singing plaintively;
singer of laments;
tragedian, tragic author.
Անդ էր ապա տեսանել կուսանս ողբերգակս. (Յհ. կթ.։)
Ողբերգակ արտօսրաթոր հառաչանօք, մանաւանդ թէ յուսապատար խնդութեամբ. (Դիոն. թղթ.։)
cry, weeping, lamentation, complaint.
Ողբումն եւ լալումն։ Զանձուկն ձեր, զողբումն ձեր։ Լսելով լուայց զողբումն եփրեմի, եւ այլն։ Սիրելիք եւ դրացիք ողբումն ի վերայ քո առնելով (ի մահուդ), եւ ոչինչ օգտելով. (Բրս. ապաշխ.։)
keel, ship's bottom;
ship;
Holy Cross.
Նաւորդացն ամրապահեստ, ողնափայտիդ ի քեզ բարձեալ։ Ողնափայտ սա քսիսութրեայ, նոր նաւելոցս ի բարութեան. (Մագ. ոտ. խչ.։)
headstrong, doggedly tenacious, pertinacious, obstinate.
Ըստ նոցին խստապարանոցութեան, եւ ողնդժնեայ բարուցն խառնէր տայր նոցա զբաժակն դառնութեան. (Ագաթ.։)
to inundate, to cover with water;
to immerse, to plunge, to dive;
to rinse, to wash.
κλύζω, κατακλύζω, συγκλύζω, ἑπικλύζω inundo, exundo, abluo, lavp, demergo. Հեղեղել. հեղեղատել. զեղմամբ յորդութեանց ջուրց՝ ընկղմել, խոխոմել, տոգորել, ջնջել, ապականել. որ եւ ՈՂՈՂԱՆԵԼ.
Ընդէ՞ր զուր ջանաս ջրով ողողել զլեղուդ, եւ զապականիչ եւ զվնասակար աղտն առեալ կրես. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)
cf. Ողողանամ.
Փոխանակ սուրբ մկրտութեանն հանապազ ողողանիլ (այլազգեաց) ջրով։ Ողողանիլ ջրով գետին՝ մաքրել միայն զերեւելին. (Արծր. ՟Բ. 4։ Սամ. երէց.։ Շ. եդես.։)
cf. Ողորկատեսիլ.
Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)
Ողորկատեսիլ ապակատարազ, որ զօրէն զակոնացի վիմացն սահեալք լպրծին փայառական. (Մագ. ՟Ի։)
cf. Ողորկատեսիլ.
Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)
Ողորկատեսիլ ապակատարազ, որ զօրէն զակոնացի վիմացն սահեալք լպրծին փայառական. (Մագ. ՟Ի։)
smooth, glossy, bright.
Ճշմարտութիւն հաւատոց բոլորալոյս եւ գերապայծառ եւ ողորկատեսիկ ի ներքս գայ. (Մաքս. եկեղ.։)
Ողորկատեսիլ ապակատարազ, որ զօրէն զակոնացի վիմացն սահեալք լպրծին փայառական. (Մագ. ՟Ի։)
to smooth, to level, to plane;
to curry, to polish, to set a gloss upon, to make smooth or polished;
to smoothen;
to iron, to hot-press, to satin;
cf. Շողոմեմ.
Զգեստք շրջապատք՝ բոլորեալք, եւ սպիտակափայլ կոկեալ եւ ողորկեալ. (Սիսիան.։)
Սկսանի դարձեալ ողորկել, եւ կակղագոյն հեշտալի իմն զբանն ի լսելիս արկանէ։ Զի ծանրագոյն իմն էր նոցա մեղադրութիւնն, դարձեալ ողորկէ, եւ ասէ, ո՛չ ի դատապարտութիւն ինչ ասեմ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
pity, compassion;
pity-stirring, piteous, pitiable, moving, touching, miserable, unhappy, unfortunate, sad, deplorable, dismal;
—, —ս, — —, touchingly, humbly, in a suppliant manner;
miserably, piteously, pitiably, deplorably, lamentably;
compassionately;
— խօսել, to speak pitifully or deplorably;
յաղերս եւ յ— խոնարհեցուցանել, to touch, to excite or move to compassion, to inspire pity;
անկցի — իմ առաջի քո, have compassion on me ! have mercy on me !.
Դրդուեաց՝ ո՛չ ողորմ, այլ կարծիք ապաշխարութեան առ լաւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 233։)
respiratory;
cf. Շնչաւոր.
Դժուարեալ գլփինն՝ ընդ նմա թ զոգիսն երեւի հանել, շնչական կապանացն ի մարմնոյն բռնութեամբ լուծեալ. (Փիլ. լիւս.։)
Առնուլ զնոյ հանդերձ ընտանեօքն, եւ ամենայն շնչականօք ի տապանն։ Հանդերձ ամենայն շնչականօք՝ տարեւոր ժամանակօք նաւակաց պահեալ. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)
Քրիստոսլ եգիտ սուրբ մարմնով եւ հոգւով զկոյսն, եւ ա՛ռ ի նմանէն զշնչական մարմինն ըստ պատշաճի կամաց իւրոց. յանապական արգանդէ ստեղծ ինքն իւր մարմին շնչական. (Ճ. ՟Գ.։)
out of breath, faint, senseless, exanimate, lifeless;
cf. Շնչարգել.
Որ ես ապաւէն շնչակապ եւ հոգէհան թալկացելոց. (Մարաթ.։)
air-hole, vent-hole, draft-hole.
Մին (ի գազանացս) հանապազ հուր շնչէ, որոյ ետ աստուած բնութիւն միշտ ընդ երկիր շնչալ. (Լմբ. իմ.։)
to animate, to give a soul to, to cause to breathe, to vivify.
Նախ առնլով աստուած հող յերկրէ՝ զմարդն եստեղծ, եւ ապա այսպէս շնչացոյց ի ձեռն փչմանն. (Նիւս. կազմ.։)
wind-pipe, trachea, throttle;
lung.
ἁρτηρία arteria. Փող շնչոյ (իբր նէֆէս պօռուսու). խռչափող. շնչաբեր երակ. մեծ շնչերակ՝՝ ջլուտ եւ աճառապատ՝ պինդ քան զմիս, եւ կակուղ քան զոսկր. խռչակ.
to whisper, to speak low, to murmur;
to hum, to mutter, to grumble;
— են ականջք իմ, my ears ring or tingle.
շուն զայնոսիկ ասէ, որք վայրապար ընդդէմ տեառն իւրեանց շշնջեն. (Ոսկ. խչ. (յն. կատաղիլ)։)
vapour, exhalation;
breath;
cf. Ընդունարան.
Զի մի՛ շոգին (վիշապաց՝) մարդոյ կամ անսանոյ մեղանչիցէ. (Եզնիկ.։)
tale-bearer, tell-tale, backbiter, informer, slanderer;
tale-bearing, slanderous.
Փայտ ի վերայ հրոյ բարդեալ՝ ի հրոյ անտի մաշեցսցի այրեալ. եւ ի տուն՝ ուր շոգմոգք կերակրին, ի նոցանէ ապականին. (Ոսկիփոր.։ շոգմոգ խօսիւքն դիզեալ կուտակեցուցանեն։ Ի շոգմոգ եւ ի շատխօս շաղփաղփանաց հրաժարեալ. Ոսկ. ղկ.։ Նեղոս.։)
to get warm, to become heated, to burn.
ἑκπυρόομαι candeo, ardeo. Որականալ ջերմութեամբ շողոյ. տապանալ. շանթանալ. տոչորիլ.
to cause to shine or to glitter, to give brightness to, to brighten;
to warm, to inflame, to render incandescent;
to brandish, to rotate.
Զսնափառութեանն սուսեր շողացուցանէր։ Ոչ է այս արութիւն զինուորի՝ յիւր ապարանս թուր շողացուցանել, եւ զօդ հարկանել. (Արիստակ. մկրտ.։ Լմբ. առ լեւոն.։)
beamy, radiant, shining, effulgent, luminous, brilliant, sparkling, splendid.
Տեսիլ սքանչելի խաչանման լուսաւոր շողաւոր ձեւ երեւէր ի վերայ ապարանիցն. (Կորիւն.։)
pine, pine-tree, fir-tree;
պիստակ շոճւոյ, pine-cone;
—ք, —իք, pine-grove.
Նուազք, տաղք, գեղապարք, շոճք, նուագարան։
show, ostentation, pompous display, parade;
շոշականս առնել, to be given up to ostentation.
ՇՈՇԱԿԱՆՍ ԱՌՆԵԼ. ἑγκαλλωπίζω, -ομαι orno faciem, fucum facio, glorior, placeo mihi. որ եւ ՇՈՇՈԿԵԼ. Ջանալ զօշոտել զաչս այլոց. ցոյցն առնել. նազիլ. գեղապանծ լինել.
to assume wrongfully, to usurp, to appropriate, to take forcible possession of, to ravish, to ascribe or impute to oneself.
Զի՞նչ է՝ տօնքն ամբոխեսցին. շորթեսցին, ապականեսցին. (Գէ. ես.։)
to be hurried, to hasten, to make haste.
σπεύδω studeo, festino, propero. Շտապիլ. ճեպել. ստիպաւ շարժել զանձն. աճապարել. արագել. փութալ. վաղվաղել. շուտ՝ չուստ շարժիլ
cf. Շուշանազարդ.
Կազմէր զտաճարն գեղապարունակ շուշանագործ հրաշիւք. (Գանձ.։)
cf. Երագեմ.
Փութալ. աճապարել. արտորալ, շուտ շարժիլ.
cf. Դիւրագայթ.
Մարդկայինս բնութիւն դիւրամէտ եւ շուտասաղապ, երագասխալ եւ հեշտապատիր գոլով. (Խոսր.։)
cf. Արագութիւն.
Ցուցանելով նմա զճանապարհայնն, եւ յօթեւանս՝ ուր հանգչէին, բազում արթնութեամբ շուտութիւնս. (Փարպ.։)
about, round, around, all round;
roundabout, in the neighbourhood;
from all sides, on every side;
turn, round;
ի —ն, around;
— տեսանելիք, amphitheater, — boxes;
— զեկեղեցեաւ, round the church;
—, ի — ածել, to lead to, to conduct around, to walk, cf. Շրջեցուցանեմ;
—, ի — գալ, — անցանել, to take a walk, to make a tour, to walk, to promenade, cf. Շրջագայիմ;
— հայել, to look around;
— առնուլ, to turn;
— արկանել, պատել, պաշարել, to surround, to encompass, to encircle, to invest, to hem in, to beset;
— բնակել, to dwell near, to be neighbouring;
— տալ, to overturn, to upset, to overthrow;
— տալ անձինն, to turn from side to side.
Շուրջ եկեալ տապանակի ուխտին տեառն զքաղաքաւն։ Շուրջ եկի ես եւ սիրտ իմ խնդրել զիմաստութիւն. (Յես. ՟Զ. 11։ Ժղ. ՟Է. 26։)
round, circular;
in a circle, circularly, round about;
ելանելի —, winding-stairs, spiral-staircase.
Բոցեղէն սրոյ շուրջանակաւ (կամ շրջանակաւ) պահել զճանապարհս ծառոյն կենաց. իմա՛ շրջշրջմամբ, յեղյեղմամբ. (Ծն. ՟Գ. 24։)
curtain or arras, tapestry.
Վարագոյր եւ զարդ առագաստաց իբրու որմ նոցին. սրսկապան.
Փոշոտեցան որմակալք նորեկ հարսանց. (Եղիշ. ՟Ը. հին տպ. (ուր այլ օրինակք գրեն, սրսկապանք)։)
Jupiter's, belonging to Jupiter;
— դիք, Jupiter, Jove, Bacchus;
— տօն, feasts in honour of Castor and Pollux;
— հուր, sacred fire of the Persians;
fire-worship, Persian sect;
— քաղաք, Diospolis.
ՈՐՄԶԴԱԿԱՆ ՀՈՒՐ, կամ ՄՈԼՈՐՈՒԹԻՒՆ, է Կրակապաշտութիւն պարսից, կամ կրակն պաշտեալ՝ որպէս մասն արեգական, կամ յորմզդէ ումեմնէ թագաւորէ սահմանեալ, որ եւ վռամական կոչի. եւ կամ որպէս Շանթ արամազդայ.
bleating;
goat.
Պապաչօղ կենդանի. մանաւանդ այծ. եւ այծեղջիւր այլաբանեալ.
old woman, beldam.
Դարձեալ նստցին ծերք եւ պառաւունք ի հրապարակս Երուսաղէմի. (Զաք. ՟Ը. 4։)
hung with tapestry, draped, covered with drapery;
— առնել, զարդարել, to hang with tapestry, to carpet, to mantle, to bedeck, to arrange tastefully.
Անկողինք մեծատանց՝ գահոյք երիզապատք պաստառալիք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Երիզապատ պնդեցի զգահոյս իմ պաստառալիր եգիպտացւովք զարդարեցի. յն. ἁμφίταπος tapes utrimque viles. օթոց կամ գորգ յերկուց կողմանց գեղեցիկ կամ թաւամազ գործեալ։
cf. Պաստառալի.
Անկողինք մեծատանց՝ գահոյք երիզապատք պաստառալիք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Երիզապատ պնդեցի զգահոյս իմ պաստառալիր եգիպտացւովք զարդարեցի. յն. ἁμφίταπος tapes utrimque viles. օթոց կամ գորգ յերկուց կողմանց գեղեցիկ կամ թաւամազ գործեալ։
to cause great thirst.
Որչափ ըմպէ ոք (զանապակն), առաւել պասքեցուցանէ. (Ոսկ. ես.։)
to be athirst, very thirsty, to be dying with thirst;
to pant or eagerly long for, to hunger and thirst after.
Պապակիլ ի ծարաւոյ. յոյժ ծարաւիլ. եւ նմանու ՟Թեամբ՝ Տենչալ. կարօտիլ.
cf. Պոտագրոս.
to cause to happen, to bring about, to compass;
Պատահիմ.
Անըզգամ կինն յաղմուկ պատահէ զայրն հա նապազ եւ ի կռիւ (նոր ձ. պահէ). (Լմբ. առակ.։)
cf. Պատահեմ.
Անըզգամ կինն յաղմուկ պատահէ զայրն հա նապազ եւ ի կռիւ (նոր ձ. պահէ). (Լմբ. առակ.։)
meeting;
cf. Պատահ;
destiny;
պատահմամբ, ըստ պատահման, accidentally, fortuitously, casually, incidentally, by chance;
պատահմունք ի դէպ ելանէին նմա, chance, good fortune aided him;
անցեալ էր —, it was no longer time.
Պատահումն է՝ որ լինի եւ բացալինի՝ առանց ենթակային ապականութեան։ Քնելն՝ անջատական պատահումն է. իսկ սեաւն գոլ՝ անանջատաբար ագռաւու եւ եթովպացւոյ՝ պատահեաց։ Սեռն նախկին է քան ըզտեսակսըն. իսկ պատահմունքն քան զտեսակսըն յետոյ։ Պատահմունք ի վերայ անհատիցն նախապետաբար ենթակային. եւ այլն. (Պորփ.։)
to occupy, busy or employ oneself, to give oneself up to, to apply oneself to.
Յանապատին տաղաւարօք բնակեցոյց զնոսա, զի մի՜ անդէն պատաղիցին (կամ պատաղիցեն) ի հանգիստ. (Արշ. եւ Լծ. կոչ.։)
occupation, application.
Երկայնագոյնս ըզպա տաղմունսն ի ճանապարհին արարեալ. (Արծր. ՟Ա. 5։ 1)
band, bandage, wrapper;
truss;
— մեռելոյ, shroud, winding-sheet, grave-clothes.
ՊԱՏԱՆ, անք. ἑντάφιον, ἑνταφιασμός vestis sepulcralis, quae induitur cadaveri, funeratio ταφή sepultura. Երիզապինդ մեռելոյ. եւ Դիապատութիւն. պատրաստութիւն թաղման. մեռելի պատանք. քէֆին, տէֆին.
hostage;
pledge, gage;
տալ ի —, to plight, to pledge, to offer as a pledge;
առնուլ ի —, to take as a hostage or pledge;
ի — կալ, to be hostage.
ὄμηρος obses, legatus. իտ. ostaggio, gaggio ὄμηρον pignus, quod est loco obsidis. գրի եւ ՊԱՆԴԱՆԴ, ՊԱՆՏԱՆԴ. (ի հյ. պատ անդ ուրեմն. եւ պ. պէնտ, կապ) Անձն տուեալ ի գրաւ՝ առ ապահովութիւն.
cf. Պատանի.
Եւ թագաւորն առաքեաց ի պատանեակ մետաքսէից՝ սփռեալ ի վերայ տապանի սըրբոյն. (Հ. յուլ. ՟Զ.։)
to be adolescent;
to grow young again.
Զիա՞րդ հնացեալն եւ ապականեալն ի մոլար ցանկութենէ՝ պնդի դարձեալ, եւ պատանեկանայ. (Բրս. գորդ.։)