Definitions containing the research արդար : 1623 results

Լուսաւորութիւն, ութեան

s.

light, brightness, glare, splendour;
illumination.

· Calfa

NBHL (1)

Տաճար կանխագիտական լուսաւորութեանն յարդարեցաւ (եղիա). (Պիսիդ.։)


Լսեմ, լուայ, լուր, լուեալ

va.

to hear;
to give audience to, to listen to;
to grant, to hearken to the prayer of;
to understand;
— զչար հոտ, to perceive the odour;
չլսելոյն, չլուելոյն առնել, to turn a deaf ear to;
լուայ զի, I have heard it said that;
լուարուք ինձ, listen to me, hear me;
լուր մեզ, hearken to us, grant our prayer;
ոչ լսեն ինձ, they do not listen to me.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ լսի՝ թէ արդարեւսպան. (Բրսղ. մրկ.։) (ռմկ. կըհասկցւի։)


Լրջամտանք

s.

cf. Լրջմտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսցես զլրջամտանս արդարոց ի փայլիւնս բաշխելոյ պարգեւացն. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Խոշորութիւն, ութեան

s.

coarseness, rudeness, want of politeness;
bigness.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլորովին յանհաղթ խոշորութեանն առնելով ի յարդարումն։ Ի ճահ սապարիսել ի հնրթնրդակ դաշտսն, եւ ի յարդարեալսն համայն ի խափանիչ խոշորութեան. (Ածաբ. կարկտ.։)


Խոստովանեմ, եցի

va.

cf. Խոստովանիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Խոստովանեսցեսբերանով քո տէր յիսուս, եւ հաւաստասցես ի սրտի քում։ Զի սրտիւ հաւատայք յարդարութիւն, եւ բերանով խոստովանիք ի փրկութիւն։ Հեծեծութեամբ խոստովանել, զի նա միայն է աստուած։ Ամենայն որ խոստովանեսցի յիս առաջի մարդկան, խոստովանեցից եւ ես զնմանէ առաջի հօր իմոյ։ Եթէ ոքխոստովանեցէզնա քրիստոս, ի բաց կացցէ ի ժողովրդենէն։ Խոստովանեցայց զանուն նորա ցին զերկոսեան։ Զպտուղ շրթանց խոստովանելոց յանուն նորա.եւ այլն։

Հաճոյ եղեւ նմա այն՝ որ խոստովանեացն զմեղս իւր, քան զայն՝ որ խոստովանեացզարդարութիւն իւր. (Եփր. համաբ.։)


Խոտորեմ, եցի

va. fig.

to turn aside, to mislead, to lead astray;
to divert, to distract;
to twist, to contort, to bend, to make awry;
to lead astray, to cause to err, to delude, to unsettle.

· Calfa

NBHL (2)

Խոտորէիք զսիրտ արդարոյն անիրաւութեամբ. (Եզեկ. ՟ժգ. 22։)

Խոտորեցուցին զտկարս ի ճանապարհէ արդարութեան. (Յոբ. ՟Ի՟Դ. 4։)


Խոտորեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խոտորեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Խոտորէիք զսիրտ արդարոյն անիրաւութեամբ. (Եզեկ. ՟ժգ. 22։)

Խոտորեցուցին զտկարս ի ճանապարհէ արդարութեան. (Յոբ. ՟Ի՟Դ. 4։)


Խորեմ, եցի

va.

to hollow, to excavate;
to fathom;
to withhold, to retain;
to purloin, to steal, to rob, to embezzle;
to peculate.

· Calfa

NBHL (1)

Խորէ զիւր արդարութիւնն ամբարտաւանութեամբ. (Ոսկ. ղկ.։)


Խորհրդածութիւն, ութեան

s.

thought, reflection;
deliberation;
secret;
mystery;
administration of the sacraments;
celebration of mass.

· Calfa

NBHL (1)

Զվիճակաւորսն այնպէս յարդարէր ի խորհրդածութեանն պաշտօն կողոբս զգենուլ. (Վրք. սեղբ.։)


Խորձունձ

s.

piece of soiled linen.

· Calfa

NBHL (1)

ամենեյն արդարութիւն իբրեւ զխոձունձ տեռատեսին համարեալ է. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Խռով

s. adj.

confusion, tumult, trouble, disorder, sedition, insurrection;
confused, confounded, troubled;
— կալ ընդ ումեք, to have quarrelled with, to fall out, to be at variance, to disagree with.

· Calfa

NBHL (1)

Անհնար է արդար լինել. եւ ընդ աստուած խռով կալ. (Լմբ. սղ.։)


Խռովեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խռովեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ցնորք անհնարին երազոց խռովեցուցանէին զնա։ Արքս այս խռովեցուցանեն զքաղաքս մեր։ Որք աշխարհս խռովեցուցին, սոքա եւ այսր հասին։ Երանի թէ մօտակտուր իսկ լինէրն որ զձեզն խռովեցուցանեն։ Բան ահեղ խռովեցուցանէ զսիրտ առն արդարոյ։ Սրամտութեամբ իւրով խռովեցուսցանէ զնոսա։ Ո խռովեցուցանէ զզմեծութիւն ծովու.եւ այլն։


Խստաբարոյ

adj.

severe, harsh, rigorous.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խիստ եւ ի ստէպ ճգնութիւնն զնմանութիւն վարպետին միշտ եւ խստաբար եւ ստէպ յարդարել յինքեանս. (Վրք. հց. ՟Ղ՟Կ։)


Թեւաբոյս լինիմ

sv.

cf. Թեւաբուսիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք թռչին. (Շ. հրեշտ.։)


Թեւաբուսիկ լինիմ

sv.

cf. Թեւաբուսիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք թռչին. (Շ. հրեշտ.։)


Թեւաբուսիմ, եցայ

vn.

to fledge, to get feathered;
to be winged, to have wings;
to begin to fly, to spread the wings for flight.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք թռչին. (Շ. հրեշտ.։)


Թեփ, ոց

s.

bran;
— ձկանց, scale;
— գլխոյ, scurf of the head, dandruff;
քերել զ—ս ձկան, to scale.

· Calfa

NBHL (1)

Յառնեն սերմանիքն, ոչ թեփովն՝ որ էջ ընդ նմա յերկիր, այլ բազմապատիկ տոհմականօք կանգնեալ. եւ օրհնէ, եւ զարդարեալ թեփովք, եւ ցօղնով, եւ քստով. (Եփր. ՟գ. կոր.։)


Թէ

conj.

if;
that;
whether;
perhaps;
— առնէք զայդ, if you do it;
ոչ գիտեմ — արարից զայդ եթէ ոչ, I do not know whether I shall do it or not;
կարծեմ — եկեսցէ, I think that he will come;
— արասցէ եւ եթէ ոչ, whether he do it or no.

· Calfa

NBHL (2)

Թէ արդարեւ ծնանիցի՞մ. (Ծն. ՟Ժ՟Ը. 13։)

Այլ զխստասրտութի՛ւնն կամիմ ասել, թէ՝ եւ զամբարհաւաճութիւն. իբր արդեօք, այսինքն արդարեւ. մանաւանդ թէ։


Թիւրեմ, եցի

va. fig.

to turn aside;
to wrest, to sprain, to wring, to twist, to make crooked, to bend;
to deprave, to pervert, to lead astray.

· Calfa

NBHL (1)

Թիւրեալն ոչ կարասցէ զարդարիլ։ Ընդ թիւրելոյն թիւրեսիցս։ Որպէս զորմոյ թիւրելոյ։ Զճանապարհս նորա պահեցից, եւ ոչ եւս թիւրեցայց. (Ժող. ՟Ա. 15։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 27։ Սղ. ՟Կ՟Ա. 4։ Յոբ. ՟Ի՟Գ. 13։)


Թխանամ, ացայ

vn.

to become brown;
to grow gloomy, to darken;
to be brown.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծուխ մեղաւորաց թխանան եւ թմրին արդարք։ Ներկեալ թխացար ի սեւութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Թ։)


Թովչութիւն, ութեան

s.

cf. Դիւթութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Թովչութիւն կնոջն բանդարգել տայր առնել եւ գլխատել (զյհ. մկրտ) վասն զարդարն խօսելոյ. (Սարկ. հանգ.։)


Կարգաւորաբար

adv.

orderly, regularly, suitably, methodically.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգաւորաբար անդադար շարժութիւն ունի։ Շփոթեալ եւ ոչ կարգաւորաբար։ Ոչ կարգաւորաբար յարդարէր զկարգ աշխարհիս. (Արծր. ՟Ա. 3. 15։)


Կարգաւորապէս

adv.

cf. Կարգաւորաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգաւորաբար անդադար շարժութիւն ունի։ Շփոթեալ եւ ոչ կարգաւորաբար։ Ոչ կարգաւորաբար յարդարէր զկարգ աշխարհիս. (Արծր. ՟Ա. 3. 15։)


Կարգաւորեմ, եցի

va.

to order, to set in order or to rights, to regulate, to arrange, to array, to dispose.

· Calfa

NBHL (1)

συντάσσω, -ττω ordino, compono διοικέω rego, administro եւ այլն. Ի կարգի դնել. բարեկարգել. ուղղել. տնտեսել. վարել. յարդարել.


Կարի

adv.

—իմն, յոյժ, քաջ, enough, sufficient;
a great deal, too much, to excess, to distraction, to the utmost, beyond all measure, excessively, unboundedly, supremely;
եւ — քաջ, եւ — իսկ քաջ, certainly, surely, to be sure, assuredly, undoubtedly;
— յոյժ ձանձբացուցիչ, excessively annoying, tiresome beyond description;
— քաջ սիրել, to love to distraction.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՒ ԿԱՐԻ ՅՈՅԺ. ԵՒ ԿԱՐԻ ԻՍԿ ՔԱՋ. ԵՒ ԿԱՐԻ ՅՈՅԺ. մ. καὶ μάλα profecto, et quidem. ամենայն իրոք. արդարեւ. յիրաւի. հապա.

Կարի յաճախել, կամ ծանրանալ, ճմլել, տագնապել, ամպարշտել։ Կարի իսկ ծերանալ։ Կարի շատ ստիպել։ Կարի զօրաւորոգոյն քան զմեզ եղեր։ Կարի զօրաւորք են յոյժ։ Կարի բարւոք իմաստութեամբ։ Կարի չար առնէ։ Մի՛ կարի արդար լինիր։ Էր տեղին կարի բացարձակ ի նոցանէ։ Բազում էր կարի յոյժ։ Եւ էր հեխելազօրն կարի յոյժ։ Կարի իսկ տագնապ է ինձ. եւ այլն։ Կարի իմն զարհուրեալ եմ։ Թէեւ կարի շատ կէի։ Կարի յոյժ սաստկանան։ Կարի յոյժ ուրախ եղէ. (Եղիշ. թղմ.։ Փարպ.։ Իգն.։ Մագ.։)


Կարծ

s. adv.

opinion;
conjecture, hypothesis, supposition;
ի —, by conjecture, by guess, hypothetically;
ի — դատել, to conjecture, to judge by conjecture, to suppose.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ի կարծ, եւ ոչ զանգիտելով, այլ համարձակ բարբառի։ Լինել մի ի կարծ, այլ ճշմարտիւ արդար։ Յիրաւի (զ) ի կարծ զպակասութիւն լուծանէ (այս ինքն զկարծեցեալ). (Ոսկ. յհ.։)


Կարմրազարդ

adj. s.

ornamented with red;
scarlet clothes.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարեալ ի գոյն կարմիր. եւ Զգեստ կարմիր.


Կեամ, կեցի, կեաց

vn.

to live, to be alive, to breathe;
to exist, to subsist;
to be;
կելով կեալ, to be saved, to enjoy eternal life;
բարւոք —, to be well, to be in good health;
— բարեբաստիկ, առատութեամբ —, to live happily;
to be comfortable, at one's ease, to have a competency;
— ի ստացուածոց իւրոց, to live or subsist on one's property, or on one's income;
— յնչից այլոց, to live at the expense of another;
— անառակութեամբ, to lead a dissolute life;
աշխարանաց արժանի կեանս —, to lead a sad life;
զարժանի քահանայութեան զճշմարիտ կեանս —, to live like a true priest;
կեցցե՜ս, hail! God save you, good morning;
good bye;
զիա՞րդ կեաս, how do you do ? how are you ? ո՞պէս կեայ նա, how does he do? կեցցէ արքայ, long live the king;
յաւիտեան կեաց, may you live for ever;
cf. Կեցցես.

· Calfa

NBHL (1)

Կելով կեցցէ զարդար կեանս. (Յճխ. ԺԵ։)


Հակառակայորդոր

cf. Հակառակածնոյց.

· Calfa


Հակառակատիպ

adj.

contrary, adverse, opposite.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւումն ծագման լուսոյ արեգական արդարութեան հակառակատիպ գոլով եւ ընդդիմահար դիցն պաշտամանց։ Ներհակասէրն հակառակատիպ պարտաւորեալ՝ զպարտուցն իւրոց հատոյց զտոյժս. (Անան. եկեղ։)


Հակիրճ

adj.

brief, concise, precise, succinct, summary.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանն հակիրճ արասցէ տէր ի վերայ երկրի։ Բան մի հակիրճ եւ համառօտ արդարութեամբ. (Հռ. ՟Թ. 28։ Ես. ՟Ժ. 22։)


Հաճոյ, ից

adj.

agreeable, pleasant, pleasing, complaisant, grateful, acceptable;
— լինել, to please, to humour, to agree, to have pleasure;
զի՞նչ — է ձեզ, what do you think of it ?
որպէս — թուեսցի քեզ, as you please or choose, as you like;
—աչաց հայելոյ, comely to the eye;
— եղեւ նա աչաց իմոց, he or she pleased me;
—թուեցաւ նմա, it pleased him, he thought fit or proper, he approved of it;
—եւս էր նմա, he preferred;
արա նմա զինչ — է առաջի աչաց քոց, do with him as you will.

· Calfa

NBHL (1)

Արժանի արդարեւ բոլորովին աստուծոյ հաճոյիցն գտեալ։ Ըստ համակամ հաճոյից ամուսին. ամուսին. (Պիտ.։)


Հաճոյարար

cf. Կամակատար.

· Calfa

NBHL (1)

Որով խրատիս լինել արդար, եւ աստուծոյ հաճոյարար. (Շ. այբուբ.։)


Հաճոյութիւն, ութեան

s.

satisfaction;
complacency, consent, willingness.

· Calfa

NBHL (1)

Զհաճոյութեան կամաց վեհին բերէ նպատակ։ Թախանձելով կացից առ ամենեցուն արարիչ, ոչ միայն արդարութեամբ, այլեւ նախնեացն գեղեցիկ հաճոյութեամբ. (Պիտ.։)


Համադասիմ, եցայ

vn.

to be classified together, placed in the same order.

· Calfa

NBHL (1)

Համադասիլ ընդ արդարոցն։ Համադասեալք ձայնին բարբառոյ՝ երգեն. (եւ այլն. Շար.։)


Համալծակից, կցի, կցաց

cf. Համալուծ.

· Calfa

NBHL (1)

Համալծակից առնու իւր զմարմինն արդարութեամբ։ Իբր համալծակից պաշտօնեայք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Համալծորդ

cf. Համալուծ.

· Calfa

NBHL (1)

Համալծակից առնու իւր զմարմինն արդարութեամբ։ Իբր համալծակից պաշտօնեայք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Համալուծ

adj. s.

bearing the same yoke;
colleague;
companion, partner.

· Calfa

NBHL (1)

Համալծակից առնու իւր զմարմինն արդարութեամբ։ Իբր համալծակից պաշտօնեայք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Համախմբեմ, եցի

vn. va. to gather or put together, to muster, to collect, to convoke.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր միանգամ՝ համախմբեալք՝ կուտէին ի վերայ արդարոյն. (Աթ. ի ստեփ.։)


Համառօտ, ից

adj. adv. s.

brief, short, abridged, concise, succinct, summary;
peremptory;
—, —ս, —աբար, succinctly, briefly, summarily, precisely;
peremptorily;
compendium, abridgement;
final or irrevocable sentence;
— հատանել, to cut short;
— ասել, ասացից, եւ — իսկ ասացեալ, in short, in a word.

· Calfa

NBHL (2)

Անաչառ եւ համառօտ ընտրութիւն։ Տէրութեանն խնամոց, եւ համառօտ դատաւորութեանն։ Զհամառօտ հատուցմունսն արդար դատաստանին։ Զհամառօտն փոխատրութիւն անաչառութեան. (Շ. մտթ.։ Յճխ. ՟Է։ Եղիշ. ՟Ա։ Նար. ՟Կ՟Ա։)

Առնել համառօտս յաւիտենից ի մէջ արդարոց եւ մեղաւորաց. (Եղիշ. ՟Գ։)


Համասպրամ

adj.

fragrant, odoriferous, sweet-smelling or scented.

· Calfa

NBHL (1)

Տնկեաց զդրախտն, եւ զարդարեալ յօրինեաց զանազան եւ երփն երփն լի համասպրամ (կամ համասփրամ) ծաղկօք։ Իբրեւ հովիտս գարնանային զանազան եւ համասպրամ ծաղկօք զարդարեալ եւ պաճուճեալ. (Զքր. կթ.։)


Կրկին, կնոյ, ով

adj. adv.

double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկին բարեփոխութիւն, ամբաստանութիւն, արդարութիւն. (եւ այլն. Պիտ.։)


Կրկնոց, աց

s.

mantle, cloak;
hooded cloak;
pilot-coat.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկնոց փոքրիկ առնէր նմա։ Արկեալ զիւրեւ կրկնոց։ Բուռն եհար զտանոյ կրկնոցի նորա։ արկեալ զիրաւունս հանգոյն կրկնոցի։ Ա՛րկ զքեւ զկրկնոցն արդարութեան յաստուծոյ։ արկիցեն որպէս կրկնոցն արդարութեան յաստուծոյ։ Արկցեն որպէս կրկնոց զամօթ իւրեանց զիւրեամբք. եւ այլն։


Կրկնոց, ից

s.

bigamy contracted in ignorance.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկնոց փոքրիկ առնէր նմա։ Արկեալ զիւրեւ կրկնոց։ Բուռն եհար զտանոյ կրկնոցի նորա։ արկեալ զիրաւունս հանգոյն կրկնոցի։ Ա՛րկ զքեւ զկրկնոցն արդարութեան յաստուծոյ։ արկիցեն որպէս կրկնոցն արդարութեան յաստուծոյ։ Արկցեն որպէս կրկնոց զամօթ իւրեանց զիւրեամբք. եւ այլն։


Կրօնաստան

cf. Մենաստան.

· Calfa

NBHL (1)

Զկրօնաստանըս յարդարեալ, ըզվանականըս յանձանձեալ. (Շ. վիպ.։)


Կցորդեմ, եցի

va. vn.

cf. Կցորդ առնեմ;
to join, to unite, to fasten;
cf. Կցորդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորմէ որիշ վարի ի բանս եւ գործս, նորին ի պատահար պատուհասին կցորդէ զնա աստուծոյ արդար դատաստանն. (Լմբ. ժղ.։)


Հազիւ, հազիւ թէ, — իմն, հազիւ հազ, — ուրեմն, — ուրեք

adv.

hardly, scarcely, barely.

· Calfa


Հալածեմ, եցի

va.

cf. Հալածական առնեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Հալածել զթշնամիս, կամ ի քաղաքէ ի քաղաք։ Հալածեաց զնա, եւ ած արկ ի դովրա։ Զի՞ հալածես զիս։ Զի՞ եկիք առ իս, զի դուք ատեցէք զիս, եւ հալածեցէք ի ձէջ։ Երանի՛ որ հալածեալ իցեն վասն արդարութեան։ Որ հալածէքդ զիրաւունս։ Խոստանային զարհաւիրս եւ զխռովութիւնս հալածել յանձնէ ախտացելոց։ Իբրեւ զշամանդաղ ցրուեսցին՝ հալածեալք ի ճառագայթից արեգական։ Իբրեւ զեղեամն ի մրրկէ հալածեալ.եւ այլն։

Բացէ բաց հալածել զարդարութիւն կամ զճշմարտութիւն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Հակակ

adj.

equal, even, exact.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Հակ հակ. այսինքն Զուգակշիռ հակեալ յերկուս կողմանս. հաւասար. արդար.


Կեղծաւորիմ, եցայ

vn.

cf. Կեղծաւորանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Առաքեցին գաւաճանս կեղծաւորեալս զանձինս առ արդարս ունել. (Ղկ. ՟Ի. 10։)

Կեղծաւորիմ արդար։ Ոչ կեղծաւորեցայց քննողին. (Նար. ՟Հ՟Ա. ՟Հ՟Բ։)