coming, arrival.
Ծերոց եւ տղայոց վկայելով նորա երկուց եկաւորութեանց. (Տօնակ.։)
to asssemble, to convoke.
Զամենայն ժողովուրդն եկեղեցացուսցես ի դուռն խորանին վկայութեան. (Ղեւտ. ՟Ը. 3։)
mode, modification;
form, formule, make, manner, way;
sort, kind, quality, condition, conduct;
means, expedient;
turn, trick;
air, tone, modulation;
time, measure;
mood;
— տարւոյ, season;
անգործ —, dead season.
Այլով եղանակաւ է քան զմարդկայինս՝ աստուածային ծնունդն. (Կիւրղ. գանձ.։)
brother;
մեծ, աւագ, երէց —, eldest -;
կրտսեր —, youngest -;
— հօր or մօր, uncle;
աշխատաւոր —, lay -;
— ի Քրիստոս, — in Christ-Jesus.
Ծնաւ զկային ... եւ զեղբայր նորա զհաբէլ։ Յարեաւ կային ի վերայ աբելի եղբօր իւրոյ։ Պատմեաց հօր իւրում, եւ եղբարց իւրոց։ Նախանձեցան ընդ նմա եղբարքն իւր.եւ այլն։
cf. Եղբայրասպան.
Ընդ անիծեալ եղբայրազրաւն կայենի զարմից. (Յհ. կթ.։)
fratricide, murder of a brother.
Զկայէն վասն եղբայրասպանութեանն տանջեաց. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)
that hates his brother.
in the form of a cane.
ԵՂԵԳՆԱՁԵՒ կամ ԵՂԷԳՆԱՁԵՒ. Որ է ի ձեւ եղեգան. ուղղորդ եւ երկայն. եղեգի ձեւով.
reedy;
reedy fen.
καλαμώδης arundinosus Ուր բուսեալ կայ եղէգն շատ. շամբուտ. եղէգնոտ.
mournful, dismal, dreary;
lamentable, plaintive;
tragic;
— կատակերգութիւն, tragi-comedy;
— վախճան, մահ, tragic end or death;
— տեսիլ, tragic, sad spetacle, tragedy.
pine, fir;
cedar;
mugwort, artemisia;
kidney-bean;
southernwood.
ԵՂԵՒԻՆ. φάσηλος phaselus, phaseolus Ոլոռն երկայն. լուբիա. ... որ եւ ԴՈՒՆՈՅ ՀԱՏԻԿ։ (Բժշկարան.։)
destruction;
refutation;
spoilt, corrupted, misshapen, bad;
— զեղծ, disorderly, confusedly.
Արդ այսոքիւք որպէս առասպելաւ այժմիկ ասացեալքս են եղծք, սակայն արիագոյնք (այսինքն լաւք). (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
cf. Եղծուած.
Յաղագս եղծման։ Եղծումն է ի բաց բարձումն առաջիկայ իրի ... Ամենայն արուեստիս զօրութիւն եղծմամբք եւ ստեղծմամբք դատեալ լինի. (Պիտ.։)
cerastes, horned serpent;
cornelian;
brazen-faced, bold, shameless.
Ազդ կայ օձից, որ եղջիւրիկ կոչի՝ եղջիւրս ունելով. (Նչ. եզեկ.։ (ըստ եբր. սիֆէօնի. որ ի մեզ իժ թարգմանի. Առակ. ՟Ի՟Գ. 32։)
horn;
huntsmans horn, French horn;
vessel or cup made of horn;
salient angle;
power, force;
glory, honour, praise;
* cupping-glass;
carob-bean;
retort;
— խողովակաւոր, tubulated -;
— ածել cf. Եղջերցեմ;
to puff one's self up with pride;
to threaten, to menace;
— ամբառնալ, բարձացուցանել զ—ս, համբառնալ ի բարձունս զ—ս, բարձրանալ եղջեր ամբարտաւանութեան, to lift up the horns, to become insolent, arrogant, proud, tyrannical;
to raise one's crest, to rebel;
փշրել զ—, խորտակել զ— ամբարտաւանութեան, to break the horns, to humble, to humiliate, to break down, to lower the pride;
— փրկութեան իմոյ, horn of my salvation;
reliance, support, strength, prop;
բարձր եղիցի — արդարոյ, the just small shall lift up his head;
the righteous shall be exalted.
Խոյ մի կախեալ կայր զծառոյն սեբեկայ զեղջերաց. (Ծն. ՟Ի՟Բ. 13։)
Ցանկայր լնուլ զորովայն իւր յեղջերէն, զոր խոզքն ուտէին. (Ղկ. ՟Ժ՟Ե. 16։)
submission, subjectionjsupposition, assertion, demand;
hypothesis.
Զանազանեցաւ յենթադրութենէ դրութիւն շրջակայիւքն։ Եթէ առդիցես դրութեանս դէմս կամ պատճառս, որք են շրջակայք, առնես ենթադրութիւն. (Պիտ.։)
ԵՆԹԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. ըստ փիլիսոփայից եւ եւ աստուածաբանից՝ իբր Ենթակայութիւն. կամ ենթադրեալն. ὐπόστασις hypostasis, suppositum
Յայնժամ առօղն եւ առեալն լինէին մի ենթադրութիւն եւ մի անձն. զի տեսակ մարդոյն կայանայր ի վերայ նախկին ենթադրութեանն, ոչ ինքեամբ. (Մխ. ապար.։)
to blame, to despise.
Ոչ անգոսնիս յերկայնմտութեանց, ոչ եպերիս ի ներութեանց. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)
archbishop.
Սուրբ եւ առաջին ամենայն եպիսկոպոսապետաց՝ հայրապետն հռովմայ. (Շ. թղթ. առ կայսր.։)
successor;
vicar.
Գերակայ գնդին՝ գլուխ ընտրեալ հօտին, գահակալ քոյին, պետրոս հրաշալին. (Գանձ.։)
to succeed to the throne, to take the place of some one in dignity.
Սուրմակայ ակնկալեալ փոխանակ սրբոյն սահակայ գահակալիլ յաթոռն. (Յհ. կթ.։)
succession to the throne or to some dignity.
Կայսերական աթոռոյդ, եւ հայրապետական գահակալութեանդ. (Թղթ. գագկայ առ ռոման.։)
cf. Գահաւանդակ.
Քան զորս գեր ի վերոյ կայ այն եառն՝ երկուք գահաւանդակօք բաժանեալ. (Նիւս. երգ.։)
cap, height, ele vation, precipice, very high and steep place.
Քան զորս գեր ի վերոյ կայ այն եառն՝ երկուք գահաւանդակօք բաժանեալ. (Նիւս. երգ.։)
throne;
high canopy, arm-chair;
state-bed, palanquin.
Արքայական կամ կայսերական գահոյից։ Բազմեալ (եպիսկոպոսն) ի գահոյս, եւն։ Բարձրեալ ահաւոր բազմեցաւ նստաւ ի գերունակն գահոյս. (Նար.։)
to send abroad or from home;
cf. Գաղթիմ.
Գաղթեն բնակիչս աշխարհին յամրոցս, եւ ի քաղաքս ամուրս յերեսաց իսրայէլի։ Ելանէ հրաման ի կայսերէն՝ գաղթել զբնակիչս աշխարհին ի քաղաքս ամուրս, եւ ամուր աշտարակս. (Ղեւոնդ.։)
monks rhubarb.
Եղիճն եւ պատաղիճն ... որոմնն, կայծուն, գաղձն վնասակար. (Ագաթ.։ եւ Ճ. ՟Բ.։ եւ Սարգ. յկ. ՟Գ։)
to cool, to make lukewarm.
Որ ի բացեայն կայ ( ի հրոյ), ոչ եւս ճառագայթիցն նշոյլք զնա կիզցեն, այլ գաղճացուցեալք չափաւորապէս արծարծեսցեն կենդանութեամբն. (Փիլ. ել.։)
to be scanda-lized, offended, to take offence, to be in a passion;
to stumble, to slip, to trip.
Եթէ ոք գնայ ի տուընջեան, ոչ գայթագղի. ապա թէ ոք գնայ գիշերի, գայթագղի։ Երանեալ է, որ ոչ գայթագղեսցի յիս։ Իբրեւ լուան զբանն, գայթագղեցին։ Յայնժամ գայթագղեսցեն բազումք։ Թէպէտեւ ամենեքեան գայթագղեսցին ի քէն, սակայն ես ոչ գայթագղեցայց։ Գայթագղի, կամ գթէ. եւ այլն։
box, chest, casket;
alms-box;
poor-box;
treasure, treasury;
— մանկտոյ, money-box.
theorbo.
Գաւկայ արուեստն յարմարականք. (Պտմ. աղեքս.։)
to cause to abhor;
to abhor, to detest;
to make execrable.
Այն առաւել գարշեցոյց զմարդկային բնութիւնս. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Թ։)
spring
Որ գարուն ի հանգստեան կայ, ձմեռն ի սովոյ եւ ի սառնամանեաց սատակի. (Նեղոս.։)
provincial;
native.
Բազումք ի գաւառականաց վկայէին։ Զբուն գաւառականօքս զանցուցանեմք. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. իմաստն.։)
pretty, genteel, charming.
ԳԵՂԱՂԷՇ որ գրի եւ ԳԵՂԵՂԷՇ. Գեղեցիկ յոյժ. գեղափայլ. պայծառ. կայտառ. վայելչագեղ. չքնաղ. աղուոր, աղուորիկ, սիրուն, պինտ աղեկ. տիլպէր, կիւզէլ, լադիֆ.
cf. Գեղեցիկ.
Պերճապաճոյճ եւ գեղանի նոյն բաբիկ որդի անդոկայ. (Ուռպ.։)
becoming, well made, pretty, graceful.
Գեղեցկայարմար. վայելչագեղ. բարեյօդ.
handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful;
polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good;
—, —ս, — իմն, well, very well, prettily, politely, decently;
bravely, excellently, gallantly;
— դպրութիւնք, fine letters.
Միթէ եւ թագաւորաց մարմինք խո՞տ իցեն, կամ կանանց գեղեցկաց, կամ սկայիցն անուանեաց. այո՛, ասէ. (Ոսկ. ես.։)
becoming, decent, well made, situated, placed.
Գեղեցիկ դրիւք. գեղեցկայարմար.
well composed, made.
Խրատք գեղեցկաշարք. (Վրք. հց. ՟Բ. ուր ըստ լաւ ձ. դնի գեղեցկայարմարք։)
to modulate the voice.
ԳԵՂՑԵՄ կամ ԳԵՂՁԵՄ (կամ ներկայն է Գեղուլ, եւ գեղցէ՝ է ապառնի). որպէս թէ Կարի գելուլ, գալարել. թեքել. խոնարհեցուցանել. ծեքծեքել. ցածուցանել.
engendered or produced in a river.
Վկայական արձանք գետածինք (քարինք բարձեալք ի յորդանանէ). (Նար. առաք.։)
chameleon
χαμαιλέων chmaeleon ազգ մողէզի կամ կովադիացի, երկայն իբր եօթն մատնաչափ, եւ բարձր հինգ մատնաչափ՝ որսօղ ճանճից եւ ճճեաց բերանաբացութեամբ. ոյր վասն ասի օդով սնանիլ.
hollowed;
subterraneous.
Փորէր փոս մի, եւ ծածկէր (սուրբն Մեսրոպ զսուրբ խաչն) ի գետնափոր կայանի։ Ի վերայ գետնափոր կայանի խաչին շինէ մատուռն մի. (Կաղանկտ.։)
supernatural;
sublime, excellent, divine.
Յերեւելեացս գերաբուն զարդուց։ Գերաբուն եւ ինքնակալ կայսր հռոմայեցւոց. (Յհ. կթ.։)
supreme, sublime, excellent, superior, eminent.
Քան զչափ կշռութեան բանի գերագոյնք։ Գերագունիցն կայից. (Նար.։)
to elevate, to raise, to put higher or in the first place;
to prefer.
Վերոյ այսոցիկ գերադասի։ Սակայն ճշմարտութիւն անբաւութեամբ գերադասի. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
office of a master of the choir;
hierarchy.
exquisite food or cakes.
(եթէ չկայցէ սխալ գրչի). Թուին ձեռագործք ճարտարք ի պէտս սեղանոց.
empty, void;
hollow;
vain, useless;
idle, indolent, unoccupied, lazy;
— ինչ, in vain.
Կային դատարկք ի հրապարակս։ Ընդէ՞ր կայք աստ զօրս ցերեկ դատարկք։ Ոչ միայն դատարկք, այլ եւ փասքուսք։ Բանն իմ մի՛ դարձցի դատարկ։ Ընդ ամենայն դատարկ բանի։ Մի՛ ելանիցէք դատարկք։ Ոչ դատարկս եւ անպտուղս հաստատիցեն զձեզ.եւ այլն։
useless discourse.
Մինչեւ ցո՞ր բանս է դատարկաբանութիւն. ամենեւիմբ ամենայն բան, որ ոչ աւարտի յառաջիկայ պէտսն՝ որ ի քրիստոս, դատա՛րկ է. (Բրս. հց.։)