Definitions containing the research սուրբ : 1880 results

Ամլորդի, դւոյ

s.

son of a barren woman;
St. John-Baptist.

· Calfa

NBHL (1)

Մկրտեցաւ ի սուրբ ամլորդւոյն Յովհաննէ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Ամուսին, սնի, սնոյ, աց

s.

consort, husband;
wife, spouse.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ եւ ամուսին սրբութեան Բանին Աստուծոյ ասի եկեղեցի սուրբ, եւ այր նորա Քրիստոս բարձրացեալ ի պարծանս խաչին. (Համամ առակ.։)


Ամուսնութիւն, ութեան

s.

marriage, nuptials, wedding;
matrimony, wedlock;
առնուլ յ—, to take in marriage;
եղծանել ըղպսակն ամուսնութեան, to annul or do away a marriage;
գալ յ—, to marry.

· Calfa

NBHL (2)

Վասն ամուսնութեան, եւ որդւոց, եւ ստացուածոց։ Եւ ո՛չ զամուսնութիւն սուրբ տակաւին պահեն։ Պատուական է ամուսնութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 17։ ՟Ժ՟Դ. 24։ Եբր. ՟Ժ՟Գ. 14։)

Տե՛ս թէ որպէս ի հինն եւ ի նորս սուրբքն եւ հաճոյքն Աստուծոյ ընտրեցան յամուսնութենէ անտի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Անգամ

adv. conj. once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?

· Calfa

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր պատառատուն հանդերձիւն պատէր զսուրբսն առ անգամ մի. (Ագաթ.։)


Անգիտանամ, ացայ

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Հուրն անգիտանայր զբնութիւնն իւր, եւ անթառամ պահէր սուրբ զմանկունսն. (Հարցնափառ.։)


Անգիր

adj. adv. without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.

· Calfa

NBHL (1)

ἅγραφος, -ον. non scriptus, -um. Որ ինչ չէ գրեալ ի սուրբ գիրս կամ յարտաքինս. չանցեալ ի գիր. աւանդութեամբ հասեալ. ի բնէ յայտնի. չիգրած. եազըլմամըշ, եազըսըզ, հատիսի.


Անգղ, գեղ, գեղց, եղաց

s.

vulture.

· Calfa

NBHL (1)

Արծիւ աստ, որպէս ի վեցօրեայն ցուցանէ սուրբն Բարսեղ, զանգղսն ասէ. (Լմբ. սղ. ՃԲ։)


Անդառնալի, լւոյ, լեաց

adj.

irrevocable;
cf. Անդարձ.

· Calfa


Անդեայ, էոց, էից, եայց

s.

flock, herd, cattle;
fields, country.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարակ մի յանդւոյ։ Դասակք անդւոց կամ անդիոց. եւ այլն. ի սուրբ գիրս, եւ առ այլ մատենագիրս։ Գրիչք եւ զհոլովս ԱՆԴ բառիդ շփոթեն ընդ ԱՆԴԵԱՅՆ. զոր օրինակ


Անդրադարձութիւն, ութեան

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

· Calfa

NBHL (1)

ըստ վերջին նշ. Գովեստ սուրբ աստուածածնին՝ ըստ անուան ոգողին անդրադարձութեամբ. տաղ. (սկզբնատառիւքս գնատսոկ, որ է կոստանդ։)


Անել

adj.

much embarrassed, much perplexed, inextricable, without escape;
— եւ անմուտ առնել, to hem in en all sides, to cut off all means of escape from;
— փողոց, blind alley;
street or court with only one entrance.

· Calfa

NBHL (1)

Անունդ Սինա՝ ասի անմատոյց. արդ անել եւ անմերձենալի արդարեւ է աստուածային վայրն։ Յանել եւ յանմատոյց եւ սուրբ անդ սերմնն անկցի. (Փիլ. ել. եւ քհ։)


Աներկիւղութիւն, ութեան

s.

fearlessness.

· Calfa


Անզարդացուցանեմ, ուցի

va.

to divest of ornament, to despoil, to disfigure.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր եւ զմերս կամի անզարդացուցանել զեկեղեցիս։ Անզարդացուսցէ զսուրբ զեկեղեցիս Քրիստոսի. (Վրք. ոսկ.։)


Անզոհ

adj.

without sacrifice;
unworthy to be sacrificed.

· Calfa

NBHL (1)

ἅθυτον. insacrificabile. Անպէտ ի զոհ. անսուրբ.


Անզօր, աց

adj.

without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.

· Calfa

NBHL (1)

Անզօր է առ սուրբս։ Անզօր եղեալ ի նորա զօրութեանն։ (Յճխ. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի։)


Անընդմիջաբար

adv.

immediately.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ քաղաքն Հռովմ անընդմիջաբար ունի զսուրբ պահսն յելս պահոց Զատկին. (Խոսրովիկ.։)


Անթառամ

adj. s.

unfading;
incorruptible;
amaranth.

· Calfa

NBHL (1)

Որ անթառամ փառօք պսակէ զսուրբս իւր. (Շար.։)


Անժամանակաբար

adv.

unsonably;
eternally.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժութիւնք եւ ձայնք սուրբ են. եւ գրեթէ անժամանակաբար հնազանդին կամաց խորհրդոյն. (Նիւս. բն.։)


Անիմանալի, լւոյ, լեաց

adj.

unintelligible, inconceivable, incomprehensible.

· Calfa


Աննուէր, ուիրաց

adj.

without offering;
implacable, inexorable, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Աթոռս սուրբ՝ ընդ հարկաւ այլասեռից, եւ անօգնական եւ աննուէր ի մերասերաց. (Շ. ատեն.։)


Աննուիրական, ի, աց

adj.

that cannot be offered, not sacred, profane.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνίερος. profanus. Աննուէր՝ որպէս անսրբազան. անսուրբ. պիղծ. հասարակ. խառն. ոչ արժանի նուիրելոյ աստուծոյ.


Անշաղախ

adj.

free from dirt, clean;
not contaminated, pure, clear.

· Calfa

NBHL (2)

ὀ, ἠ ἁμόλυντος, ἁμίαντος, ἅχραντος. immaculatus, -ta;
incontaminatus, intacta
. Ոչ շաղախեալ. աններկ. անաղտ. ամբիծ. անարատ. անփորձ. անապական. չի պլըշտըկած, մաքուր, սուրբ. քիրսիզ, փաք, փաքիզէ.

Թուղթ կնքեալ ամենայն իրօք անշաղախ սուրբ կոյսն է։ Այրի եղելոյ աշխարհի անշաղախ փեսայածին. (Ոսկ. յաւետիս.։)


Անշէջ

adj.

inextinguishable.

· Calfa

NBHL (1)

Անշէջ եւ առանց մոռանալոյ է յիշատակ սուրբ սիրոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)


Անոյշ, նուշի, ուշունք, ուշից

adj.

sweet, agreeable;
հոտ — բուրել, to give an agreeable odour;
հոտ անուշից, perfume.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հոտ անուշից Պտուղ անուշից տեառն. ստէպ ի սուրբ գիրս։


Անուանեմ, եցի

va.

to name, to call, to denominate, to term.

· Calfa

NBHL (1)

Այն են տօնք տեառն, եւ նոքա անուանեալք են սուրբք, զորս անուան անուանիցէք ի տօնս նոցա. (Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 4։)


Անուն, նուան, ուանք, անց

s. gr.

name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցիկ անուն բարի սուրբդ սարգիս. (Շար.։)


Անուշահոտեմ, եցի

vn.

"cf. Անուշահոտ առնեմ."

· Calfa

NBHL (1)

Անուշահոտեաց զկաթղիկէ սուրբ եկեղեցի հաւատով եւ ճգնութեամբ. (Ճ. ՟Գ.։)


Անպարագրութիւն, ութեան

s.

immensity.

· Calfa

NBHL (1)

Զտուեալն ի տեառնէ զիւրն անպարագրութեան ամենասուրբ եւ աստուածային պատկեր բարեպաշտին աբգարու. (Սարկ. պատկ.։)


Անպարկեշտ, ից

adj. adv.

immodest, unchaste, indecent, bawdy, obscene;
dissolute, debauched;
—ս, indecently.

· Calfa

NBHL (1)

ἅσεμνος, incastus, impudicus, inhonoratus, ἁκάθαρτος, immundus, impurus. Օտար ի պարկեշտութենէ. անհամեստ. անամօթ. եւ Անվայելուչ. անմաքուր. աղտեղի. անսուրբ. անդէպ. էտէպսիզ, փիս, եագըշըգսըզ, պէթ.


Անպղտոր

adj.

untroubled, unclouded, clear, pure.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենասուրբ աղօթիւք, անպղտոր մտօք. (Դիոն. ածայ.։)


Անջատեմ, եցի

va.

to separate, to detach, to disjoin, to disunite;
to uncouple.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ բանն անջատանի կամ անջատաւ երբէք յիւրմէ մարմնոյն։ Հոգին սուրբ անջատանի յանօրէն խորհրդոց. (Սարկ. հանգ.։) (գրի անդ եւ Անջատանայք՝ իբր Անջատանէք։)


Անջինջ

adj.

indelible;
slovenly.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղաւոր հոգի է միտք անջինջ, որ վասն ծուլութեան անկեալ է ի սուրբ միաւորութենէ. (Եւագր. լ։)


Անսասանելի

cf. Անսասան.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեաց զկաթողիկէ սուրբ անսասանելի հաստատութեամբ. (Շ. իմ. եղանակ.։)


Անսկիզբն, կզբան, անց

adj.

without beginning, eternal;
baseless.

· Calfa

NBHL (1)

Հայր սկիզբն անսկզբանցն. յորմէ որդի ցուցանէ, եւ հոգի սուրբ ի նոցունց յէութենէ. (Վրք. սեղբ.։)


Անսպառ

adj.

infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.

· Calfa

NBHL (1)

Անսպառ է օգնութիւնն, որ մեզ պարգեւի ի նոցանէ (ի սուրբ գրոց). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36։)


Անհաղորդ, ից

adj.

that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.

· Calfa

NBHL (1)

Չհաղորդեալ խորհրդոյ սուրբ հաղորդութեան. եւ հատեալն ի սուրբ խորհրդոյ անտի կամ ի հաղորդակցութենէ եկեղեցւոյ. հաղորդ՝ կամ սրբութիւն չառած, մասնակցութենէ կտրած.


Անհայր

adj.

fatherless.

· Calfa

NBHL (1)

ἅπατωρ. patris expers. Որոյ չիք հայր. հայր չունեցօղ. աթասըզ. պապասըզ. Զմելքիսեդեկէ ասի, ըստ որում չիք հայր նորա նշանակեալ ի սուրբ գիրս.


Անհատ, ից

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

· Calfa

NBHL (2)

Փշրեալ, եւ բաշխի ի մասունս անհատս։ Նուիրեալ, եւ ի մասունս անհատս բաշխեալ. (զի յիւրաքանչիւր մասին սուրբ հաղորդութեան է նոյն Քրիստոս ամբողջ) (Նար. ՟Խ՟Է. ՟Ծ՟Գ։)

Հրեղէն բերանով զանհատ սուրբ սուրբն ասելով։ Ձայնք պաշտօնէից ի տուէ եւ ի գիշերի անհատ էին ... Անհատ աղօթիւք. (Եղիշ. խչ. եւ Եղիշ. պատմ.։)


Անհարթչելի, լւոյ, լեաց

adj.

inevitable;
fearless, assured.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդդիմակաց զօրութեանցն անհարթչելի։ Զամենասուրբ Հոգւոյդ շնորհս պարգեւեցեր ի ժառանգութիւն անհարթչելի. (Ճշ.։)


Անհաւատ, ից

adj.

incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.

· Calfa

NBHL (1)

ἅπιστος. infidelis, infidus, perfidus. Որ չունի զճշմարիտ եւ զսուրբ հաւատս. այլակրօն. հեթանոս. կռապաշտ. այլազգի. ոչ խոստովանօղ զՔրիստոս Աստուած. հեռի յաստուածպաշտութենէ. անհաւատարիմ առ Աստուած. անկրօն. անզգամ. տինսիզ. իմանսըզ.


Անհնարին

adj. adv. impossible;
extremely difficult;
insupportable, intolerable;
extreme, violent, excessive, enormous, horrible, terrible.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտ եւ սուրբն Յակոբ յանհնարինս ասաց զայս, սակայն առ մեօք եղեւ. (Լաստ. ՟Ի՟Բ։)


Անհպելի, լւոյ, լեաց

cf. Անհուպ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ բարձր բազմականի, եւ յանհպելեաց վերարկուաց։ Փորձէր զսուրբ զանձն (զհոգի Յուլիանեայ), եւ զանհպելի մարմինն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. կիպր.։)


Անձաւ, աց

s.

cavern, den, cave.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ՔԱՐԱՆՁԱՒ. Քարայր, փապար. խորշ. անձուկ եւ ամուր վայր. ամուրք. եւ ըստ այսմ է ի սուրբ գիրս περιοχή. muitio.


Անձն, ձին, ձամբ, ձանց

s.

person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.

· Calfa

NBHL (1)

Որ մերձենայցէ ի մեռեալ ամենայն անձին մարդոյ (ըստ բազում ձ. եւ յն. ուր քանի մի օրինակք, ի մեռեալ անձն մարդոյ), անսուրբ լիցի. (Թուոց. ՟Ժ՟Թ. 11։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ անկաւ զնովաւ ուրացութիւն սուրբ օրինացն Քրիստոսի. (Յհ. կթ.։ Վասն որոյ նոյն է ասել.)


Անկանոնական, ի, աց

adj.

apocryphal;
— գիրք, the apocrypha.

· Calfa


Անկնիք

adj.

not marked, unsealed;
not baptized.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մկրտեալ. որ չունի զկնիքն քրիստոնէութեան. ոչ լուսաւորեալ մկրտութեամբ սուրբ աւազանին. երախայ.


Անկողին, ղնոց, նից, նաց

s.

bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.

· Calfa

NBHL (3)

Պատուական է ամուսնութիւն, եւ սուրբ անկողինք։ Մի՛ խառն անկողնովք։ Զաւակ անօրէն անկողնոց։ Ելեր յանկողինս հօր քո։ Յայնժամ պղծեցեր զանկողինս՝ յոր ելեր. եւ այլն։

Պղծել զնուիրեալ սուրբ անկողինս ընկերի իւրոյ։ Հարազատ ամուսնութեանն պարկեշտ անկողինքն պահին։ Պատուական անկողնեացն միաւորութիւն. (Պիտ.։)

Ի սուրբ անկողնոյ ծնեալ. (Ոսկիփոր.։)


Անմաքուր

adj.

impure, filthy, indecent, obscene, vile.

· Calfa

NBHL (1)

ἁκάθαρτος, ἁκαθάρτης. immundus, impurus. Ոչ մաքուր. անսուրբ՝ ըստ օրինաց կամ ըստ վարուց. աղտեղի. պիղծ. փիծ. աղտոտ. նափաք. մուրտար.


Անիրաւիմ, եցայ

vn.

to be unjust, to be unrighteous;
to sin, to fail in duty.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչինչ անիրաւիք հա՛րք սուրբք. (Լմբ. ատ.։)