Definitions containing the research լական : 293 results

Կրօնաւորութիւն, ութեան

s.

monastic life;
religion, piety;
թողուլ զ—, to throw off the cowl.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքելական կամ հրեշտակական կրօնաւորութեամբ քաղաքաւարեալ. (Ճ. ՟Ժ.։ Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Պարապեցուցանեմ, ուցի

va.

to occupy, to employ, to give work to;
to exercise, to keep in exercise;
to empty;
to take away, to remove.

· Calfa

NBHL (1)

Ճեպելով յայնժամ ի ձեռն քնոյ առ ի կերակրումն հալական զօրութեանն, եւ զամենայն զբնութիւնն առ ինքն պարապեցուցանելոյ։ Ոչինչ աշխարհական իրաց պարապեցուցանիցեմք զմիտս, որք միանգամ ցանկանայցեմք յաստուած մերձենալ. (Նիւս. կազմ.։)


Կայլակնացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to trickle.

· Calfa

NBHL (1)

Տալ կայլականալ. բղխեցուցանել.


Կայլակումն, ման

s.

leaking;
trickling.

· Calfa

NBHL (1)

Կայլականալն. բղխումն.


Պարկեշտացուցանեմ, ուցի

va.

to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած գոլով բնութեմբ, եւ զմարդոյս պարկեշտացուցանէ բնութիւն, հաղորդ ցուցեալ զնա սրբազանից եւ աստուածայնոցն պատուոց։ Պարծանօք առաքելականօք զսուրբս ձեր գլուխդ պարկեշտացուցանէ. (Պրպմ.։)


Սենեկաւոր

s.

recluse, solitary, hermit.

· Calfa

NBHL (1)

Միանձն հանդարտեալ յառանձին խցի կամ խղի. արգելական.


Պուլ

s.

bull, pope's letter.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոչ ունիցի պուլ եւ գիր առաքելական, մի՛ ընկալցին զնա. (Մարթին.։)


Պրկումն, ման

s.

stretching, tension.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրացանութենէ փայլական հրոյ հասեալ յօդս՝ յինքն ամփոփէ զբնութիւն օդոյն եւ զխոնաւութիւն ջրոյ. եւ այնպէս պրկմամբ օդոյն թանձրանայ՝ մածեալ եռացմամբ հրոյն, եւ կարծրացեալ քարանայ. (Իգն.։)


Ջախջախ

adj. s.

crushed, shattered, broken;
weak, fragile;
click & spring work (in watches).

· Calfa

NBHL (1)

Խելայեղ եւ ջախջախ մտածութեամբ։ սու՛տ համարեսջիր լինել զքոյինդ ջախջախ եւ սխտլականդ խորհրդոյ իմաստ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Վճիռ, ճռոց

s. adj.

sentence, award, judgment, decree, decision, act, ordinance;
sentence, maxim;
decisive, peremptory;
— բանիւք, with a peremptory voice;
— հատանել, առնել, բերել, ի վերայ ածել, դնել, տալ, to issue a warrant or writ, to sentence, to adjudge, to judge, to declare, to pronounce, to ordain, to condemn;
to deliberate, to decide, to resolve, to decree;
to enact, to order;
— մահու հատանել, ի վերայ դնել, to sentence to death, to sign a deathwarrant.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն համառօտ վճռի դատաստանի մարգարէին։ Յառաքելական վճիռն յաղթութիւն բարձեալ բերէ. (Կոչ. ՟Բ։ Սեբեր. ՟Է։)


Վրիպալուր

adj.

hearing erroneously, understanding one thing for another.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վրիպակս լսէ. սխալական ի լսելն.


Վրիպակ, աց

s. adj. adv.

error, mistake;
failing, fault, perversity;
unforeseen event, accident, casualty, hazard, chance;
wanting, failing, wrong, mistaken, false, erroneous, perverse;
—աւ, by mistake, erroneously;
accidentally, casually, by chance;
— տպագրութեան, erratum;
— ժամանակագրական, anachronism;
— գտանիլ, to wander, to go astray, to deviate.

· Calfa

NBHL (1)

ՎՐԻՊԱ՛Կ ա. σφαλερός fallax φαλάρις similis Phalari tyranno ἁποτυχῶν frustratus. Վրիպական. վրիպեալ. խոտորեալ. մոլար. եւ Յետսամիտ. թիւր. անհաստատ. պատիր. սխալական. դիւրասխալ. ի դերեւ ելեալ. չյաջողեալ. փորձանաւոր.


Վրիպական, ի, աց

adj.

faulty, fallible.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՎՐԻՊԱԿ. իբր Սխալական.


Վրիպականութիւն, ութեան

s.

fallibility.

· Calfa

NBHL (1)

Սխալականութիւն. վրիպակ.


Սխալանք, նաց

s.

fault, mistake, error, oversight, failing, blunder.

· Calfa

NBHL (1)

Համբերութեամբ զթողութիւն սխալականացն գտցէ. (Յճխ. ՟Է։)


Սռնչանք

cf. Շռնչան;
cf. Սռինչք.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ ձեւ զմայլական պարառաբար կաքաւողացն խնջիւնս եւ սռնջանս, եւ ոտիւք թափառումն։ Եւ այլ ուրեմն խնձորս սռնչանս անդամաբեկ խաղուցն հայելի գեղմն։ Իբրեւ զտղայ խաղալիկ ի խնձորս սռընչանս վազիւք տատանէի զնա բազում բանիւք. (Մագ. ՟Ծ՟Դ. ՟Կ՟Թ. եւ Մագ. յիշ. ոտ. մանուչ։)


Ստաբանութիւն, ութեան

s.

cf. Ստախօսութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Որ այսքան առասպելական ստաբանութեանցս գտաւ գլուխ։ Անդր եւս քան զքերթողացն զանցանէ ստաբանութիւն։ Զի թէ գոյր հնար յաղագս ստաբանութեանցն զյաղթութեանն առնուլ մրցանակ. (Պիտ.։)


Ստեղծաբանեմ, եցի

va.

to invent, to find out, to forge.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հմտութենէ քերթողութիւնքն ստեղծաբանին ըստ զանազան իրաց առասպելական պատմութեանց. (Երզն. քեր.։)


Ստերիւր

adj.

strayed, erred, roving, astray.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՏԵՐԻՒՐ կամ ԸՍՏԵՐԻՒՐ. ա. Թիւր. ելեալ ըստ երիւր կամ ըստ յերիւր՝ այսինքն արտաքոյ արահետ ճանապարհի կամ կարգի, խոտորեալ. սխալական.


Վարատեմ, եցի

va.

cf. Վարատեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վարատեմ եւ ցրուեմ ես տեսէ զզօրսդ։ Մի՛ վարատեսցէ թշնամին ուխտին մերոյ զոչխարս առաքելական եկեղեցւոյ քում սրբոյ։ Որք նորաձան ուսմամբ իբրեւ պատառող ժանեօք վարատեն (զհօտն քրիստոսի) ի միոյ սուրբ եւ ուղղափառ գաւթէ եկեղեցւոյ։ Որ օցտէ ի ճշմարտութենէ, այսինքն վարատէ. (Եփր. թագ.։ Ագաթ.։ Վրք. ածաբ.։ Լծ. ածաբ.։)


Սովոր, ից

adj.

accustomed, used to, inured, trained;
customary, usual, habitual, wont;
familiar;
— լինել, to be accustomed or used to;
որպէս — էր, as he was wont to, as he was in the habit of.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՈՎՈՐ. Սովորական ինչ. ընդելական. հասարակ. յաճախեալ.


Սովորական, ի, աց

adj.

usual, common, ordinary, customary, habitual, familiar.

· Calfa

NBHL (1)

Սովորականաւ ընդելականաւն հաւատասցեն երկիրպագանել խաչին փայտի։ Յաղթեսցէ սովորական ցանկութեանցն. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Է։)


Դէմ, դիմի

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
prep. adv. — ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
prep. adv. — յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դէմս ածելով զիրին կերպարան։ Զփայլականն առակ տիրական ի դէմս բերեալ մեզ վարդապետէ։ Զօրինակին նմանութիւն ի դէմս բերելով։ Զանիմանալին ի դէմս բերեալ կերպաւորեցեր. (Նար.։)


Խմբագիր, գրաց

s.

collection of national historical facts;
editor;
compiler.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ զայլ եւ այլ ազգաց զթագաւորութենէ նշանակէ խմբագիրն, այլ զմիոյ զիսրայէլականէն. (Նախ. թագ.։)


Ծովակ, աց

s.

sea-pool, lake, pond;
կաթ մի խելք ինձ մանւանդ եւ ոչ —ս բախտից, a drop of sense rather than a sea of fortune.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկի լականաւ ջուր պատրաստել առ ի լոգանալ ի նմա. եւ իբրեւ եմուտ յոսկի ծովակն, եւ այլն. (Լաստ. ՟Ը։)


Կալանաւոր, աց

s.

adj. s. detained in prison, prisoner, captive;
police-man.

· Calfa


Ընդհանրական, ի, աց

adj.

universal, general, catholic;
— եկեղեցի, the catholic or universal church;
cf. Թուղթ, cf. Ժողով.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատամք ի մի միայն ընդհանրական եւ առաքելական եկեղեցի. (Հանգ.։)


Ընտրեալ

adj.

select, elect;
virtuous, honest, upright.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտրեալն առաքելականացն դասուց Պօղոս։ Ո՞վ ոք յընտրելոց. (Նար.։)


Զգեստաւորեմ, եցի

va.

cf. Զգեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զգեստաւորեալ զհեթանոսս առաքելական կոչմամբ եւ այլն. (Շար.։)


Զգեստաւորեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զգեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զգեստաւորեալ զհեթանոսս առաքելական կոչմամբ եւ այլն. (Շար.։)


Զեղխ, ից

adj.

intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԵՂԽ կամ ԶԵԽ. σφαλερός labilis, lubricus, fallibilis, erroneus (իբր Զելեալ ըստ չափ, կամ զեղեալ, կամ սահեալ) որպէս Սխալական. սահական. անհաստատ. զաղփաղփուն. լպրծոտ.


Զեղխութիւն, ութեան

s.

intemperance, orgies, debauch, luxury, excess, extravagance, extremity, depravation, lust, licentiousness.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԵՂԽՈՒԹԻՒՆ կամ ԶԵԽՈՒԹԻՒՆ. ἁνάχυσις, ἕκχυσις effusio, luxus, luxria, libido գրի եւ ԶԵՂՈՒԹԻՒՆ, համաձայն յն. Զեղումն յաւելորդս. անառակութիւն. շուայտութիւն. սխալականութիւն. անարգելութիւն. անժուժութիւն.


Զինամարտութիւն, ութեան

s.

armed warfare.

· Calfa

NBHL (1)

Ասպարաւորութեան, եւ ամենայն զինամարտութեան, եւ հեծելական ուսմանց. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Խոնարհ, աց

adj.

low;
humble, submissive, respectful;
lower, inferior, mean, base, low;
feeble, weak;
prep. adv. —, ի —, low;
down down below;
downwards;
from top to bottom;
at the foot of beneath, below, underneath;
below, lower, under;
— առնել, to humble;
— լինել, to be humble or meek, to humble one's self;
to be humbled;
զերեսս ի — արկանել, to be sulky or sullen;
— սրտիւք, lowly in heart;
աչք ի —, with downcast eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միջոյն եւ ի խոնարհ՝ հուր. եւ ի միջոյն եւ ի վեր իբրեւ զտեսիլ փայլական. (Եզեկ. ՟Ը. 2։)


Կախեմ, եցի

va.

to hang, to suspend;
to hang on, to attach to;
to hang up, to hook, to clasp;
— զբեւեռաց, to hang from a nail.

· Calfa

NBHL (1)

Փափաքանօք գորովոյ զմանկանէն կախեալ էր։ Զառասպելական սռեղծուածոցն կախեալք. (Փիլ.։)


Ցնոր, ի

s.

belter.

· Calfa

NBHL (1)

Աղմկեալ իմն ի ցնորից խելագարանաց։ Խօլականաց ցնորից։ Զցնորս մոլորութեան յանձանց ի բաց թօթափեսցուք ... Թողից զբանից զնորս նոցա։ Ցնորիւք ի տուէ եւ ի գիշերի։ Միանան ի պէսպէս ցանկասիրութեան ցնորս։ Մի՛ վստահ ի ցնորս խորհրդոցն լինիցիս. (Խոր. ՟Բ. 58։ Նար.։ Ոսկ.։ Խոսր.։ Նար. երգ.։ Սեբեր. ՟Ե։)


Փակեմ, եցի

va.

to shut, to close;
to shut up, to enclose, to fence in, to bar;
to shut, to lock;
ի ներքս —, to shut up, to beset, to hem round, to encircle, to surround, to encompass;
— բանտի, to imprison, to put in jail;
— զբան, to conclude, to close, to end;
— ինչ յումեքէ, to prohibit, to forbid;
— զարգանդ (կնոջ), to procure sterility;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to deliver up, to betray;
ի ներքս փակեալ, herein enclosed;
փակեալ էին ընդ իշխանութեամբ մահու, they were subject to death;
փառքն աստուծոյ զքեւ փակեսցին, may divine glory encompass you !
cf. Դուռն, cf. Յոյս.

· Calfa

NBHL (1)

Փակեսցես զբանն կատարելական գլխովք. (Պիտ.։)


Փայլակն, կան

s.

lightning, flash of lightning;
սրավար, արագաթռիչ, իբրեւ զ—, quick, swift as lightning.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ դատեցայց ընդ սպանողին, ընդ փայլականն ըստորանկին. (Յիսուս որդի.։)

Իբրեւ զտեսիլ փայլական. ա՛յլ ձ. օդոյ. ի յն. եւս կրկին ընթերցուած տեսանի. φέγγος կամ αὕρα.


Փայլակնաբորբոք

adj.

ardent, vivid as a flash of lightning;
flashing, dazzling.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ մ. Իբրեւ զբորբոքումն փայլական.


Փայլակնաձեւ

adj.

like lightning, very luminous, radiant, coruscant.

· Calfa

NBHL (1)

մ. Ի ձեւ փայլական. իբրեւ զփայլակն. փայլակնատեսիլ.


Փայլակնանման

cf. Փայլակնակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

մ. Նման փայլական.


Փայլատակն, կունք, կանց

s.

lightning, flash;
spark;
brightness, brilliancy;
thunderbolt.

· Calfa

NBHL (2)

Երեսք նորա իբրեւ զտեսիլ փայլատական, կամ փայլական). (Դան. ՟Ժ. 6։)

Զփայլ մաքուր փայլատական (կամ փայլական. () Նար. առաք.։)


Քաղաքական, ի, աց

adj. s.

civil, political, civic;
citizen, cf. Քաղաքավար;
politics.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քաղաքական շարագութեանց մն դիտաւորութիւն ունին արիստոտէլ եւ պտղատոն Քաղաքական իմաստասէրն կամի նմանիլ Աստուծոյ։ Զգործնականն (մկացութիւն) արիստոտէլականք յերիս բաժանեն. ի քաղաքականն ի տնտեսականն, ի բարոյականն։ Բարոյականն ի տնօրինականումն տեսանի, եւ տնօրինականն ի քաղաքականումն։ Համակար գոյ քաղաքականն գործականին, եւ տնօրինականն քաղաքականին. (Սահմ. ՟Բ. ՟Ի՟Ա։)


Վեր, ի վեր

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քսանամենից եւ ի վեր։ Ի քսան եւ ի հինգ ամենից ի վեր։ Յամենայն գօտիածուաց եւ ի վեր։ Ի խոյակէն եւ ի վեր կանգնաւ։ Ի միջոյն եւ ի վեր իբրեւ զտեսիլ փայլական։ Ի բնէն եւ ի վեր ցեղջիւրսն կանգուն մի.եւ այլն։


Վերակոչեմ, եցի

va.

to invoke, to implore, to call on;
to recall, to call back;
to surname, to call.

· Calfa

NBHL (1)

Վերակոչեաց զամենեսեան ի մահուանէ յանմահութիւն։ Ի մսուր անբանից բազմի արքայն անմահից, զի զիս յերկինս վերակոչեսցէ։ Վերակոչեաց զհեթանոսս յորդեգրութիւն։ Որք ի հեթանոսաց վերակոչեցան ի քրիստոս ի ձեռն առաքելական քարոզութեան. (Շար.։ Ժող. շիրակ.։ Զքր. կթ.։)


Վերօրհնեմ

va.

to praise highly, to extol, to exalt, to cry up to the skies.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վերօրհնիս յաթոռս քերովբէից։ Վերօրհնեալ յամենայն առաքելական քարոզութեանց. (եւ այլն. Շար.։)


Վէր, վիրաց

s.

sore, wound;
ulcer;
—, հիւթ վիրի, sanies, matter, pus, gore;
կեղեւ վիրաց, scab, scurf;
cf. Պատրոյգ;
— սրտի, heart-sore, heart-ache, heart-break, heart-burn;
—ս առնել, —ս ի վերայ դնել, to wound, to cover with sores, to ulcerate;
—ս ընդունել, to be wounded;
դարմանել զ—ս, to dress, to cure a wound;
ցաւ վիրին խստանայր, the pain caused by the wound became insupportable;
տայ —ս եւ ինքն ոչ առնու, he wounds others but receives no hurt.

· Calfa

NBHL (1)

Յընդելական սովորութենէն եւ վէրն իսկ վէր ոչ երեւի. (Մանդ. ՟Ի։)


Վիժանուտ

adj.

fluid, running, flowing.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկամբքն, այսինքն ասեմ, որք զխոնաւ եւ զվիժանուտ կեանս ախորժելով ընդունին կամօք, այլ ոչ զժուժկալականն եւ զառողջամիտն եւ զտեւող. (Փիլ. լին. ՟Բ. 56։)


Փթթեմ, եցի

va.

to put or shoot forth, to cause to blow or blossom, to deck with flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաքելականն ի քեզ փթթել բուրաստան. (Խոր. հռիփս.։)


Փոխաբերեմ, եցի, րի

va.

to transfer, to transport;
to transpose;
to translate, to change;
to reward;
to succeed.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այսպէս փոխաբերելով բազում անգամ յերկաքանչիւրս՝ անհալական առ ի յերկոցունցն գործէ. (Պղատ. տիմ.։)