Definitions containing the research թագաւոր : 1760 results

Վեցամեայ

adj.

sexennial;
six years old.

· Calfa

NBHL (1)

Փիոփս վեցամեայ առ սկիզբն թագաւորելոյ, եւ կալաւ մինչեւ հարիւր ամ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Վէս, վիսաց

adj.

highflown, arrogant, proud, saucy, insolent, haughty, fierce;
harsh, hard-hearted, cruel, inhuman, brutal;
cross, crabbed, surly, peevish.

· Calfa


Վիճակեմ, եցի

va.

cf. Վիճակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մատաթեայ զառաքելութիւն վիճակեաց, եւ ագաբեայ եւ տիմոթեայ զմարգարէութիւն։ Վիճակեցին զքաղաքն, եւ անկաւ վիճակն կուռնելիոսի։ Զպատմուճանն վիճակեցին՝ ու՛մ եւ ելցէ։ Վիճակեալ երկոցունց (թագաւորաց՝ պրս. եւ յն) զմեծ զաշխարհս հայոց բաժանեալ ծառայեցուցին։ Տեսանես զհանդերձսն մերկացեալ, զպատմուճանն վիճակեալ. (Լմբ. ստիպ.։ Տէր Իսրայէլ. փետր. ՟Ի՟Բ.։ Երզն. մտթ.։ Փարպ.։ Եղիշ. խաչել.։)


Վին, վնաց

s.

lute;
— հարկանել, to play the -.

· Calfa

NBHL (1)

Ամփիոն թեբայեցւոց թագաւորեաց. զորմէ վիպի գավին հարկանել, եւ զքարինս գռնչեցուցանել. քանզի էին ապուշք ոմանք լսօղքն. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Փափագ

cf. Փափաքանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ փառս Աստուծոյ, որ ի ժամանակս թագաւորութեան նորա զայսպիսի հոգեւոր կենաց փափաք ժառանգեաց յաշխարհիս Հայոց. (Փարպ.։)


Փափկանամ, ացայ

vn. fig.

to soften, to become tender, soft;
to become nice, delicate, to get soft or effeminate, to live in idleness, in pleasures, to pamper oneself, to give oneself up to effeminacy or voluptuousness;
— յանկողինս, to throw oneself listlessly or lazily on divans or conches, to sleep in soft beds;
— որովայնիւ, to addict oneself to epicurism;
տօն փափակացեալ, a duly kept feast or festival.

· Calfa

NBHL (1)

Փափկացայք ի վերայ երկրի, եւ զբօսայք։ Գիրացան եւ փափկացան ի բարութիւնս մեծամեծս։ Ինքն ընդ թագաւորս փափկասցի։ Հեզք փափկասցին ի բազում խաղաղութեան իւրեանց։ Էաք հացալիցք, եւ փափկացեալք։ Փափկանայք յանկողինս ձեր.եւ այլն։


Փեսայութիւն, ութեան

s.

nuptials, marriage, wedding.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղ ոսկի տեղայր ի փեսայութեանն Արտաշէսի։ Մեծ իշխանն Սահակ, որ որդիացուցեալ էր իւր փեսայութեամբ զթագաւորն Աշոտ. (Խոր. ՟Բ. 47։ Յհ. կթ.։)


Փոխադրեմ, եցի

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր փոխադրեցեր զթագաւորին օրէնս։ Յուլիանոս զանուն քրիստոնէից ի գալիլեացիս փոխադրեաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։ Նոննոս.։)


Փոխանորդեմ, եցի

va.

to substitute, to fill or take the place of, to succeed to;
— զկեանս, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Զսա լիւսիմաքոս փոխանորդէ։ Որդի զհայր փոխանորդեալ։ Որք յետ նորա ի նորին սերմանէ փոխանորդեցին զթագաւորութիւն. (Եւս. քը։ Շ. վիպ.։ Յհ. կթ.։)


Փոխատու, աց

s.

lender.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխատու լեր այսր թագաւորութեանս՝ մասնաւորելով յընչից քոց. (Վրք. ոսկ.։)


Փոխարէն, րինաց

s. prep. adv.

recompense, compensation, retribution, remuneration, reward;
return, requital, satisfaction, revenge;
in exchange or return for, instead of, for;
reciprocally;
— վնասուն, amends, indemnity, reparation;
— այցելութիւն, return visit;
դարձ —րինի, condign recompense;
առնել զդարձ —րինի, to give like for like;
հատուցանել զ— վնասուն, to make up to, to indemnify for.

· Calfa

NBHL (1)

Յղեաց առ խոսրով՝ արքայն մօրիկ. քանզի զնա թագաւորին փոխարէն էին կացուցեալ. (Մամիկ.։)


Փողոց, աց

s.

street;
մանր —, narrow-street, alley;
—ք վաճառաց, mercery, mercer's shops;
—ք գնացից ջրոյ, water-pipe, water-conduit;
ի —ի, in the open street;
— տալ, կտրել, կազմել, թողուլ, to open a way, to fray a way, to cut a road through the enemy.

· Calfa

NBHL (1)

Փողոցս թողեալ պատերազմին դրունս երկու։ Զօրքն սկսան կաղմել փողոցս թագաւորին. (Զենոբ.։)


Տապանատուն

s.

cemetery, burial-ground;
— եկեղեցւոյ, church-yard.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ տանել զինքն ի տապանատուն հարցն ի վանսն գլակայ։ Թաղեցին զաշոտ ի տապանատունն առաջին թագաւորացն հայոց. (Մամիկ.։ Ուռհ.։)


Տապաստ, ի

s.

mat, carpet.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ բորոտութիւն թագաւորին կոստանդիանոսի իբրեւ տապաստ (կամ տապասկ). (Հ=Յ. յնվր. ՟Ժ՟Ե.։)


Տառապեալ

adj.

loaded with misfortunes, with trouble, poor, pitiable, unhappy, miserable.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն տառապեալս մահապարտ արարին։ Այր մի տառապեալ եմ ես։ Եւ ես այր տառապեալ եմ, ոչ փառաւոր։ Իշխանութիւն մի տառապեալ քան զամենայն իշխանութիւնս։ Այրին այն տառապեալ (յն. աղքատ). եւ այլն։ Զթագաւորաց եւ զտառապելոց մի միտս առնէ. (յն. որբոց) (՟Ա. Եզր. ՟Գ. 19։)


Տատամսութիւն, ութեան

s.

vexatious perplexity, titubation, hesitation, wavering, inquietude, embarrassment.

· Calfa

NBHL (1)

առանց հոգոց եւ տատամսութեանց վայելէիր ի պարգեւս թագաւորին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)


Տարաբերեմ, եցի

va.

to bear here and there, to shake, to agitate, to move, to stir.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուծոյ սեփական թագաւորութենէն բանս տարաբերէ. (Համամ առակ.։)


Տարադէմ

adj.

far, far off, far distant, remote;
— գնալ, դէմ եդեալ — գնալ, to go afar, abroad, to be estranged, to leave one's native land, to go from home.

· Calfa

NBHL (1)

Դէմ եդեալ տարադէմ գնացեալ՝ փախստեայ լինէին։ Դէմ եդեալ ես տարադէմ գնացի ի պորոս ատրպատականին ... Դէմ եդեալ չուէ առ թագաւորն եգերացւոց. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։)


Տարակոյս, կուսից

s. adj.

doubt, uncertainty, wavering, vacillation, irresolution, hesitation, embarrassment;
tribulation, anguish, anxiety;
doubtful, uncertain;
ի —կուսի կացուցանել, ի — արկանել, to cause to doubt, to call into question;
կալ ի —կուսի, to doubt, to be in doubt, to waver;
— ի —ս կցել, to multiply doubts, questions;
չիք ինչ —, there is no doubt;
undoubtedly.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խոնարհ եւ ի տարակոյս բանից թախծեալ սրտիւք առ երկնային թագաւորն անամօթ վերաղաղակէին. (Կլիմաք.։)


Տարեւոր

cf. Տարեւորական.

· Calfa

NBHL (1)

Որդի տարեւոր սաւուղ ի թագաւորել իւրում. իմա՛ չափահաս, կամ պարզամիտ որպէս տղայ տարեկան։


Տարփաւոր

cf. Տարփող.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեպաշտութեան եւ իմաստութեան տիրապէս տարփաւորն՝ աստուածասէր թագաւորն հայոց հեթում. (Երզն. քեր. յիշատ.։)


Տարփումն, ման

s.

cf. Տարփանք.

· Calfa

NBHL (1)

Լնուլ զաստուածահաճոյ տարփումն սիրոյ՝ թագաւորին. (Ճ. ՟Ա.։)


Տեառնաբար

adv.

like Jesus.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կոստանդին ճաշակեաց ի թանձրացեալ եւ զմռսեալ լեզոյս մերձ ի կատարումն կենացն տեառնաբար՝ զդղրդումն թագաւորութեան մերոյ. (Վրդն. պտմ.։)


Տեղակալ, աց

adj. s.

fixed in place, firm, stable, immovable, constant, stationary;
lieutenant;
vicar;
capitular;
substitute.

· Calfa

NBHL (1)

Զնա առաքէ թագաւորն՝ տեղակալ քաղաքին անւոյ. (Լաստ. ՟Ժ։)


Տրապիզիտ, աց

s.

money-changer;
table-companion, messmate.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագահ անդր զնստելն առձեռնէր քան զամենայն մեծանձանց. եւ զի՛նչ թագաւորական էր սպտս, զամենայն նմա հրամայեաց տալ. ընդ որ տրապիզիտքն ամենայն սոսկացան. (Կաղանկտ.։)


Տրմուղ, մղի

s.

inexperienced, inexpert, raw, unpracticed, new;
untamed, wild.

· Calfa

NBHL (1)

Հեծեալ է ի վերայ յաւանակի տրմղի կրմղի։ Միայն թագաւորն յիսուս նստաւ ի վերայ տրմղի կրմղի յաւանակի. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Տրոքիլոս

s.

trochilus, gold-crested wren.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. դրօ՛խիլօս. τρόχιλος, τροχίλος trochilus. Անուն փոքրիկ եւ մեծանունզ թռչնոյ՝ իբրու թագաւորի հաւուց.


Տրցակ, աց

s.

bundle, bunch;
— խոտոյ, truss, bottle;
— փայտի, faggot, bundle of wood;
— մագնիտական, pencil of magnetic rays;
առնել տրցակ or տրցակեմ, to truss, to tie in a bundle, to bottle, to bind up in faggots.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ժամանակի հնձոցն երթեալ տեսին, զի մարգարիտ էր բուսեալ, եւ քեղեցին տրցակ մի, արարեալ եդին յարկս թագաւորին. (Ոսկիփոր.։)


Ցածուցանեմ, ուցի

va.

to lower, to put or bring down, to stoop;
to reduce, to abate, to diminish, to lessen;
to abase, to debase, to disparage, to humiliate;
to soften, to assuage, to calm, to moderate, to appease, to allay, to tranquillize;
ցածոյց Տէր շուրջ զինեւ, the Lord has given me peace on all sides.

· Calfa

NBHL (1)

Զհակառակութիւնս ցածուցանէ (այլ. ձ. դադարեցուցանէ) լուռ լուռն։ Ցածոյց զսրտմտութիւն իմ։ Զխռովութիւն ալեաց նորա դու ցածուցանես։ Զձայն ալեաց նորա ցածուցանէ։ Ցածուցանես դու նմա զաւուրս չարութեան։ Ցածոյց տէր Աստուած իմ շուրջ զինեւ։ Ցածուցից զերեսս նորա պատարագօքդ։ Ելից առ Աստուած, զի ցածուցից վասն մեղաց ձերոց։ Սրտմտութիւն թագաւորի՝ հրեշտակ մահու, եւ այր իմաստուն ցածուցանէ զնա։ Հազիւ հազ ցածուցանէին զամբոխն։ Ապա թագաւորն զդառնութիւն գազանութեանն ցածուցանէր։ Կակղացաւ Շմաւոն, եւ ցածոյց զպատերազմն, եւ այլն։


Ցանկամոլ

adj.

lustful, libidinous.

· Calfa

NBHL (1)

Բաբելացւոց թագաւորութիւնն, որ ցանկամոլք եւ պերճասէրք էին. (Համամ առակ.։)


Ցասնում, եայ

vn.

to lose one's temper, to put oneself in a passion, to fall or fly into a passion, to fire up, to be indignant, very cross, greatly incensed, violently enraged, angry, vexed, exasperated;
— տարապարտուց, to fire up at the least thing, to be easily provoked, put out.

· Calfa

NBHL (1)

Առ այս թագաւորդ ոչ ցասնոյր։ Մի՛ ցասնուր ինձ։ Ցասեաւ տէր ի վերայ ազգի նոցա։ Ցասեաւ վիշապն ընդ կնոջն։ Ընդ իս ցասուցեալ էք. եւ այլն։ Նա վասն զի ամենայնին տեղեակ էր, ոչ ցասնու։ Ոչ կամեցաւ Յիսուս տալ պատասխանի, մինչեւ ցասնուլ հերովդէի. (Իգն.։)


Ցասումն, ման

s.

anger, indignation, passion, wrath, ire, rage, fury;
ի — ածել, to provoke, to anger, to incense;
գրգռել զ— ուրուք, to rouse or stir up wrath, to put into a passion;
թափել զ— բարկութեան, to vent one's anger or spleen;
մեծապէս ցասմամբ եռալ ախտից, to be aggravated, to become worse;
լինել ցասմամբ ընդ ումեք, to be angry with, to quarrel with a person.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ բարկասցի ցասումն քո յիս։ Եթէ ելցէ ցասումն արքայի։ Ոչ երկնչէր ի ցասմանէ թագաւորին։ Ի ցասմանէ առիւծու։ Հայեցեալ Յիսուսի զնոքօք լի ցասմամբ։ Եւ էր հերովդէս ցասմամբ ընդ տիւրացիս եւ ընդ սիդովնացիս։ Ցասմամբ մեծաւ։ Ո՛չ ցասմամբ յիշխանութեանս հպարտացեալ.եւ այլն։


Ցասչիմ, եայ

vn.

cf. Ցասնում.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ ցասչիս։ Ցասչել ունին քեզ։ Զայս ամենայն տանջանս ընդունելով՝ ոչ ինչ ցասչէր։ Եւ ցասչիս ո՛վ թագաւոր. (ՃՃ.։)


Ցեղապետութիւն, ութեան

s.

dignity of a chief, patriarchship.

· Calfa

NBHL (1)

Ճարտարութեամբ զցեղապետութիւն ազգի իւրոյ ունէր։ Ոչ գտանի ստուգաբան պատմութիւն ինչ ցեղապետութեան։ Կազմէ զթագաւորութիւն տանուտերական ցեղապետութեան. (Խոր. ՟Ա. 31։ Յհ. կթ.։ Վրդն. պտմ.։)


Ցեղիմ, եցայ

vn.

to descend or derive from, to take origin.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյ իւրովքն պահեաց. յորոց վերստին ցեղեցաւ սերմն մարդկան։ Ցեղեցան յերկոտասան նահապետացն։ Ուստի Արշակ թագաւորեալ, Արշակունի ազգըն ցեղեալ. (Լմբ. իմ.։ ՃՃ.։ Շ. վիպ.։)


Ցերեակ

adv.

by day, in daytime, during the day, in broad daylight;
զցայգ եւ զցերեկ, day & night;
զօրն ցերեկ, all day long.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ երեկս մտանէր առ թագաւորն. եւ ցերեակ երթայր անդրէն առ ընկերս իւր. (Եսթ. ՟Բ. 14։)


Տիեզերակալ, աց

s.

master, conqueror of the universe.

· Calfa

NBHL (2)

Տիեզերակալին աղեքսանդրի մակեդոնացւոյ։ Ինքնակալ եւ տիեզերակալ արքայ։ Ի սողոմոն տեսէ՛ք, թէ քանի տիեզերակալ թագաւոր էր. (Խոր. ՟Բ. 85։ Մագ. ՟Ա.։ Նար. երգ.։)

κοσμοκράτωρ mundi imperium obtinens, imperator. Աշխարհակալ. ինքնակալ. թագաւոր մեծ. եւ տէրութիւն նորա.


Տիեզերակալեմ, եցի

vn.

to become lord of the whole universe, to conquer, subject or subjugate the world.

· Calfa

NBHL (2)

Աղեքսանդր մակեդոնացին տիեզերակալեաց։ Կայսր տիրեաց աշխարհի տիեզերակալեաց։ Աղեքսանդր փիլիպպեայ տիեզերակալեալ։ Աղեքսանդր թագաւորեալ ամս ՟Ժ՟Բ. համօրէն տիեզերակալեաց ամս է։ Որպէս արարին հռոմայեցիք եւ տիեզերակալեցին. (ՃՃ.։ Յհ. կթ. Երծր. ՟Ա. 7։ Լմբ. առակ.։)

κοσμοκρατέω orbi impero. Տիեզերակալ լինել. տիրել աշխարհի. թագաւորել.


Տիեզերակալութիւն, ութեան

s.

universal dominion, rule over the whole world.

· Calfa


Տիեզերակեցոյց

adj.

saving the world, all-saving.

· Calfa

NBHL (1)

Զթագաւորն յաւիտենից տիեզերակեցոյց, եւ որ փրկեացն զարարածս ամենայն. (Գանձ.։)


Տիեզերասաստ

adj.

making every one, or all the world tremble.

· Calfa

NBHL (1)

Զկնի քաջ եւ յաղթող եւ տիեզերասաստ թագաւորացն. (Միխ. ասոր.։)


Տիեզերաքարոզ

adj.

preached, published to all the world.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքնակալ եւ տիեզերաքարոզ թագաւորաց։ Ի տիեզերաքարոզ վարդապետէն իւրմէ պօղոսէ. (Յհ. կթ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Տիկին, կնոջ, կնանց, կնայց

s. fig.

mistress, Mrs, dame, lady;
princess, queen, empress;
վիկտորիա տիկնանց —, Queen Victoria;
— մանկամարդ, young lady, miss, damsel;
— երկնից, queen of heaven, moon;
— վանաց, superioress, abbess.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն է եւ պրս. դէգին. ի մեզ ստուգաբանի տիրնկին. մեծ եւ տիրօղ կին. տիրուհի. κυρία, δέσποινα, ἁρχούσα , ἠγουμένη, βασίλισσα domina, hera, matrona, princeps femina, regina. Կին տանուտեառն, իշխանի, թագաւորի. տան տիկին. խաթուն, գատըն, սուլթան.


Տիկնութիւն, ութեան

s.

ladyship;
Highness, Majesty.

· Calfa

NBHL (2)

Զմտաքա զմայր ի բաց արար ի տիկնութենէ (յն. ի տիկին գոլոյ)։ Զտիկնութիւն նորա (յն. թագաւորութիւն) տացէ կնոջ, որ լաւ եւս իցէ քան զնա. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 13։ Եսթ. ՟Ա. 19։)

Զի տարցին զնա կնութեան տրդատայ թագաւորին, եւ տիկնութեան հայոց։ Որ զտիկնութեանն քո թողեր զփառս. (Ագաթ.։ Շար.։)


Տիպ, տպոյ, տպի, տպաց

s. anat.

type, model, example, pattern;
manner;
figure, image, form;
expression;
style;
impression, stamp, print, mark;
edition;
—ք կերպարանաց, feature, lineament, character;
—ք մեռելոց, phantom, ghost, shadow;
— կերպարանաց բանից, style;
այսու տպով, in this manner or way;
ի —, similar, like, conform, in the form of;
վաթսներորդ —, sixtieth edition;
բերել զ— ուրուք, իրիք, to be like, to resemble, to have likeness to;
hymen, the virginal membrane.

· Calfa

NBHL (1)

Դրոշմէ ի նմա զտիպս թագաւորական կնքոյն։ Ընդ պատուականն ոսկւոյ թագաւորական տպի յեռեալ. (Իգն.։ Սկեւռ. լմբ.։)


Տիրեմ, եցի

va. vn.

to bear sway, to reign over, to rule;
to become master, to seize, to conquer, to occupy, to hold, to possess, to subject;
to predominate;
to become subject, to pass under the rule or dominion of;
տիրելդ ամենեցուն, your power over all;
կամ տիրելո՞վ տիրեցես մեզ, or shall we be subject to your rule?
տիրեսցեն երկրին, they shall possess the earth;
տիրեցին նոցա առիւծքն, they were caught by lions;
յորժամ ի նիւթ ինչ տիրէ հուր, when any thing is set on fire;
ոչ տիրէին նմա տանջանքն, torture had no power over him;
դու տիրես զօրութեանց ծովու, thou rulest the proud waves;
արքայութիւն նորա ամենեցուն տիրէ, (his kingdom embraces all), all shall be subject to his kingdom.

· Calfa

NBHL (1)

Առ այր քո դարձ քո, եւ նա տիրեսցէ քեզ։ Միթէ թագաւորելով թագաւորեսցե՞ս ի վերայ մեր, կամ տիրելով սիրեսցես մեզ։ Տիրէ՛ր յարոէրայ մինչեւ ցձորն առնովնայ։ Տիրեցին նոցա ատելիք իւրեանց։ Տիրեսցէ նոցա ձեռն իմ։ Նա տիրէ ի վերայ ամենայն հեթանոսաց։ Արքայութիւն նորա՝ ամենեցուն տիրէ։ Դու տիրես զօրութեանց ծովու։ Տիրեն ի վերայ ձեր կանայք ձեր, եւ այլն։ Տիրեցելոց (այսինքն տիրողաց) մերոյ աշխարհի. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Տիրուհի, հւոյ

s.

the blessed Virgin;
mistress or lady;
քաղաք —, capital.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղաք տիրուհի, այսինքն թագաւորական. (Ճ. ՟Ա.։)


Տխատիմ, եցայ

vn.

to grieve, to fret, to be afflicted, sorry, to deplore, to bewail;
to be in mourning for.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ թագաւորի թշուառութեանցն տխատէր տրտմեալ. (Պտմ. աղեքս.։)


Տխրութիւն, ութեան

s.

sadness, grief, sorrow, chagrin, dejection, melancholy.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խոր տխրութեան եւ յանհնարին տրտմութեան եղեալ թագաւորն. (Ագաթ.։)


Տկար, աց

adj.

feeble, weak, debilitated;
powerless, impotent, infirm, languid, faint;
small, slight, slender, trifling;
fragile, frail.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել ի թագաւորութիւն տկար։ Զի՞նչ իցէ երկիրն, պարա՞րտ իցէ, եթէ տկար։ Ապա եթէ հետեւակս ինչ եւ տկարս ինչ խօսեալ իցէ.եւ այլն։