Definitions containing the research ինքն : 5288 Results

Բուռ, բռոյ, ով

See full entry →

s.

lime;
plaster;
varnish.

NBHL (1)

κονία calx Նիւթ բռելոյ, այսինքն ծեփելոյ. մանաւանդ սպիտակ ծեփոյ. զոր օրինակ կիր, գաճ.


Բուռն, բռան, բռամբ

See full entry →

s. adj. adv.

fist;
hand;
violence, force, tyranny;
tyrant, usurper;
impetuous, furious, fiery, spirited, energetic, unruly, vehement, vigorous, angry, enraged, tyrannical, predominant, powerful;
violently, ardently;
with violence;
— մի, a handful;
— առնել՝ լինել՝ ի վերայ դնել, to force, to offer violence;
— հարկանել, to undertake;
ի — արկանել, առնուլ, զբռամբ, ածել, արկանել, ընդ բռամբ ունել, to take, to grasp, to arrest;
to rule, to conquer, to subjugate;
— հարկանել զօձեաց, to take by the nack;
ի բռին ունել, դնել զոգի or զոդիոն, to risk, to hazard, to expose one's self to peril;
ի — գալ, անկանել, to be taken, seized, arrested;
— դէպ or դէպ ունել, to aim at.

NBHL (6)

Ի ԲՌԻՆ ՈՒՆԵԼ կամ ԴՆԵԼ ԶՈԳԻ. այսինքն Ի վտանգ մահու դնել զանձն.

Եթէ ի բուռն ապաստան կամիցի լինել. այսինքն բռնանալ. (Կանոն.։)

ԲՈՒՌՆ, բռան, բռունք. τύραννος tyrannus (լծ. հյ. տէր). dominator, imperator Իշխօղ զօրութեամբ. իշխան, հզօր. ճոխ եւ զօրաւոր ոք տէր. բռնաւոր, բռնակալ. ինքնակալ. թագաւոր.

Այնպիսի գեղեցկի, այնպիսոյ բռան (այսինքն Սամփսոնի) կարաց յաղթել. (Ոսկ. ի հերոդ.։)

Զբռունս աշխարհի, այսինքն զպատերազմօղս. (Եփր. օրին.։)

Ասէ ցնա հրէայն (բժիշկն). ո՛չ է հնար այսմ լինել. բո՛ւռն (այսինքն մեծ իմն է եւ դժուարին), թէ լիցի հոգիդ քո ի քեզ այսօր. (ՃՃ. վրք. Բրս.։)


Բուսաբեր, աց

See full entry →

adj.

vegetative.

NBHL (3)

Որ բերէ՝ այսինքն բղխէ զբոյսս.

Բերեալ այսինքն բղխեալ ի բուսոյ. բուսածին. եւ կամ Ծառ, տունկ, փայտ.

Ամենայն բուսաբերք՝ ժամանակաւ ունին բերել զպտուղսն (այսինքն տունկք). (Ագաթ.։)


Բուսազգեստ

See full entry →

adj.

adorned with herbs or vegetables.

NBHL (1)

Զգեցեալ այսինքն զարդարեալ բուսովք եւ տնկօք.


Բուսանիմ, ուսայ

See full entry →

vn.

to spring, to grow, to pullutate, to bud, to shoot, to take root, to appear, to vegetate, to sprout out;
to grow again.

NBHL (1)

Ուր աղբիւրք բուսանին (այսինքն սկսանին բղխել). (Ճ. ՟Թ.։)


Բազմախորան

See full entry →

adj.

that has many tabernacles;
— սաղաւարտ, helmet of many crests.

NBHL (1)

Սաղաւարտ բազմախորան. այսինքն որ ունի բազում կատարս կամ ցցունս. (Նիւս. թէոդոր.։) յն. τρίλοφος trium cristarum իբր եռակատար։


Բազմախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Բազմաբանութիւն.

NBHL (1)

Եւ եղիցիս պատրաստ (այսինքն զգոյշ) ի բազմախօսութենէ. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Բազմակալ, աց

See full entry →

s.

candlestick;
snuffers;
guest;
cf. Բազմակ.

NBHL (2)

Որպէ՛ս Բազմակ, այսինքն ճրագ. λύχνος lucerna

ԲԱԶՄԱԿԱԼ. Որպէս Բազմակակալ. այն է ըստ ոմանց ունելիք ճրագի, այսինքն մկրատ. որ եւ ՅԱՐԴԱՐԻՉ ասի. ... կամ ըստ այլոց՝ Ընդունարան իւղոյ. եղաման, ձիթաման կամ ձագար. թարգմանի ի մեզ եւ ԲԵՐԱՆ ՃՐԱԳԱՑ. զի եբր. է մախթա, մէլփախաիմ եւ մուձափօթ. եւ յն. ἑπαριστρίς, ἑαρίστηρ forceps եւ haustrum, situla, infusorium


Բազմական, ի, աց

See full entry →

s.

guest, invited person;
table, banquet;
carpet, mattress, couch, sofa;
bench, seat;
—ս —ս բաշխել, to divide tho guests, to form several banquets apart;
—ս արկանել, to offer chairs or seats.

NBHL (1)

Թափեաց ի գլուխ նորա ի բազմականին. (Մտթ. ՟Ի՟Զ. 7. (ու ր յն. բերի ի ՟Ա նշ. այսինքն Յիսուսի բազմեցելոյ։))


Բազմակին, կնոջ

See full entry →

adj.

having many wives, polygamist.

NBHL (1)

Լիցուք ապա բազմակից ընդ աղքատութիւն Քրիստոսի. զի նա ինքն է, որ աղքատօքն՝ զոր կերակրեմք ի սեղանս մեր, բազմի ի միջի մերում. (Բրսղ. մրկ.։)


Բազմաձեռն

See full entry →

adj.

powerful, strong;
numerous, much, in several manners.

NBHL (1)

πολύχειρ multimanus, numerosus Որ իցէ բազում ձեռն, այսինքն չափ եւ թիւ զինուորական ուժոյ, կամ բազմութիւն արանց ուժաւորաց. բազմաթիւ. յոքնախումբ. յաճախագունդ. (որոյ ներհակն Սակաւաձեռն ասի). շատւոր.


Բազմաձեւ

See full entry →

adj.

multiform.

NBHL (1)

Անունն Աստուծոյ՝ բազմաձեւ եւ բազմատեսակ յասացելոցն (այսինքն՝ ի սուրբ գրոց) ստեղծանի. (Դիոն. ածայ.։)


Բազմաղի

See full entry →

cf. Բազմալար.

NBHL (1)

Որոյ աղիքն այսինքն լարքն են բազում.


Բազմամանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

having many children.

NBHL (1)

Քանզի ի բազմամանկութենէ մի (այսինքն զմին) մատուցանել Աստուծոյ՝ իբրու զխայրիս ինչ որդւոց՝ հրաշափառագոյն ոչ ինչ է։ Բազմամանկութիւն, քաջամանկութիւն, ծերութիւն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Բազմամասն

See full entry →

adj.

that is formed of several parts;
diverse, various, multifarious.

NBHL (1)

Որպէս բազմամասն ինչ զնա (այսինքն զիմաստասիրութիւն) գոլով՝ ընդ բաժանմամբ ստորարկեսցուք. (Անյաղթ. ՟Ժ՟Ե։)


Բազմամարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

state of an inhabited town;
great population.

NBHL (1)

Առաջինքն ի դիցն՝ սկիզբն աշխարհի եւ բազմամարդութեան. (Խոր. ՟Ա. 8։)


Բազմամբոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

great multitude of people;
tumult, great noise with confusion and disorder.

NBHL (1)

Յաճախութիւն ամբոխի, եւ ամբոխիչ իրաց. Նա ինքն ամբոխի առ ինքն բազմամբոխութեամբն եւ ախտիւք, եւ այլոց զնոյն զայն գործէ. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Բազմամթեր

See full entry →

cf. Բազմահամբար.

NBHL (1)

Ծակոտէր զբազմամթեր աման խորհրդոցն. այսինքն զմիտսն լի բազում նենգանօք. (Եղիշ. ՟Բ։)


Բազմամիտ

See full entry →

adj.

wise, learned.

NBHL (1)

Այրն ինքն քաջ է, եւ բազմամիտ է. (Փարպ.։)


Բազմանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to increase, to grow in great numbers, to shoot, to multiply, to enlarge;
to abound, to overflow.

NBHL (1)

Բազմանալ բանից, ողջունի, դիականց, մեղաց, կառաց, փրկութեան, քահանայութեան, (այսինքն քահանայից,) գոչման, աղաղակի.եւ այլն։


Բազմաշարժ

See full entry →

adj.

trembling;
mutable.

NBHL (2)

Իշխելն (առ մարդիկ) ե՛ւ բազմաշարժ, եւ բազմացնոր. իսկ նորայն (այսինքն Աստուծոյ՝) անաշխատ ... անշարժ ... զամենայն շարժէ. (Արիստ. աշխ.։)

Առ ի յախտից (այսինքն ի կրից) բազմաշարժից վտանգեալք. (Դիոն. ածայ.)


Բազմապաճոյճ

See full entry →

adj.

well adorned, embellished.

NBHL (1)

Բազմապաճոյճ զարդարանօք պճնեալ զինքն կազմեաց որոգայթ. (Պիտ.։)


Բազմապատկեմ, եցի

See full entry →

va.

to multiply;
to repeat.

NBHL (2)

Առ ինքն բոլոր միանայ, եւ ոչ յինքն՝ մտեալ, եւ բազմապատկացուցեալ զինքն նուազէ զիւրն միութիւն. (Դիոն. ածայ.։)

Քրիստոս վէմ բազմապատիկ, որ բազմապատկեաց զինքն՝ վէմ կոչելով զՍիմոն, եւ նա զամենայն հաւատացեալսն. (Տօնակ.։)


Բազմապատկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

multiplication

NBHL (1)

Զմիեղէն նորա բազմապատկութիւն. այսինքն զօրութեամբ բազմապատիկն լինել. (Դիոն. ածայ.։)


Բազմաստեղն

See full entry →

adj.

that has many branches, boughs or parts.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱՍՏԵՂՆ որ եւ ԲԱԶՄԱՍՏԵՂՆԵԱՆ. Որ ունի զբազում ստեղունս, այսինքն զճիւղս, զոստս, իրօք կամ նմանութեամբ. բազմաշառաւիղ, բազմաճառագայթ. եւ բազմատեսակ.


Բազմաստեղք, ղաց

See full entry →

s. pl. ast.

pleiades.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱՍՏԵՂՔ Πλειάς յոքն. Πλειάδες plejades որ եւ ԲՈՅԼՔ կոչին. այսինքն են Համագունդ եօթն աստեղք երեւեալք ի գլուխ կամ ի թիկունս Ցուլ աստեղատանն, որոց վեցք առաւել պայծառափայլք.


Բազմավէպ, վիպի

See full entry →

adj.

that relates many things, polyhistor.

NBHL (1)

Այլքն ի պատմագրեաց, զբիւռոս (այսինքն զբերոսայ) ասեմ, զբազմավիպէն (զաղեքսանդրէ), եւ զաբիւդենեայ. (Խոր. ՟Ա. 3։)


Բազմատարած

See full entry →

adj.

far extended, very extensive.

NBHL (1)

Արարեալ նշանագիրս կարճոտունս եւ բազմատարս. այսինքն որք փակեն յինքեանս զբազում գիրս զորպէս, աշխարհ, այսինքն եւ այլն. եւ նշանագիրք սինէացւոց. (Երզն. քեր.։)


Բազմացեղ

See full entry →

adj.

of many tribes;
cf. Բազմատեսակ.

NBHL (1)

Իսկ դուք յո՞վ էք յարեալք ... ասացելովքդ՝ (այսինքն ըստ առածին՝) բազմացե՛ղք էք. (Աթ. ՟Դ։)


Բազմոց, աց

See full entry →

s.

altar or resting-place;
chair, seat;
mattress;
couch, sofa.

NBHL (1)

Առեալ եբարձ զնա ի բազմոցէն. այսինքն ի հանդիսէ կոչնոց. (Եփր. յհ. մկր.։)


Բազում, զմի, զմաց

See full entry →

adj. adv.

"several, diverse, much, thick, great, large, full, abundant, copious, numerous, considerable, frequent, very, too much, excessive;
ոչ —, but little, not much;
— անգամ, բազմիցս, several times, often, frequently, cf. Յոլով անգամ, cf. Շատ անգամ;
— ինչ պէտք են, it is necessary much trouble, many things;
յետ ոչ — աւուրց, in few days;
ի բազմաց հետէ, a long time ago;
—ք, many people;
—ք ի մարդականէ, the most part of men;
" —ս, — ինչ, much, too much;
— ինչ գոչել ծովու, roaring of the waves;
—ս չարչարիլ, to suffer much;
ընդ — ժամանակս, for a longtime.

NBHL (6)

Զկնի որոյ եւ այլ բազումս կեցեալ ամաց՝ մեռաւ. այսինքն բզմութիւն ամաց, իբր ամս բազումս. (Խոր. ՟Ա. 13։)

Բազումք յարեան ի վերայ իմ։ Բազումք ասէին զանձնէ իմմէ։ Բազումք ասիցեն ցիս։ Որ ի վերայ բազմաց (այսինքն բոլորից) հեղու ի թողութիւն մեղաց։ Մի հաց, մի մարմին եմք բազումքս եւ այլն։

Բազում խնդա՛լ ասել. այսինքնբարեաւ մնալ ասել. (Փիլ. ստէպ։)

Բազում մեկուսի են այսոքիկ յաստուածային բնութենէն. այսինքն յոյժ. (Կիւրղ. գանձ.։)

Իսկ հօրն ընդ առաջ գնալն՝ բազմօք ցուցեալ է. (այսինքն յօրինակին Աբրահամու, եւ այլն։) Եւ զայս օրինակ ուղղութեան՝ բազմօք ունիմք ճշմարտել. (Իգն.։)

Ոչ բազում ի հռոմայեցւոցն կացաք քաղաքի. այսինքն ոչ յերկար ժամանակ. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Բաժ, ից

See full entry →

s.

impost, duty, tax, contribution, levy, custom;
— անցից, toll.

NBHL (1)

Բա, մասն. Հին բռ.։ Առաւել վարի որպէս Բաժին արքունի, այսինքն մաքս վաճառելի իրաց. պ. պաժ, կամ պայ. թ. պաճ.


Բաժանակալ

See full entry →

s.

heir;
բաժանակալ լինել, cf. Ժառանգեմ.

NBHL (1)

Այսինքն Բաժակ։ (Մխ. երեմ.) եթէ չիցէ սխալ գրչի։


Բաժանական, ի, աց

See full entry →

adj.

divisible.

NBHL (1)

Որպէս, Աստուած էր ինքն եւ մարդ համանգամայն, ո՛չ ոմն Աստուած, եւ ոմըն մարդ՝ բաժանական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Բաժանեմ, եցի

See full entry →

va.

to divide, to separate;
to share, to distribute;
to cut, to decompound, to disjoin, to uncouple, to disunite, to split, to cleave, to scatter, to behead, to make an incision;
— վիճակաւ, to allot.

NBHL (2)

Զմիաւորեալն ինքն ըստ ինքեան բաժանէր ջուր յերկաքանչիւր կողմանս։ Յիրարաց բաժանեալ սահմանաւ (զճշմարտութիւն եւ զստութիւն). (Պիտ.։)

Եթէ հաւատասջիք, եւ ոչ բաժանեսջիք՝ ի միտս ձեր. այսինքն երկմտեսջիք. (Մծբ. ՟Ա։)


Բաժանումն, ման

See full entry →

s.

division, share, distribution, partition, repartition, dispensation;
decomposition, dismemberment, disengagement, disjunction, distraction, dissolution;
stitch, rupture, departure;
separation, disunion, scission, retrenchment, section, segregation.

NBHL (1)

Բաժաննումն զմինն ի բազումս տրամատէ եւ յանբաւս։ Ի ձեռն բաժանման ստուգաբար զմասունս նորա իմանամք։ Բաժանումն է առաջին հատումն ենթակայի (այսինքն առաջիկայ) իրողութեան. ո՛րգոն, յորժամ ասեմք, եթէ կենդանեացն ոմանք անբանք. (Սահմ. ՟Բ. ՟Ժ՟Է։)


Բաժին, ժնից

See full entry →

s.

part, share, portion, quota, proportion, distribution, equality, parcel, piece;
dose;
lot;
— հարկաց, assessment.

NBHL (2)

Ասեն... եօթն մոլորակացդ իշխանութեամբ (այսինքն ազատութեամբ) շրջել, եւ ոչ ի բաժնի կալ. (Շիր.։)

Զմարդն խառնէր ի բաժնին (այսինքն հաղորդ առնէր) եղելոցն անուանս դնելոյն. (Սեբեր. ՟Է։)


Բալ, ից

See full entry →

s.

cherry;
large black cherry;
morello cherry;
fog, mist;
pale colour, paleness.

NBHL (1)

Բալեցնօղ է աչացն. այսինքն մթացուցիչ, բլչացուցիչ։


Բալուտ

See full entry →

s. adj.

acorn, tassel;
cloudy, gloomy

NBHL (1)

Որպէս ռմկ. բալումուտ, բէլիտ, պէլուդ. այսինքն Կաղին վայրենի. βάλανος, φηγό, ὁξύα glans, fagus (Բժշկարան.։)


Բախեմ, եցի

See full entry →

va.

to strike, to beat;
to shock, to knock;
to touch;
to scourge;
—ի քարի զոտս, to strike one's foot in a stone;
— հողմոց զտուն, raging of the wind against the houses;
— զգուռն, ի գրան, to knock at the door;
— զկուրծս, to beat one's breast;
— զքնար, to touch a cithern, harp, lyre;
— ճառագայթից զաչս, to dazzle the eyes;
բախեալ արտասուօք, burst into toars.

NBHL (1)

Բախեցե՛ք զաման լալոյն արտասուաց. այսինքն հարէք զաչսն. (Ագաթ.։)


Բախտագիւտ

See full entry →

adj. s.

prophetical;
diviner, foreteller.

NBHL (1)

Գտօղ, այսինքն գուշակօղ կամ հմայօղ զբախտ.


Բակառեմ, եցի

See full entry →

va.

to encompass, to begird;
to contain, to comprehend.

NBHL (1)

Որ կենդանի ասէ, մակաւելի բակառէ, քան թէ որ զմարդն. այսինքն ի սեռն բազում ինչ փակի քան ի տեսակն. (Արիստ. ստորոգ.։)


Բաղադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to compose, to conjoin;
to ally;
to mingle, to mix;
to compound.

NBHL (2)

Բաղ, (այսինքն) հիւսական. (Հին բռ.։)

Բաղադրեսցի անուանցն. (այսինքն յարեսցի ընդ անուանս)։ Յատուկ ստորոգեալն յամենայն ձայնս՝ եւ ճշմարտեալք զումեքէ, արդեօք եւ բաղադրեալք ի միասին՝ ճշմարտիցե՞ն զնմանէ. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Բաղայք, այից, այց

See full entry →

s. adv.

pretext, excuse, subterfuge;
suspicion;
stain, fault;
cause, reason;
բաղայս ի վերոյ դնել, զբաղայցն յօգել պատճառս, to seek excuses or pretexts;
բաղայս ստութեան կարկատել ի վերայ, to slander;
առանց բաղայց, innocent, inculpable, blameless;
inexcusably.

NBHL (1)

Յանդիմանութիւն (խղճի մտաց) ոչինչ սովորեալ ընդունել ի պատճառաց ի բաղայց։ Առանց բաղայց (այսինքն անպատճառ) պարտապան է կամաւոր մեղաց։ Առանց բաղայից (այսինքն անմեղադրելի) են։ Առանց բաղայց եւ անբիծ ե՛րթ գնա՛. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին. ՟Ա. 77։)


Բաղանապետ, ի, աց

See full entry →

s.

bath-keep-er, bather;
bath-woman.

NBHL (1)

Եկեալ առ բաղանապետ մի՝ տայր զինքն ի մշակութիւն նմա. (Ճ. ՟Ա.։)


Բաղարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to compound.

NBHL (1)

Զամենայն աշխարհն յինքն բաղարկեալ. (Թէոդոր. խչ.։)


Բաղբաղանք

See full entry →

s.

cf. Բաղբաղայք.

NBHL (1)

Նստէր բաղբաղանօք իբրեւ զքահանայապետ (այսինքն սուտ անուամբ, կամ պատրուակաւ, պատճառանօք). (Մագ. ՟Ա։)


Բաղբաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to pretend, to conceal under a pretext;
to calumniate;
to accuse, to impeach.

NBHL (3)

αἱτιάομαι causor, criminor, σκήπτω fingo, praetexo Կցկցել. կարկատել. ստութեամբ յօգնել բաղայս, այսինքն պատճառանս վասն իւր, կամ մեղադրանս ի վերայ այլոց. պատճառել. մեղադրել. ստգտանել.

Բառս իմն եւ քնոււթիւն ընդդէմ միմեանց ուսոյց բաղբաղել։ Յամօթ լիցին նոքա, որք արարած բաղբաղեցին (այսինքն յօդեցին) զբանն Աստուծոյ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. առակ.։)

Զամենայն իսկ պատմութիւնս քերթողացն պատճառ կորստեան յիրաւի ոք թէրեւս բաղբաղեսցէլինել այսինքն ամբաստանեսցէ փաստիւք. (Պիտ.։)


Բաղկացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consistency, composition, conjunction.

NBHL (1)

Արհեստ է բաղկացութիւն, այսինքն գումարութիւն յարադրութեան. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)


Բաղկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to constitute, to compose.

NBHL (1)

Ստոյգ երաժշտականն բանիւ միայն պիտանացեալ բաղկացուցանէ զինքն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)