honouring.
· Calfa
Յղեաց զնա յագարակ իւր՝ արածել զխոզս. վասն զի այսպէս պատուեն դեւք զպատուիչս իւրեանց։ Պատուիչքն կարիցեն մերձենալ առ աստուած. (Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. ես.։)
unoccupied, idle, unemployed, lazy, slothful;
vacant, void, empty.
· Calfa
Սատանայ բերէ քեզ գործ եւ հոգս, զի մի թողցէ զքեզ պարապորդ՝ յագիլ ի քաղցրութէն որ լինին քեզ յողբոց քոց. (Վրք. հց. ՟Դ։)
fattened, fat, plump;
cf. Պարարումն.
· Calfa
Հաց արդեանց երկրի քո եղիցի յագուրդ եւ ի պարար (կամ ի պարարտ). (Ես. ՟Լ. 23։)
Հաց արդեանց յագուրդ եւ պարար։
to fatten;
— զերկիր, to manure;
— զոք սնոտի յուսով, to feed or entertain one with hopes, to beguile, to lull, to fool one with fair promises, to take to a fool's paradise;
— զաչս, to feast, charm or delight the eyes.
· Calfa
to finish, to end, to accomplish, to complete, to consummate;
to crown, to effectuate, to execute, to perfect, to fulfil, to realize;
to improve;
to consecrate, to hallow, to sanctify;
to initiate;
— զպարտս, to perform, to fulfil a duty;
— զխորհուրդ, to carry out a project;
— զկամս անձին, to have one's will, to be contented, to do according to one's desire;
— զկամս ուրուք, to fulfil the wishes of, to humour, to content;
— զբարկութիւն իւք յոք, to glut one's wrath or vengeance on;
— զնթացս, զաւուրս իւր, to terminate one's career;
to end one's days;
— զհոգի, to give up the ghost, to expire, to die.
· Calfa
ԿԱՏԱՐԵԼ. τελειόω initio, instro, consecro. Սրբել տեառն. նուիրել որպէս զսրբազան ինչ. քահանայագործել. մկրտել.
author of all Mysteries;
high-priest;
minister, celebrator.
· Calfa
τελετάρχης, τελεταρχικός origo perfectionis, primitus initians . Բուն կատարիչն խորհրդոյ՝ աստուած. եւ քահանայապետ, եւ քահանայապետական. աստուածային. Նա՝ որ ի քահանայագործութիւն յանդգնաբար շարժեցաւ, եւ ոչ ի կատարողապետէն աստուծոյ. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Պանդխտիմ.
· Calfa
Գնաց այր ի Բեթղեհեմէ Յուդայ՝ պանդխտանալ յագարակին Մովաբայ. (Հռութ. ՟Ա. 1։)
to adore, to worship;
to minister, to serve, to wait on;
to administer, to confer;
to officiate;
to provide, to furnish;
to exercise, to employ;
— զխորհուրդս, to administer the Sacraments;
— զծառայութիւն, to serve.
· Calfa
Յղեցեալ յագարակ աշխարհիս՝ պաշտել զանասունս. (Լմբ. իմ.։)
to defend, to protect, to sustain, to favour, to support;
to save, to preserve, to keep;
to care, to take care;
— եւեթ անձին, to do nothing but defend oneself, to remain on the defensive.
· Calfa
dropsical, drop-sied, hydropical.
· Calfa
Արիստոտէլ զմեծատունս եւ զանյագս՝ ջրգողից օրինակէ. (Ոսկիփոր.։)
ballista-stone;
ballista, catapult.
· Calfa
πετροβόλος, λιθοβόλος lapides ejaculans. ըստ հյ. lapis missilis. Քար ձգելի որպէս ռումբ բռամբ. բռնաքար. ըստ յն. քարայագ կամ քարընկէց ասի՝ որպէս մեքենայ կամ անձն ձգօղ զքարինս.
penuriousness, niggardness, stinginess, avariciousness.
· Calfa
Կապեալ յըռժդութեան եւ յագահութեան զամենայն աւուրս կենաց իւրոց. (Բուզ. ՟Զ. 10։)
cf. Սահանահոս.
· Calfa
Թողեալ զաղբիւրն եկեղեցւոյ՝ կամեցայք ի սահանական ջրոց զփափագ ծարաւոյ յագեցուցանել. (Խոր. ՟Գ. 57։)
to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.
· Calfa
Չարն պարկեշտացուցանէ իմն յայնցանէ՝ որ յագահութիւն առաւելաստացութեան ինչ է։ Իշխանք, որոց հոգն է պարկեշտացուցանել եւ հոյակապ առնել զայն ինչ՝ որ շուրջ զմարմնովն է, եւ արտաքոյ բարիք. (Փիլ. լին. ՟Դ. 211. 217։)
to fill to overflowing;
to break, to burst.
· Calfa
Յորում պոռնիկքըն յագէին, եւ հացկատակք պարպատէին. (Յս. որդի.։)
cf. Պարսաւ;
—նս դնել, ընդ —նօք ածել, cf. Պարսաւեմ;
—նս տալ ի փառս իւր, to sully one's reputation.
· Calfa
Ունի եւ որ ըստ բնութեան է համագամ ցանկութիւն՝ բազում անդամ պարսաւանս, յորժամ անչափ եւ առանց յագելոյ վարեսցի ոք նաւավ։ Ոտիւք կամ այլով մասամբ խեղ իցէ մարմնոյն, եւ կամ պարսաւանս ինչ ընկալցի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Փիլ. քհ.։)
deacon;
servant, minister;
աւագ —, archdeacon.
· Calfa
διάκονος diaconus, minister, famulus λειτουργός minister ecclesiae, vel sacrorum. (որպէս թէ սարկ, եւ սաքր, իցեն լծորդ). գրի եւ ՍԱՐԿԱՒԱՐԳ. ՍԱՐԳԱՒԱՐԳ. (որպէս թէ մատռուակօղ սարկարանի. սպասարկում կամ մատռուարկ աւագ. կայ եւ պրս. սէրտէ, մատռուակ եւ բաժակ. իսկ սէրգեար, աւագն ծառայից. սէրիքեար ՝ վերակացու գործոյ. Պաշտոնեայ. սպասահարկու՝ մանաւանդ ի վերայ սեղանոյ. սպասաւոր եկեղեցւոյ՝ որ անընդմիջապէս սպաս տանի քահանայի կամ եպիսկոպոսի. մանաւանդ ի սուրբ պատարագին. յն. տիագօնօս. ար. ղիմմաս, տիյագ. Ընդհանուր առմամբ դուն ուրեք ասի,
cf. Սեղանայօրէն.
· Calfa
Եւ արդարեւ ագռաւոց գործ է զսեղանայարդարս եւ զխոհակերս իմանալ, եւ շանս անյագաց. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)
to wait at table, to spread the table, to serve up;
to give to eat;
to make known the word of God, to feed with the bread of life.
· Calfa
Սեղանաւորեցից զանապական կերակուր՝ հոգւոց պարարիչ։ Զանձն իւր ոչ զօրեաց յագեցուցանել, այլ օտարաց սեղանաւորեաց. (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. սղ.։)
to desire earnestly, to long for, to sigh after.
· Calfa
Թէպէտ եւ տեսանել աչօք տեսանիցեն (զհացն), սակայն առ սրալն ոչ երբէք յագեսցին. յն. տեսութեամբ չարչարիլ՝ ոչ երբէք յագեալք. (Ոսկ. ես.)
Տեսանեն աչօք, եւ առ սրալն ոչ յագին. ա՛յլ ձ. առ զաղատալն. լս. զաղաւ։
purgative;
— առնուլ, to take a purgative, to purge;
— տալ, to purge.
· Calfa
Որ հիւանդն է, ո՛չ է հեշտետւ կա՛մ հատանել կամ խարել, կամ սրբադեղ առնուլ՝ փոքր ինչ թախծանօք բուժել ի բազում մաղասոյն։ Սրբադեղ յիսուսի է, որ ածէ ի վերայ քո զրկումն, եւ բժշկէ զքեզ յագահութենէ. (Վրք. հց. ձ։)
holily, without stain, chastely.
· Calfa
Եղիա յագռաւուց անտի պղծոց լինէր կերակրեալ սրբապէս. (Եփր. համաբ.։)
adj. adv. with all one's heart.
· Calfa
ἁπὸ τῆς ψυχῆς αὑτοῦ ex anima, toto corde. Ի բոլոր սրտէ. ամենայն ոգւով. անձկանօք. անյագաբար.
dying prematurely, young;
— լինել, to die prematurely, young, before the time, in the bloom of one's youth, in the prime of life.
· Calfa
Ճողոպրիմք յամենայն սովոյ եւ յանյագութենէ, եւ վաղամահուկն լինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 7։)
cf. Նախաչար.
· Calfa
Ո՞ղապերախտ ողոքեսցէ զորովայն, զծանր բեռն, զսկզբնաչարն, զանյագ գազանն. (Ածաբ. աղք.։)
useless, vain, futile, frivolous, worthless;
chimerical, idle.
· Calfa
Գիտեմ, զի սնոտի՛ խօսիմ. բայց սակայն յասելոյ ոչ դադարեմ։ Սնոտի եկն ի կենցաղս. ոչ զմարմինն մխիթարեաց, եւ ոչ զոգին յագեցոյց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։ Լմբ. ժղ.։)
business, trade, commerce, dealings, merchandise, goods, wares, commodities;
market, sale, purchase;
market-place, hall, mart, fair;
—ք, provisions;
cf. Մեծաքանակ;
փոքրաքանակ —, retail trade;
ի — արկանել, to sell, to put up or offer for sale;
— լինել, to be sold, to be on sale;
cf. Հատանիմ.
· Calfa
Գոյ վաճառ յերկրին եգիպտացւոց։ Վաճառեսցէ ոք վաճառ ընկերի իւրում։ Յամենայն ի վաճառս մեր շահեսցուք։ Ելցէ վաճառ տանց։ Վաստակ մեր շահեսցուք։ Ելցէ վաճառ տանց։ Վաստակ եղեն ի վաճառս քո։ Քակեա՛ զխարդախութիւն բռնութեան վաճառեաց քոց։ Եւ եղիցի վարձ վաճառի նորա տեառն նուիրեալ։ Տարա՛յք զվաճառ ցորենոյդ ձերոյ։ Բազմացուցեր զվաճառս քո։ Վաճառք քո բազմացեալք։ Յաճախեցին ի կղզեաց զվաճառս քո։ Ի բազմութեան վաճառաց քոց։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց։ Ի կտակս վաճառաց իւրեանց։ Գնացին ոմն յագարակ իւր, եւ ոմն ի վաճառ իւր.եւ այլն։
cheat, swindlery.
· Calfa
Մի՛ յագահութենէ եւ ի վաճառախաբութենէ եւ յանիրաւութենէ զինչս ժողովել. (Մանդ. ՟Զ։)
selling or sold wretchedly;
— առնել, to sell;
— լինել, to be sold.
· Calfa
Վաճառակուրս անգին գանձին՝ վասըն յագման որովայնին (որպէս զեսաւ)։ Վաճառակուր գոլ եղկելին՝ կորոյս ըզշահն ընդ վաճառին (յուդա). (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. խոստով.։)
to become savage, to grow inhuman, brutal, ferocious, cruel.
· Calfa
Մեծագոյնն ցանկութիւն յաղթելով՝ ի բաց վայրենանալով, ընչից անյագ, եւ անեզր ստացուածոց տռփութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
canine;
doggish, cynical;
— քաղց, cf. Շնքաղց.
· Calfa
Վանեա՛ ինձ զշնականացն զօշոտութիւնս եւ զանյագութիւն. (Առ որս. ՟Ա։)
to give, to present, to offer;
to concede, to grant, to bestow;
to provide, to furnish, to lend;
to give up, to deliver, to abandon, to expose;
to make, to render, to produce, to cause;
— զանձն, to apply to, to addict oneself to;
to give oneself up to, to abandon oneself;
— խօսել, to cause to speak;
— պատասխանի, to answer, to reply, to respond;
cf. Պատասխանի;
չ— դուլ եւ դադար, to give neither peace nor rest, to disturb continually;
— իշխանութիւն, to invest or intrust with authority;
վկայագիր, անցագիր —, to deliver a certificate, to grant a passport;
մրցանակ, վարձս —, to decree rewards, to award prizes or premiums;
— ածել, to cause to bring;
— գերեզմանի, to bury, to inter;
— ի բանտ, to put in jail or prison, to imprison;
ժողով —, to come together, to assemble, to reunite, to meet, to hold a meeting;
քարամբք —, to strike with stones;
տաց զքեզ յազգ մեծ, I will make of you a great nation;
տացէ քեզ տէր լինել, may you be!
չէ տուեալ ամենեցուն, it is not every one that can;
զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու, which I put in subjection to you;
ես ետու տանել զուլդ, I have sent the kid;
հօրն իւրում ետ տանել, he sent to his father;
տուր բերել ինձ փայտս մայրս, send me cedar wood;
ետ զանձն իւր երթալ, he went;
զլէգէոնս այսոցն՝ անդնդոց տայ, he sends the legions of devils into the pit;
զպատիժս տայցեն յաւիտենից տանջանաց, they will suffer eternal punishment;
զմեզ ի կորուստ եւ յոչէութիւն տան, they load us with evil and annihilate us;
մի տայք մեռանել, do not leave to die.
· Calfa
voracious, gluttonous
· Calfa
Որոյ որովայնն է իբրեւ դժոխք անյագ եւ շատակուլ.
to stuff, to cram, to gorge;
— — զորովայն, to gorge one's self.
· Calfa
Զորովայնն տառապեալ լնուցուն (գինւով), եւ խծկիցեն մինչեւ յականջսն եւ յունչսն եւ ցկոկորդսն ամացեալ, եւ ոչ յագին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 19.) յն. διαρρήσω difringo պատառոտել։
generating;
generator;
parents, progenitors;
generant.
· Calfa
Ապականացու կեանք աշխարհիս՝ անյագութեան դրեցի, եւ ցանկութեան ծնիչ. (ՃՃ.։)
cf. Ծփիմ;
— ընդ մէջ յուսոյ եւ երկիւղի, to fluctuate between hope & fear.
· Calfa
Ծփայր ի խորհուրդս իւր իբրեւ զծով։ Միտքն անկայուն է եւ մշտաշարժ, եւ անյագ ի ծփելոյ ի զանազան խորհուրդս. (Լմբ. սղ.։)
reception, taking, acceptance, admission, obtaining, acquisition;
cheer, feast, entertainment;
participle;
— փոխանադրոյ, acceptation of a letter of credit, of a bill of exchange;
— առնել ումեք, to welcome, to feast, to entertain;
— առնել օտարաց, to lodge strangers;
առնել — ցրտագին, to receive coldly, to give a cool reception;
— գոյր յարքունիս, ի դեսպանատան, there was a reception at court, at the embassy;
յ— լինել Աստուծոյ, to believe in God.
· Calfa
Նեփթաղիմ յագուրդ ընդունելութեանց։ (Ասեր) եղիցի ընդունելութիւն եղբարց։ Ընդունելութիւնք երեւեցելոյն ի մորենւոջ եկեսցեն ի վերայ գլխոյն Յովսեփայ. (Օրին. ՟Գ.) մեկնին նաեւ որպէս Հաճութիւն, կամ Ընդունելի իրք։
to run, to run to;
to apply;
to slide;
to gallop;
to walk;
to go, to depart, to pass;
արշաւասոյր —, to run full speed, to rattle along full speed;
երամովին՝ խուռն —, to run in company, in crowds, in a throng, to rush, to crowd, to flock;
— զհետ ուրուք, to follow, to run after;
— զհետ շաւղաց՝ հետոց ուրուք, to follow the tracks, to tread in the steps;
— զճանապարհս իւր, to follow one's career;
այսր անդր —, to dip into, to run over a book;
ընթանալով ասել, to say in few words, to touch lightly;
ի ճանապարհս պատուիրանաց —, to observe or obey the commandments;
բարւոք ընթանան իրք, affairs are thriving, business is prosperous;
cf. Զէն.
· Calfa
Եւ ոչ ի կերակուր ընթանայր յագ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
avaricious, niggardly, miserly, sordid.
· Calfa
Քաղցեալն առ ինչս. ընչասէր. անյագ ագահ.
select, elect;
virtuous, honest, upright.
· Calfa
Յեսուայ՝ պաշտօնէին Մովսիսի՝ ընտրելոյ։ Արանց ընտրելոց։ Իսրայէլ ընտրեալ իմ։ Իսրայէլի ընտրելոյ իմոյ։ Ընտրեալք իմ եւ ծառայք իմ։ Ի յագուրդ ընտրելոց իմոց, եւ այլն. զի Ընտիր դուն ուրեք վարի ի հոլովականն։
belch, zructation;
vomiting;
eruption;
— արձակել, to eruct, to belch.
· Calfa
Ի գինեզինութենէ եւ ի շուայտութենէ ձգտելով արձակեն զգայռմունս. յանյագ լրմանէ պարպատեն. (Փիլ. ել.։)
cf. Զգայռութիւն.
· Calfa
Ի գինեզինութենէ եւ ի շուայտութենէ ձգտելով արձակեն զգայռմունս. յանյագ լրմանէ պարպատեն. (Փիլ. ել.։)
to precaution;
to forewarn, to preserve;
— զբերան իւր, to guard one's tongue, to keep the tongue between the teeth.
· Calfa
Զգուշացոյց յագահութենէ. (Իգն.։)
cf. Զոհագործութիւն.
· Calfa
ἰερουργία sacrificium Զոհագործութիւն զենմամբ. պատարագ. քահանայագործութիւն.
swine-fattening.
· Calfa
Առաքեաց զնա յագարակ իւր արածել զխոզս. վասն զի որ հեռանայ յաստուծոյ, խոզաբոյծ ընդ կեանս շաղի. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Ըմբռնողութիւն.
· Calfa
Անյագութիւն որովայնի, ական ոչ ըմբռնումն. (Կլիմաք.։)