Հիւանդ կա՛մ քար, եւ կամ միզագրաւութիւն ունիցի, եւ կամ զասացեալն սրբազան ցաւ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
ՅՈԽՈՐՏ. մ. ՅՈԽՈՐՏԱԲԱՐ. Յանդգնաբար. անխորհրդաբար. աներկիւղ համարձակութեամբ. յահուր. յահըռնաբար. վայրապար.
ՅՈԽՈՐՏԱՄ ՅՈԽՈՐՏԱՆԱՄ. ն. Յախորտիլ. յանդգնիլ. խրոխտալ. խրոխտանօք պարծիլ, եւ սպառնալ.
ՅՈԽՈՐՏԱՄ ՅՈԽՈՐՏԱՆԱՄ. ն. Յախորտիլ. յանդգնիլ. խրոխտալ. խրոխտանօք պարծիլ, եւ սպառնալ.
ՅՈԽՈՐՏԱՆՔ ՅՈԽՈՐՏՈՒԹԻՒՆ. Յոխորտանալն. խրոխտումն. յանչափս վստահութիւն. յահրութիւն. յանդգնութիւն.
ՅՈԽՈՐՏԱՆՔ ՅՈԽՈՐՏՈՒԹԻՒՆ. Յոխորտանալն. խրոխտումն. յանչափս վստահութիւն. յահրութիւն. յանդգնութիւն.
ՅՈՐՍԱՅՍ ՅՈՐՍԱՅՍԵԱԼ (լծ. Երես. թ. եիւզ ). ὔπτιος supinus . Յերեսս ի վեր. ի վերայ թիկանց. տապաստ անկեալ՝ երես ի վեր. գետնատարած՝ ի վեր հայելով. պրկեալ կաշկանդեալ, անշարժ. անհոգ. յուլութեամբ. երեսն ի վեր՝ կռնըկի վրայ պառկած.
Ո՞վ էր գեղջուկն այն, որ կայր անդ յորսայս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Ծովն ընդ աւազուտ դրունսն ոչ անցանէ, այլ անդրէն յինքն որսայսեալ անկանի. (Պիսիդ. (յն. յորսայս վերընթանայ)։)
Անարգին խոտին ամենայն ազգն հանդերձ յուդայեան ազգաւն։ Եկին ժողովեցան ծերակոյտ յուդայեանց. (Եփր. թագ.։)
Գտանէին ի ներքոյ հանդերձից նոցա յուռութուլունս, եւ բժժանս յամենայն կռոց ուս ընդ անութ ունէին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 40.)
Պառաւունք անօրէնք յորանչեն, եւ ձկտումն առնեն զհիւանդացեալ մանկամբն. (Կանոն.։)
Կնոջ մարդոյ այնչափ ոսկի զանձամբ արկանել եւ նազել։ Յայն թատր (երկնից) զարդարեսցին, անդ նազիցին, անդ յօրանայցեն։ Յորժամ չսիգայցես, չնազիցես. (Ոսկ. փիլիպ. եւ Ոսկ. եբր.։)
Գոյ եւ այլն առաքինութիւն, որ յաւանդելոյ եւ ի պատուիրելոյ է. (եւ չէ՛ համեմատ նախակրթական հանդիսի, եւ ընտրութեամբ ուղղեցելոյն. Լծ. սահմ.։)
προφωνέω, προαναφωνέω prius vocem edo, praeloquor, praenuncio, praedico. Կանխաձայնել. գուշակել. քարոզել անդստին. յառաջագոյն ասել կամ նուագել.
Զհանդերձեալն նախաձայնէ ի մի զհաւաքումնն։ Ոչ փոքր ինչ տանջանս եւ աստուստ նախաձայնէ նոցա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14. 31։)
Պատմութեամբ անցելոյն, եւ նախաձայնութեամբ հանդերձելոյն. (Տօնակ.։)
Նախանձախնդիր էին իմոյ հայրենի աւանդութեանցն. (Գաղ. ՟Ա. 24։)
ζηλωτής, ζηλότυπος . (ի τύφος որ է թ. թիւթմէք եւ թուֆան ). aemulator, aemulus. (եբր. քանա, քաննա. ի քէնա, որ է քէն, քին. վասն որոյ նոյն է սիմոն կանանացի, եւ շմաւովն նախանձայոյզ. κανανίτης cananita, cananaeus ). Յուզեալ կոծեալ նախանձու՝ առաւել որպէս օրինաւոր նախանձաւորութեամբ. նախանձաւոր. նախանձախնդիր. եռանդնոտ.
ՆԱՒԱՏՈՐՄ ՆԱՒԱՏՈՐՄԻՂ, կամ ՆԱՒԱՏՈՐՄԻԼ. στόλος classis navalis, apparatus, expeditio. Տորմիղ նաւաց. դաս՝ հանդէս՝ եւ հանդերձանք պատերազմիկ նաւուց.
Իսկ (անդ,)
Ի բաց զներքնաբերդն լքեալ թողեալ՝ ի վերնաբերդ անդր համագունդ հորդան տային. (Յհ. կթ.։)
Ի միասին պանդըխտացեալ, յօտարութիւն նժդեհացեալ. (Շ. վիպ.։)
Ակիղաս ասէ, թէ նժդեհ լինի գայլ գառին. թէոդիտոն, թէ պանդխտեսցին. մին ասէ՝ եթէ նժդեհեսցի, եւ միւսն՝ թէ պանդխտեսցի. (Ոսկ. ես.։)
Ի միասին պանդըխտացեալ, յօտարութիւն նժդեհացեալ. (Շ. վիպ.։)
Ակիղաս ասէ, թէ նժդեհ լինի գայլ գառին. թէոդիտոն, թէ պանդխտեսցին. մին ասէ՝ եթէ նժդեհեսցի, եւ միւսն՝ թէ պանդխտեսցի. (Ոսկ. ես.։)
Ելից զժամանակ պանդխտութեան նժդեհութեան իւրոյ ի վերայ երկրի. (Մաշտ.։)
Եղիցի նմանականն հայր՝ ողջ բովանդակ, եւ ծնունդն՝ լի՛ բովանդակ. (Սեբեր. ՟Ա։)
Նշատերեւ քանդակս ի նկար կօշկացն հանդերձեալ յողայցէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)
Հանդարտ, եւ ամենեցունցն շողոքորթ շուն՝ ո՛չ եղիցի շուն. (Դիոն. ածայ.։)
Ելին երկու գազանարոյծք, եւ շողոքորթեցին նմա (առիւծուն), զի մտցէ անդրէն ի դառադեղն իւր. (Ճ. ՟Ա.։)
Որ հովուէն ի մէջ շուշանաց։ Որ արածիցին ի մէջ շուշանաց։ Շրթունք նորա շուշանք՝ բուրեն զմուռս լիութեան։ Բունն (աշտանակին) եւ ստեղունքն եւ սկահքն եւ գնդակքն եւ շուշանքն անդստին ի նմանէ իցէ.եւ այլն։
Զի ի ստոյգ յոգեւորութեան անդ խնդութեան գերի վարեալ տանի». յն. հոգեւորական. (Եւագր. ՟Ժ։)
ՈԶՈՐԱԾԵԾ ԱՌՆԵԼ. որ գրի եւ ՈԶՐԱԾԵԾ, եւ ՈԼՈՐԱԾԵԾ ԱՌՆԵԼ. στρεβλόω torqueo. Խոշտանգել ոստովք եւ քքօք, կամ ոլորելով եւ կաշկանդելով. պրկել եւ չարչարել պէսպէս տանջանօք եւ հարուածովք.
Ձեռք դահճացն վասն տակեցան յոզորածեծն առնելոյ։ Տեսանես անդր յոզորածեծն առնելոյ դառն խոցուածս. (Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. պտրգ.։)
Եթէ յանկարծ ուրեք պատահի նմա հեթանոս անօրէն, յառաջ քան զնորա ողջէգալն կանխէ եւ երկիրպագանէ նմա հանդերձ ողջունիւն հարցանելով. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Հայրն գորովագութ, որդիական քո կոչմանդ զգօնութեան խրատն, եւ այլն. (Ճ. ՟Ը.։)
Չորեքանկիւնի ձեւդ ամենայն ուրեք եդեալ՝ հաստատութեամբ ունի, ուղղանդիւնիս կատարելով։ Բաղկացաւ յուղղանկիւնոյ. քանզի ուղղանդիւնին բաղկացաւ եւ այլն։ Բնականագոյն թիւ՝ յուղղանկիւնոյ եռանկիւնոյն զօրութենէ. (Փիլ.։)
Մեծապէս մեզ ուշադրութեան (են) պէտք, մանաւանդ եւ առաւել աղօթից գործակցութեան. (Նիւս. երգ.։)
Ընդ հրաման մտածութեանդ քոյ ուրախացայ։ Յուրախանալն գինւով. (Խոր. ՟Բ. 30. 60։)
Լեզուանի եւ չարաբան եւ յանդուգն էր. (Վրք. հց. ՟Թ։)
Կորացաւ, մինչեւ զգետնեցաւ. անդ անկաւ չուառականն (կամ թշուառականն). (Դտ. ՟Ե. 27։)
Բառ յն. բէնդաթլօս. որպէս թէ Հնգամրցանք. πένταθλος pentathlum, quinquertia. Հնդեակ, նահատակութիւն յողոմպիականսն, որպէս առանձին խաղու անուն, բայց բովանդակիչ համօրէն մրցանաց ագոնին.
Մտեալ յեկեղեցին սնափառ պերճանօք եւ մոլեկան հպարտանօք . (Մանդ. ՟Դ։)
Եթէ կթեսցես ձէթ, մի դարձիս անդրէն պտղաքաղ առնել զկնի քո. (Օրին. ՟Ի՟Դ. 21։)
Բազում ջաղջախիւն եւ հեղումն արեանց գործեն։ Հանդերձ ընդվզեալ ջախջախմամբ. (Զքր. կթ.։ Խոր. ՟Բ. 76։)
Գուցէ եւ մեք աղտեղի զգեստիւ անդ ի հարսանիսն երթիցուք, ուր ամենեքեան ջահազգեսիեալք պայծառանան. տպ. ջահազգեստիւք. յն. պայծառ զգեստս ունին. (Ոսկ. յհ. 6։)
Որոյ առն անուղղայ կամակորութիւն ջախջախուն խորհրդին անդէն ընդհուպ երեւէր. (Ղեւոնդ.։)
Յանձն էառ կերակրօք եւ ըմպելեօք սնանիլ, ընդ ձեռն որոյ մեզ զհոգեկան կերակուրսն ջամբեցուսցէ ի հանդերջեալսն. (Խոսրովիկ.։)
Նադնդական եթերք առնեն ջերմուկս հռամանաւ արարչի։ ո՛չ ի ծովային ջրոցն են ջերմուկք, այլ անդուստ ի յանդնդական ջրոցն. (Պիտառ.։)
Բաղում ապականութեան մարդկան լինելն ջրհեղեղօքն իսկ եւ հիւանդութեամբք. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
ՍԻՄՈՆԱԿԱՆ կամ ՍԻՄՈՆԱՑԻ, եւ ՍԻՄՈՆԵԱՆ. որպէս լտ. simoniacus. Սեպհական կամ Հետեւօղ սիմոնի կախարդի. աղանդաւոր. եւ կաշառատու եւ կաշառ առու ի հոգեւորս. ուստի եւ Սիմոնեան ախտ կամ Սիմոնականութիւն է կաշառակրծութիւն վասն հոգեւոր իրաց.
Զիա՞րդ տեսէք դուք անդ սկայս որդիք (որդիս) սկայազանց. (Եփր. թուոց.։)
Այր մի յաղթանդամ եւ սկայազօր։ Զարի սկայազօր ախոյեանն զհայկն։ Փղշտացիք եւ ազովտացիք՝ արք սկայազօրք. (Ճ. ՟Ա.։ Յհ. կթ.։ ՃՃ.։)
Սկզբնամօրն պարտեաց, եւ նախահօրն յանցանաց։ Զօրէն սկզբնամօրն երկանց եւ ցաւոց լուցիչ (սուրբ կոյս)։ Բժշկել զվէրս հարուածոց արգանդի սկզբնամօրն։ (Սանահն.։ Կամրջ.։ Գանձ.։ Սարկ. տոմար.։)
Հնազանդ եղեւ խրատու օձաճաշակ սողնակին. (Վանակ. յոբ.։)
Միտքն՝ որ ի գլուխ առակեալ է (որպէս ադամ), հնազանդ եղեւ խրատու օձաճաշակ սողնակին, որով զմահ ընկալաւ. (Վանակ. յոբ.։)
Զա՞յդ ստգտանես զաստուծոյ զբարեգործութիւնն։ Եւ զդլփին ստգտանիցէ ոք, եթէ ոչ (է) ցամաքային։ Թերեւս արդեօք եւ զգեստուս իմոյ զխոշորութիւն ըստգտանես։ Մի՛ զոր ստգտանեմ՝ կրէք։ Զքեզ ինքն ըստգտցես, եւ զտկարութեանդ իրս. (Ածաբ. ծն.։ եւ Առ որս. ՟Ը. ՟Ժ՟Բ։)