nature, substance, state of a thing.
· Calfa
Նոյնպէս եւ այլ տաղասացք ի նոյն դարս, եւ զկնի։
to dissipate, to disperse;
to volatilize, to exhale, to evaporate, to vanish;
— զմիտս ուրուք, to distract, to divert from, to turn from or away;
— զոք յարտօսր, to excite a person's compassion, to move, to affect.
· Calfa
to cause giddiness, to induce to idle fancy, vagaries, day dreams, to building castles in the air, to creating oneself illusions, to running after chimeras or vain show, to seduce, to infatuate, to craze, to drive mad.
· Calfa
Առ ուսմունս մոլորութիւն ի խելս մտացն անկանի, եւ ցնորեցուցանէ որպէս կատաղի։ Գան՝ պատմեն, եւ ի նմին ցնորեցուցանեն։ Կերպարանին ի հրեշտակս, եւ ցնորեցուցանեն զանմիտս։ Ընդ սնոտի զբաղմունս ցնորեցուցանէ. (Յճխ. ՟Դ։ Եւագր. ՟Ժ՟Բ։ Կանոն.։ Լմբ. սղ.։)
cf. Ցնորեմ.
· Calfa
Առ ուսմունս մոլորութիւն ի խելս մտացն անկանի, եւ ցնորեցուցանէ որպէս կատաղի։ Գան՝ պատմեն, եւ ի նմին ցնորեցուցանեն։ Կերպարանին ի հրեշտակս, եւ ցնորեցուցանեն զանմիտս։ Ընդ սնոտի զբաղմունս ցնորեցուցանէ. (Յճխ. ՟Դ։ Եւագր. ՟Ժ՟Բ։ Կանոն.։ Լմբ. սղ.։)
shouts of joy;
air, song, glee, ditty, ballad;
pomp, show;
— բառնալ, to sing a song.
· Calfa
Նուագք, տաղք ... փող, քնար, հնչմունք, ցուցք, կտցուրդք. իբրու փաղանուանք դնին (ի Հին բռ.։)
dew;
չիթ —ոյ, dew-drop;
— քաղցրածաւալ, the gently-falling dew;
— քաղցրութեան, the benign dew.
· Calfa
to grow cool, to cool, to be refreshed;
to drop with dew.
· Calfa
Քեւ քաղցրանան ամպք ի վերուստ, եւ ցօղանան. (Սիւն. տաղ խաչի.։)
cf. Հիւթ.
· Calfa
Ւիւթիւ շնչոյ սուրբ բերանոյն անմահացոյց. (Շ. տաղ.։)
Ւիւթ աստուածային շնորհացն գուշակման։ Ւի, թիւ շնորհաց սուրբ հոգւոյդ։ Ւիւթիւ սուրբ հոգւոյն։ Ւիւթ բժշկարար ցաւոց. (Նար. խչ.։ Տաղ. խչ։ Տաղ.։ Շ. տաղ.։ Երզն. լս.։ եւ Գանձ. ստէպ։)
cf. Հիւսումն.
· Calfa
Ւիւսմամբ փառաց պսակելոց։ Ւիւսմամբ բանիւ այսօր տօնէ. (Շ. այբուբ. եւ Շ. տաղ.։)
fugitive, deserter, runaway;
fugitive, fleeing;
fleeting, transient;
— ծառայ, runaway slave;
— առնել, արկանել, հանել, վարել, տալ, to put to flight;
— լինել, գնալ, երթալ, դառնալ, անկանել, դիմել, to take to flight, to turn tail, to run away.
· Calfa
cf. Փայլակնակերպ.
· Calfa
Զհոգին փայլակնանման վերահամբարձեալ վեհից։ Սոքա բարձնական՝ փայլակնանման։ Սոսկալին փայլակնանման երեւեալ լուսափայլ կերպիւ. (Շ. տաղ.։)
gleaming flashes;
extending, diffused as a lightning flash.
· Calfa
Փայլակնատարած շաւիղ. (Շ. տաղ.։)
cf. Փայլեմ;
— զկօշիկս, to black or polish shoes.
· Calfa
Զսաղաւարտըն փրկութեան ի գլուխ եգին, եւ ըզբանն կենաց անդ փայլեցուցին. (Լմբ. տաղ.։)
built of wood, wooden;
wooden building, scaffolding, plank.
· Calfa
Փայտակերտ խորան։ Փայտակերտ ձեւ խաչին։ Հրդեհակէզ եղեալ առաստաղ փայտակերտ եկեղեցւոյն. (Անան. եկեղ.։ Երզն. լս.։ Յհ. կթ.։)
to cover with glory, to load with honours, to render glorious.
· Calfa
Զբնութիւն հողանիւթ ստուերամածակերպեա՝ լուսափայլ պըճնիւք փառազարդեալ. (Շ. տաղ.։)
fold, sheep-fold, pen, cattle-shed;
church, convent, hotel;
ժողովել ի —, to bring back to the fold.
· Calfa
cf. Փերեւետեմ.
· Calfa
Տաշի՛ր մանկանն ինչ մանուկն տաղտկայցէ՝ փարաւաթեալ պարաւանդել. այսինքն ի կամիլն պերճանալ՝ նեղիլ իբր կապեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)
little, small;
few;
inconsiderable, trifling;
minor;
— ինչ, — մի, somewhat, a little;
փոքու իմն, in few;
almost;
յետ փոքու, զկնի փոքու ինչ, յետ — ինչ, shortly after, in a short time, shortly;
ի փոքուստ, from small matters;
ի փոքուն, in small things;
ի փոքուստ or փոքրուստ, in infancy, yet young;
— —, առ — —, ըստ փոքու փոքու, առ ի — —, by little and little, little by little, by degrees, insensibly;
— մի յառաջ, shortly before;
— մի եւս՝ եւ, — միւս եւս, — ինչ՝ եւ, little was wanting, there was little wanting to, almost, nearly;
— միւս եւս եւ անկանէի, I was very near falling in;
— մի եւս սասանեալ էին ոտք իմ, my feet were near sliding;
— ինչ համարել, վարկանիլ, — իմն թուիլ յաչս, to hold as trifles, to consider as insignificant;
ի փոքունս յարեալ հայիլ, to stand upon trifles, to lay much stress upon things of no importance.
· Calfa
μικρός parvus, parvulus, paucus, pauxillus ἑλάττων, -σσων minor ἑλάχιστος minimus. որ եւ ՓՈՔՐԻԿ. Նուազ՝ շարունակ եւ տարորոշ քանակաւ, իբր ո՛չ մեծ, եւ ո՛չ շատ. այլ՝ մանր, կարճ, կրտսեր, մատաղ. եւ Դոյզն. սակաւ. խուն. սուղ. չափաւոր. թեթեւ. (լծ. լտ. փաւքուս. իտ. փիքքօլօ եւ փօքօ ). պզտիկ, եւ քիչ.
vomit;
շուն դառնայ ի — իւր, the dog returns to his vomit.
· Calfa
Քան զշունց փսխածն աղտեղագոյնս եւս փոխեն զտաղակալի բանիցն զգարշութիւնս. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)
to be detached, taken away, to escape, to break away, to shake off, to get rid of;
cf. Յիշատակ.
· Calfa
Փրծաւ ի տաղտկալի դառն կենաց։ Մի՛ ինչ իցէ՝ որ փրծանիցի յուշոյ յիշատակաց։ Մազպուրծ լեալք փրծանէին ի խռովութենէ ամբոխին։ Ելեալ փրծեալ ի բան տէն։ Եւ ոչ զերծեալ փրծանի։ Փրծանէին ի ձեռաց նեղչացն։ Զի ի դատաւորին ձեռանէ աստէն իսկ փրծայց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16 ՟Ա. 1։ Ճ. ՟Ա. Արծր. ՟Գ. 13։ Շիր.։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Կ՟Ը։)
cf. Փրկական.
· Calfa
Փրկաւէտ մարմնով եւ արեամբն Քրիստոսի։ Բաշխէ զփրկաւէտ զկենդանարար զմարմինն, սուրբ զանմահարար զանապական արիւնն. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։ Նար. տաղ.։)
to cause to froth, to cover with foam;
cf. Փրփրամ;
— առ կատաղութեան, to foam with rage, to fume with anger.
· Calfa
to hiss;
cf. Փքանամ.
· Calfa
Զսիրտն տաղտկացուցանեն նողկտալովն, եւ որովայնի փքալովն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)
to swell, to be swollen;
to be puffed up, elated, to grow proud, to be swollen with pride, to take a pride in one's successes, to be bloated with pride and presumption.
· Calfa
Զսիրտն տաղտկացուցանեն նողկտալովն, եւ որովայնի փքալովն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)
the thirty sixth letter of the alphabet, and the thirtieth of the consonants;
nine thousand, nine thousandth.
· Calfa
Եւ Շնորհալին ի տաղս այբուբենից նուադէ առ ի խրատ, Քէն, Քեզ կատարումն՝ է (կամ Քէն կատարումըն) այս տառից, տայ ակնունել աւուրն ելից։ Քէն՝ Քրիստոսի՝ ձեւովն իւրով, զմեզ յոդորէ խաչակցելով։
dissoluble, dissolvable;
destructible.
· Calfa
Տաղաւար քակտելի։ Վասն որոյ եւ մեք զքակտելիս մեր յարմարեսցուք (կամ յօրինեսցուք) քեզ հոգեւորական տաղաւար. (Նար. ՟Խ՟Ը։ Շար.։)
behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.
· Calfa
Որ առատապարգեւ բնաւորաբար զքաղաքավարութեան ունիս զիշխանութիւն՝ առ ի յանդիմանել զվատթարացեալսն, եւ ի փառաւորել զլաւագոյնսն. (Քերթ. տաղ ի տրդատ.։)
hunger;
hungry;
— դժնդակ, ուժգին, անհնարին, violent, canine, ravenous, appetite, or hunger;
յուղել զ—, to excite, sharpen or quicken the appetite;
—իւ հարկանիլ, to be hunger-beaten, to be or feel hungry;
մեռանել առ —ոյն, to starve, to die of starvation;
հարկանել զ—, to stay or satiate hunger.
· Calfa
Որք աղքատին առաւել քաղցի լինին պատճառ։ Ընդ բազմօրեայ քաղցի նոցին։ Փոխան ժուժկալութեան նոցին քաղզոյ եւ ծարաւոյ. (Շ. թղթ.։ Յիսուս որդի.։ Շ. տաղ.։)
sweet;
gentle.
· Calfa
Օգտի թզենին քաղցուենի ի կատաղի թզենւոյ անտի։ Սէր երկայնամիտ է, եւ քաղցուենի։ Ո՛ղջ լեր ինձ որդի՛ քաղցուենի. (Վեցօր. ՟Է։ Մեծբ. ՟Ժ՟Թ։ Պտմ. աղեքս.։)
sweet, delicious;
mild, pleasant, agreeable, charming, amiable, affable, dear, be loved;
sweetness, honey;
— or —ցունս, sweetly, softy, gently, pleasantly, nicely;
— հայեցուածք, mild, looking;
— բնաւորութիւն, good temperedness;
— բարք, gentle manners;
— յիշատակ, pleasing remembrance;
— է տեսանել, it is pleasant to see;
— է նեաց, it is a pleasure for them to;
— է ինձ, I should like;
— էր մեզ տեսանել, we saw with pleasure.
· Calfa
Դառնաբեր վիժանք հոգւոյն քաղցո՛ւնս բզխեսցեն. (Շ. տաղ խաչի.։)
speaking or singing sweetly, sweet, harmonious, tuneful;
cf. Քաղցրաբան.
· Calfa
Քաղցրախօսիկ ձայն տատրակի. (Շ. տաղ ի յհ. մկ.։)
sweet tasted, savory, delicate, delicious.
· Calfa
Պտուղ բնութեանս քաղցրահամ (սուրբ կոյս). (Շ. տաղ.։)
to become or grow sweet, mild;
to soften down, to relent.
· Calfa
Քեւ քաղցրանան ամպք ի վերուստ եւ ցօղանան. (Սիւն. տաղ խաչի.։)
sweet, benign, dear, darling.
· Calfa
Ի ձայն քաղցրիկ փողէր կանանց, յարեաւ խաչելեալն։ Հողմով հոգւոյն շարժեալ, քաղցրիկ օդով վայրաբերեալ։ Ծովն ի միջի իմ ծածանէր, քաղցրիկ օդովըն ծիծաղէր. (Շ. տաղ. եւ Շ. եդես.։)
sweetness, suavity;
saviour;
softening;
gentleness;
affability, meekness, amiability, benignity, amenity, urbanity;
քաղցրութեամբ, sweetly, softly, gently, mildly;
քաղցրութեամբ օձն ի ծակէն ելանէ, a smooth tongue draws (gentleness is better than force).
· Calfa
pace, step, stride;
— մի ոտին, a foot of earth;
— առ —, — —, step by step;
ընդ — —, at each step;
հազար —, mile;
առնուլ զառաջին —, to take the first step, to break the ice;
—ս փոխել, to step, to walk;
եւ — առ —յուշիկ ընթաց՝ վարեալ տանի քաջ անդր ի բաց, fair and softly goes far in a day.
· Calfa
Ռահ արքունաճեմ, վերած ծովու քայլ. (Նար. տաղ.։)
having talents;
of the weight, or value of a talent;
cf. Սնակուշտ;
ի — բերել, to cause the coupling of animals;
cf. Քարշ;
cf. Պատիւ;
false religion, sect;
cf. Փուշ.
· Calfa
Ունակ քանքարոյ. եւ Ունօղ զկշիռ չափոյ տաղանդի միոյ.
brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.
· Calfa