unpitying, imcompassionate, inhuman, barbarous, cruel, brutal. cf. Անողորմաբար.
Զմիտս իւրեանց անողորմ ունելով առ աղքատս. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
footless, apode;
baseless;
յանոտից, at the feet.
(Զկուռս) անոտս անձեռս ի վերայ ուսոց իւրեանց կրեն. (Թղթ. բարուք.։)
childless, heirless;
steril, barren;
— մեռանել, to die without children.
Յետ վախճանելոյ անդրանկին անորդւոյ՝ առնուլ զկին նորա, եւ յարուցանել զաւակ եղբէրն. (Կիւրղ. թուոց.։ Յանորդի վախճանել. Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Անզաւակութիւն.
Զանորդութիւն իւր լցուցանելով սառայ ի ձեռն նաժշտին, ոչ իրաւացոյց զառն տուն անորդութեամբ բառնալ թողուլ։ Քան զանորդութիւն եւ զանսէրութիւն ոգւոց ոչինչ ոք այլ չար գուցէ. եւ այս է անուսումնութիւն եւ անխրատութիւն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ել.։)
Յաճախ ի մէջ բերէ զամլութեան եւ զանորդութեան զպատմութիւն. (Կիւրղ. ղկ.։)
indecision, indetermination.
Զանորոշութիւնն եւ զմիակամութւնն իւր զհօր յայտ առնէ. (Նանայ.։)
in the shape of a wheel.
Բոլորակ անուին գիգղա (կամ գեղգեղ) կոչի ի հեբրայեցւոց լեզուն. արդ յանուաձեւէն եւ ի շուրջ պարուրելոյն զթլփատութիւնն գաղգաղա կոչէ. եւ անտի եւ անուն տեղւոյն։ Բոլորակն անուաձեւ իբրեւ զգլուխ երեւէր. (Կիւրղ. յես. եւ Կիւրղ. թագ.։)
that bears the name of another.
Անօթ ընտրութեան անուանեալ, անուանակիր յաշխրահի իւրոյ սքանչելի անուանն առնէ. (Կորիւն.։)
of the same name;
homonymous.
Անուանակցին իւրոյ մարիամու. (Արշ.։)
arm-pit.
Եհան յանթէ իւրմէ. (Վրք. հց. ձ։)
Ի ներքոյ անթի (կամ անդի) իւրոյ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
crooked;
indirect.
Ոչ ուղիղ. թիւր. ծուռ. ձախողակ. շեղեալ. եւ ըստ երկրաչափից՝ Սուր կամ բութ (անկիւն).
Թիւր (քառանկիւն) այն, որ ունի կողս հաւասարս, եւ անկիւնս անուղիղս. (Եւկղիդ.։)
incorrigible, perverse.
Անուղիղ. թիւրեալ. խոտորեալ. անխրատ. (անձն)։ եւ թիւր, մոլար, վատթար (իրք). իսլահա կելմէզ. ազղըն. իմլասըզ. էյրի. եանզլըշ.
Խորհեցան յանձինս իւրեանց զանուղղայս (յն. ո՛չ ուղղապէս). (Իմ. ՟Բ. 1։)
name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.
ὅνομα. nomen. Բառ, կամ ձայն նշանական՝ յայտարար ուրուք կամ իրիք. կոչումն իւրաքանչիւր էակի եւ անհատի՝ հասարակ կամ յատու յորջորջմամբ։ Հայ մեկնիչք քերականի ստուգաբանեցին, իբր Անունելի, յասելն.
Թողու իւր որդի զհրաչեայ, ըստ արժանի անուանն եւ տեսակ դիտակին. (Յհ. կթ.։)
Արար ասէ դաւիթ անուն, փոխանակ ասելոյ թէ արար իւր փառս, կամ յաճախութիւն նուիրելեաց. (Կիւրղ. թագ.։)
Վա՛յ իցէ մարդոյն, որոյ անուն իւր քան զգործն մեծ իցէ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Եւ էր անդ բազութիւն անուանց իբրեւ հարիւր եւ քսանից. (Գծ. ՟Ա. 15։)
Կոչեաց աստուած յանուանէ զբեսելիէլ։ Առէ՛ք զհամար ըստ թուոց, յանուանէ ըստ գլխոցն նոցա։ Զամենեսեան զնոսա յանուանէ կոչէ։ Զիւր ոչխարսն յանուանէ կոչէ։ Ողջո՛յն տաջիք սիրելեաց մերոց իւրաքանչիւր յանուանէ. եւ այլն։
Զոր յականէ յանուանէ գիտէր թագաւորն։ Հինգ հարիւրով չափ յականէ յանուանէ ճանաչեմ. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)
"cf. Անուշահոտ առնեմ."
Իմանա՞ս, զո՛վ անուշահոտես. որ զանգին անուշահոտութիւն յիւրմէ եհեղ, եւ զաշխարհս սրբեաց. (ՃՃ.։)
cf. Անուշահամ.
Ո՛վ ապաշխարութիւն, համեղ պտուղ անուշաճաշակ եւ դիւրագիւտ. (Բրս. ապաշխ.։)
Ես եմ աղբիւրն կենաց, որ քաղցրաբուխ է եւ անուշաճաշակ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Անուս.
Աստուած ուրեմն է հոգին, թէեւ անուսմունքն ոչ կամիցին։ Ըստ ձեր անուսումն բանիդ. (Կիւրղ. գանձ.։)
not vicious, harmless, void of malice.
Են եւ ի մարդիկ անչարք եւ անխորամանկք. (Կիւրղ. գանձ.։)
impassibility.
Զի տացէ մեզ զիւր զանչարչարութիւնն. (Ագաթ.։)
Ի բնութենէ իւրմէ՝ որ է անչարչարութիւն, փոփոխումն ընդունել ոչ կամի։ Աստուածային բնութեամբն ունի զանչարչարութիւն եւ զանմահութիւն. (Շ. թղթ.։)
immensity;
enormity;
superfluity, superabundance, exuberance;
immoderation, intemperance.
Ի բաց փախչել յերկաքանչիւրոց անչափութեանց. (Նիւս. երգ.։ Խոսր.։ Սահմ. ՟Դ. ՟Ի։)
negligently, without observation.
Անպահպանաբար յամենայն հայհոյութիւն ընթանալ, կամ հայհոյել. (Կիւրղ. գանձ. ՟Է. եւ ՟Ժ։)
cf. Անպահպանաբար.
Անպահպանաբար յամենայն հայհոյութիւն ընթանալ, կամ հայհոյել. (Կիւրղ. գանձ. ՟Է. եւ ՟Ժ։)
without answer;
— առնել, to confound.
Որք սպանին զանձինս իւրեանց բարեպաշտ հոգւով, անպատասխանի կան. (Կլիմաք.։)
not deceitful, sincere;
that cannot be deceived.
Ունէր զմարմին իւր անպատիր յամենայն սահեցմանց կենցաղոյս. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Անպատում.
Անպատմելի աստուածութիւն, կամ լոյս, կամ յեղանակ ծննդեան, երանութիւն, պատիւ. պարգեւասիրութիւն, կարողութիւն. թշուառութիւն. (Աթ. ՟Դ։ Շար.։ Կիւրղ. գանձ.։ Նար.։) (Պիտ.։)
to dishonour.
Ոչ անպատուեաց զտիկինն իւր, այլ անպատուեցաւ տիկինն. (Փիլ. լին.։)
Սիրելի՞ է՝ որ անպատուեացն, մի՛ կորուսաներ զսիրելւոյն բարին. մի անգամ անպատուեաց, եւ բիւր անգամ պատուեց եւ պատուէ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Ամենայն մարգարէ յիւրում գաւառի անպատուի։ Յանպատուիլ մի՛ խռովիք. (Կլիմաք.։)
unspeakable, unutterable, inexpressible, ineffable.
Անքնին եւ անպատում է առ արարածս իւր։ Անպատում բարիք։ Ի տեսիլս անպատումս։ Առեալ զանպատումն ի պատմել. (Ագաթ.։)
irreverence;
dishonour.
Արդարն ոչ զրկանս համարի իւր զոմանց անպատուութիւնն. (Լմբ. առակ.։)
unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.
Անպատրաստք էին։ Անպատրաստ տեսանէր զիւր գունդն. (Փարպ.։)
immensity.
Զտուեալն ի տեառնէ զիւրն անպարագրութեան ամենասուրբ եւ աստուածային պատկեր բարեպաշտին աբգարու. (Սարկ. պատկ.։)
cf. Անպարիսպ.
Յանպարսպաւորքաղաքի կամ յաւանի իցէ. (Կիւրղ. ղեւտ.։)
cf. Անպտղաբերութիւն.
Հարի զձեզ անպտղութեամբ եւ խորշակաւ։ Ժողովէ ձեռօք իւրովք զանպտղութիւն. (Անգ. ՟Բ. 18։ Առակ. ՟Թ. 12։)
careless, remiss, negligent;
easily.
Որ ինչ լինի առանց շատ ջանից. ἁκίνδυνος, -ον, ἁταλαίπορος. liber a periculo. Անաշխատ. անվտանգ. դիւրին. հեշտին. զահմէթսիզ, գօլայ.
Դիւրաւ եւ անջան պատերազմաւ առին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
ἁκινδύνως. sine periculo. Առանց ջանից եւ աշխատութեան. դիւրաւ. հեշտեաւ.
to separate, to detach, to disjoin, to disunite;
to uncouple.
Ոչ բանն անջատանի կամ անջատաւ երբէք յիւրմէ մարմնոյն։ Հոգին սուրբ անջատանի յանօրէն խորհրդոց. (Սարկ. հանգ.։) (գրի անդ եւ Անջատանայք՝ իբր Անջատանէք։)
Խորհուրդք թիւրք անջատեն յաստուծոյ. (Իմ. ՟Ա. 3։)
separation, disjunction.
Ի վերայ մարմնոյ պատշաճի ախտ լինել եւ հատումն եւ անջատումն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Յիշեաց երուսաղէմ զօր անջատման իւրոյ. (Ողբ. ՟Ա. 7.) յն. հերքման. ἁωσμός. expulsio.
without water, dry, arid, anhydrous.
Երկիր անապատ եւ անջուր։ Յանապատն անջուր։ Եղիցի անջուրն յաղտիւր։ Իբրեւ զերկիր անջուր։ Յերկիր անջուր. (Սղ. ՟Կ՟Թ. 3։ Երեմ. ՟Բ. 6։ ՟Ծ՟Ա. 43։ Ես. ՟Լ՟Ե. 7։ Ովս. ՟Բ. 3։ Յովէլ. ՟Բ. 20։)
to separate, to cutoff, to shut out, to exclude.
Յետ անջրպետելոյն (ղովտայ) ի հօրեղբօրէ անտի իւրմէ. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
Մորենի դիւրայրեաց է, եւ վաղ անսայ հրոյ. (Կիւրղ. ել.։)
cf. Անսաստ.
Արտաքոյ անյագ սահմանին հանէ զմեզ (բանս) յանսաստելի անդունդս արշաւանաց իւրոց. (Վեցօր. ՟Զ։)
steril.
(Սարրա) անպտուղ եւ անսեր եւ ամուլ ելով։ Անսեր եւ անծնունդ ի բարի թեւակոխութեանց։ Անսերք եւ անսերմանք յիմաստասիրութենէ։ Անբանիցն ոգիք աղբիւր մտաց ոչ ունելով՝ ի խորհրդոյ են անսերք. (Փիլ.։)
cf. Անսերմն.
Ետ զմարմին իւր զերկնաւոր (այսինքն զաստուածային), զկուսածին անսերմնաւոր. (Շար.։)
heartless.
ἁκάρδιος. vecors, excors. Որ չունի զսիրտ. վատասիրտ. եիւրէքսիզ, ճէսարէթսիզ.
without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.
Արհեստ ըստ իւրում բանին անսխալ է. իսկ ըստ ենթակային թուի սխալական գոլ. իսկ մակացութիւն ե՛ւ ըստ իւրում բանին, ե՛ւ ըստ ենթակային անսխալ է. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)
without beginning.
Է եւ գոյ անսկզբնաբար եւ մշտնջենաւորապէս. (Կիւրղ. գանձ.։)
uncreatedness, eternal existence.
Ի պատմել զանեղութիւն որդւոյ եւ զանսկզբնութիւն եւ զմշտնջենաւորութիւն. (Կիւրղ. ղկ.։)
to fast;
to be hungry.
Յիւրոց իսկ կամաց անսուաղացեալ՝ աստուծոյ ընծայէր զպիտելի ճաշակսն. (Յհ. կթ.։)
impure, unclean;
unholy, profane.
ἁκάθαρτος, ἁνόσιος, ἅναγνος. non sanctus, immundus, impurus, impius. Ոչ սուրբ. անսրբազան. անմաքուր. պիղծ. խառնակ. անարժան. կամ Պիղծ համարեալ ըստ օրինաց. նափաք, հարամ, միւրտար. տե՛ս (Ղեւտ.։ Թուոց, ստէպ։)
without a prince, — chief, — governor, in anarchy;
vulgar, plebeian.
Եւ զրկեալն ի սեպհական իշխանէ իւրմէ. անտերունչ. անթագաւոր. անառաջնորդ, ստրուկ. անգլուխ. պաշսըզ, ռայէ.
anarchy.
Ողբայր զանիշխանութիւնն իւր ի տեղւոջէն. իմա՛ զրկումն յիշխանութենէ տեղւոյն։
to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.
Որք առնեն զչարն՝ զիւրեանց իսկ անձինս անիրաւեն եւ զրկեն մեծագոյնս։ Զհրէայսն ոչինչ անիրաւեցի, որպէս դու քաջ գիտես. (Ոսկ. յհ. եւ Գծ.։)
Անիրաւեցաք նախ զանձինս, եւ յետ այնորիկ զօրէնս Աստուծոյ եւ զարդար խրատ նորին։ Որքան թշնամին զիս անիրաւէ։ Անիրաւեն զմարդիկ ի գայթակղութիւնս մեղաց։ Մի՛ անիրաւէք զերկիր (հարուածովք)։ Ոչ կարէ անիրաւել զարդար դատաստան իւր, եւ ընդ մեզ հաշտել։ Անիրաւեաց զԱստուած, եւ կամաւ յանցեաւ ընդ օրէնս նորա։ Յանիրաւողացն զերծանել. (Լմբ.։)
injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.
Լցաւ երկիր անիրաւութեամբ։ Կատարաեցին զանիրաւութիւն ի կամաց իւրեանց։ Բառնայ զանօրէնութիւնս եւ զանիրաւութիւնս եւ զմեղս։ Ածէ զանիրաւութիւնս հարց որդւոց՝ եւ յորդիս որդւոց։ Ոչ գոյ ի դատասատնի նորա անիրաւութիւն։ Ոչ գտաւ յիս անիրաւութիւն։ Զանիրաւութիւն խորհեցաւ ի լեզուի իւրում։ Երկիւղ Տեառն ատեայ զանիրաւութիւն։ Ի բաց կացէք յինէն ամենայն մշակքդ անիրաւութեան։ Անիրաւութիւն, կամ խարդախութիւն չարեաց։ Զի՞նչ գտին յիս անիրաւութիւն։ Անիրաւութիւն է այդ։ Խօսին զարդարոյ զանիրաւութիւն. եւ այլն։
free from vexation, tranquil.
Անլլուկ իւրեանց ստանան կեանս. (Խոսր.։)