love of glory, ambition, vanity.
Ճնշի եւ սնապարծ փառասիրութիւն։ Ներեալ յարծաթսիրութենէ եւ ի փառասիրութենէ։ Յանկարծօրէն ի փառասիրութենէ թեւակոխեն յանփառութիւն. (Փիլ.։)
to praise, to laud, to glorify.
Զի ոչ իմովս ինչ սնոտիապատուաստ փառատրիս երգով։ Երրորդութեանն փառատրելի անուամբն։ Էութիւն փառատրելի։ Աւետարանեցաւ, ուստի փառատրեցաւ։ Միշտ փառատրեսցիս դու սովին օրհնութեամբ. (Նար.։)
glorification;
glory, magnificence, pomp, splendour;
փառաւորութեամբ, cf. Փառաւորապէս.
gloriously, with glory, pompously, splendidly;
ճշմարիտ, անարատ or անստգիւտ, անեղծ, անկապուտ, շքեղ, յաւերժական —, true, spotless, solid, real, great, imperishable glory;
սուտ, փախստական, սնոտի, կորստական —, false, fleeting, vain, perishable glory;
սիրել զփառս, to love glory;
փառս ստանալ, to acquire fame or glory;
փառաց ի փառս բարձրանալ, to be raised or exalted to the highest pitch of glory;
ընթանալ ի փառս, to be in a fair way the glory;
անկապուտ փառս անձին համարել, to put one's chief glory in;
ուղիղ փառս ունել, to be of an orthodox belief or profession, to have a catholic sense;
տալ փառս աստուծոյ, to glorify God, to give or render glory to God, to thank God;
վասն փառաց մեռանել, to die for glory;
անկանել փառօք, to fall gloriously;
յաւերժացուցանել զփառս իւր, to make one's glory eternal;
կնիք տալ փառաց, to put the seal to one's fame;
տենչալ փառաց, զակատիլ զհետ փառաց, to aim at glory, to pursue glory;
աղարտել զփառս իւր, to tarnish one's glory, to stain one's reputation;
աղօտացուցանել, նսեմացուցանել զփառս իւր, obscure, darken or efface one's glory;
անկանել ի փառաց, to abase, degrade or dishonour oneself;
առանց փառաց, inglorious;
փառաւորեալ փառօք, covered with glory, with laurels, renowned, famous;
շքեղապանծ փառօք, with extraordinary splendour;
փառս քեզ համարեսջիր, make it your aim and glory to;
տեսէք, մի գուցէ քակտեսջիք ի փառացդ, take care not to lose your renown;
անմահական փառս յաւելցէ քեզ այս, this will bring you immortal glory;
նսեմացեալ անհետանայր գոգցես եւ — նորա զոյգ ընդ բաղդին, his glory seemed to be eclipsed with his fortune;
ի փառս աստուծոյ, to the glory of God;
— հօր, the Gloria Patri;
— տեառն, — աստուծոյ, glory to God ! God be praised! thank God !
— քեզ, տէր, glory to Thee, o God;
— ի բարձունս աստուծոյ, glory to God in the highest;
որում միայնոյ վայելեն —, to Whom alone glory belongs.
argumentation, reasoning, pleading;
advocacy, bar.
αἱτιολογία caussae redditio. Պատճառաբանութիւն. իրաւաբանութիւն. ապացոյց. պատճառք. եւ պատճառանք.
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
Վայրապար իւիք զսրամտութիւն իւրեանց փարատեալ ջանային. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)
cf. Փարատեմ;
— զցաւս, to soothe, to allay pain;
— զտրտմութիւն, to drive away melancholy.
Փարատեցո՛ ասէ զցաւս, այսինքն ապաքինեա՛, եւ ի բաց մերժեա. (Խոսր.։)
removing away, dissipation.
Զապաքինելն նորա ի հիւանդութենէ՝ փարատումն իւր տրտմութեան համարի. (Ոսկ. փիլիպ.։)
affecting, moving, touching;
amiable, dear;
offscum, offscouring, cf. Ջնջան;
— առնել, ասել, to conjure, to beseech, to entreat, to beg, to supplicate.
Մի՛, աղաչեմ, եւ փարելի ասեմ, մի՛ վայրապար խաբեսցուք զանձինս։ Այլ աղաչեմ, եւ փարելի ասեմ։ Զքեզ փարելի առնեմք՝ արգահատօղ լինել, եւ մի՛ սաստիկ առ յանցաւորսն երեւել. (Ոսկ. եփես. ՟Դ. եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։ ՟Բ. 14։)
to lodge, to pass the night in, to sojourn, to dwell, to stay in a person's house.
ՕԹԱԳԱՅԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՅԵՄ ՕԹԱԳԱՅԻՄ. ՕԹԱԳԱՆ ԼԻՆԻՄ ՕԹԱԳԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՆԻՄ. καταλύω diversor διανυκτερεύω pernocto αὑλίζομαι commoror, moror. Օթել՝ ագանել. երեկօթս առնել իջեւանիլ ուրեք զճանապարհայն՝ ընդ յարկաւ կամ բացօթեագ. դադարել՝ հանգչել ուրեք առ ժամանակ մի. լուծանիլ. հանել զգիշերն ի գլուխ. ինջնալ, գիշեր ընել, պառկիլ, մնալ.
cf. Օթագայանամ.
ՕԹԱԳԱՅԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՅԵՄ ՕԹԱԳԱՅԻՄ. ՕԹԱԳԱՆ ԼԻՆԻՄ ՕԹԱԳԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՆԻՄ. καταλύω diversor διανυκτερεύω pernocto αὑλίζομαι commoror, moror. Օթել՝ ագանել. երեկօթս առնել իջեւանիլ ուրեք զճանապարհայն՝ ընդ յարկաւ կամ բացօթեագ. դադարել՝ հանգչել ուրեք առ ժամանակ մի. լուծանիլ. հանել զգիշերն ի գլուխ. ինջնալ, գիշեր ընել, պառկիլ, մնալ.
ՕԹԱԳԱՅԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՅԵՄ ՕԹԱԳԱՅԻՄ. ՕԹԱԳԱՆ ԼԻՆԻՄ ՕԹԱԳԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՆԻՄ. καταλύω diversor διανυκτερεύω pernocto αὑλίζομαι commoror, moror. Օթել՝ ագանել. երեկօթս առնել իջեւանիլ ուրեք զճանապարհայն՝ ընդ յարկաւ կամ բացօթեագ. դադարել՝ հանգչել ուրեք առ ժամանակ մի. լուծանիլ. հանել զգիշերն ի գլուխ. ինջնալ, գիշեր ընել, պառկիլ, մնալ.
stale, hard.
cf. Օթեկ.
inn, hostelry;
dwelling, lodging, habitation, convent;
a day's journey;
երանաւէտ — արդարոց, the happy abode of the just;
օթեւանս առնել՝ առնուլ՝ ունել, to lodge in, to dwell in, to reside in, to live in, to inhabit;
ո՞ւր են —ք քո, where do you live ? հեռի երեսուն —օք, thirty days journey distant.
Իբրեւ զպանդուխտ յերկրի, կամ իբրեւ զբնակ երկրի՝ որ դառնայցէ յօթեվանս։ Ո՞ տայր ինձ յանապատի դոյզն օթեվանս։ Ու՞ր են օթեւանք քո։ Ի տան հօր իմոյ օթեւանք բազում են.եւ այլն։
Օթեւան եւ ասպանջական լեր ճանապարհորդաց. (Մանդ. ՟Ը։)
hospitable;
host, innkeeper.
Նման ես դու առն ճանապարհորդի, եւ ես նման եմ օթեւանաւոր ասպնջականի. (Ճ. ՟Ա.։)
to take up ones lodgings, to stay, to sojourn.
Այսպէս գիտէ քաղզրութեանն աստուծոյ, յօթեւանելն ի ճանապարհ հոգւոցմերոց՝ հանել զմեզ ընդ իւր ի յերկինս. (Լմբ. սղ.։)
to aid, to succour, to assist, to protect, to favour, to support, to sustain.
Ի ձեռն վեհիդ սպասաւորութեան զտկարս օժանդակելով։ Օծ արքայութիւնս, օժանդակեաց թագաւորս։ Իբր առ նուազ՝ լաւ օժանդակեաց։ Հոգելի զօրութեամբդ օրհնեալ օժանդակեսցես կատարելապէս զայս պատճէն տառի։ Զորդւոյն գարշապարս օժանդակեաց. (Նար. Ե. ԼԴ. եւ մծբ։ Կոլ։)
Օգնիլ. եւ Պաշտպանիլ. կամ զօրանալ. պատսպարիլ. ամրանալ. ապաւինիլ. իմտատ պումագ, վէ սըղենմագ.
Ի ծովացեալ ալեաց մեղաց զի քեզ օժանդակեալ ոդիսն՝ թեթեւս թռուցեալ՝ մերձ առ երկինս վերաբերեցեր։ Որ ի ծով այս աշխարհի շինեաց տապան զեկեղեցի, եւ ի սմա զօժանդակեալ հոգիս փրկեաց ի ջուրց մեղաց. (Թէոդոր. Խչ։ Շար։)
to anoint;
to consecrate;
— ոսկւով, to gild;
— արծաթով, to silver;
— զանձն իւղով անուշիւ, to pomatum, to perfume one's person.
Օծեր իւղովն՝ որ յեղջերին (զդաւիթ), առ ի բեկումն՝ որ յապակին (ի վերայ գլխոյ փրկչիդ) Յիսուս որդի.։
cf. Օծութիւն.
Չարն ի ներքոյ՝ դառն ապաժոյժ ղեղւոյ, իսկ ի վերոյ բարեկերպ գունեալ իբր քաղցր օծմամբ. (Անյ. հց. իմ։)
cf. Օձախած.
Զթովիչ օձահար ո՛վ ապաշաւէ։
snake-shaped, snaky;
full of turnings & windings, going or running winding about, zigzag, crankling;
zigzag, crankle.
Ի բազմապատիկ եւ յօձաձեւ ախտէն։ Օձաձձեւ երեւէր։ Օձաձեւ խարդախանօք հնարէր. (Փիլ. այլաբ.։ Եզնիկ.։ Լաստ. ՟Ի՟Բ։)
serpent-breathed.
Ի ճաշակմանէ օձաշունչ եւ վիշապատիր պտղոյն. (Զքր. կթ.։)
collar;
— շապկաց, shirt-collar;
զօձիս պատառել, to rend one's garments.
περιστόμιον peristomium, orificium. Օձաձեւ դալար հանդերձից ի ձագ վերին, որ պատէ զպարանոցն. վերնաբերան կամ շուրթն պատմուճանի. ժապաւէն. ափն. եախա, եագա (լծ. վակաս).
Զօձիսն գրապանաւ արարեալ։զ Օձիք վտաւակացն։ Հիւսկէն գրպանաւ օձիքն շուրջանակի անքակ. (Ել. ՟Ի՟Ը. 32։ լթ. 21։)
to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.
Մի՛ քայքայեալ ցրուեսցէ, որ օձտեաց եւ ապականեաց երբեմն։ Մտանեն գիտեն զազատութիւն մեր օձտել։ Զհովիւս՝ հօտից օձտօղս զինէր. (Սարկ. աղ.։ Շ. ՟ա. պ. ՟Կթ։ Լմբ. ատ.։)
ring;
ferrule.
Ձուլեսցես ի նմա չորս օղամանեակս ոսկիս։ Եւ ագուսցես զլծակսն յօղամանեակսն ի կողմանս տապակին։ Եւ եղիցին օղամանեակքն լամբք լծակացն. (Ել. ՟Ի՟Ե. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Զ. ՟Լ՟Է. ՟Լ՟Ը։)
assistance, favour, protection, goodness, grace;
առնուլ —, to gain one's cause.
Սատանայլ յաստուծոյ խնդրեալ առնոյր օճան, եւ ապա մխէր ի փորձութիւնսն (յոբայ)։ Եւ զայս օճան ընկալեալ ի տեառնէ երանելի առաքելոցն. (Եզնիկ.։ Կորիւն.։)
would to God ! Please God ! God grant it !
Օ՛չ թէ յաջողեալ էին ինձ ճանապարհք իմ. (Սղ. ՟Ճ՟Ժ՟Ը. առ Վարդանայ.)
Մակբայք ըղձիցն նշանականք են, իբրու թէ, իցի՛եւ, օ՛շ, գու՛շ, մարտան։ Իսկ օ՛շն, որ երանութեամբ ցանկայ ըղձալւոյն. օ՛շ թէ լինէր ինձ զայս ինչ տեսանել կամ գործել. օ՛շ թէ յաջողեալ էին ճանապարհք. (Քեր. թր։ Երզն. անդ։)
stranger;
foreign;
remote, distant;
other;
extraordinary, strange;
vainly, in vain, unjustly, wrongfully.
ՕՏԱՐ. մ. Յանիրաւութիւն. վայրապար.
Ընդէ՞ր բառնայք զու՛ր օտար տարապարտուց զազգս իմ, որ ոչինչ գործեաց չարիս. (Եսթ. ՟Դ. 1։)
foreign yoke.
Յետ նորա վարազդատ ի նմին թագաւորութեանն տոհմէ. որ ապա օտարակալութիւն. (Եզնիկ երէց.։)
cf. Օտարախոհ;
singular, whimsical.
Ոչ այնհիսի ինչ պահապանս՝ որ յանկէին ի նա, այլ հակառակորդս եւ օտարամիտս. (Ոսկ. ես.։)
to become a stranger, to adopt foreign manners & customs;
to estrange oneself, to go away, to leave;
to be alienated, estranged, disunited, disaffected.
Օտարանալ ի խռովութենէ, կամ յապաշխարութենէ, կամ ի հայրենեաց։ Օտարացեալ յառ նմա նմանութենէ։ Օտարացեալք աշխարհի, եւ որ ի սմա։ Օտարացեալն իմ ալեքսիանոս (այսինքն կամաւոր պանդուխտ). (Ոսկ. Ոսկ.։ Յճխ.։ Սարգ.։ Կիւրղ. գանձ.։ Վրք. հց.։)
kindness to strangers, hospitality.
Հոգ տարցեն աստուածապաշտութեան. (միանգամայն եւ օտարասիրութեան. Փիլ. լին.։)
hating strangers, inhospitable.
degenerate, wild.
Օտար ի լաւութենէ բարեբեր տնկոց. վայրենի. եապանի.
estranging, alienating;
strange, paradoxical.
Մի զօտարացուցչացն յաստուծոյ բուռն հարեալ զճանապարհեաց. (Ներս. աբեղ. ի լմբ.։)
to sojourn for a day.
տարի մի օրաբնակ եղեւ տապանն ի վերայ ջրոյն. (Վրդն. ծն.։)
a day's journey.
ՕՐԱԳՆԱՑ ՕՐԱԳՆԱՑՔ. Միօրեայ գնացք. աւուր ճանապարհ. օրուան ճամբայ.
Երից աւուրց ճանապարհ արար (հանդարտ քարոզութեամբ) ընդ լայնութիւն քաղաքին, որ էր օրագնաց մի. (Լմբ. յովն.։)
Եկեալ օրագնաց մի ճանապարհ յիջեւան՝ յոր օթեւանս առնելոց էր. (Լաստ. ՟Դ։)
days work;
day of the month.
ἑφημερία functio per certas vices statutis diebus. որ եւ ՕՐԱՄՈՒՏՔ. Պաշտօն հանապազորդեան, զոր կատարեն պաշտօնեայք մի մի օր յեօթնեկի, կամ ի սահմանեալ աւուրս ամսոյ. օր ըստ օրէ պաշտամունք. դասակարգ աւուրց.
daily service.
Զամենայն իշխանս օրամտիցն ի սպաս անձնապահաց թագաւորին։ Մնացորդացն օրամտիցն ի պաշտօն քահանայիցն։ Օրամտից քահանայիցն եւ ղեւտացւոց։ Ըստ օրամտից պաշտաման ձերոյ. (՟Ա. Մնաց. ՟Լ՟Է։)
of every day, daily, quotidian.
Օրական, օրըստօրէն. հանապազորդեան, սովորական.
skilled in the law;
legist, jurisconsult, lawyer, civilian;
doctor in Law;
— առնել, to initiate in the laws, to indoctrinate in jurisprudence.
Օրէնսգէտ առնես զմեղաւորս ի ճանապարհի։ Օրէնսգէտ արա՛ զիս տէր ի ճանապարհիքում։ Դու օրէնսգէտ արարեր զիս.եւ այլն։
cf. Օրէնսդիր.
Յանապատի անդ ի վերակացութեան օրէնսդրչին։ Օրէնսդրչին՝ օրէնք ինչ որ մեղանչեն։ Եւ ոչ օրէնքն հակառակորդ օրէնսդրչին լինէին գտեալ. (Եփր. ծն. եւ Եփր. համաբ.։)
dinner bespoke for a certain day;
days earning's or wages.
ՕՐԸՆԹՐԻՔ. որպէս Օրապարէնք. հաս աւուրն. թոշակ. օրական կէլիրը.
cf. Օրէնսգէտ.
Կամ Հպատակ օրինաց. օրինապահ. νόμιμος legitimus.
Ոչ ապաքէն օրինագէտ օրինիւն օրինագէտք, եւ անօրէնքն՝ տնօրէնութեամբ անօրէնք. (Պղատ. մինովս.։)
cf. Օրէնսդիր.
Ճանապարհ ասէ զօրինադիրն զմովսէս եւ զմարգարէս. (Պիտառ.։)
Զանխառն զանապակ օրէնսն օրինադիր լինէր (անձին իւրում). (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 58։)
example, model, exemplar, original;
transcript, copy;
idea, shadow, image;
drawing, design, plan, project, representation;
form, manner, way, sort, figure;
sample, pattern, specimen;
paradigm;
as, in imitation of, after the fashion of, by way of, like...;
զայս —, զայս ձեւ օրինակի, զ— զայս, ըստ սմին օրինակի, — զայս, պէս զայս —, in this manner or way, thus, so;
զայն —, զնոյն —, ըստ նմին օրինակի, in that way, in the same way, likewise;
զոր —, օրինակի աղագաւ, — իմն, for example, for instance;
— իմն, let us say, we will suppose;
ըստ —ի, after the manner of, according to the example of, in imitation of, like;
սովին օրինակաւ, like that, in that way;
աստուածահրաշ օրինակաւ, in a divine way;
որով օրինակալ եւ է or իցէ, in whatever way it may be;
բարի՝ չար՝ քնաղ՝ գեղեցիկ —, good, bad, rare, fine example;
— տալ, to give or set the example;
— առաջի ընծայել, to indicate as an example;
— առնուլ, to take for example or for model, to follow;
— զանձն ընծայեցուցանել, կացուցանել, to shew or set oneself an example of;
—աւ իւրով քաջալերել, to encourage by one's example;
— եկաց թագաւորաց, he was the model of kings.
Օրինա՛կ առէք եղբաղրք չարչարանաց եւ երկայնամտութեան մանկտոյ թողից։ Օրինակ առ յապա ամպարշտելոցն կացուցանէր.եւ այլն։
composing or writing a work or book, writing.
Փոյթ եղեւ մովսէսի օրինակագրութիւն ճշմարտութեան ընդդէմ մոլորութեան կռապաշտութեանն առնել. (Եփր. ծն.։)
cf. Օրինաւոր.
Ո՞չ ապաքէն զայն իսկ՝ որ ուղիղն իցէ, օրինական զսա ասասցուք գոլ. (Պղատ. մինովս.։)
legal, legitimate, lawful, permitted, conformable to the law or to custom;
legal, juridical, canonical;
valid, efficacious, in due form;
legist, doctor in law;
— ցուցանել, կացուցանել, to legitimate, to authorize, to sanction.
Ոչ այլ ինչ է մաքսաւորութիւնն, ոչ եթէ ամօթ լրբութիւն. օրինաւոր (կարծեցեալ) մեղք, դէմք ագահութեան. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ։)
νόμιμος, νομικός legalis. Օրինական. օրինագետ. օրինապահ առ եբրայեցիս. կրօնասէր. առաքինի.
aedile;
agrinomist
Ճանահպարհաց եւ շինութեանց եւ զարդուց (վերակացուս՝) օրինողս քաղաքի մականունելով։ Եգարակաց օրնօղք, եւ ազգապատք Օրինօղս ատարակացն ընտրել։ Զագարակաց օրինօղս զայս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)