without cause, — principle, causeless;
without reason or motive;
absolutely, peremptorily.
Ունի եւ ջուր, որ անպատճառ այսր եւ անդր հոսի. (Խոսր.։)
to dishonour.
Աստ զժամանակն միայն անպատուեմք, ուր մանաւանդ պատուելի՛ է զի դէպ ժամանակն։ Մի՛ որ յայսոսիկ է զարդն՝ անպատուեսցուք։ Ընդ բեթղեհեմի դասեցայց, ընդ մսրոյն անպատուեցայց։ Զաստուած անպատուես. (Առ որս. ՟Ա. ՟Ը։)
Զոր աստ անպատուեաց եւ խոտեաց, անդ ընդէ՞ր պատուեաց. (Մագ. ՟Է։)
unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.
Զանդունդս անպատրաստս. (Ագաթ.։)
want of preparation;
unfurnished state.
Ցաւք եւ հիւանդութիւնք՝ ոմանց լինի յանպատրաստութենէ, եւ ոմանց յորկրամոլութենէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)
cf. Անպարոյր.
Բաւանդակեցաւ ի մարմնի անպարագիծն աստուած. (Շ. բարձր.։)
cf. Անպարոյր.
ԱՆՊԱՐԱԳԻՐ որ եւ ԱՆՊԱՐԱԳԻԾ. ἁπερίγραφος, ἁπερίγραπτος. incircumscriptus, non circumscriptus, incomprehensibilis, immensus. Անպարագրելի. անպարոյր. անբովանդակելի. զոր չէ մարթ շրջափակել ծրիւ. անվայրափակ. անսահման. անեզրական. եւ անչափ. ընդարձակ յոյժ յոյժ.
immensity.
Անպարագիրն կամ անբովանդակելին գոլ. անբաւութիւն. անչափութիւն.
incomprehensible.
ἁπερινόητος. qui mente comprehendi nequit. Զոր անմարթ է պարագրելով իմանալ. անբովանդակելի. տիրապէս անիմանալի. անհասանելի.
immodest, unchaste, indecent, bawdy, obscene;
dissolute, debauched;
—ս, indecently.
ἅσεμνος, incastus, impudicus, inhonoratus, ἁκάθαρτος, immundus, impurus. Օտար ի պարկեշտութենէ. անհամեստ. անամօթ. եւ Անվայելուչ. անմաքուր. աղտեղի. անսուրբ. անդէպ. էտէպսիզ, փիս, եագըշըգսըզ, պէթ.
Քննին անպարկեշտիցն բանք. (Մանդ. ՟Գ։)
uncircumscribed;
unbounded, immense;
incomprehensible.
ἁπερίγραφος, incircumscritus, ἁπερίληπτος, qui comprehendi nequit, incomprehensus. ԱՆՊԱՐՈՅՐ որ եւ ԱՆՊԱՐՈՒՆԱԿԵԼԻ. Որ ոչն պարուրի. ոչ շրջափակեալ. անպարագրելի. անբովանդակելի.
cf. Անպարոյր.
ԱՆՊԱՐՈՒՆԱԿ ԱՆՊԱՐՈՒՆԱԿԵԼԻ. cf. ԱՆՊԱՐՈՅՐ. ἁπερίληπτος. non comprehensus. Որ ոչն պարունակի. անբովանդակելի.
cf. Անպարունակ.
ԱՆՊԱՐՈՒՆԱԿ ԱՆՊԱՐՈՒՆԱԿԵԼԻ. cf. ԱՆՊԱՐՈՅՐ. ἁπερίληπτος. non comprehensus. Որ ոչն պարունակի. անբովանդակելի.
unblamable, innocent;
not due;
— առնել՝ կացուցանել, to clear, to acquit.
Իսկ անդ յասելն՝ Զիմ միածինն անպարտ տանջեցին, լինի ած. եւ մկ։
Վտարանդի լեալ յանպարտ թշնամեաց տարապարտուց. այսինքն յանիրաւի (գործողաց) ի թշնամեաց. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 33։)
Անպարտ հանդերձ. (Ոսկ. եբր.։)
not guilty;
innocent.
Անպարտականդ մահու. (Ագաթ.։) (Շար.։)
Անպարտականդ այս տարագրութեան։ Յայնմ սոսկալի եւ անպարտական զենման. (Նար. ՟Կ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)
cf. Անպէտ.
Ո՛վ անպիտանդ ի պիտանեանց։ Անպիտան աստուծոյ, եւ սրբոցն մասնակցութեան. (Նար. ՟Ը. ՟Թ։)
untroubled, unclouded, clear, pure.
ἅθολος, ἁθόλωτος, ἁνεπιθόλωτος. non turbidus, non turbatus, limpidus, tranquillus. Ոչ պղտոր. ոչ պղտորեալ. յստակ. վճիտ. անխառն. եւ Հանդարտ. անխռով.
cf. Անպտղաբերութիւն.
Զի՞ ժողովս զանպտղութիւն արծաթոյդ (այսինքն զվաշխն անշահ՝) առիթ յաւիտենական գեհենին. (Մանդ. ՟Զ։)
unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.
Անպտուղ թզենի, կամ անդաստան. (Շար.։ Նար. ՟Կ՟Դ։)
to separate, to detach, to disjoin, to disunite;
to uncouple.
Ոչ բանն անջատանի կամ անջատաւ երբէք յիւրմէ մարմնոյն։ Հոգին սուրբ անջատանի յանօրէն խորհրդոց. (Սարկ. հանգ.։) (գրի անդ եւ Անջատանայք՝ իբր Անջատանէք։)
infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.
ἅπειρος, ἁπέραντος, ἁπεράτωτος , ἁόριστος, ἁπεριόριστος. infinitus, termino carens, indeterminatus, in immensum extensus. Ոյր չիք սահման. անեզրական. անվախճան. անբաւելի. անբովանդակելի. անպարագիր. անվայրափակ. անսահմանելի. անթարգմանելի։ Տիրապէս ասի զաստուծոյ եւ զաստուածայնոց.
Ամփոփեցար անսահման։ Որքանութիւն անսահման։ Թէպէտեւ ոչ անժամանակք ըստ անսահմանին։ Անսահման թագաւորութիւն։ Անսահման՝ ներքնային խորոց։ Անսահմանդ քո հրամանի. (Նար.։)
Ի վերայ անսահման ծփանաց ալեացն անդնդոց. (Կոչ. ՟Թ։)
leafless, dead.
Որ ոչ բերէ սաղարթս. չորացեալ. անդալար. չոր.
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
ἁκούω, ὐπακούω, πείθομαι , πειθαρχέω. audio, obedio, pareo, obtempero. Հանդարտ ոգւովն ունկն դնել, կամ Յանձն առնուլ զլուեալ բանն հեզութեամբ եւ հլութեամբ. հնազանդիլ. հպատակիլ. լսել բանի. ունկնդիր լինել. մռել, մտիկ ընել. տինկլէմէք. իդաաթ էթմէք.. (տե՛ս Ծն. ՟Լ՟Թ. 10։ Օր. ՟Ժ՟Ը. 14։ Դատ. ՟Ժ՟Ա. 17։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի. 25։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 11։ Իմ. ՟Ը. 12։ Երեմ. ՟Ի՟Թ. 8։ ՟Լ՟Բ. 33։ ՟Լ՟Զ. 25։ ՟Լ՟Բ. 15։ Գծ. ՟Զ. 7։ Յայտ. ՟Ժ՟Թ. 10։)
Որոց եւ ոչ ա ժամանակ մի անսացաք հնազանդութեանն. (Գաղ. ՟Բ. 5։)
Հանդարտել. տանել. ժոյժ ունել. համբերել. սոպր էթմէք.
without bridle, without reins;
unbridled, unrestrained;
unruly, ungovernable.
ἁχάλινος. infrenis, effrenis. Ոյր չիք սանձ. անկապ. արձակ. անարգել. անդուռն. զապթսըզ, նամազպուդ.
unshaken, immovable, firm.
ἁσάλευτος. inconcussus, immotus. Որ ոչ սասանի. անյողդողդ. անշարժ. անդրդուելի. սարսըլմազ, մուգարրէր.
cf. Անսասան.
Կա՛ց դու անսասանելի ի քում հաստատութեանդ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
ungovernable, unruly, disobedient, obstinate, incorrigible.
Իբր Անանսացօղ. հեստ յանսալոյ, կամ անամոքելի սաստիւ. անհանդարտ. անհնազանդ. ըմբոստ. խեռ. ստահակ, կամ անսանձ. ապարասան. զապթսըզ, իդաաթսըզ.
cf. Անսաստ.
Արտաքոյ անյագ սահմանին հանէ զմեզ (բանս) յանսաստելի անդունդս արշաւանաց իւրոց. (Վեցօր. ՟Զ։)
disobedience, contumacy, obstinacy.
ἁπόνοια, ἁταξία, ἁπροσεξία. arrogantia, inobsequentia, negligentia. Հեստութիւն. չանսալն. ըմբոստութիւն. ապարասանութիւն. անհնազանդութիւն. իդաաթսըզլըգ, ինատ.
Առ իմաստուն բժիշկ ոգւոցն՝ անսաստութիւն հիւանդին։ Զախտն՝ որ յանսաստութենէն իցէ, եւ զառողջութիւնն՝ որ ի հնազանդութենէն լինի։ Յանսաստութիւն անկանիլ՝ կրթելովն զընդդէմսն ասել նորա. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 21։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)
without having a table for eating.
Տեսանել զանսեղանն. զգունոյն դեղնութիւնն, զփաշերութիւնն. (Ոսկ. յանդամալոյծն.։)
without seed;
unfruitful, barren.
Անսերմն արգանդ. (ՃՃ.։)
without love, — affection;
cold, unfeeling.
Յիշատակէ զանանձուկ եւ զանսէր ժամանակն (գեհենին). (Ոսկ. յանդամալոյծն.։)
without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.
Անսխալ հոգւով, կամ հանդիպմամբ. (Նար. ՟Ղ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)
without beginning, that has existed from all eternity.
Անսկզբնական բանդ աստուած։ Անսկզբնական բանին հօր. (Ժմ.։ Շար.։)
without beginning, eternal;
baseless.
Զանսկիզբն բանդ անձնաւոր։ Տեառն անսկզբան. (Նար. ՟Ի՟Ը. եւ Նար. խչ.։)
Քեզ միայնոյ սկզբանդ եւ անսկզբանդ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.
ἁπέραντος, ἁτέρμων, ἁπειλήμενος , διαρκής, ἁδιάλειπτος. infinitus, termino carens, immensus, indeficiens. Ոյր չիք սպառումն կամ սպառուած. անհատ. անպակաս. անծախ. անանց. եւ անեզր. անվախճան. անկատարած. անհուն. անչափ. անսախման. անդադար. յաւիտենական. դիւքէնմէզ. հատսըզ. հիսապսըզ. նիհայէթսիզ. էպէտի.
free from vexation, tranquil.
Աղքատն անլլուկ է ի նոցանէ. (Մանդ. ՟Է։)
dark, obscure.
Յայնլոյս խաւար. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)
disobedient.
Նոյն ընդ ԱՆԼՈՒՐ, իբր անլսող. որ ոչ լսէ. եւ ոչ հլու. անունկնդիր. անհնազանդ. ἁνήκοος. non audiens, inobediens.
cf. Անլուայ.
անթափ (հանդերձ). cf. ԱՆԼՈՒԱՅ.
that never ceases to speak;
incessant;
incessantly.
Առանց լռելոյ. անլռելի ձայնիւ. անդադար. անընդհատ. ἁσιγήτως. incessanter.
cf. Անլռաբար.
cf. անդադար.
cf. Անլռաբար.
ἁσίγητος. nonsilens, non tacens, incessabilis. Որ ոչ լռէ. անլուռ. անդադար.
deaf;
disobedient.
Որ ոչ լսէ, կամ չանսայ. անհնազանդ.
disobedience.
ԱՆԼՍՈՂՈՒԹԻՒՆ ԱՆԼՍՈՒԹԻՒՆ. Չանսալն. անհնազանդութիւն. չմըռելն.
Մի թէ ոք ի մէնջ տրտմեցո՞յց զնա անլսողութեամբ իւիք։ Ի պատրանս բանսարկուին, որ է անհնազանդութիւնն եւ անլսողութիւնն. (Վրք. հց. ՟Գ. ՟Ժ՟Ե։)
firm, unshakeable;
indissoluble, incorruptible;
inviolable.
ἅρρηκτος. infractus, immotus, ἅθραυστος, inconcussus, firmus. Որ չէ՛ խախուտ կամ խախտեալ. որ եւ ԱՆԽԱԽՏԵԼԻ. անքակտելի. անդրդուելի. ամբողջ. անփորձ. չըխախտած, պատռուածք մը չունեցօղ, ամուր. գավի, միւհքէմ.
Պահեա՛ զհօտս քո անխախուտ։ Զկուսական արգանդն անխախուտ պահեաց. (ՃՃ.։)
cf. Անխախուտ.
Անշարժք են եւ անխախտք։ Նովաւ պահին աւանդք անխախտք. (Ոսկիփոր.։)
that loves not peace, turbulent.
Որ ոչն սիրէ զխաղաղութիւն. խռովասէր. անհանդարտ.
unsuspicious;
sincere.
Անխէթ՝ աստուածահրաման պատուիրանացն հնազանդել։ Եւ ձեզ անխէթ ի սոյն պարտ է յառնել վրէժխնդիր. (Ագաթ.։)
not scrupulous;
unexceptionable.
Անխիղճ մտացն ուրախութեամբն. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
unprotected, forlorn, destitute.
Ի հիւանդութեանն անտած եւ անխնամ անկեալ տատանին. (Պիտ.։)