Definitions containing the research տարած : 587 results

Համաբոլոր

adj.

universal, all, whole.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնար զարարիչն համաբոլոր բնութեան։ Այլեւ ի հեթանոսս շառաւեղագործեաց համաբոլոր տարածասփիւռ. (Թէոդոր. կուս.։)


Համազոյգ

adj.

equal, even, alike, similar.

· Calfa

NBHL (1)

Համազո՛յգք սոքա գարուն եւ ամառն ընդ ամենայն սփռեալ տարածին աշխարհ։ Ըստ սմին օրինակի եւ համազոյգս (ձի բաղդատեալ ընդ արջառոյ)։ Զերկուս տարերս համազոյգս՝ զծով եւ զցամաք. (Պիտ.։)


Համաշխարհագործ

adj.

done by every body, general, universal.

· Calfa

NBHL (1)

Ետես աստուած զհամաշխարհագործ զմեղսն տարածել. (Ագաթ.։)


Համասփիւռ

adj.

spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.

· Calfa

NBHL (5)

ՀԱՄԱՍՓԻՌ ՀԱՄԱՍՓԻՒՌ. Համայն սփռեալ ընդ ամենայն կողմն. համածաւալ, համատարած.

Լոյսն ի սկզբանցն համասփիռ եւ համատարած։ Լոյսն համատարած եւ համասփիռ (քրիստոս) լուսաւորեաց զամենայն մարդ. (Զքր. կթ.։)

Համասփիռ ամենատարած եւ աշխարհալիր տանն տեսակաւ. (Նար. ՟Լ՟Գ։)

Կամ մ. Սփռելով. ծաւալմամբ. տարածաբար. ցրիւ.

Ընդ շունչս եւ ընդ մարմինս համասփիռ տարածեսցի. (Նար. ՟Ձ՟Դ։)


Հալուն

cf. Հալական.

· Calfa

NBHL (1)

Հալուն եւ տարածուն գոյացութեանն լաւագոյնն ոսկի է. (Փիլ. այլաբ.։)


Կենդանագիր, գրաց

s.

portrait, likeness, picture;
painter;
հասակաչափ՝ փոքր՝ մանրանկար —, full-length, half-length, head-size, miniature portrait;
գեղեցիկ՝ ճշգրիտ —, fine, exact portrait;
տալ հանել զ—, to get one's picture drawn or painted, to have one's likeness taken;
cf. Լուսանկար.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանագրացն ոչ կատարած ունել իրողութիւնն՝ թուի առ ամենայն կենդանիս, դեղելոյն եւ ոչ դեղելոյն, եւ կամ թէ այլ զի՞նչ եւ իցէ երբէք կոչիցեն զայսպիսիս կենդանագրեացն մնակունք. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Պատառատուն

adj.

used, torn, old, worn out, threadbare, shabby, ragged, tattered;
— հանդերձ, torn, ragged or tattered coat, rags, tatters;
—ս զգենուլ, to be reduced to tatters.

· Calfa


Պատատուկ, տկի, տկաց

s. bot. American bindweed, liane;
— կարմրածաղիկ, quamoclit, scarlet convolvulus, red jasmine.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ գետինն տարածելոյ պատատուկ խոտն. (Մեսր. երէց.։)


Պատատումն, ման

s.

twining, winding, twisting;
packing.

· Calfa

NBHL (1)

Զորթդ ո՞չ տեսանես ... պատատմամբ գնդակաց, տարածեալ տերեւովքն. (Փիլ. լիւս.։ 6)


Պատարուն

cf. Պատար.

· Calfa

NBHL (1)

Զերրորդն թիւ պատուեցին՝ պատարուն զնա գտեալ, ունելով սկիզբն՝ միջութիւն եւ կատարած. (Մագ. ՟Ե։)


Պատկան

cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ապա պատկան (իցէ) սգոյն տարածումն. (Սկեւռ. լմբ.։)


Պարաւոր, աց

s. adj.

chorus-singer;
chorister;
dancing, appertaining to dancing;
surrounded, encircled.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարած մտացն եւ բառիցն եւ պարաւորոցն (եսսեանց՝) բարեպաշտութիւն. (Փիլ. տեսական.։)


Կանաչասաղարթ

adj.

green leaved.

· Calfa

NBHL (1)

Զկանաչասաղարթ ոստոցն զտարածումն. (Անան. եկեղ։)


Կանգնեմ, եցի

va.

to raise, to lift up, to re-instate, to re-establish;
to raise up, to erect, to set up, to found, to build, to rebuild, to construct.

· Calfa

NBHL (1)

(Արեգակն եւ լուսին ի կատարածի) պայծառանան ըստ մարգարէութեանն, եւ կանգնին. (Երզն. մտթ.։ որպէս ռմկ. կանկ առնուլ։)


Կասկածագին

adj.

suspicious, doubtful, mistrustful.

· Calfa

NBHL (1)

Երթայր եւ պետրոս զհետ կատարածի՝ կասկածագին ի կանխասաց ուրախութենէ. (Ճ. ՟Գ.։)


Կատարումն, ման

s.

accomplishment, completion, consummation;
execution, realization;
perfection;
end, term, conclusion;
end, death;
consecration;
initiation;
— առնուլ, to be accomplished, finished;
to improve;
— տալ, ի — ածել, to finish, to terminate, to achieve;
to improve, to perfect;
cf. Ծագ.

· Calfa

NBHL (1)

τελείωσις perfectio συντέλεια consummatio. Կատարելն եւ իլն. կատարած. լրումն. բովանդակումն. վախճան.


Կարաձմեռն

s. adj.

rough, hard winter;
wintry, hrumal, hyemal, stormy.

· Calfa

NBHL (1)

Թամբեաց զկարաձմեռն համատարած ծովն. (Ճ. ՟Ը.։)


Պախրէ, ից

s.

money, effects, property, goods;
provisions, victuals;
cattle.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ զսրբոց ոտս պարտ իցէ լուանալ, ո՛րչափ եւս առաւել ձեռնտու լինել պախրէիւ։ Այլ թէ կերակրով կամ պախրէիւ իցէ, բնաւ ինչ մի՛ քննիցես։ Եւ զի տարաւ նա պախրէ ինչ, մօտ ի կատարած թղթոյս ասէ, թէ ընկալայ յեպափրոդիտեայ զառ ի ձէնջս։ Ի ձեռն Եպափրոդիտեայ, որպէս վերագոյն ասացի, պախրէ ինչ առաքեցին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։ Ոսկ. եբր. ՟Ժ՟Ա։ Ոսկ. փիլիպ. ՟Թ. ՟Ժ՟Ե։)


Պակուցանեմ, ուցի

va.

to scare, to affright, to terrify, to strike with terror, amazement or stupor, to astound, to dismay;
to chill, to make one's blood run cold, to dispirit, to damp the courage;
— ահիւ, to chill with horror.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայն ի միջոյ՝ որ յերկնուստ ծորեցաւ հրոյ, հիացուցեալ պակուցանէր։ Կնոջն ի սկզբանն պակուցող, իսկ ի կատարածի՝ առնն ահագին երեւեցաւ (հրեշտակն). (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. սամփս.։)


Պաշար, աց

s.

provision, viaticum, food, victuals;
victualing, providing, provisions, stores, equipment;
the Holy Sacrament.

· Calfa

NBHL (1)

Հաղորդեցուցանեն կենսացուցիչ մարմնոյ եւ արեան. որ եւ պաշար առ Աստուած ուղեգնացութեանն յիւրաքանչիւր ելս կատարածի կենաց. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Ջրամած

adj.

covered with rain clouds.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատութիւն ջրամած սառնեղէն։ Նա ձգեաց զջրամած երկինքն։ Ջրամած եւ օդնտարած երկին։ Ջրամած կամարդ։ Ջրամած վարագոյրդ։ Ժողովեալ զջրամած աշխարհս մասամբք գերագունիցն։ Յեօթներորդ պարունակն ի ներքոյ ջրամած հաստատութիւնեդ. (Ագաթ.։ Ոսկ. խչ.։ Նար. յովէդ.։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ղ։ Մաշտ.։ Ճ. ՟Գ.։)


Սալարիմ, եցայ

vn.

to take refuge, to hide oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Եզեկիէլ պատմէ զքերովբէիցն զթեւսն տարածեալ ի վերայ գլխոց եւ բովանդակ անձանցն. զի որպէս ի սասկիկ յահէ ընդ թեւօք ասէ սալարէին. (Խոսր. պտրգ.։)


Սակաւանիստ

adj.

narrow.

· Calfa

NBHL (1)

կամ ըստ յն. գ. μικρά σύστασις parva collectio. Մակդիր ծովակի՝ ոյր նիստն է սակաւ ըստ տարածութեան. փոքրադիր. նեղ. անձուկ ըստ կայից.


Սահմանագոչ

adj.

resounding or murmuring from shore to shore.

· Calfa

NBHL (1)

Ծով համատարած տարբերութեամբ նուագարանօք սահմանագոչ. (Թէոդոր. կուս.։)


Սաղարթ, ու, ուց, ի, ից, աց

s. fig.

leaf, leafy branch;
long hair.

· Calfa

NBHL (1)

Նա որ անսկիզբն՝ ի քէն փթթի մարմնով, սաղարթ տարածէ ընդ տիեզերս երկրի. (Շ. տաղ.։)


Սաղմոսափոխ

s.

a psalm.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սկզբանէ սաղմոսափոխիս մինչ ի կատարած. (Լծ. նար.։)


Սաղմոսերգութիւն, ութեան

s.

psalm-singing, psalmody.

· Calfa

NBHL (1)

Տունս ինչ յաստուածապատում սաղմոսերգութենէն երգեր ի տանջանսն։ Ասէ ի կատարածի սաղմոսերգութեանն. (Նիւս. թէոդոր. եւ Նիւս. կազմ.։)


Պարզեմ, եցի

va.

to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԶԵԼ. ἁναπλόω, ἁναλύω, χαλάω explico, expando, laxo, demitto ἑκτείνω extendo. Բանալ եւ տարածել. ծաւալել.


Պարզուած, ոց

s.

tension, distension.

· Calfa

NBHL (1)

Ձգումն, տարածութիւն. ձգուածք.


Պարզունակ, աց

s.

bolt;
padlock;
bar, cross-bar;
curtain-rod.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԶՈՒՆԱԿ որպէս ռմկ. չաթը, պինա. Կազմած շինուածոյ պարզեալ տարածմամբ ի վերայ հիման եւ որմոց.


Պարփակութիւն, ութեան

s.

surrounding.

· Calfa

NBHL (1)

Ծով՝ լայնանիստ եւ մեծատարած բոլորակութեամբն եւ պարփակութեամբն. (Խոսր.։)


Պեղագոս, ի, աց

s.

pelagus, the ocean, the sea, the mighty deep, the depths of the sea, the world of waters.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. բէ՛լաղօս. πέλαγος pelagus. Ծով խոր, համատարած. միջավայրք ծովուց. անդունդք կամ խորք ծովու.


Սաւառնազարդ

adj.

adorned, furnished with wings.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՒԱՌՆԱԶԱՐԴ ՍԱՒԱՌՆԱԶԱՐԴԵԱԼ. Զարդարեալ իբր թեւօք կամ փետրոք եւ սաղարթիւք. գեղեցկատարած, շրջազարդ, եւ թեւապարեալ. հովանաւորեալ.


Սաւառնաթեւ, ից

adj.

whirring, flapping the wings, flying about, hovering, soaring.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՒԱՌՆԱԹԵՒ ՍԱՒԱՌՆԱԹԵՒԵԱԼ. Բացեալ տարածեալ սաւառնեալ թեւօք. թեւապարեալ. սլացեալ.


Սաւառնաձայն

adj.

humming, buzzing.

· Calfa

NBHL (1)

Չորեքկերպեան ... սաւառնաձայնեալ օդապարիկ թեւատարած. (Գանձ.։)


Սաւառնապատ

adj.

surrounded or covered by wings.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սաւառնելով պատէ. թեւատարած. թեւասքօղեալ.


Սաւառնիմ, եցայ

vn.

to flap the wings, to flutter about, to hover, to soar, to fly high.

· Calfa

NBHL (3)

πτερίσσομαι (որ եւ թեւաւորիլ). alas quatio, alis strepo, volando alas agito. որ եւ ՍԱՒԱՌՆԱՆԱԼ. Բանալ տարածել եւ բախել զթեւս ի թռչիս. թեւապարել. թեւակոխել. սլանալ.

Թեւք իւրեանց տարածեալ՝ սաւառնէին ընդ միմեանս։ Լսէի զձայն թեւոց նոցա ի սաւառնելն՝ իբրեւ զձայն ջուրց բազմաց։ Տեսի ձայն թեւոց գազանացն սաւառնելոց ընդ միմեանս. (Եզեկ. ՟Ա. 23. 24։ ՟Գ. 13։)

Սրովբէք սաւառնեալ՝ զթեւսն տարածեալ։ Բազէ բարձրացեալ՝ թեւօք սաւառնեալ. (Գանձ.։)


Սեխենի, նւոյ, նեաց

s.

melon-plant.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն սեղխենոյ զերեսօք երկրի տարածեալ ի կոխումն. (Պիտ.։)


Սեռակնաձեւ

adj.

of an universal or resplendent form (the Cross).

· Calfa

NBHL (1)

Զանազանի ի չուրս եղանակս, բնական, սեռական, ձեւական, իմացական. ըստ որում քառաթեւ խաչն՝ որ էր սեռ ինչ փայտի, ձեւովն է տարածեալ ընդ ամենայն կողմն աշխարհի.


Սեռաձեւ

adj.

round or spherical.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ զհամայնատարած ձեւ. որպիսի է երկինքն, որ է գնդաձեւ, եւ կոչի նաեւ քառակուսի միաչափ կիվոս. իբր սեռակնաձեւ.

Զերկինս գործականեցեր անճառապէս՝ ջրային, սեռաձեւ, ամպայարմար, իբրեւ զառագաստս ինչ տարածեալ ըստ օդս, հովանաւորեալ անմեայնի. (Ճշ.։)


Պոման

cf. Պայման.

· Calfa

NBHL (1)

Միաբանեցան, պոմանս արարեալ, զի մինչ ի կատարած զմիմեանց պատերազմ մղեսցեն. (Մարթին.։)


Պրկումն, ման

s.

stretching, tension.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՐԿՈՒՄՆ. Պարզուած օդոյ՝ տարածմամբ եւ ձգտմամբ.


Սրածութիւն, ութեան

s.

pestilence, plague, epidemy, contagion, mortality.

· Calfa

NBHL (1)

Հերակղէս ի սրածութեան խօթութիւն անկեալ՝ ի կրակ դիմեաց։ Սրածութեան ախտ կալաւ, կամ տարածեցաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Սփռեմ, եցի

va.

to spread, to disseminate, to disperse, to scatter, to strew, to sow, to propagate, to diffuse;
to pour out or forth, to open;
սփռել ծաղիկս, to strew with flowers.

· Calfa

NBHL (1)

σπείρω մանաւանդ διασπείρω spargo, semino, sero, dispergo σκορπίζω , σκεδάζω, ἑκτείνω extendo ἑκπετάζω expando, distendo. (սփռել, մանաւանդ ըսփռել. ի ձայնէս Սփիռ, սփիւռ. որպէս եւ ռմկ. փռել. յն. ըսփի՛ռօ. լտ. ըսփո՛ւռկօ, եւ այլն) Սփիւռ տարածել. ծաւալել. պարզել. ցրուել. ցանել. սերմանել.


Սփռիչ

s.

iron-bar, cross-bar or crow-bar, tenon.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγκωνίσκος parvus cubitus, catenatio, commissura, flexus brachii. Զօդ արմկաձեւ. ճարմանդ. աղխ պարզեալ, եւ որպէս բազուկ տարածեալ խոտորնակի. չափրաստ, գօլ.


Սփռումն, ման

s.

expansion.

· Calfa

NBHL (1)

Սփռումն տարածութեան նորա ամփոփեցաւ. (Եփր. ծն.։)


Վախճան, ի

s. adv.

end, term;
end, scope, object;
issue, event, end, result;
accomplishment, finishing, conclusion, close;
end, extremity;
end, demise, decease, death, exit;
ցմեծ —, long time, a long while;
—, ի —ի, in fine, finally, at last, at length, after all, in the last place;
ց-, to the end;
ի — ամին, at the year's end;
ի —ի աւուրց, in the future;
ի — աւուրցս այսոցիկ, in these latter times;
— բանիս, in a word;
the pith of my argument;
— եհաս նմա, he died;
ընկալաւ զարժանահասն —, he died as he merited;
ի — կենաց իւրոց, in his last days, towards the close of his life;
մերձ ի — լինել, to be at one's final agony;
— առնուլ, to draw to a close or end, to cease, to end, to expire;
— առնել, to make an end of, to put an end or term to, to come to a conclusion, to decide, to end;
առնել զոք ի —, to send to perdition, to put to death;
— դնել, to bring to a close, to conclude, to terminate, to finish, to end.

· Calfa

NBHL (2)

ՎԱԽՃԱՆ τέλος finis ἕκβασις exitus, eventus συντέλεια consummatio, perfectio περασμός terminatio ἕσχατον extremum. (գրի եւ ՎԱՂՃԱՆ, ՎԱՂՋԱՆ. որպէս թէ վաղ ծանուցեալ, կանխաւ գիտեալ). Ելք իրաց եւ կենաց. վերջ. կատարած. աւարտ. զրաւ. եզր. նպատակ. լրումն. կատարումն. մահ. սպառումն. ... (լծ. յն. դէ՛լօս).

Վախճան բանիս։ Թագաւորութեան նորա վախճան մի՛ լիցի։ Վախճան նոցա մահ է։ Վախճան նորա կեանք յաւիտենից։ Ի վախճանի աւուրց։ Ի վախճան աւուրցս այսոցիկ։ Փորձեսցուք զվախճան նորա։ Երանէ զվախճան արդարոց։ Հասեալ է վախճան քո։ Ոչ է վախճան ամենայն վաստակոց նորա։ Զգո՛յշ լեր ի ստանալոյ գիրս բազումս, զի ոչ գոյ վախճան։ Յամենայն կատարածի տեսի զվախճան, եւ այլն։ Վախճան ոչ արարից։ Կործանեցէ՛ք. բայց վախճան մի՛ առնիցէք։ Ոչ արարից զձեզ ի վախճան։ Ոչ արարի զնոսա ի վախճան յանապատին. եւ այլն։


Վախճանեմ, եցի

va.

to finish, to put an end to, to terminate, to end, to conclude, to accomplish, to achieve, to consummate;
to execute, to kill;
— զաւուրսն, զկեանս, —նեալ զաւուրս իւր մեռանել, to end one's days, one's life, to make one's exit, to depart this life, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Մոխրահեղձոյց մահու զկատարած իւր վախճանէր։ Ի նմին վայրի եւ ես զբանս վախճանեցից. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 8։ ՟Ժ՟Ե. 38։)


Վշտակրութիւն, ութեան

s.

suffering, grief, sorrow, trouble, anxiety.

· Calfa

NBHL (1)

Աւազական ձայնակցութեամբ զանձինս տարածանեմ զվշտակրութիւն. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Տախտապար, ի — արկանել

adj.

stretched on the earth;
ի տախտապար արկանել, cf. Տախտապարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱԽՏԱՊԱՐԵՄ, Ի ՏԱԽՏԱՊԱՐ ԱՐԿԱՆԵՄ. ἑκτείνω extendo Սփռել տարածել ի վերայ տախտի կամ իբրեւ զտախտակ. ձկտել. յորսայսել. լարել. փռել.