of two years;
biennial;
զ—, lasting two years.
մ. ԶԵՐԿԵԱՄ. գ.մ. ἕτη δύο, διετία ad annos duos, biennium Զամս երկու. երկու տարիի չափ.
Եւ զայն ոչ թէ զերկեամ եւ զերեամ մի էին կրելոց, յայլ զաւուրս կենաց իւրեանց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)
frightful.
Եթէ լինիցի յանկարծակի երկեղուտ ինչ գործ. (Վրք. հց. ՟Ը։)
two hundred.
Երկերիւր թիւըդ ի քառակաց է (ի չորից յիսնից) ... սոքա շարադրեալ՝ ծնանին զերկերիւր. (Փիլ. լին.։)
doubt, suspicion, fear.
Չտալ թոյլ երկեւանն ինչ երկմտութեան ի ներքս մտանել. (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)
Ոչ եթէ այնպէս սրբեաց, եթէ երկեւանն ինչ մնայր առ ի քննել զբորոտութիւնն։ Մեկնութեամբն փարատիցի երկեւանն։ Մեղմով յայտ ածէր զնոցա մտացն երկեւանսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։ ՟Բ. 26. եւ 11։)
cf. Երկեւան.
Ի մթութենէ երկեւանութեան խաւարի զտեալ։ Երկեւանութիւն ինչ վարկանիցի. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ղ՟Գ։)
cf. Երկթերթ.
Բերան իմ եւ լեզու եւս երկթերթի. (Կեչառ. աղեքս.։)
cf. Երկթեւ.
Ամպաչու թռչնոյ երկթեւեան կենդանւոյ. (Նար. խչ.։)
Եւ մարդիկ երկթեւեանս ծնանել, եւ զայլս չորեքթեւեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)
twice;
— անգամ, two times.
Երկիցս չորք։ Երկիցս ութուտասն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
frightful, dreadful, terrible;
timid.
Երկիւղագին քան զխորխորատն։ Երկիւղագին սրտիւ. (Նար. ՟Ժ՟Թ. եւ Նար. խչ.։)
cf. Երկիւղալիր.
Լցեալ կամ լի երկիւղիւ. ահացուցիչ, եւ ահաւոր.
Երկիւղալից սիրով եկից զհետ իմոյ արարչիդ. (Եփր. աղ.։)
Որպէս Երկչոտ. վեհերոտ.
timorous, conscientious, scrupulous, pious, religions.
Եւ ես յաստուծոյ երկիւղած եմ. (Ծն. ՟Խ՟Բ. 18. եւ ՟Ի՟Բ. 12.) յն. յաստուծոյ երկնչիմ։
ԵՐԿԻՒՂԱԾ. իբր պարզապէս Երկնչօղ.
Թէ ոք յումեքէ երկիւղած ինչ իցէ. (Բուզ. ՟Դ. 12։)
Ատես զայնոսիկ, որք միշտ ի քէն երկիւղած լինին (ծառայաբար եւեթ), եւ ոչ կամին խզհարազատութենէ սիրոյն բուռն հարկանել. (Լմբ. սղ.։)
fear of God, piety, religion, conscience;
երկիւղածութեամբ, religiously, conscientiously.
Երկիւղածութեամբ սրտի. (Նար. խչ.։)
Մերթ որպէս Երկչոտութիւն, վատասրտութիւն. երկիւղ սուտ, ինքնակամ կրօն.
Բազմամեայ երկիւղածութիւնդ՝ ո՛չ է ղերկիւղ (աստուծոյ), այլ անհաւատութեան մերոյ տայ զտարացոյց. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Երկբան.
δίγλωσσος bilinguis Երկբան, երկալեզու. երկլեզու. որոյ ա՛յլ է խօսքն, եւ այլ սիրտն. նենգաւոր. սուտակասպաս. խաբեբայ. լեզուն չաթալ. յն. երկլեզու.
Պարսաւանք չար ի վերայ երկխօսին։ Զքսուն եւ զերկխօսն առհասարակ անիծանիջիք. (Սիր. ՟Ե. 17։ ՟Ի՟Ը. 15։)
of two cubits.
δίπηχυς bicubitalis Իբր Երկկանգնեան. երկուց կանգնոց չափ.
Քանակ, իբր թէ երկկանգուն, քառականգուն։ Երկկանգունն եւ եռականգունն՝ քանակ նշանակէ։ Երկկանգնոջն ոչինչ է ներհական, եւ ո՛չ տասանցն. (Արիստ. ստորոգ.։)
cf. Երկկերպ.
bigamist.
Որ միակինքն իցեն, զերկկանայսն մի՛ բամբասեալ խոտիցեն. (Կոչ. ՟Դ։)
diphthong;
discordant.
Ո՛չ երկձայն զհայաստանեայցս գոլ ... այլ նոյնախորհ եւ միաբանեալ ընդ պատուականիդ գլխոյ. (Թղթ. հաղբ. առ գր. տղ.։)
cf. Երկճիղ.
Թէ ամենայն խաչաձեւ պաշտելի է, պաշտեսցի եւ երկճղին յէոյ (գուցէ ի բնէ). (Ոսկիփոր.։)
irresolute, perplexed, wavering, distrustful, suspicions, doubtful;
— յերկմիտս լինել cf. Երկմտեմ.
Ուր ոչ գոյ երկմիտ, դադարէ կռիւ». յն. երկսիրտ, իբր անմիաբան, կամ խարդախ. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 20։)
Գանձուց ոստիկան երկմիտ. պատգամաւոր բանսարկու. (Նար. ՟Ժ՟Զ.) իբր անհաւատարիմ, ո՛չ միամիտ։
Եւ եթէ յերկմիտս ոք իցէ, ոչ հաճեսցի ընդ նա անձն իմ. (Եբր. ՟Ժ. 38։)
Այլ յերկմիտս եմ, գուցէ ոչ ընդունիցի զիս։ Յերկմիտ եղեալ՝ զուղիղ ճանապարհն ոչ գիտեմ. (Ճ. ՟Ա.։)
to be irresolute, to suspect, to distrust, to waver, to demur;
— ի հաւատոց, to be unbeliever.
Եւ եթէ երկմտեսցէ ոք, ոչ հաճեսցի ընդ ննա անձն իմ. (Ամբակ. ՟Բ. 4։)
Ոչ երկմտեաց ի հաւատոցն (յն. ոչ տկարացաւ)։ Աւետեացն (ա՛յլ ձ. յաւետեացն. յն. առ աւետիսն) աստուծոյ ոչ երկմտեաց անհաւատութեամբ. (Հռ. ՟Դ. 19. 20։)
Ոչ ուրուք երկմտեցելոյ, եւ ոչ յերկբայս եղելոյ ամենեւին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Բայց մերն արտաշշէս ոչ երկմտեաց ի նմանէ (յադրանոսէ). (Խոր. ՟Բ. 57։)
to make doubt or waver.
Ոչ կարաց երկմտեցուցանել եւ ոչ զմի ոք. (Յհ. կթ.։)
irresolution, vacillation, doubt, distrust.
Յերկմտութենէ փախերո՛ւք, որպէս ի գլխոյ չարեաց։ Ուր երկմտութիւն եւ բարկութիւն գոյ, անդ ոչ բնակէ աստուած. (Ածազգ. ՟Ա. եւ ՟Զ։)
sky-high, much elevated.
Համանման երկնաբերձ կայից կանգնեալ ամրոցին. (Նար. խչ.։)
Նաեւ զծառոց անգամ, որք ի սակաւ ինչ բարձրութեան են, ասեմք, թէ երկնաբերձ են. եւ զծխոյ՝ թէ յերկին կցի. (Եզնիկ.։)
that hastens, presses on towards heaven.
Որ գնայ ընդ երկինս՝ քայլելով կամ թռչելով.
Մարդ՝ երկնագնաց ոչ լինի։ Պատկեր տեսանեմք երկնագնաց եղեալ. (Աթան. համբ։ եւ Գէ. ես.։)
Իբրեւ զթռչունս երկնագնացս ամբառնան. (Եօթնագր.։)
Վասն երկնագնաց անընչութեան. (Կլիմաք.։)
blue, sky-blue, darkblue.
Երկնագոյն դաշտաց ... կապոյտ կուտակաց (ծովու). (Նար. խչ.։)
full of heavenly light, celestial, divine.
Ջահավառեալ յերկնալոյս ուրախութիւնսն. (Թէոդոր. խչ.։)
founded in heaven, celestial.
Ի յերկնակառոյց արարչական բանին վառեալ սիրոյ. (Գանձ.։)
cf. Երկնակեաց.
Երկնակենցաղք, եւ ոչ երկրասնունդք. (Նար. առաք.։)
cf. Երկնահանգէտ.
Ի զանազան թելոց գունելոց երկնակերպ կապուտակատիպ. (Նար. խչ.։)
looking to heaven.
Այլայլի տեսիլ աչացն երկնահայեաց տարածիւք. (Վեցօր. ՟Զ։)
resembling heaven, celestial, divine.
Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)
Երկնահանգոյն սրոբէատիպ ... անօթս խաչիս. (Նար. խչ.։)
cf. Երկնահանգէտ.
Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)
Երկնահանգոյն սրոբէատիպ ... անօթս խաչիս. (Նար. խչ.։)
reaching heaven, very high, very elevated.
Մինչեւ յերկինս հասեալ. երկնաբերձ. երկնակատար.
Երկնահաս սանդուխք, կամ տունկ, ճեղ. կամ գիտութիւն, կամ լեառնն. (Անան. եկեղ.։ Երզն. լուս.։ ՃՃ.։ Նչ. խնդ.։)
struck by heaven.
Երկնահարացն երկիր պագանեն։ Զերկնահարսն՝ որ յաստուծոյ ատեցեալ են, զնոսա պաշտել եւ երկիր պագանել ոչ ամաչեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
cf. Երկնահանգոյն.
Հրակերպ երկնաձեւ ... շքով պաճուճեաց. (Նար. խչ.։)
given by heaven, celestial, divine.
Երկնաձիր եւ աստուածատուր փառացն ժառանգութեան. (Նար. խչ.։)
that walks in heaven;
celestial.
(արմատն է ճեմել, եւ ճամուկ) Որ ինչ հայի ի ճեմարան կամ ի զարդս երկնից. երկնային.
Երկնաճեմ սանչուղք. (Նար. ՟Լ՟Բ։)
sky, firmament.
Յերկնամիջոցսն հրճուեսցին. (Միսայէլ խչ.։)
celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.
οὑρανικός, οὑράνιος , ὅλυμπιος caelestis Որ ինչ յերկինս է, եւ սեպհական երկնից, երկնաւոր. երկնական. ( ի սուրբ գիրս ասի Երկնից, կամ Երկնաւոր).
Կոչէ յերկնային քաղաքն. (Փարպ.։)
Ոչինչ է երկրածին՝ երկնայնոցն պատուականագոյն». յն. ողիմպեայց. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
cf. Երկնաձիր.
Զօրհնութիւն երկնաշնորհ եւ տիրապարգեւ. (Նար. խչ.։)
cf. Երկնահայեաց.
Որ պշուցեալ հայի ընդ երկինս. եւ որ ինչ տայ այնպէս պշնուլ.
cf. Երկնահոս.
Յերկնից վտակօրէն հոսեալ. ի բարձանց գետահետեալ. (եթէ չիցէ գրելի Կրկնավտակ)
Խառնարան անոյշ երկնավտակ աղբերն. (Շ. տաղ խչ.։)
cf. Երկնաձիր.
Կրկին օրէնք մեզ երկնատուրք գրեալ մատամբն աստուծոյ այլ ոչ առաքին. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)
astronomical chart.
Որ ինչ ցուցանէ զերկինս կամ զչափ շարժման երկնից.
celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.
οὑράνιος, ἑπουράνιος caelestis Երկնային. որ, կամ որ ինչ յերկինս է. եւ Սեպհական երկնից. աստուածային. հոգեւոր. իմանալի, անապական, գերահրաշ.
Հայրն ձեր երկնաւոր։ Բազմութիւն զօրաց երկնաւորաց։ Որպէս երկնաւորն, նոյնպէս եւ երկնաւորք։ Երկնաւոր տեսիլ, կոչումն, պարգեւ, եւ այլն։ Վկայեն մեզ երկինք երկնաւորօքն. (Եղիշ. ՟Գ։)
Թէպէտեւ յերկրէ էր մարմինն, այլ ընդ երկնաւորին միաւորեալ՝ կոչեցաւ երկնաւոր. (Աթան. ի Ճ. ՟Գ.։ եւ Սեբեր. ՟Գ. յորմէ եւ Շար.։)
to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.
եւ չ. ὡδίνω parturio, in partu doleo Երկամբք ծնանել, եւ կրել զցաւ ի ծնանելն. տղաբերքի ցաւ քաշել.
Ընդէ՞ր երկնեցեր զիս։ Եւ ի սառա, որ երկնեացն զմեզ։ Ոչ երկնեցի, եւ ոչ ծնայ։ Որպէս որ երկնիցէն մերձ ի ծնանել. (Ես. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Ա. եւ ՟Ի՟Գ. ՟Ի՟Զ. եւ այլն։)
Ամենայն արարածք հեծեն եւ երկնեն մինչեւ ցայժմ. (Հռ. ՟Ը. 22։)
Տրտմեսցին, եւ երկնեսցեն հառաչմամբ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Վշտագին երկնեմ, զի ոչ ամենեքեան զայսպիսի այր գիտեն. (Ոսկ. հռ.։)
ԵՐԿՆԵԼ. ὡδίνω, μηχανάομαι, πειράομαι molior, niteor Խորհել եւ նիւթել ինչ. մեքենայել. հնարել.
Յամենայն ժամ երկնէին զմահաբեր չարիսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)
Բայց կարծեմ զայլ ինչ երկնել մտաց ձերոց այսպէս կեղծաւորելովդ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Զօրհանապազ երկնեցաք եւ երկնեմք առ միմեանս զչարութիւն. (Լմբ. ատ.։)
Կամ Առթել, յառաջ բերել ինչ ճգամբք.
Կրկին ինձ երկնէ մարտից յարուցմունս։ Պաղատանս բազմադիմիս ընդ իմս երկնեսցի։ Եւ ոչ արեան արտասուս երկնեաց. (Նար. ՟Ա. ՟Գ. ՟Ի՟Թ։)
cf. Երկնաչու.
like heaven.
Երկնօրէն լայնութեամբ. (Նար. խչ.։)
monday.
Մինչեւ ցառաւօտ երկշաբաթւոյն։ Երկշաբաթին՝ կարգեալ է, եւ այլն. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. եկեղ.։)
two-footed, biped.
Զչորքոտանիս կամ զերկոտանիս. (Վրդն. ծն.։)