Definitions containing the research օդ : 1295 results

Նուազիմ, եցայ

vn. ast.

to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց օդոյ նուազի լոյս ճառագայթից իւրոց (այսինքն արեւու). (Եղիշ. ՟Ը։)


Նուրբ, նրբից

adj. gr. fig. adv.

subtile, fine, slender, tenuous, lank, thin, slim;
narrow;
subtile;
finespun, subtile, difficult, abstruse, obscure, profound;
subtilely;
— ձայն, shrill voice;
— մտօք, subtle, acute, shrewd, perspicacious.

· Calfa

NBHL (1)

Նուրբ եւ անօսր տարերց (օդոյ եւ հրոյ)։ Զամենայն նուրբ փողոցս. (Շիր.։)


Նրբամարմին

adj.

snaky, lanky, thin, slender, slim, delicate, spare.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛ որ նրբամարմին եհեղ զօդ. (Պիսիդ.։)


Նօտար, աց

s.

notary.

· Calfa

NBHL (1)

ՆՕՏԱՐ կամ ՆՈՏԱՐ. Բառ լտ. նօդա՛ռիուս. յորմէ եւ յն. նոդա՛ռիօս . νοτάριος կամ γραμματεύς, ὐπογραφεύς . (որպէս եւ σημαίνων signator. նշանակիչ գրով) Նշանագիր. գրիչ. դպիր արքունի կամ եկեղեցական. գրագիր.


Շահեկանութիւն, ութեան

s.

fruit, profit, advantage, gain, lucre;
fertility, fecundity;
enjoyment, pleasure, ease.

· Calfa

NBHL (1)

Ընձեռեա՛ մեզ՝ օդոց քաղցրութիւն, անձրեւաց շահեկանութիւն. (Նար. ՟Զ՟Բ։)


Շաղաշար

adj.

entwined, conjoined, united;
s. gr. syllable.

· Calfa

NBHL (1)

Շարակից. յարակից. զօդեալ. միացեալ.


Շաղաշարութիւն, ութեան

s.

cf. Շաղաշարումն.

· Calfa

NBHL (1)

Շաղաժարիլն. յարակցութիւն. միաւորութիւն. զօդումն. զուգաւորութիւն.


Շաղկապ, աց

s. gr.

junction, bond, union;
conjunction.

· Calfa

NBHL (4)

Որակութեամբ խայրին իբր շաղկապաւ յօդեալունին զմիմեանս. (Երզն. մտթ.։)

σύνδεσμος colligatio, conjunctio, vinculum, ligamentum, nexus, copula. որպէս Շարակապ՝ զուգակապ. կապ զօդիչ. կապակցութիւն, զօդ, յօդ որպիսի եւ իցէ. յօդակապ.

ՇԱՂԿԱՊ. ըստ քերականաց. σύνδεσμος conjunctio. Մասն բանի զօդիչ զբառ ընդ բառի. եւ զբան ընդ բան.

ՇԱՂԿԱՊ. κολοφών fastigium, summa manus, finus. Յօդ լրման. աւարտ. կա տարած բանի.


Շաղկապեմ, եցի

va.

to join together, to conjoin, to unite.

· Calfa

NBHL (2)

Այսլպիսի կցորդութեամբ շաղկապեալ։ Երից հարիւրոց եւ տասանց վեցից յօդիւք շաղկապեցար։ Որ զսիրոյն յօդուած շաղկապէ ի մի առ եկեղեցի. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Խ՟Զ։)

συνδέω colligo, conjungo. Կապակցել. կցել. զօդել. յարել. զուդել. միաւորել. իրարու կապել, կապկըպել


Շաղկապումն, ման

s.

conjunction, connection, concatenation.

· Calfa

NBHL (2)

Մտցէ ձայնդ այդ Աստուածարեալ ընդ պատուաստ յօդիցս շաղկապութեան։ Յարմատոյն Դաւթի ընծիւղեալ մարմնով՝ անճառ շաղկապմամբ յանեղ ածուիդ. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ ՟Լ՟Բ։)

ՇԱՂԿԱՊՈՒԹԻՒՆ ՇԱՂԿԱՊՈՒՄՆ. σύνδεσις colligatio, conjunctio, nexus. Շաղկապիլն. զօդումն. միաւորութիւն.


Շամանդաղաձեւ

adj.

obscure, dim;
like an atom.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ անօսր օդս սփռեալ շամանդաղաձեւ. (Անյաղթ բարձր.։)


Ուրիշ

adj.

other;
cf. Որիշ.

· Calfa

NBHL (1)

Եդին զմարմինս նոցա ոչ ի միասին, այլ՝ ուրիշ։ Ի բութէ աջոյ ձեռին զամենայն յօդուած ընկեցին ուրիշ. (Հ=Յ. մարտ. ՟Գ.։ Հ=Յ. նոյ. ՟Ի՟Է.։)


Ուրուր

s. zool. buzzard.

· Calfa

NBHL (1)

Ետես զուրուրսն, մինչ վերանային յօդն։ Ցին է, որ է ուրուր հաւն. (Մարթին.։)


Չարագոյն

adj. adv.

very bad, worse;
more wicked;
of a bad colour;
cf. Չարաչար;
եւ որ —ն էր, and that which was most deplorable.

· Calfa


Չարաթոյն

s.

very poisonous, very venomous, virulent;
poisoned, envenomed, baleful, deadly.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձերոց ստայօդ եւ չարաթոյն բանից։ Իւրոյ չարաթոյն վարդապետութեանն. (Շ. թղթ.։ Աբր. մամիկ.։)

Զչարաթոյն օդոցն շնչմունս խստութեանն։ Իբրեւ զչարաթոյն եղեամն. (Ագաթ.։ Նար. յովէդ.։)


Չափաբերական, ի, աց

adj.

measured, proportioned, symmetrical;
rhythmical, metrical.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զի՞նչ է ինձ սակաւս եւ նուազագոյնս յօդել սահմանս կսկծելիս չափաբերականս, մինչ անցեալ է ըստ քանակութիւն։ Նշխար յիշատակի մասին օրհնութեան չափաբերականի (ի նոյեան տապանէ). (Նար. ՟Ե. եւ Նար. մծբ.։)


Չափաբերութիւն, ութեան

s.

measure, symmetry, proportion;
rhythm, meter;
cf. Չափագիտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նկարագրութիւնսն՝ ո՛չ որ զպայծառութիւն դեղոցն ունի, այլ որ զչափաբերութիւն յօդաչափաբերութեանն՝ նա՛ է գովելի. (Արշ.։)


Շանթեքար, ի

s.

meteoric stone, meterolite;
cf. Երկնաքար;
cf. Օդաքար.

· Calfa


Շաչիւն

cf. Շաչումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիաստացք խոցոտեն զիաչս եւ զգլուխս. եւ է շաչիւնն՝ յօդսն գոլով ահագին, խոցոտելով զլսելիսն։ Մեղուք դիմեն միանգամայն շաչմամբ։ Իժն զտտունն յոյժ շաչմամբ գնդաձեւ քարշելով. (Փիլ.։)


Շաչումն, ման

s.

noise, burst, crackling, crash;
rustling, rumbling;
report, clap, explosion;
resounding;
gurgling, murmur.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիաստացք խոցոտեն զիաչս եւ զգլուխս. եւ է շաչիւնն՝ յօդսն գոլով ահագին, խոցոտելով զլսելիսն։ Մեղուք դիմեն միանգամայն շաչմամբ։ Իժն զտտունն յոյժ շաչմամբ գնդաձեւ քարշելով. (Փիլ.։)


Շառաչիւն

cf. Շաչիւն;
cf. Թնդիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՌԱՉԻՒՆ, ՇԱՌԱՉՈՒԿ, ՇԱՌԱՉՈՒՄՆ. որպէս βολή jactus եւ συγκρουσμός collisio ὅμβρος imber ἧχος echo, sonus, susurro διασυριγμός exsibiliatio. (որ եւ Շչիւն) Շառաչելն. ձայն շառաչելոյ կամ պատառման օդոյ. հնչիւն շարժման պէսպէս իրաց. կոփիւն. արձագանք. ջաղբք.


Շառաչուկ

s.

cf. Շաչիւն;
cf. Թնդիւն;
tinsel.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՌԱՉԻՒՆ, ՇԱՌԱՉՈՒԿ, ՇԱՌԱՉՈՒՄՆ. որպէս եւ (որ եւ Շչիւն) Շառաչելն. ձայն շառաչելոյ կամ պատառման օդոյ. հնչիւն շարժման պէսպէս իրաց. կոփիւն. արձագանք. ջաղբք.


Շառաչումն, ման

s.

cf. Շաչիւն;
cf. Թնդիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՌԱՉԻՒՆ, ՇԱՌԱՉՈՒԿ, ՇԱՌԱՉՈՒՄՆ. որպէս եւ (որ եւ Շչիւն) Շառաչելն. ձայն շառաչելոյ կամ պատառման օդոյ. հնչիւն շարժման պէսպէս իրաց. կոփիւն. արձագանք. ջաղբք.


Շատիմ, տեայ

vn.

cf. Շատանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Դալարակերք լինին, եւ դուզնաքեօքն շատին։ Փոխանակ ջրոյ շատեալ օդոյն ցրտութեամբ։ Ոչ շատեալք միայն ամուսնովք, եւ ի պոռնիկս մոլեալք։ Երկրորդ մրցանակօքն շատեալ. (Փիլ.։)


Շար, ից

s.

string, file, line, range, row, rank, order, long string, concatenation, chain, series, suite, train;
multitude, great number;
composition;
—ք մարգարտաց, string of pearls;
ոսկի —, gold chain;
—ք լերանց, mountain-chain;
— ճանճից, swarm or lot of flies;
— մրջմանց, swarm of ants;
anthill;
— շանց, pack, number of dogs;
— ազգաբանութեան, genealogy;
ի —ի հարկանել, to register, to record, to set or write down;
ի —ի արկանել, to string, to range, to rank;
ի — արկեալ թուել, to enumerate, to number, to count;
ի միում —ի հարեալ ընդ մի համարել, to be enumerated in the same series;
յանտեղեաց —ին է այս, it is very far from the purpose.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնագոյն օդամանուած շար՝ բեհեզ ծիրանի՝ նիւթ նոր խորանի. (Գանձ.։)


Շարադասեմ, եցի

va.

to range, to arrange in order, to set to rights, to dispose, to put in order, to lay out.

· Calfa

NBHL (1)

Շարադասեսցէ զօդիսն ընդ աջմէ իւրմէ, եւ զայծիսն ընդ ձախմէ. (Զքր. կթ.։)


Շարադրեմ, եցի

va.

to put together, in order, to arrange, to re-unite, to connect, to join, to combine;
to construct, to make, to form;
cf. Շարագրեմ.

· Calfa

NBHL (2)

συντίθημι compono, construo, constituo συγκρίνω commisceo, coagmento. Յարադրել. յարել. բաղադրել. բաղկացուցանել. կացուցանել ի միասին. զօդել. կցել. միաւորել. խառնել. զանդանել. ձուլել. շաղկապել. կազմել. յօրինել. կր. Բաղկանալ, թանձրանալ. consisto, consto. իսկ concretus, որպէս συγκριθείς , թանձրացեալ.

Կապարայօդ հիւսմամբ շարադրեալ իբրեւ զպեւարիսպ պղնձի. (Արծր. ՟Ե. 2։)


Շարադրութիւն, ութեան

s. gr.

combination, conjunction, connection;
arrangement, disposition;
construction;
syntax;
cf. Շարագրած.

· Calfa

NBHL (1)

σύνθεσις compositio, constructio, collectio, summa συνθήκη constitutio σύνδεσμος colligatio եւ այլն. Շարադրելն, իլն. եւ շարադրեալն. բաղադրութիւն. բաղկացութիւն. զօդումն. շաղկապութիւն. հաւաքումն. գումար. միաւորութիւն.


Շարալծեմ, եցի

va.

to conjoin, to join with, to unite.

· Calfa

NBHL (1)

συζεύγνυμι, συνάπτω conjugo, conjungo, adnecto, copulo, continuo. Ի միասին լծել. զուգել. զօդել. յօդել. լծակցել. լծորդել. կցել. յարել.


Շարակարգեմ, եցի

va.

cf. Շարադասեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անդամքն վերստին յօդեալք շարակարգեսցին ընդ միմեանս. (Շ. թղթ.։)


Շարայարութիւն, ութեան

s.

continuation, sequel.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՐԱՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՇԱՐԱՅԱՐՈՒՄՆ. συνάφεια conjunctio. Յարակցութիւն. կապակցութիւն. զօդումն. բարոյական միաւորութիւն.


Շէն, շինից

s. adj.

inhabited place;
village, hamlet;
inhabitation;
edifice;
peopled, inhabited;
in good state, prosperous;
fertile, fruitful;
happy, gay;
ոչ միայն —ս, այլեւ յանշէնս, not only in inhabited but also in desert places;
եւ որ —ն մնասցէ, and that which shall not be destroyed.

· Calfa

NBHL (1)

Հեթանոսք եւս օդնէին ի շէնն. (Նախ. ՟ա. եզր.։)


Շիկերեայ

s.

roe-buck.

· Calfa

NBHL (2)

ՇԻԿԵՐԵԱՅ կամ ՇԻԿԵՐԷ. (որպէս թէ Շէկ էրէ. կամ որպէս արաբ. շէգրէ. կաթնաբեր. կամ որպէս պր. շէքեար. որս, երէ) Վայրենի ոչխար արու. էրէ նման օդեաց.

Չորքոտանեաց վայրենեաց մաքրագունից անուանեալ է սեռաբար երէ. իսկ յատուկ ի նոցունց՝ շիկերեայ (կամ շիկերէ)։ Ընտանի ոչխար, եւ վայրենի՝ շիկերեայ. այսոքիկ օդեաց արական. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Շինումն, ման

s.

construction.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ եդեալ հիմունս ի նոր սիոն՝ ըզմեզ յօդեա՛ շինմամբ ի նոյն. (Շար.։)


Ուղեկցեմ, եցի

vn.

to travel together, to accompany, to go with, to follow;
to convoy.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ժամանակի յայնմիկ արէս (հրատն) ուղեկցեալ արեգական, եւ օդք ջերմայինք. (Խոր. ՟Գ. 8։)


Ուղեղ, ուղղոյ

s.

brain, brains;
marrow;
cf. Թափեալ;
սենեակ ուղղոյ, skull;
— ի գլուխ ունել, to be judicious, in one's right senses;
մինչեւ ց— ոսկերաց, to the very marrow of the bones.

· Calfa

NBHL (1)

Ուղղեղ (կամ ուղիւղ, կամ ուղիղ) նորա շճեսցէ։ Շնչոյ եւ ոգւոյ եւ յօդից եւ ուղղոց (կամ ուղղոյ)։ Կերիջիք զուղեղ (կամ զուղիւղ) երկրիս. (Յոբ. ՟Ի՟Ա. 24։ Եբր. ՟Դ. 12։ Ծն. ՟Խ՟Ե. 18։)


Ուղխեմ

va.

to inundate.

· Calfa

NBHL (1)

Ուղխեալն չարութեամբ շուրջ զերկրաւս օդ. (Բրս. ծն.։)


Ուղղախօսեմ, եցի

va.

to speak correctly or properly.

· Calfa

NBHL (1)

ὁρθολογέω, εὑθυλογέω recte vel proprie loquor. Ուղիղ խօսել. ուղիղ յօդել եւ բարբառել զխօսս.


Ուղղակցեմ, եցի

va.

to reunite well.

· Calfa

NBHL (1)

συνάπτω conjungo. Ուղիղ կցել. բարւոք զօդել, յարել, միաւորել.


Ունկն, կան

s.

ear;
ունկունք, handle;
cf. Ականջ;
— դնել, մատուցանել, to give one's ear to, to lend an ear to, to listen, to hearken, to be attentive;
խօսել յունկանէ, to speak in one's ear;
to whisper;
— արկանել, to obey;
չդնել յունկան, to disobey;
զոր լուայք յունկանէ, what has been confided to your year;
եհաս յ— նորա, it reached even his ears;
— դիք, listen! attention !
cf. Թմբուկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՆԿՆ. οὗς սեռ. ὡτός auris ὡτίον auricula. գրի եւ ՈՒՆԳՆ. Ականջք. լսարան. լսելիք՝ ընդունակ ձայնի. անկաճ .... (լծ. եբր. օզէն. յն. ո՛ւս. օդի՛օն ).


Ուռնում, եայ

vn. fig.

to be swollen, to swell, to puff up, to stuff out, to rise up;
to bloat;
to be swollen or puffed up, to be inflated, to grow proud.

· Calfa

NBHL (1)

Ուռուցեալ ի փչմանէ օդոյն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Որոշումն, ման

s.

distinction, division, separation;
decision, definition, determination, resolution;
difference;
segregation;
—ումն յեկեղեցւոյ, excommunication;
չորս որոշմունք տարւոյն, the four seasons of the year;
—ումն առնել, to come to a decision, to make up one's mind.

· Calfa

NBHL (1)

Անցանէ մինչեւ ցորոշումն շնչոյ եւ ոգւոյ, եւ յօդից եւ ուղղոյ. (Եբր. ՟Դ. 12։)


Որոջ, աց

s.

lamb.

· Calfa

NBHL (1)

Եօթն որոջ ոչխարաց։ Էգ յօդեաց որոջ, կամ ալոճ մի յայծեաց։ Որոջ մի փոքր։ Զենին զորոջսն։ Որոջք երկերիւր։ Իբրեւ որոջ առաջի կտրչի անմռունչ կայ։ Մաննայ ըստ խոյիցն եւ ըստ որոջացն.եւ այլն։


Որովայնացուցանեմ, ուցի

va.

to form a vase with a large belly;
to make a very large or capacious vase.

· Calfa

NBHL (1)

Երկու գունդս օդեղէնս մածոյց, որովայնացոյց, բերանացոյց, եւ զհամատարած լոյսն էարկ ի նոսա. (Վրդն. ծն.։)


Որջանամ, ացայ

vn. fig.

to hide in a hole, to go to earth, to crouch or squat in a kennel;
to nestle, to creep into, to hide oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ծակք իմն են եւ բոյնք՝ աչք, ի սոսա որջացեալք են երեսք (այսինքն տեսանելիք), ա՛յլ բոյնք ականջք, ի սոսա որջացեալ են լսելիք. այլ իմն մեծ յօդաւոր ձայնին գործի որջացեալ է ի բերանի՝ լեզու։ (Թունաբերաց) ի տունսն որջանալ առաւել է սուտ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 3։ եւ Փիլ. լիւս.։)


Ութ, ից

adj.

eight;
ութիցս քսան, eightscore;
յամի տեառն հազար — հարիւր եօթանասուն եւ —, in the year of our Lord eighteen hundred and seventy eight.

· Calfa

NBHL (1)

(յօդիւ, Ութն) որ եւ յն. լտ. օգթօ՛, օ՛գթօ. ὁκτώ octo. Կրկին քառեակ. չորիցս երկու. ութը.


Ութանիստ

s.

octahedron.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զուգակողմանցն երեքանկիւնիցն երեք տառք (տարերք) բաղկանան։ Հուր եւ փուղձ եւ ութանիստն. քանզի է որ հրոյ ձեւ է, եւ է որ օդոյ, եւ է որ ջրոյ. իսկ ի չորեքանկիւնեացն քուեայն է. եւ սա է ձեւ երկրի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ուլ, ուց, ոց

s.

kid;
fawn.

· Calfa

NBHL (1)

Չառնի ինչ պտուղ յուլոց. եւ յօդեաց բազում ինչ պէտք։ Ո՞վ են ուլքն այնոքիկ եւ այծիքն, եւ ո՞վ գառինքն եւ օդիքն։ Զուլն ի մօր կաթն չհրամայէ եփել. (Ոսկ. մտթ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։ Եզնիկ.։)


Հասարակաց

adj.

common, public;
cf. Հասարակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հասարակաց հաւանութենէ։ Ի հասարակաց համարուէ։ Վասն օգտի հասարակաց։ Զհասարակաց օգուտ ի մէջ մատուցանել։ Զհասարակաց օդն ձգեցի յիս։ Ըստ հասարակաց հաւատոց։ Վասն մերոյ հասարակաց փրկութեանն։ Էր նոցա մենայն ինչ հասարակաց։ Ունէին զամեայն ինչ հասարակաց եւ այլն։ Քաղաքականն առ քաղաքավարութիւն՝ ո՛չ յատուկ, այլ զհասարակացն դարմանել հարկէ. զի հասարակացն շաղկապէ, եւ յատուկն օձտէ զքաղաքն. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Հասարակախառն

adj.

common, general.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդունին զօդն հասարակախառն. յն. զհոսումն օդոյ. (Սեբեր. ՟Է։)