to eat by companies.
Երախանս ժողովել ասացաւ, ամենեքին՝ յորժամ ի զինուորութեան իցեն, յայնժամ հարկ է առ ի նորին իցէ իսակս պահպանութեանց իւրեանց երախանիլ ընդ այնմիկ ժամանակի. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
cf. Երախտաւոր.
Ցուցանէ զբարիատուր զերախտապարգեւ հատուցմունս վասն իւրոյ մարդասիրութեանն. (Բուզ. ՟Դ. 6։)
to be favoured, to receive benefits.
to remind some one of benefits received.
Յիշել եւ ի դէմս ածել ումեք զերախտիս իւր՝ ամաչեցուցանելով զնա. աղեկութիւնը երեսը տալով խպնեցնել.
vein;
string, filament, fibre;
metallic vein;
slender thread;
pulse;
պնգել զ—ս, զննել զթնդիւնս —ի, to feel the pulse of;
զարկ, թնդիւն —ի, beating, throbbing;
— առնուլ, հատանել, to breathe a vein, to bleed, to let blood;
զննել զ—, to sound.
Դեղ արբուցանել, կամ երակ հատանել. (Հց. աթ. կիւրղ.։)
Ցամաքեցուսցէ զերակս նորա, եւ աւերեսցէ զաղբիւրս նորա. (Ովս. ՟Ժ՟Գ. 15։)
bleeder;
lancet.
Ասի կարեւոր՝ եւ որ վասն իւր փախչելի է, բայց վասն այլոյ ընտրելի, որպէս երակահատն. քանզի նշարակն եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)
herd, flock, cattle;
— ձիոց, stud;
— այծից, ոչխարաց, flock of goats, of sheep;
— խողից, herd of swine.
ἁγέλη, ποίμνιον grex պ. րէմէք. Հոյլք չորքոտանեաց. երամ. ջոկ. պառակ. հօտ. հօրան. կէլէ, հէրկէլէ, սիւրիւ.
to assemble in troops, to flock, to go in company.
ἁγελάζομαι congregor Ժողովիլ. խմբիլ. հաւաքիլ. ի մի գալ. սիւրիւ կապել.
social, loving its own kind or species.
Սիրօղ զիւր երամ.
in company, in several troops.
ἁγεληδόν gregatim Երամաբար. խմբովին. սիւրիւ իլէ.
happy, full of felicity.
Փափկասուն եւ երանալից տնկագործիւր դրախտ. (Պիտ.։)
that gives, announces felicity.
Բանայր զբերան իւր, եւ ուսուցանէր նոցա զերանաւէտ եւ զերանատուր վարդապետութիւնն. (Վրք. հց. ՟Ա։)
happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.
Երանելի՛ են՝ որ զճանապարհս իմ պահիցեն։ Որ շրջի անարատ յարդարութեան, երանելի որդիս թողու զկնի իւր. (Առակ. ՟Ը. 32։ ՟Ի. 27։)
happy!
cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.
Բիւր երանի են, որ տան զպտուղն լիապէս». այսինքն երանելի են, կամ երանութեան արժանաւոր. (Նար. երգ.։)
cf. Երանեակ.
Փափկակեաց, բարեկեցիկ, դիւրասնունդ, երանիկ, երջանիկ, չարայօժար եւ մեղասէր. (Վեցօր. ՟Ե։)
happy;
blessed.
Felicia.
Տեսանէր զորդի իւր մայրն երանուհի՝ զմանուկն երանելի (զմելիտոս) ի չարչարանս տանջանաց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
cf. Երաշխ.
Ես առնում զդա յերաշխի։ Ծառայի քո առեալ է յերաշխի զմանուկդ ի հօրէ իւրմէ. (Ծն. ԽԳ. 9։ ԽԴ. 32։)
pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.
Զշնորհ երաշխաւորի մի՛ մոռանար, զի ետ զանձն իւր վասն քո. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 20։)
to guaranty, to bail, to promise, to become answerable, to assure.
Սովաւ զյաւիտենական կենացն առ մեզ երաշխաւորեալ տեսանեմ բարութիւնս։ Զառաջիկայ յուսոյն խորհուրդ երաշխաւորեալ սեպհականէ անձին եւ իւրայնոց. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
dryness, aridity.
Եթէ ոք պասքեալ իցէ, եկեսցէ առ աղբիւրս այս. քանզի զերաշտութիւն լուծանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)
bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.
Արձակեսցեն զերասանակս իւրեանց. (Ամբ. ՟Գ. 1։)
cf. Երասան.
Արձակեսցեն զերասանակս իւրեանց. (Ամբ. ՟Գ. 1։)
garden;
orchard.
Տացեն ղեւտացւոցն քաղաքս բնակութեանց, եւ բուրաստանս շուրջ զքաղաքօք իւրեանց։ Եւ զնոսա, եւ զբուաստանս իւրեանց։ Եւ զնոսա, եւ զբուաստանս իւրեանց. (Թուոց. ՟Լ՟Է. 2։)
pyramid;
tower.
(որ եւ յն. լտ. բիւղօս, պուռկուս. թ. պիւրճ, պուռճ, պիւրիւճ ). πύργος (իբր հրաձեւ) burgus Աշտարակ. եւ Շինուած բարձր ի նմանութիւն աշտարակի.
censer.
Առեալ զիւրաքանչիւր բուրուառ՝ եդին ի նոսա հուր, եւ արկին խունկս։ Առցէ լի բուրուառաւ կայծակունս։ Ի բուրուառացն պղնձեաց։ Եւ ի ձեռին իւրում բուրուառն՝ ծխել զխունկս ի տաճարին։ Բուրվառ ոսկի լի խնկով, որ է աղօթք սրբոցն.եւ այլն։
Բչիւն երնջոց, եւ որթուցն իւրեանց. (Եփր. թագ.։)
cf. Բճիճ.
Զքաղցրութիւն ճաշակաց բանի յիւրն հաւաքելով խոհական ի մտաց բճիճս. (Սկեւռ. լմբ.։)
to violate, to force, to oblige, to necessitate, to compel, to convince, to subject, to constrain, to exact, to persecute.
Բռնադատեաց զնա, եւ էառ։ Բռնադատեաց զնա աներ իւր եւ նստաւ։ Թո՛ղ բռնադատեսցուք զքեզ։ Բռնադատեաց տարաւ զմեզ։ Գինի՝ որ բռնադատէ զայս ամենայն գործել։ Արքայութիւնն երկնից բռնադատի, եւ բռունք յափշտակեն զնա.եւ այլն։
Թէպէտ եւ բռնադատեցաւ, չկարացապրեցուցանել զմիտս. (Կիւրղ. ծն.։)
Բռնադատիցէ զայն բան յայլ միտս (խեղաթիւրելով). (Կիւրղ. ծն.։)
Բռնադատիցէ զայն բան յայլ միտս (խեղաթիւրելով). (Կիւրղ. ծն.։)
violence, force, constraint, assault, persecution, extortion;
violation, rape.
Ոչ ուրուք բռնադատութեամբ, բայց իւրովք իշխան կամօք կրեաց. (Ագաթ.։)
Ոչ բռնադատութեամբ ինչ եթոց յիւրմէ զկենդանութիւնն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
cf. Բռնադատեմ.
Բռնազբօսէ իւր զկորուստ. (Առակ. ՟Ժ՟Զ. 26։)
Պահեցին զաւանդն բռնազբօսելով ի նոստ համակ զվայելչականն՝ որ պահիւր. (Համամ առակ.։)
cf. Բռնադատութիւն.
Կամաւ յայնոսիկ խոնարհէր (կիրս) տէրն, եւ ոչ եթէ բռնազբօսութեամբ զփրկչականն զիւրեամբք ածել կամէին զմարմինն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
tyrant, despot, usurper;
բռնակալ լինիմ, cf. Բռնակալեմ.
Եհան զկապեալսն քաջութեամբ իւրով, զբռնակալեալսն ի գերեզմանս. (Ոսկ. համբ.։)
to tyrannize.
Եհան զկապեալսն քաջութեամբ իւրով, զբռնակալեալսն ի գերեզմանս. (Ոսկ. համբ.։)
died by a violent death, killed, murdered;
self-murderer.
Վաստակեցաւ ի բռնամահ վկայիցն համբերութեանց։ Մոլորին ի մարդ բռնամահ։ Զոր ասենն, թէ Քրիստոս մարդ էր, եւ դադարեաց (ի կելոյ) իբրեւ զռնամահ, ասասցե՛ն, որո՞յ մարդոյ բռնամահի աշակերտօք ամենայն երկիր լցաւ. որո՞յ մարդոյ բռնամահի անուամբ դեւք ելանեն։ Չգիտեն, թէ բռնամահ է՝ որ իւրովք կամօք զինքն հանէ ի կենացս. (ՃՃ.։)
wrestler, pugilist, boxer, athlete, martial, warliko;
inexpugnable.
Տային զանձինսն իւրեանց ի մարզիչս եւ ի բռնամարտիկս. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 14.) իմա՛ յասպարէզ խաղուց, ըստ յաջորդ նշ։
tyrannical, violent.
Զբռնաւորականն տեսանէր սուր մերկացեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)
to force;
to tyrannize, to encroach.
Բուռն առնել. բռնադատել. ստիպել. եւ Պինդ ունել զանձն իւր, կամ զայլ ինչ.
Բռնաւորէ հարկն խնդրել զպէտս իւր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 41. յն. բռնաւոր կամ զօրագոյն է հարկն։)
cf. Ըմբռնեմ.
Բռնեաց զձեռնն, եւ արտաքս քարշեաց։ Բռնեսցէ զլեզու իւր. (Վրք. հց. ձ։)
with fist;
— հարկանել, to cuff, to box, to fist;
— հարուած, fisti-cuffs.
Հարկանիցէ ոք ի նոցանէ զընկեր իւր քարիւ, կամ բռնցի. (Ել. ՟Ի՟Ա. 18։)
to become rude, rough, gross or uncivil;
to thicken.
Ձեռք իւրեանց բրտացեալ են ի հանապազորդ գործոյ անտի. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 20։)
the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.
Գիմն գրովք աստուածային՝ ուսուցանէ խրատել լեզուին։ Գիմըն գանձէ քեզ բիւր բարի, գրելով զիմաստս ի տախտակի. (Շ. այբուբ.։)
keeper of a menagery.
Ելին երկու գազանաբոյծք, եւ շողոքորթէին նմա, զի մտցէ ի դառագդղն իւր. (Ճ. ՟Ա.։)
ferocious heart.
Գազանասիրտք քան զառիւծս ի կոտորելն իւրեանց. (Եփր. թագ.։)
carrot;
parsnip.
արաբ. պրս. ճէզր, կէզր. Նոյն ընդ Ստեպղին. հավուճ. կամ ընդ Ճակնդեղ. չիւքիւնտիւր.
very celebrated, famous, renowned.
Այսպէս գերահռչակ հրճուանօք անցեալ գայր յաշխարհ իւր. (Կաղանկտ.։)
armed with scythes.
Երեք հարիւր գերանդազէն կառօք. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 2։)
cf. Գերբնաբար.
Կատուն եղեւ գերբն, եւ անկաւ ի յալիւր տուն. գան մկունքն, եւ ասեն. ո՛վ դու չար, քո հաւատովդ, (ոչ հաւատամք, թէ) դու գերբն ես. (Վրդն. առակ.։)
servants.
Յիշեցուցանէ նմա զիւր ազնուականութիւն, որպէս դստեր միում թագաւորաց, որ յիւրոց գերդաստականացն երկնչիցի. (Ոսկ. ես.։)
goods, possessions;
fireside, family, house.
Տնտես ... զոր կացոյց տէր իւր ի վերայ գերդաստանի իւրոյ՝ տալ ի ժամու զկերակուրս. (Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 42։)
domestic;
maid servant.
Յիշեցուցանէ նմա զիւր ազնուականութիւն, որպէս դստեր միում թագաւորաց, որ յիւրոց գերդաստականացն երկնչիցի. (Ոսկ. ես.։)