that praises, thanks.
Իբր Գոհաբանօղ, գոհ եւ գովիչ.
Ընկա՛լ զաղաչօղս վտանգաւոր՝ գոհաբան՝ ընդ պահպանութեամբ թեւոց հզօրիդ. (Նար. զա։)
Բացերեւապէս լինի գոհաբան, ասելով, օրհնեալ է փայտն. (Նար. խչ.։)
Այսմ պատու լինին գոհաբան։ Սքանչելի փրկութեանս դոքա ընդ մեզ գոհաբան լիցին. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
praise, thanks.
Անհատ բարբառով քեզ վերընծայել գոհաբանութիւն։ Ըստ պօղոսի գոհաբանութեան։ Ներքնապատեալքդ գոհաբանութիւնք։ Գոհաբանութիւն խնամոց. (Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Ի՟Թ. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. գանձ խչ.։)
to thank, to return thanks.
Զայս միւսանգամ գոհացայց (եբր. հօտա) զտեառնէ. եւ կոչեաց զանուն նորա յուդա. եբր. եհուտա, այսինքն խոստովանութիւն, գոհութիւն։
Յորժամ կամիցիս խնդրել ինչ յաստուծոյ, նախ գոհացի՛ր զորոց առերն։ Գոհանալն շնորհակալութիւն է. (Խոսր.։)
place or instrument of praise, of thanks.
Փրկչին յաղթութեան աստուածավայելուչ գոհարան. (Սոկր.։)
grace, thanksgiving, thanks;
— or Խորհուրդ գոհութեան, Eucharist.
Տուր ինչ աստուծոյ գոհացողութիւն, եթէ ի բարի առնել կարողացն եղեր. (Ածաբ. աղք.։)
cf. Գոհացողութիւն.
Ամենայն ուրեք շնորհակալ եմք քաջք փելիքս ամենայն գոհութեամբ։ Որ յօրինէն մեօք գոհութիւն աստուծոյ։ Զի՞նչ կարեմք գոհութիւն մատուցանել աստուծոյ վասն ձեր։ Գոհութիւն եւ պատիւ տեառն աստուծոյ մերոյ։ Զոհ գոհութեան.եւ այլն։
Հեռացեալ են ի գոհութենէ եւ յաղօթից, զի ոչ հակատան գոհութեանն. որ է մարմին եւ արիւն փրկչին մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի. (Ածազգ. ՟Ա։)
Ահագին խորհուրդքն գոհութիւն կոչին. քանզի բազում բարերարութեանց յիշատակք են, եւ գլուխ ամենայն խնամոցն աստուծոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։)
that is addicted to theft.
Չարամիտ որպէս գող. որ խորէ ինչ.
to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.
Գողանան զբանս իմ՝ իւրաքանչիւր յընկերէ իւրմէ. (կամ՝ Ես. ՟Ե. 23.)
Գողացաւ յակոբ զսիրտն ղաբանու, այսինքն գողացաւ զանձն իւր յ՝ղաբանայ, զի ճանապարհ՝ զոր ոչ գիտասցէ ղաբան, գնասցէ նա։ Ոչ գողացաւ զնա ընչիւ, բայց յայսմ գործով. գողացաւ զանձն իւր ի սրտէ անտի ղաբանու. (Եփր. ծն.։)
Արտօսր բազում հեղոյր, եւ ջանայր գողանալ զարտօսրն, եւ ոչ կարէր։ (Եպիփ. ծն.։)
cf. Գողօն.
Ադամայ ո՛չ եթէ մեծ էին գողանքն, այլ հատոյ միոյ մրգոյ. (Եփր. գող.։)
clandestine, stealthy.
Գողացիկ ամուսնութիւնս կարգիցեն։ Ոչ եթէ օրինօք ինչ ամուսնութեան, այլ գողացիկ խառնակութեամբ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)
theft, robbery, rapine, expilation;
extortion, plunder.
Գողութիւն եւ նենգութիւն։ Գողութիւնք, սուտ վկայութիւնք։ Ոչ ապաշխարեցին ի գողութենէ իւրեանց.եւ այլն։
Ապա թէ ոչինչ գտանիցի նորա, վաճառեսցի փոխանակ գողութեանն իւրոյ. այսինքն իրին գողացելոյ. (Ել. ՟Ի՟Բ. 3։)
robbery;
stealth.
Որ ոչ արբուցանէ զջուր գողման, հանգչի նա ի վերայ աղբերն կենաց. (Մծբ. ՟Է։)
cf. Գողուն.
Միթէ գողունի՞ է. ոչ են ինձ օրէն ուտել զգողունի. (Տոբ. ՟Բ. 21։)
cf. Գողտր.
Հում միս՝ գողտրիկ կերակուր (գազանաց). (Լծ. կոչ.։)
theft, larceny, thing stolen.
ԳՈՂՕՆ ԳՈՂՕՆՔ. κλέμμα, κλοπή furtum գրի եւ ԳՈՂՕՆԻ, նիք, նէք. կամ ԳՈՂՈՒՆՔ. Գողունի ինչ. իրք գողացեալք. գողցած բան.
Զյափշտակեալսն եւ զգողունսն ոչ ընդունի աստուած. (Սարկ. լս.։)
existence, essence.
Ոչ ունկան գոյականութիւն, եւ արագապէս մտառեալ լսէ։ Այս ճարպ պարարտութեան՝ երկրի թանձրութեան՝ հողանիւթ գոյականութեան. (Նար. ՟Հ՟Է. ՟Ղ՟Ե։)
of the same nature;
consubstantial, coexistent.
Ոչ հասարակականաց միայն մարդկութեանս՝ իմոց գոյակցաց։ Մարմին նիւթական՝ քարի եւ հողոյ գոյակից. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Հ՟Ե։)
consubstantiality, coexistence.
συνύπαρξις coexistentia Գոյակիցն գոլ որո՛վ եւ է օրինակաւ. (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ Գոյացութիւն)
to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.
Որ զարարչակից բանն գոյացեալ ստուգապէս (այսինքն զանեղն եղեալ) աշխարհի ծնար. (Շար.։)
Եթէ ընդհանուր գիտութիւն է, ոչ կարէ գոյանալ ի միում անձին. այսինքն ենթակայանալ, լինել, գոլ, գտանիլ. (Սահմ. ՟Ա։)
that causes to exist, creator.
Պետ գոյից. արարչնպետ.
cf. Գոյապետ.
Բուն աղբիւր գոյութեան. գոյացուցիչ.
Ստեղծիչ հրեշտակաց, գոյարան մտաց. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)
cf. Գոյապետ.
οὑσιοποιός substantificus, creator Արարիչ գոյից. պատճառ գոյութեան.
substantially.
Որքան ինչ առել (այսինքն առգոլ, ներգոլ) ասի հօր՝ բնութեամբ եւ գոյապէս, այս ամենայն է որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)
substantial;
essential.
Չարն ոչ է բնութիւն գոյացական. (Շ. ամենայն չար.։)
substance;
reality;
essence, being, creature.
Յաղագս գոյացութեանց։ Գոյացութիւն է, եւ այլն. (Արիստ. ստորոգ.) ուր առաջին գոյացութիւն կոչէ զանհատն. եւ երկրորդ զտեսակն եւ զսեռն։
Որչափ ի գոյացութենէ առաքինութեան սխալեալք հանդիպեցին բազումք. այսինքն ի բուն իսկութենէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
Ոչ գոյութիւն ունի չարն, այլ առանց գոյացութեան է, բարւոյ աղագաւ՝ եւ ոչ ինքեան եղեալ. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)
Հանճար ոչ գոյացութիւն է, եւ ոչ կենդանի։ Փրկիչն զմշտնջենաւորութիւն իւրոյ գոյացութեան նշանակելով ասէ, ես եմ ճշմարտութիւն։ Գոյացութեամբք, այսինքն դիմօք. (Կիւրղ. գանձ. ստէպ։)
ԳՈՅԱՑՈՒԹԻՒՆ. իբր Գոյաւորութիւն. գոյացութիւն. արարչութիւն. եւ Արարուած, արարած. բաղկացութիւն. եղանութիւն. σύστασις constitutio, factura
Ո՞չ ահա ամենայն աշխարհս՝ արարչին բոլորեցուն է գոյացութիւն. (Եղիշ. ՟Է։)
Ոչ եկի ի բաց բառնալ իսկզբանն զգոյացութեան շնորհ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
to create, to give existence;
to produce.
Գոյացուցեր, գոյս արարեր՝ զորս չէին. (Խոսր. պտրգ.։)
Ծնաւ յինքենէ զորդի, եւ ոչ արտաքուստ ( ի չգոյէ) գոյացոյց. (Կիւրղ. գանձ.։)
Որք հաստատեալ գոյացուցին զնա (զտասն) սահմանք չորք են, միոյ եւ երկուց եւ երից եւ չորից. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
existing, extant;
rich, opulent, wealthy.
Չի՛ք արարածս գոյաւոր, որ ոչ է ստեղծուած ճշմարիտն աստուծոյ. (Շ. թղթ.։)
Բուն գոլոլվ գոյաւոր, եւ կենդանի ի կենդանի հօրէ։ Քանզի է որդի կենդանի եւ գոյաւոր կամք հօր, եւ բանն նորա՝ որով զամենայն ինչ գործէ. (Կիւր. գնձ.։)
ԳՈՅԱՒՈՐ. εὑπορώτερος opulentior Ունօղ զգոյս ընչից. ընչեղ. մեծատուն. ունեւոր. վարշը.
Պատուիրէ գոյաւորին՝ տալ չքաւորին. (Ոսկ. ես.։)
Յորժամ ագահութիւն բազում ինչ յաճախէ գոյաւորացն, ապա եւ յառաջնոցն եւս արկանէ. (Ոսկ. ես.։)
to be created, to exist;
to be formed, produced;
to grow rich.
ԳՈՅԱՒՈՐԻԼ. իբր Մեծանալ ընչիւք.
ՈՐք միանգամ գոյաւորեալք ընչեղութեամբն յղփանան. (Պիտ.։)
existence;
substance;
creature.
Ոչինչ աւելի ունել վայելչութիւն կամ գոյաւորութիւն քան զպայծառութիւն ծաղկին. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)
ԳՈՅԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. իբր Գոյք. ինչք. մեծութիւն. ունեւորութիւն, ունեցածը.
substantially.
Եթէ գոյեղինապէս ծնեալն ժառանգէ զծնողին էութիւն՝ ունելով զայս յինքեան, եւ ունի զամենայն ինչ զհօրն որդի, գոյեղինապէս ուրեմն ծնաւ. (Կիւրղ. գանձ.։)
substance
Գոյացութիւն. հաստատութիւն. կազդուրիչ.
substantial.
Զի՞նչ զանազանութիւն է գոյացութեան եւ գոյեղտին, պատահման եւ մակագոյեղտին. (Անյաղթ պորփ.։)
existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.
Ոչ ուրեք զարդէն էն ի գոյութիւն ածէ, այլ զոչէն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ոչ էութիւն հակառակ նմա, եւ ոչ գոյութիւն ընդդիմակաց. (Եզնիկ.։)
Բազում գոյութեանց պատուական նիւթոց. (Նար. խչ.։)
Զարարիչն ամենայն գոյութեանց. (Շ. բարձր.։)
Ձայնդ որդի՝ ո՛չ է գոյութիւն, այլ՝ գոյութեան նշանակիչ։ Աստուծոյ գոյութիւն զի՞նչ է։ Որ ինչ է, եւ զի՞նչ է աստուած, այն՝ գոյութիւն ասի։ Ոչ այլ ինչ իմանալ, բայց ի գոյութենէ աստուծոյ եւ հօր զորդին ծնեալ. եւ այլն. (Աթ. ՟Ը։)
Համագոյ քան զհամագոյ ո՛չ եղիցի մեծ ըստ գոյութեան բանի. (Կիւրղ. գանձ.։)
Գոյութիւն լերդի կամ գրչաց, եւ այլն. (Նար.։)
Զերիս գոյութիւնսն ոչ միոյ իմանալ ժողովման։ Զերիս դէմսն խոստովանել, եւ կամ զերիս գոյութիւնսն. (Առ որս. ՟Բ։ եւ Յհ. իմ. երեւ.։)
Ես զպատարագն աղտեղացեալ պղծեալ առաջի աթոռոյն գոյութեան ոչ մատուցանեմ. (Մծբ. ՟Թ։)
ԳՈՅՈՒԹԻՒՆ. որպէս Գոյք, ինչք.
Ոչ ստացաւ խուղ, եւ ոչ բնաւ գոյութիւն ինչ. (Վրք. հց. ձ։)
at least, above all things, however;
only, yet.
ԳՈՆԵԱ ԳՈՆԵԱՅ ԳՈՆԷ. τουλάχιστον ad minus, καίτοι, καίτοιγε, κᾷν, καὶ ἅν, μόνα, ἁλλά saltem Գէ՛թ. հիչ որ չէ նէ. (լծ. յն. գէ՛ ան, գա՛ն, գէ՛թի, եւ այլն)
Գոնեայ մեք արժանի ըստ մեղացն մերոց՝ զոր գործեցաքն, ընդունիմք. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
Եւ ոչ գոնեա թէ սակաւ բանիւք աշխատացոյց զսենեկապանսն՝ որ չոքանն. (Եփր. թագ.։)
to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.
ἑχθρεύω, φιλονικέω, ἑγκαλέω contendo, altercor եւ այլն. Իբր Մռնչելով գրգռիլ ի մարտ. գոռոզանալ. խրոխտալ. խիզախել ի կռիւ. մարտնչիլ. մաքառել. ջանալ յաղթահարել, մեծաբանել. գոչել կենդանեաց եւ տարերաց.
Գոռոզանայր, եւ գոռալով հողմն հանէր ընդ չորս կողմանս երկրի. (Եղիշ. ՟Ա։ Պարծանօք իմն եւ գոռալով ասիցէ, թէ զոր ես սպանի։ Ո՛չ յախուռն ընդ ծերութեան ինչ գոռայցեմք. Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։ Ոսկ. եբր. ՟Է։)
Մռնչեն իբրեւ զառիւծ, գոռան որպէս վիշապ. (Վրդն. խրատ.։)
haughtily, proudly.
Գոռոզաբար ուժգնութեամբ հարին։ Եւ ո՛չ գոռոզաբար ամբարձեալ մտօք. (Նար. ՟Կ՟Ը. եւ Նար. երգ.։)
Ո՛չ է պարտ գոռոզաբար առնել զայսպիսիսս, այլ ամենայն յօժարութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 23։)
Յաւանակ նստար, ի ձի ոչ հեծար դու գոռոզաբար. (Գանձ.։)
to be proud of, puffed up, elated.
Զառաջնորդն մի՛ գոռոզանալ պատուովն։ Զն՞նչ է գոռոզանալն. ամենայն որ ոչ վասն պիտոյից, այլ վասն պաճուճանաց առեալ, գոռոզութեան ունի ամբաստանութիւն. (Բրս. հց.։)
Ի գոռոզացեալ մարմինս, որք ոչ երբէք պարանոց ինքեանց արարչին խոնարհեցուցանէին. (Կիւրղ. ղկ.։)
very heavy, troublesome;
very tired.
Ոչ հանգիստ (ետուր) դժուարաբեռն մարմնոյդ. (Վրդն. լս.։)
difficult to cure.
rare, curious, difficult to find.
Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի։ Լաւագունին դժուարագիւտ գոլ բնութեամբ. (Փիլ.։)
difficult, painful.
Խնդրէ ի քէն աստուած՝ ոչինչ ծանր կամ դժուարագործ, այլ կարի յոյժ պարզ եւ դիւրին. (Փիլ. բագն.։)
Դժնեայ եւ յոյժ դժուարագործ է անզգամացն անիշխանութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 73.) իմա՛, անբերելի է անտէրունչ մնալն յաստուծոյ։
rare, extraordinary, that happens with difficulty.
hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible
Դժուարալուր լուտանք, երգ, պատմութիւն, դարձուած բանից, հնարք, սքանչելիք. (Պիտ.։ Լմբ. պտրգ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Զքր. կթ.։ Վեցօր. ՟Է։ Սկեւռ. ես.։)
rough, trugged, impracticable
Արագ ընթանայ ի դժուարակոխ մթին շտեմարան խորին դժոխոց. (Նար. խչ.։)
warlike, invincible.
դժուարակռիւ լինել. իբր Բուռն մարտնչել.
Ոչ թողու ի դրունս զթշնամին դժուարակռիւ լինել. (Շ. մտթ. ՟Ե. 17։)
discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.
Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)
Բայց այժմ ի դժուարահաճոյիցն ախտացան յոլովք. (Բրս. չար.։)
Եւ ոչ ընդ ինչ դժուարահաճ եղեալ ամենեւին. (Փիլ. լին.։)
Դադարեա՛ այսուհետեւ դժուարահաճոյ լինել ընդ աստուածային տնօրէնութիւնսն. (Բրս. չար.։)
obscure, difficult to understand.
Քան զիմանալին դժուարահաս զսա (զնիւթն առաջին) ասելով՝ ոչ ստեսցուք. (Պղատ. տիմ.։)
Զի՞նչ արդեօք եղիցի այսպէս դժուարահաս. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ուսցիս եւ յայնմ մատենէ, զոր ժողովեալ է մեր յաստուածայնոց գրոց առատագոյնս, եւ ոչ դժուարահաս ինչ կարի. (Սարկ. հանգ.։)
incredulous, obstinate, stubborn.
Բարկանալովն ոչ շահիմք. (զդժուարահաւանս. Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)
Դժուարահաւան ի բարին, եւ դիւրաշարժ ի չարն. (Լմբ. ժող.։)
cf. Դժուարամեռ.
inaccessible, steep, cragged.
ԴԺՈՒԱՐԱՄԱՏՈՅՑ ԴԺՈՒԱՐԱՄԱՏՉԵԼԻ. δυσπρόσιτος accessu difficilis Յոր կամ առ որ դժուարին է մատչել, մերձենալ. անմատոյց.
Չկարէ ոք ասել, թէ դժուարամատոյց ինչ ոք էր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։)
Ամրական տեղի դժուարամատչելի ասպատակող հինից. (Արծր. ՟Դ. 11։)