cf. Դադարեմ.
Որպէս դադարեցայք ի գործոց մեղացն, նոյնպէս դադարեսջիք եւ ի չար խորհրդոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Իբր զջուր անհաստատ, որ ոչ դադարին յաւազին տեղի. (Մխ. երեմ.։)
Ես ոչ դադարեցայց, կամ ոչ դադարեցից օրհնել զքեզ. (եւ այլն. Ժմ.։)
cessation, desistance, repose, rest, pause;
discontinuance, vacation;
extinction, redemption, act of stanching;
silence;
interruption;
inaction.
Ընթերցուածք ոչ երբէք առնուին դադարումն. (Եղիշ. ՟Գ։)
Այս կարգ զրուցաբանութեան դադարումն առցէ։ Ի սկզբան թագաւորութեանն պարթեւաց մինչեւ զդադարումն։ Դադարումն եղեւ ուստերաց նորա. (Խոր. ՟Ա. 8։ ՟Բ. 66։ ՟Գ. 51։)
Տիւըն մինչեւ ի նա յանգեալ՝ դադարումն ընդունի. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ոչ շինեալ ասի սեմայ քաղաք, եւ ոչ զո՛ւրն դադարման. (Վրդն. ծն.։)
whose productions are harsh or hard.
Զփուշսն դաժանաբոյսս. (Նար. խչ.։)
harder or very hard;
very harsh;
haughty, cruel.
Դաժանագունից տեսութեանցն ոչ կամիմ կաճառակից լինել. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Դաժան.
Քան զոր ի՞նչ այլ ամբարշտութիւն վնասօղ եւ դաժանական. (Լմբ. հանգ.։)
to be angry, mad, to sour, to turn sour, to get worse.
Ոչ դաժանեցաւ, եւ ոչ թողեալ փախեաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)
that produces verdure, grass.
χροηφόρος viridia gramina ferens Բերօղ յիւրմէ կամ յինքեան զդալարի եւ զդալարութիւն. կանանչեղեն բուսցընօղ, կամ կանանչութիւն ունեցօղ.
green, covered with verdure, verdant, fresh.
Գեղեցիկ դալարութեամբ. կանաչագեղ.
to become green, verdant, to sprout.
βλαστάνω germino Կանաչանալ. բողբոջել, սաղարթանալ. ուռճանալ, եւ զուարճանալ. կանանչնալ, ծնիլ
meadow, pasture-field;
verdant.
Դալար վայր. եւ Որ ինչ է ի դալար վայրի.
Սոյնպէս բուսոց՝ դալարավայր, կանաչ անկեալ (կամ կանաչացեալ). (ծաղկաւէտ. Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
Ոչ է պատմել զհրաշատեսակ, զաստուածատունկ, բուրաստան, դալարավայր վայելչութեանցն զգեղեցկութիւն. (Գանձ.։)
what produces greenness.
χλοοποιός, χλωροποιός herbam producens, viride reddens Որ դալար առնէ, դալարացուցիչ. կանանչցընօղ.
Դալարարար եւ կենդանարար է ջուրն. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)
to make green;
to renew, to restore.
ἁναθάλλω florere facio, viride reddo ԴԱԼԱՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ ԴԱԼԱՐԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Տալ դալարանալ. կանաչացուցանել. սաղարթացուցանել. նորոգել. կանանչցընել, բուսցընել.
Դալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս։ Բուսուցանես յերկրէ զոսկերս մարդկան դալարեցուցանես, նորափետուր զարդարես. (Ագաթ.։)
herbs, greens.
Դալարի. բանջար. կանանչեղէն.
verdure, grass, herbage, vegetables.
χλοή herba viridis, viror, gramen Խոտ դալար. բոյս կանաչ. բանջար վայրի. կանաչ խոտ, կանանչեղէն.
green, verdure.
Կանաչութիւն. եւ Մատաղութիւն. նորութիւն. կանանչութիւն, մատղաշութիւն.
forger, counterfeiter.
Այն՝ որ դահեկան հատանէ ապախտ, կամ հատանէ մասն ինչ յարքունի դահեկանէ. սուտ ստակ տպօղ, կամ ստակ կտրօղ. գալպազան.
wild mint;
calamint;
origan.
ի բառս Գաղիանոսի Դաղձն դնի նաեւ որպէս խոտ կոչեցեալ ըստ յն. գալամենտի։
Գրիչք շփոթեն եւ ընդ Գաղձն, որ եւ ԳԱՅԼԽՈՏ. զոր օրինակ.
sepulchral, funeral;
funeral ovation.
Զգեստք իսկ դամբանական երգոցն՝ ո՛չ պսակք վայելեն թերեւս, եւ ոչ ոսկեհուռն զարդք. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
vault, charnel-house, catacombs, church-yard;
cf. Դամբան.
Մինչ հարսն յառագաստի, փեսայն ի դամբարան հրաւիրի. (Սկեւռ. լմբ.։)
foster-brother;
a. of a foster-brother.
Վասն եղբարց եւ որդւոց եւ սիրելի դայեկասնունդ բնակչացն. (Եղիշ. ՟Բ։)
nurse's office;
bringing up, education.
Եթէ ի բուն դայեկութիւնս՝ վասն պատուական օրինացն ոչ խնայեաց ի նա, ո՞րչափ եւս ի ձեզ յօտարաշխարհիկս. (Եղիշ. ՟Ը։)
trill, modulation, quaver, warbling.
ԴԱՅԼԱՅԼԻԿՔ գրի եւ ԴԱԼԱԼԻԿՔ. τερέτισμα sonus musicus, μονῳδία cantio solitaria Երգ երաժշտական. տաղ. քաղցրաձայնութիւն. առանձին գեղգեղումն. խաղո՛ւն ձայն, խաղ. ... (կայ եւ պրս. դալաճ, դալաշ. ձայն, հնչիւն)
Իսկ երաժշտականին՝ այլ իսկ առ դալալիկսն, եւ նմանականսն։ Որ պարերգողսն են, եւ դալալիկսն, մի (գլխաւոր), ոչ նուազ, քան եթէ երեսուն ամաց լինելով. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
cf. Դան.
Ընդէ՞ր արկ յակովբ իւղ ի վերայ վիմին. մա՛րթ էր եւ դանակաւ նշանակ ինչ առնել։ Թերեւս չունէր դանակ. զիւղն զիա՞րդ ունէր. (Կիւրղ. ծն.։)
mite, penny, obole.
ԴԱՆԳ կամ ԴԱՆԿ. Իբրու չափ կշռոյ է Քառորդն տրամոյ, եւ վեցերորդ մասն ամենայն իրաց. պ. տանէ, (այսինքն հատիկ) տանգ, տէնկ
ԴԱՆԳ. ὁβολός obolus, nummus minutus Իբրեւ չափ դրամոյ՝ յետինն եւ փոքրագոյնն յիւրում կարգի, ոսկի կամ արծաթի եւ այլն. որ եւ ասի ՓՈՂ. դէնկէ որ եւ դրամ. փուլ, ֆուլ որ է փող.
Ոչ հատանել ի գնոց նորա դանգոյ միոյ. (ՃՃ.։)
ԴԱՆԿԻ ՄԻՈՅ, կամ Երկուց, կամ Երից. իբր Դուզնաքեայ. սուղ ինչ. չնչին. թեթեւ. մեկ երկու ստըկնոց.
Գանձդ ամենայն բարութեան շնորհեա՛ ինձ դանկի մի չափ ի քո սերմանէդ. (Եփր. աղ.։)
Երկու դանկօք զբոլոր ողորմութեան զվարձս ընկալաւ։ Երկուց դանկաց հաւասար մեղանչիցէ. (Եփր. յղ. գող.։)
very slow.
Պատրա՛ստ են ի հակառակիլ, եւ դանդաղագին են ի հաւատալ. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
cf. Դանդաղութիւն.
Ոչ լուան, քանզի հեղձեալ էին ի դանդաղանս քնոյ. յն. վասն բազում քնոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)
to loiter, to trifle, to slumber, to dally, to waver.
Ոչ դանդաղեցար ի յառնելն եւ թողուլ զճաշ քո. (Տոբ. ՟Ժ՟Բ. 13։)
ὁκνέω, κατοκνέω, ἁποκνέω cunctor, gravor, piget me, defugio ԴԱՆԴԱՂԻՄ գտանի եւ ԴԱՆԴԱՂԵՄ, եցի. չ. Ծանր եւ յամր շարժիլ. յապաղել յուլանալ. պղերգանալ. յետնիլ. տնտընալ, ուշ շարժիլ.
Եւ մինչ ես դանդաղիմ, այլ ոք քան զիս յառաջագոյն իջանէ. յն. եկաւորեմ, այսինքն սկսանիմ շարժիլ. (Յհ. ՟Ե. 7։)
Զնոյն գրել առ ձեզ՝ ինձ ոչ դանդաղելի է. (Փիլիպ. ՟Գ. 1։)
Ի հրամայելն սարկաւագին, զտէր աղաչեսցուք, ո՞վ է որ դանդաղի ի յաղաչելոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
Ոչ դանդաղեցից ասել քեզ։ Յասմ մի՛ դանդաղեսցիս խնդրոյ. (Մագ. ՟Ա. եւ ՟Ժ։)
cf. Դանդաղ.
Մինչեւ յե՞րբ ո՛վ դանդաղկոտդ ի վայր անկեալ կաս. (Ածաբ. մկրտ.։)
Ո՛չ բարի, յորժամ իցէ դանդաղկոտ առ տուրս ընչից. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
Դանդաղկոտ առ նոսա են, որք ոչն գոհանան. (Խոսր.։)
Աստուած ո՛չ է դանդաղկոտ. (Լմբ. սղ.։)
cf. Դանդաղութիւն.
Ցանկութիւն ընչից է պատճառ դանդաղման ի բարիս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12։)
harmonious.
Զդաշնակաւորն եւ զքաջամատն ո՛չ ձայնիւ առաւել քան մտօք ցուցանել։ Վասն ի շարժմանն եղելոյ ձայնիցն դաշնակաւորաց. (Փիլ. ել.։)
cf. Դաշնակիչ.
harmony.
Քնարական քերթութիւնս ունի յարմարումն չդաշնակումն ձայնի եւ աղւոյն եւ ոտին ի միասին. (Նչ. քեր.։)
cf. Դաշնակութիւն.
Քնարական քերթութիւնս ունի յարմարումն չդաշնակումն ձայնի եւ աղւոյն եւ ոտին ի միասին. (Նչ. քեր.։)
confederate, allied;
stipulated, conventional.
Տաց զնոսա քեզ ի փորձ, եւ ո՛չ ի դաշնաւորս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 61։)
convention;
conleague.
դաշնաւորութիւն. իբր Մեղմելն եւ չափաւորելն.
opening or entrance to a plain or field.
Իջեալ մինչ ի դաշտաբերանն մեծ. (Խոր. ՟Բ. 6։)
rural;
flat, level;
villager, countryman.
պ. տէշթի. πεδινός campestris Դաշտային, (վայր, եւ բնակիչ). որպէս ռմկ. օվալըգ, եւ օվալը.
plain, in form of a plain.
Ի միջոց ինչ դաշտաձեւ՝ լերանց բարձրագունից. ա՛յլ ձ. դաշտաց եւ լերանց։
cf. Դաշտական.
πεδινός campestris որ եւ Դաշտական. Որ ինչ ա՛նկ է դաշտի, կամ կայ ի դաշտի. դաշտավայր, եւ բնակիչ նորին.
Երկիր՝ ո՛չ լեռնային, եւ ո՛չ դաշտային. (Խոր. ՟Բ. 53։)
cf. Դողդոջոտ.
Դողդոջոտ մարմին. (Ճ. ՟Բ.։ որ ի Ա. դողդոչ։)
Յանհիմն ի դողդոչուն խորհրդոց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1. եւ 2։)
vacillation, staggering;
nutation.
Իբրեւ զկային, որ էառ դողդոչումն դատաստանաւ ի տեառնէ. (Վրդն. սղ.։)
trepidation;
start;
shudder, horrour;
convulsive motion;
whim;
shiver, shivering;
ի դողման լինել, կալ, զդողման հարկանիլ, to tremble;
ահիւ եւ դողութեամբ, with fear and trembling;
եմուտ — յոսկերս իմ, (the shudder penetrated to my bones), I trembled with fright, I shuddered with fear;
— կալցի ի քէն զլերինս, at thy presence the mountains will tremble;
— երկրի, earth-quake.
Մատչիմք մեծաւ դողութեամբ, սաստիկ երկիւղիւ. (Նար. ՟Լ՟Գ։)
Զահի հարեալ եւ ի դողման կան բնակիչքն. (Եփր. յես.։)
cf. Դողութիւն.
Մատչիմք մեծաւ դողութեամբ, սաստիկ երկիւղիւ. (Նար. ՟Լ՟Գ։)
Զահի հարեալ եւ ի դողման կան բնակիչքն. (Եփր. յես.։)
Զդողնի հարեալ՝ ոստեան աչք նորա. (Վրք. սեղբ.։)
rare
Դոյզնագիւտ որսոց ինչ. (Բուզ. ՟Գ. 20։)
this, that;
same.
Դոյն ինչ շինուածոց. (Նար. խչ.։)
Ոչ դոյն ինչ եկեալք. (Յհ. կթ)
so, in such a manner.
Դոյնպէս եւ որ ինչ վասն կատարման ադդէի. (Խոր. ՟Բ. 31։)
jelly.
Յիրար խառնի, եւ լինի թանձր զինչ դոնդող. (Երզն. խրատ.։)
cattle.
ταῦρος taurus եբր. դօր. թ. տէվար, տավար. որ եւ ՏՈՒԱՐ. Զուարակ, եւ երինջ. արջառ, եւ ոչխար. անդեայք. խաշն.
Խոյ, գոնչակ, վիդոն, դուար, (կամ դւաչ), մալ. այսոքիկ արականք ի վերայ հօտից ասացեալ են նշանակութեամբ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
Դուար եւ հօրան, ոչխարաց բոյլ։ (Հին բռ.)
cf. Թութակ.
ԴՈՒԴԱՔ որ եւ ԹՈՒԹԱԿ. ψιττάκος psittacus Պապկայ. իտ. բաբակա՛լլօ թռչուն հնդկային՝ գեղեցկախայտուց, եւ տգեղ ձայնիւ՝ ձեւացուցիչ զբարբառ մարդկան.
to make short discourse.
եւ չ. ԴՈՒԶՆԱԲԱՆԵԼ. βραχυλογέω breviter loquor Սակաւ ինչ ասել. համառօտիւ ճառել.