քէն տէր աստուած քո, այլ երկնչել, եւ սիրել։ Ըստ ամենայնի՝ զոր խնդրեցեր ի տեառնէ աստուծոյ քումմէ։ Խնդրեա յինէն, եւ տաց քեզ։ Որում խնդրէ ի քան, տու՛ր։ Մարդ, ցոր խնդրիցէ որդի իւր հաց։ Ոչ գիտէք զինչ խնդրէք։ Խնդրեսցեն զբարաբբայն, եւ զյիսուս կորուսցեն։ Մատուցեալ առ պիղատոս՝ խնդրեաց զմարմինն յիսուսի։ Զի՞արդ յինէն ըմպել խնդրես ի կնոջէ սամարացւոյ։ Դու արդեօք խնդրէիր ի նմանէ, եւ տայրքեզ ջուր կենդանի։ Խնդրեաց լոյս, եւ դիմաց ի ներքս։ Խնդրեսցէ հաւատովք եւ այլն։


Խնկաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

censing;
praise, respect, adoration.

NBHL (1)

Հաւատոյն վառմամ ի նոյն դարձցուք խնկաւորութիւն։ Այնքան ունի ահաւորութիւն միանգամայն եւսրբութիւն իւղաւորական խնամաւորութիւն սոսկալի անունս օծիւթեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Խոժոռագեղ

See full entry →

adj.

gruff-look ing, surly-looking, of a stern or austere countenance, scowling, lowering;
sorrowful, gloomy, sullen;
— ցնորք, frightful spectres.

NBHL (1)

Որոյ գեղ դիմացն է խոժոռ. ձառադէմ եւ ահաւոր.


Խոլոր

See full entry →

cf. Խոժոռ.

NBHL (1)

Թէ մահու լինի (հիւանդն) խոլոր հայի հաւն սպիտակ, եւ դարձուցանէ զերեսն ի հիւանդէն. (Ոսկիփոր.։)


Խոկամ, ացայ, ացի

See full entry →

va.

to think, to reflect, to meditate, to consider, to contemplate, to imagine.

NBHL (1)

Ճշմարտութիւն խոկասցէ կոկորդ իմ։ Սիրտք արդարոց խոկան զհաւատս. (Առակ. ՟Ը. 7. ՟Ժ՟Ե. 28։)


Խոհականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prudence, wisdom, discretion, wariness, circumspection, cautiousness, good sense.

NBHL (1)

Հանճարիմաստ խոհականութեամբ զգործս աստուծոյ։ Որով իւր գաղափար եմք ըստ խոհականութեան եւ անձնիշխանութեամբ։ Խոհականութեան ընտրութեամբն նմին հաւանիմք։ Սիրեսցե՛ս զտէր աստուած քո ի բոլոր սրտէ, յայտ է թէ յանստերիւր խոհականութենէ. (Լմբ. ժղ.։)


Խոհերական, ի, աց

See full entry →

adj.

muddy, dirty, filthy, impure, obscene;
— ձեռք, unclean hands.

NBHL (1)

Զի՞նչ հաւասարութիւն եղանոյ քրիստոսի, եւ խոհական սեղանոյ հրէից. (Սեբեր. ՟Ե։)


Խողովակ, աց

See full entry →

s.

pipe, tube, canal, conduit;
— ջրոյ, spout.

NBHL (1)

Զջուր յականէ ոք կանի ի պէտս տանել, խողովակով եւ փողորակով պինդ է եւ հաւաքէ, զի մի՛ ճապաղեսցի. (Կանոն.։)


Խոնարհ, աց

See full entry →

adj. prep. adv.

low;
humble, submissive, respectful;
lower, inferior, mean, base, low;
feeble, weak;
—, ի —, low;
down down below;
downwards;
from top to bottom;
at the foot of beneath, below, underneath;
below, lower, under;
— առնել, to humble;
— լինել, to be humble or meek, to humble one's self;
to be humbled;
զերեսս ի — արկանել, to be sulky or sullen;
— սրտիւք, lowly in heart;
աչք ի —, with downcast eyes.

NBHL (1)

Ի վեր եւ խոնարհ յայս փութայր զնոսա հաւանեցուցանել, թէ վասն նոցա փրկութեան եկն։ Իվեծ եւ ի խոնարհ ասէր զինքն կեանս յաւիտենից. այսինքն ստէպ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 44։ ՟Բ. 1։)


Ժամակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ժամադրութիւն.

NBHL (1)

Ներեսցէ մեզ արքայ աւուրս ինչ խորհել ընդ միմեանս ... հաւանեցան բանիցն, եւ շնորհեալ նոցա զժամակալութեան խնդիրն՝ արձակեցին զատեանն. (Փարպ.։)


Ժամակարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

canonical hours, divine service, hours.

NBHL (1)

Կամեցայ հաւաքումն առնել սրբոցն բանից՝ որ վասն աղօթից եւ ժամակարգութեանց. (Ի գիրս խոսր.։)


Ժամանակագիր

See full entry →

s. adj.

chrnicler, chronologist;
chronological;
cf. Ժամանակագիրք.

NBHL (1)

հաւանեա՛ց եւսեբի ժամանակագրի. (Նախ. թղթ. պաւղ.։)


Ժամանակագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

chronography;
chronology;
chronicle;
վրիպակք ժամանակագրութեան, anachronism.

NBHL (1)

Արժանի հաւատարմութեան առն ժամանակագրութիւնս. (Ասող. ՟Ա. 2։)


Ժամանակակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

contemporary, ceetaneous, synchronous, happening at the same time.

NBHL (2)

σύγχρονος contemporaneus, coaevus, aequalis Որ իցէ ընդ այլում ի մի եւ ի նոյն ժամանակի հաւասար տեւողութեամբ.

Հայր հաւասար է եւ ժամանակակից որդւոյ իւրոյ. (Մ այսինքն մշտնջենաւորակից. Վահր. երրորդ.։)