Definitions containing the research արդար : 1623 results

Բռեմ, եցի

va.

to plaster;
to whitewash;
to roughcast.

· Calfa

NBHL (1)

Զարտաքնայարդար՝ զբռեալ որմս գարշունակ. (Նար. ՟Ի՟Է։)


Բռնազբօսութիւն, ութեան

s.

cf. Բռնադատութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստունն յանդիմանէ եւ զամենայն բռնազբօսութիւն, եւ յարգէ զպահօղս իրաւանց եւ արդարութեան. (Տօնակ.։)


Դժուարալոյծ

adj.

difficult to be untied or explained.

· Calfa


Դժպհի

adj.

refractory, discordant, contrary, opponent, disagreeable, vexatious.

· Calfa

NBHL (1)

Դժպհի եղեւ մեզ (արդարն). (Իմ. ՟Բ. 12։ Ես. ՟Գ. 10։)


Դիազարդ, աց

s.

that dresses a dead body.

· Calfa

NBHL (1)

ἑνταφιαστής sepultor որ եւ ԴԻԱՊԱՏԻԿ. Որ զմեռեալս զարդարէ, պատէ, զմռսէ.


Դիպակ, աց

s.

gold stuff, brocade.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկով եւ դիպակով զարդարեաց. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ՟Բ. եւ Հ=Յ. մայ. ՟Գ.։)


Դիտաւորութիւն, ութեան

s.

intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստասիրութիւն դիտաւորութիւն ունի զհոգիս մարդկան զարդարել. (Սահմ. ՟Ժ՟Ե։)


Դիւրաթառամ

adj.

that fades easily.

· Calfa

NBHL (1)

Զխոտ դիւրաթառամ պայծառ զարդարէ. (Իգն.։)


Դիւրին, րնոց

adj.

easy, light, gentle, commodious;
flat.

· Calfa

NBHL (1)

Զշաւիղս արդարութեան զդիւրինս. (Առակ. ՟Բ. 20։)


Դիւցազն, զանց

s.

hero

· Calfa

NBHL (1)

Պատէր ազնուագոյնս զքաղաքն պարսպօք եւ զդրունսն զարդարէր դիւցազունս. (Եւս. քր. ՟Ա.) իմա՛ դիւցազնաբար. յն. սրբազանավայելչաբար.


Զազրանամ, ացայ

vn.

to loathe, to nauseate;
cf. Աղտեղանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զդին՝ որ յորդանց եւ ի թարախոյ զազրացեալ, այնպէս զարդարեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38.) տպ. զազրեալ. յն. ծախեալ կամ ծախելի։


Զանազանումն, ման

s.

cf. Զանազանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մատակարարտէ զզանազանումն իւղաբուղխ սերմանցն։ Զվարս եւ զճգնութիւն արդարոցն որպէս զպատուական ականց զանազանումն. (Փարպ.։)


Զանգակեմ, եցի

vn.

to adorn with little horse-bells.

· Calfa

NBHL (1)

Զանգակօք եւ բոժոժիւք զարդարել.


Զանց

s.

passage, transition;
— առնել, to pass, to omit, to skip, to leave, to neglect, to fail;
— լինել, to be wanting, to fail;
— առնուլ, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովուրդ զժողովրդեամբ զանց արասցէ առաւելութեամբ։ Զանց առնել առաւելութեամբ՝ դարձեալ այսպէս, գեղեցիկ զյոռւովն, (եւ) արդար զանիրաւաւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 158։)


Զարդ, ուց

s.

ornament, finery, embellishment, preparation, furniture, clothes, fringe, decoration;
dress, toilette;
attire;
— or —ք երկնից, the stars;
առնուլ զ— զանձամբ, — առնուլ, to adorn one's self;
ի զէն եւ ի — վառիլ, to arm one's self, to fly to arms.

· Calfa

NBHL (5)

Երկինք եւ երկիր, եւ ամենայն զարդ նոցա։ Զաստեղս եւ զամենայն զարդ երկնից։ Ամենայնի՝ որ իցէ ի զարդուէ երկնից։ Հայկիւն հանդերձ, եւ ամենայն զարդուն երկնից։ Սուգ առին սգաւորք, եւ ո՛չ առ՝ այր զզարդ՝ զանձամբ։ Իբրեւ հարսն զարդու զարդարեաց զիս.եւ այլն։

Զարդու ոսկւով (յն. ոսկեղինաւ) զարդարեսցիս. (Երեմ. ՟Դ. 30։)

Ի զարդս գեղեցիկս։ Ի զարդ կայսերական։ Ի զէն եւ ի զարդ վառելովք։ Զարդուք զարդարելով։ Արծաթեղէն զարդիւք. (Ագաթ.։)

Զարդարեն զթագաւորս մեծատեսիլ զարդիւքն (այսինքն զարդուքն). (Փարպ.։)

κόσμος ornatus, ornamentum, apparatus (արմատն է Արդ, յորմէ Յարդարել, զարդարել). Յօրինուած վայելչութեան՝ երեւելի, եւ զօշոտիչ ական. պաճուճանք. իր յարդարիչ, եւ յարդարեալ. շուք. հանդերձանք. սպասք. զարդարանք.


Զարդասէր

adj.

that loves ornaments, that decks him or herself;
dandy, eoxcomb, coqnettish.

· Calfa

NBHL (1)

φιλόκοσμος ornatus seu cultus amans Սիրօղ զարդուց եւ պաճուճանաց. զարդարանք սիրօղ. (ըստ յն. նաեւ Աշխարհասէր).


Զարդասիրութիւն, ութեան

s.

love of dress;
affectation in dress;
coquettishness, coquetry.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր զարդուց, զարդարանաց, պաճուճանաց.


Զարմանազանութիւն, ութեան

s.

variety or admirable beauty, magnificence.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր հայեցեալ ոք զարմասցի ընդ արդարոցն զարմանազանութիւնս (մի քան զմի գովելիս). (Փիլ. սամփս.։)


Զարտուղիմ, եցայ

vn.

to be led astray, to lose one's way, to deviate, to turn aside;
to lose one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Ոտք՝ որ զարտուղեցան յարդարութեան ճանապարհէն. (Յճխ. ՟Ի։)


Զբաղանք, նաց

s.

intrigue, affair, traffic;
occupation;
evagation, distraction;
motion;
care.

· Calfa


Գաւազան, աց

s.

stick;
rod, switch, whip;
wand;
cudgel;
crook;
flail;
bar;
sprig, shoot;
twig;
stock, lineage;
— իշխանութեան, sceptre;
— եպիսկոպոսական, crosier.

· Calfa

NBHL (1)

Միոյ քրիստոսական գաւազանին յարդարեսցին լինել հօտ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Գեղազարդ

adj.

well adorned, polite, pretty, spruce.

· Calfa

NBHL (1)

զարդարեալ գեղով. վայելչազարդ. պաճուճեալ. չքնաղ. շքեղ.


Գեղազարդեմ, եցի

va.

to ornament, to embellish.

· Calfa

NBHL (2)

Զարդարել գեղով. պաճուճել. պճնել. կիւզել տօնաթմագ.

Զգեղազարդեալ աշխարհս ես զարդարեցի. (ՃՃ.։)


Գեղերփնեմ, եցի

va.

to embellish, to adorn with good colour.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵՂԵՐՓՆԵԼ. Գեղեցիկ երփնիւ կամ գունով զարդարել. վայելուչ նկարել, ներկել.


Գեղեցկաբանութիւն, ութեան

s.

fine speaking, eloquence, elegance of expression.

· Calfa

NBHL (1)

Վայելչաբանութիւն. պերճախօսութիւն. ոճ զարդարուն, ողորկ.


Գեղեցկաձեւ

adj.

of fine form.

· Calfa

NBHL (1)

Երթալ ի հօտն, այսինքն յընտանիս եւ ի մաքուրս ի գեղեցկաձեւս, զոր զարդարեն առաջատութիւնս. (Փիլ. լին.։)


Գեղեցկապէս

adv.

very well, prettily, divinely, elegantly.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցկապէս յարդարել. ստեղծուլ. յօրինել. կարգել. օրինադրել. կեալ. գահնկալել. խոստովանել. խորհրդածել. իմանալ կամ դատել. միաւորիլ. եւ այլն. (Խոր.։ Փարպ.։ Աստուածութեամբ։ Փիլ.։ Յհ. կթ.։ Աթան.։ Կամրջ.։ Շ. բարձր.։ Յհ. իմ.։)


Գեղեցկացուցանեմ, ուցի

va.

to embellish, to adorn;
to enrich, to fashion, to revive, to render handsome.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբեաց յաղտեղութենէն, գեղեցկացոյց արդարութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Գերադրութիւն, ութեան

s.

elevation, sublimity;
preference;
excellence, advantage.

· Calfa

NBHL (2)

Գերադրականքն ունին զերկուս գերադրութիւնս, որպէս քերականն զքերականութիւն, եւ արդարն զարդարութիւն. (Դամասկ. ըստ բագր.։)

ὐπέρθεσις transpositio, abundantia, excellentia Վերադրութիւն. յաւելուած, առաւելութիւն, յարդարութիւն. եւ Գերազանցութիւն. (Փիլ. իմաստն.։ Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Երկիւղած, աց

adj.

timorous, conscientious, scrupulous, pious, religions.

· Calfa

NBHL (1)

Երկեղած է արդարութիւն. (Փիլ. լին.։)


Երկիւղածութիւն, ութեան

s.

fear of God, piety, religion, conscience;
երկիւղածութեամբ, religiously, conscientiously.

· Calfa


Երկնախոհ

adj.

contemplating, meditating on divine matters.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնախորհս եւ արդարագործս զամենեսեան կազմեաց. (Լաստ. ընթերց.։)


Երկոքեան

adj. s. both.

· Calfa

NBHL (1)

Երկոքեան կողմանքն։ Յերկոցունց կողմանց։ Ի վերայ ձեր երկոցուն։ Առ երկոքեան կողմանսն արդարութեամբ կեցեալ են. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)


Երկոքին, կոցունց

cf. Երկոքեան.

· Calfa

NBHL (1)

Երկոքեան կողմանքն։ Յերկոցունց կողմանց։ Ի վերայ ձեր երկոցուն։ Առ երկոքեան կողմանսն արդարութեամբ կեցեալ են. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)


Երկրակալ, ի, աց

s. adj. cf. Աշխարհակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայրն արդար (զնոյ) աշխարհի հայր երկրակալ յաւիտենագիր ուխտիւն կացուցեալ. (Ագաթ.։)


Գահոյք, հոյից

s. pl. throne;
high canopy, arm-chair;
state-bed, palanquin.

· Calfa

NBHL (1)

Գահոյքն բազմոց է թագաւորի, ուր երբեմն հանգչի՝ զգլուղն դնելով. քանզի սնարից յիշատակումն առնէ ի գահոյսն սողոմոնի. եւ երբեմն նստի յաթոռ դատաւոր արդարութեան. (Վրդն. երգ.։)


Գաղթեմ, եցի

va. vn.

to send abroad or from home;
cf. Գաղթիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոգւոցս մերոց հանդերձեալ գաղթիլ առ արդարութիւն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 12։)


Գանգատիմ, եցայ

vn.

to complain, to implore, to grumble;
— զմիմեանց, to quarrel together.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդարէքն գանգատին զիսրայէլէ ի դիմաց այ. (Լծ. նար.։)


Գանձեմ, եցի

va.

to treasure up, to hoard, to amass treasures;
to lay up in a trunk;
to pocket.

· Calfa

NBHL (1)

Գանձել զարծաթ եւ զոսկի. անձանց զչարիս. ուղղոց զփրկուի։ Գանձես անձին քում բարկութիւն։ Գանձի արդարոց՝ մեծութիւն ամբարշտաց։ Գանձս բարիս գանձեսցես քեզ յաւուրն կենաց քոց։ Մի գանձէք ձեզ գանձս յերկրի։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել, այլ հարք որդւոց։ Իբրեւ զհուր գանձեցէք աւուրցն յետնոց։ Եւ այժմ երկինք եւ երկիր նովին բանիւ գանձեալ են, հրոյ պահեալք, եւ այլն։


Երկասիրեմ, եցի

va.

cf. Աշխատասիրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անձանձրոյթ երկասիրելովն արդարեւ գերազանցեալ զամենեքումբք. (Պիտ.։)


Երկդիմի

cf. Երկդիմեան.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայնիս մերոյ երկդիմի ունելով զօրութիւն՝ յասելն եւ յերգելն։ Երկդիմի է խոհականութեան տեսակ. է՛ որ ընդհանուր, եւ է՛ որ մասնաւոր։ Երկդիմի է մահ, է՛ որ մարդոյ, եւ է՛ որ ոգւոյ առանձին։ Երկդիմի անկուածս պայծառս զարդարէ. (Փիլ.։)


Երկին, կնի

s.

heaven;
heavens, the sky, the firmament;
paradise, dwelling of the blessed;
air, ether;
ելանել յերկինս, to ascend up into heaven;
յերկինս ամբառնալ, to raise to the skies;
կապուտակ —, the blue sky;
կամար երկնից, the arch or vault of heaven;
հուր, շանթ երկնից, the bolts of heaven;
ցասումն երկնից, the wrath of heaven;
—ք եւ երկիր, heaven and earth;
—ք! արդար —ք, heavens! good heavens! ջինջ՝ պարզ՝ անամպ ամպամած —, clear, serene, cloudless, cloudy sky;
հրեզէն —, the Empyrean.

· Calfa


Դաս, ուց

s.

order, rank, division, body, class;
choir;
place;
lesson, precept, dictate, instruction;
— ասել ումեք, to lecture, to read, to teach.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ սրբոցն դաս։ Ընդդէմ դիւացն դասու։ Դասք սպանողաց։ Դասուք արդարոցն. (Նար.։)


Դասալիք

adj.

deserter;
— լինել, to desert;
to apostatise.

· Calfa

NBHL (1)

Դասալքից՝ որք թողին զարդարոյն զդաս, վրէժս առնուլ։ Ի բարեպաշտ մարգարէութենէն նա դասալիք եղեւ. (եւ այլն. Փիլ.։)


Դասապետ, աց

s.

the first of an order or class;
chorister, precentor, master of the choir.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրավարք, հեծելապետք, եւ ազգագլուխք, եւ հետեւակ ցեղիցն դասուց զարդարողք ... որպէս եւ բազումք, դասապետս մականուանեն զսոսա սոցունց։ Զօրավարացն եւ դասապետացն, եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Գերազօր

adj.

powerful.

· Calfa


Ժամանակ, աց

s. mus. ast. gr.

time;
year;
century, epoch, period;
age;
the end of life, death;
the present life, our times;
season;
opportunity, leisure;
appointment;
ճշմարիտ —, true or correct -;
միջին —, mean -;
արեւային — solar -;
աստեղական —, sideral -;
դիշերահաւաստրային —, equinoctial season, equinox;
—ք Թագաւորաց, The Books of Kings;
անցանել զ—օք, to grow old, to advance in years;
— պատեհի գտանել, to find a favorable moment;
յօգուտ վարել զ—ն, to make a good use of time;
կորուսանել, անցուցանել զ—ն, to lose, to waste one's time, to while away;
դէպ —, a favorable moment;
—ի մնալ, սպասել, or սպասել դիպող —ի, to wait the favorable moment;
— առնուլ, գտանել, to find a favorable occasion or opportunity;
ընտրել զ—ն, cf. Ընտրեմ;
ոչ բազում —ք են, a short time since, not long since, lately, of late;
ոչ սակաւք են, a long time since, a long, long while ago, long since;
առ այնու —օք էր տեսանել, then one saw, it was at that period one saw;
առ —օք Վարդանայ Մեծի, in the time of Vardan the great;
յաւուրս —աց սորա, of his epoch;
ի վաղեմի —սն, in remote ages;
ի սուղ, ի սակաւ —ի, in a short time, in a moment;
ի միում, ի նմիմ —ի, at the same time;
ի յետին —ս, in these latter times, years or days;
անդստին ի —աց անտի, or յառաջին —աց, thenceforth, from the earliest or olden times;
առ նովին —օք, towards this period, about the same time;
հզօր ի —ին, powerful at that time;
— ինչ, some time, a short time;
առ — մի, provisionally, for a certain period, for the present;
—աւ, with time, in the course of time, in time, in the long run;
ընդ or ըստ —ս —ս, from time to time, at intervals, now and then, ever and anon;
զայնու or առ այնու —աւ, զայնու —օք, ընդ —ս, or յամս —ացն այնոցիկ, առ սովիմբ, or զսովին —աւ, ընդ —ս ընդ այնոսիկ, ընդ ամս —ացն այնոցիկ, then, at that time, in those times, at that epoch, during that century;
ի —ին՝ յորում..., in the time when...;
ընդ ամենայն —ս, at all times;
—աւ, once upon a time;
once there was;
formerly;
— ինչ առնել առ ձեզ, I shall remain some time among you;
—ս ձիգս, long time;
բազում —ս աշխատ եղէ ի վաստակս այս, this work has cost me much time;
բազում —ի պէտք են առ այս, that requires much time;
անցանէ —ն, time flies. time;
time;
tense.

· Calfa

NBHL (1)

Ասասցուք վասն ժամանակացն՝ որ են փոփոխմունք օդոց։ Յարդարէ ըստ իւրաքանչիւր ժամանակաց. (Վեցօր. ՟Զ։)


Ժամանեմ, եցի

vn.

to arrive;
to happen, to come to pass;
to ripen;
to be able;
to have time or leisure;
ոչ —, to have no time;
to be unable;
— ի գահ թագաւորութեան, to gain the throne, to succeed to the throne;
ժաշամեցին արդիւնքն՝ բանիցն, the words are realized.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամանեաց եհաս ամիսն եօթներորդ։ Մինչեւ յերկինս ժամանեաց։ Պատերազմն ժամանեաց նոցա։ Են արդարք՝ որոց ժամանեն առ նոսա իբրեւ գործք ամպարշտաց. եւ են ամպարիշտք, զի հասանեն նոցա իբրեւ զգործս արդարոց։ Յօրէնս արդարութեանն ոչ ժամանեաց։ Յոր ժամանեցաքս՝ զսոյն խորհել։ Կենդանիքս ոչ ժամանեմք ննջեցելոցն. եւ այլն։


Ժամանեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to arrive or happen.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յարդարոցն կատարելոց կարեաց ինձ կցորդ ժամանեցուցես. (Նար. ՟Բ։)


Ժառանգաւոր, աց

s.

heir;
possessor;
beneficed clergyman, incumbent.

· Calfa

NBHL (2)

Ցուցանել ժառանգաւորաց աւետեացն զհաստատու ի խորհրդացն իւրոց։ Հաւատոցն արդարութեան եղեւ ժառանգաւոր. (Եբր. ՟Զ. 7։)

Զի արդարացեալք շնորհօքն՝ եղիցուք ժառանգաւորք յուսով կենացն յաւիտենականաց. (Տիտ. ՟Գ. 7։)